Skip to main content

Full text of "Acta Sanctorum"

See other formats


/^K 



) "^l 



B^-r^* 



^ 

f- X 



>^- 








. r 



^m 



C^ 



.iV 



./T. 




ri>\ ; /, 



I 



H. A 



>< 



^^■^'"i' 



^:*5 




J. 



,l.,y. 




V 



^^ 




■'I'' ^ 





V 



^^ 



V 



/.^^ 






Digitized by the Internet Archive 

in 2012 with funding from 

Lyrasis IVIembers and Sloan Foundation 



http://archive.org/details/actasanctorum62unse 



ACTA 



SANCTORUM 



r 



NOVEMBRIS 



TODvrxjs FRiMrr 



s 



BRUXELLIS 

EXCUDEBANT POLLEUNIS, CEUTERIGK ET LEFEBURE 

Actortan Bollandiamrum typogiaplii 

Yia dicta ile^ Ursuliiies. 3-i 



ACTA 



SANCTORUM 



NOVEMBRIS 



EX LAT1NI8 ET ORiCIS ALIARUMQUE CENTIUM MONUMENTIS SERVATA PRIMIGENIA VETERUM SCRIPTORUM PHRASI 

COLLECTA DIQE^TA 

COMMENTARIIS ET OBSERVATIONIBUS ILLUSTRATA 



DE SMEDT, GULIELMO VAN HOOFF ET JOSEPHO DE BACKER 



Carolo 

societatis jesll presbvteris theologis 



TOMUS I 
Quo dies primus, secundus et partim tertius contiaentur. 




APUU 



ViCTOREM PALMK. V.A D^:s saints f^RI^s, 7G 



MDCCCLXXXVll 







-j Juvaute Deo iii lucem editur Adonmi Sandormn mensis Novembris tomus pnnius, 

^ quatuor ab hinc annis imprimi ca?ptus, quem benevolo lectori, sanctorum amanii, 

dhuraili cum obsequio tradunt auctores, Bollandiani operis continuatores. Quorum 

■^hcEc est votorura summa, ut hic recens Adormi tomus quam maximum priestet 

sanctorum cultui augmentum et majorem sanctorum vit» mouimentis clar>tatem. 

•^Quod si peritorura liominum judicio assecuti fuerint, hsc erit unpcnsa; operaj 

I gratissima merces, suavissimum animi solatiura, ac vere ingens laborum prajma.m. 

"X Quapropter l^enignura lectorem enixe rogandum putaraus, ut si qms sanctis novus 

Xhonor si otfus» tenebris veritafi recens splendor, si qua ancip.ti causae vera 

J^solutio nostro lalwre accesserit, omnium bonorum datori Deo, ingentes .lob.scum 

^ gratias agat ; at simul ecclesiarum singularum pios viros, ac prae reliqu.s sacrorum 

Cantistites ea qua par est reverentia atquc observantia precamur, ut s. qu.d aliter 

ac putaverant de sanctis suis traditum a .lobis aut judicatum rcper.ant, conatus 

nostros ac studia benigne pro sua humanitate accipere digne.itur. Nullo cn.ra alio 

^studio, nisi i.Klaga.Kte circa sanctorura res geslas ve.ltatis, ejusque pro v..-.bus 

'^stabiliend*, atque ab errorum nebulis tenebrisque .nendaciorura v.nd.camto, toto 

> operis decursu ductos nos fuisse inge.rua. mentis sinceritate prof.temur. Numqua... 

- ^nos in tanta farragine rerum perlush-anda l.umani aliquid passos esse ... tot 



4 






causis sa;pe diff.cillimis elucida.idis nuUos .los impegisse ... errores, liaucl ta 

- su.nus amentia, ut aut ipsi existiraemus, aut ab aliquo existima.'. vel.mus. Qu,n 

rsicubi e.Tatum a ..obis fuerit, suppliciter petimus, ut erroris co..vincamur ; suraus 

i-enim ad oranera palinodiam, quam demonslrata veritas exiget, canenda.n para- 

^ tissirai. Neque hanc nostrara conturaeliam, sed sancta. veritatis opl.mura lucrura 

reputa}Di,nus. Deo enira Deique araicis. eorumque gloria. p.-opagandx^ ex ...sl,- 

tuto nost.0 serviraus. Deus autera Deique amici, cum Ipso "7-!'^ '■<^f '''-"^^ 

nullum cultum adraittunt ..isi verun., nulloque ..isi vero honore celebrar. ab honn- 



6 7393 



/ 



nibus cupiunt. Cum igitur ex ipsa rei natura h.c sit suprema histouco sUtuta 
lex et regula, ut nihil falsi scribere audent, nihil ven scnbere_ non audeat, 
utramque legishujus partem maxima qua Ueri potuit animi constantia servavnnus. 
Qu. vera eLe re perimus, aut qu. vera videri probabiles ob rationes pote ant, 
sic et non aliter tradidimus : dubia qu^ solvi a nobis non poterant sub dubi- 
iandi necessitate reliquimus, falsa autem aU-o notavimus carbone ut, Deo propitio 
pro veris haberi desinant. Nec leviter in his nec fortuito progressi sumus, sed 
adhibita magn^ cura cautela^ ac pro parvitatis nostr^ modulo, maxima animi 
pi-udentia, ut si qua in re erravimus, quod factum non esse putare non audemus, 
Lgenii tarditas aut casus accusari possit, non possit diligentia. In ^^lvendis hbris 
impressis non stetit cura nostra, sed anxia cum sollicitudine U-adUarum rerum 
fontes adivimus, manuscriptos codices, qui in bibliotlrecarum scriniis latent versa- 
vimus quam plm-imos, variorum Europ^ regnorum maximas b.bliothecas lustra- 
vimus non omnes, hoc enim fieri non potuit, sed plerasque; loca sanctorum vita, 
reUquiis, cultu, sepulcro insignia visitavimus ipsi bene muUa, aut locorum istorum 
viros doctos, et pr^sertim Episcopos, datis litteris interrogavimus. Et sane non 
pauci egregie nos adjuvare studuerunt, omnem operam navautes, ut si quid utihs 
documenti apud se esset, nobiscum id communicaretur, data etiam amphssima 
licentia lustrandi suarum bibliotliecarum cimelia, codicesque exscnbendi; quorum 
virorum haud umquam satis a nobis laudatorum nomina ex grati animi officio 
suis locis consignavimus, ut quantum per nos licet, eorumdem perenn.s exstet 
memoria. Sunt tamen qui nuUo nos juvare modo voluerint, nec litteras nostras 
dignati sunt responso; qui si quid forte inveniant in tomo hoc aliter perscriptum 
ac res se habet, sibi ipsis errorem imputent, non nostr^ opinantium necessitaU. 
Collectam materiem adliibuimus consueto Adis modo paucis immutato. Consuetum 
illum modum breviter hic in memoriam revocamus, ut quae immutanda censuerimus 
commode lectori innotescant. 

SancU quorum sola nomina et sanctitas aut martyrium cognita sunt, nuda 
commemoralione gaudent, additis- sacris fastis sive .nartyrologiis unde innotuerunt, 
adjuncta tamen interdum brevissima disputatione, aut, si opus esse videtur, proposita 
conjectu.a. Sancti quorum brevia elogia habemus, parvo donantur commentario, si 
commentandi necessitas, aut utilitas adsit. Si qui sunt sancti valde quidem noti ac cele- 
bres, sed quorum Acta perierunt, de iis quidquid uudecumque corradi potuit coalescit 
in syllogen aut conscribitur commentarius, quo Iractantur omnes quaestiones quse 
de iho sancto moventur. Sancti autem, quorum Acta martyrii aut Vita scripta 
superest, tractantur hoc modo. PrfBvio commeatario Acta aut Vita elucidantur : 
exemplaria, si plura sunt, distinguuntur ; codices manuscripti aut libri impressi, 
unde hausta sunt, indicantur; moventur qu^stiones va.ipe, qu^ de illis lieri debent 
aut possuut. iisque satisfit pro viribus. Tum sequuntur Acta, accurate pr^missis 
codicibus unde sumpta sunt, cum brevissima codicis descripUone qu^ aatatem, 
formam ac materiam conUnet, una cum designatione loci sive bibhotheca? ubi 
repertus fuit, addito codicis numero aut scrinii. Si ex impressis hbris Acta vel Vita 
hauritur, ii libri designantur modo consueto. 

Acta et Vit£e imprimuntur servata primigenia aucloris phrasi aut, si quod liorridius 
sphahTia, corrigitur, idque iu margine nolatur. Varietas autem lectionnm codicuin, 
si phires sunt. summa cum cura, adscripUs numeris, subjicitar. Acta vel Vit^ 
pauUo longiora in capita disUnguuntur, inscripto capiUs argumento, si quid anno- 
tandum videtur, id litteris alphabeU in margino adscriptis, sub iisdem htteris post 
singula capita legi potest. Post Acta vel Vitam sequu.itur miracula si qua perscripta 
repperimus, et qu* ad sancU liturgiam perUnent, nisi officium forte particulare 
commentario insertum fuerit. Quilms in rebus duo sunt observanda per qua? hic 
primus tomus mensis novembris a muIUs praecedentibus tomis distinguitur ac 
reliqui, si Deo placet, disUnguentur. Primo quidem omnia Acta et documeiita 
manuscripta, quse de sancto cujus est causa, reperire potuimus operi inseruntur. 
Non tantum Acta sincera sed eUam interpolata, apocrypha et fabulosa, ita ut 

quidquid 



/ 



quidquid de sancto per seculorum decursum sub forma Actorum aut Vitarum 
scriptum noverimus cum lectore communicemus. Quanti enim tsedii plenum negotium 
sit, legere commentarium de sancto, ubi ssepe fit apocryphorum mentio aut refutatio, 
si integra illa documenta nou exhiljeautur, et per nos ipsos experti sumus in 
legendis quorundam de Sanctis commentariis, et unusquisque, qui rei pericuKmi 
facere voluerit, experientia cognoscet. Prseterea non satis scitur de sancto, si ignoren- 
tur fabulas, de rebus ab eo gestis circumferri olim solitae. Tandem multa sanctorum 
Acta apocrypha aat fabulosa, etiamsi vei'se historise utilitatem nullam afferant, 
prosunt tamen ad expHcanda muUa quce de sanctis feruntur ore vulgi, aut iu 
monimentis ipsorum, statuis ac picturis oculis apparent, vel etiam ad intelhgendam 
specialem quamdam cultus formam. hiterdum etiam cohigitur ex ilhs, tamc[uam 
ex sterquilinio gemma, rerum haud exspectata notitia, per quam dubise qusestiones 
solvi possunt. 

Alterum signum huic tomo quasi proprio charactere impressum, mutata est ratio 
edendi sanctorum Acta et Vitas, quam moderni temporis usui atque exigentiae confor- 
miorem reddidimus. Quce enim numquam antea in lucem publicam edita fuerant, ea 
non ex fide unius alteriusve codicis manuscripti, quem vicina aliqua bibliotheca aut 
proprium museum suppeditabat, edenda curavimus, sed omnium antiquorum codicum, 
quos invenire potuimus, subsidio cunctas uuius textus varias lectiones coUegimus, 
coUeclasque exemplo principaU subjunximus, cum hoc tamen moderamiue ut multo 
majorera codicum autiquorum rationem haberemus. quam recentiorum, nisi quando 
recentior codex, e meliori olim exemplo descriptus, meliorem textum procuraret. 
Quce autem ex aUquo uno aut paucis ex codicibus in lucem edita fuerant, ea 
ad omnium quos invenimus codicum fidem exigere, eodem instituto, studuimus. 
Atque ut lectori statim a Umine iunotesceret quo quid fonte fluxisset, prsmittitur 
ordinata codicum series. Non dubitamus quin muUorum judicio doctorum hsec 
mutatio probetur, Ucet fieri possit ut aUqui operce pretium esse uegent, tam 
diligenti cura singulas prosequi varietates verborum ac sententiarum, qupe utrum 
sic an aliter prolatge fuerint. historicfe veritatis parum refert. Nos autem magnam 
in hac parte diUgentiam profitemur propter magnam quam studio illo comparari 
putamus histori^ utilitatem ; eamque pro viribus operi illi impendimus, ne si 
minorem laborem in sanctorum virorum Actis edendis adhibuerimus, quam eruditi 
homines libris profanis edendis impendant, in pigritis ac socordi^ crimen vocemur. 
debit^que sanctis reverenti^ deesse videamur. H^c sunt, benevole lector, quce te 
monendum pr^vie judicavimus : tu nostro labore utere cceptisque fave. 

CAROLUS DE SMEDT, PRESB. S. J. 
GULIELMUS VAN HOOFF, PRESB. S. J. 
JOSEPHUS DE BACKER, PRESB. S. J. 



MONITUM. 



In animo erat pr^mittere huic volumini elogia seu breves noUt.as d^^'»^ ^^* ^J'P 
PP. Benjamini Bossue, Victoris et Remigii De Buck. At qmmi non '^'^^ 'S^"* "^*?.'^^^."/^'""' 
assequi documenta nonnulla, qu* ad iUustranda pr.^sertim qu^dain acta a P. ^^'^^^^^^^^ 
mopere desideramus, ne expetita a multis tomi primi Novembns ed.t.o dmt.us p.otiai.eretm. 
consultius tandem visum est ista elogia in sequentuni tomum rej.cere. 



FACULTAS 



FACULTAS 
R. P. PR^POSITI PROVINCIyE BELCxICJi: S. J. 

Qaum tres theologl Societatis nostrse in lucem prodire posse censuerint tomum 
primum Actorum Sanctorum mensis Novembris, coUectum ct illustratum a Caix,lo 
De Smedt, Gulielmo Van Hootf et Josepho Dc Backer, Societatis ejusdem presby- 
teris theologis: ego infrascriptus prspositus provincia. Belgica?, potestate nnhi fac a 
ab Adm R P. Antonio Mai-ia Anderledy, ejusdem Societatis pra;posito generali, 
concedo facultatem hunc tomum in lucem edendi. In quorum fidcm hasce htteras, 
manu propria subscriptas consuetoqne officii sigillo munitas. ded, Bruxelhs d.e 
decima sexta septembris anni mdccclxxxvu. 

^ „ J. VAN REETH, S. J. 



APPROBATIO ORDINARII 
• Imprimatur. 

Mechlinise, clie 17 Septembris 1887. 

t^ PETRUS LAMBERTUS 
ARCH. MECHLIiX. 



PROTESTATIO AUCTORUM 

Quod olim protestati sunt decessores nostri, in hoc de Actis Sanctorum opere 
se servatas velle Urbani pap^e Vni constitutiones; neque suis aliorumve luc relatis 
commentai-iis aliud pondus tribui quam sit historiae ab hominibus errori obnoxiis 
scriptai : idem nos ante hunc tomum primum Novembris protestamur. 



INDEX SCRIPTORUM 



mmi ciiifiiti li Hiic 



Hunc indicem in duas parles distrihuimus : quarum prior reterl martyrologia, menolotiiu et alia liujusiuodi docu- 
menla quibus cultus pul>!icus sitiijulorum sanclorum denionstrari solel ; altera coniplQctitnr coUecliones inonumento- 
rum et doftorum virorum lucul.rationes. Porro in priori parle pnetermittenda duximus caleudana smgularium ecdesia- 
rum,quipet innumera sunt et vix ampliiis semel aiTerunlur: in posteriori vero scnpta de Iiistor.a aliqua parliculan, 
quJB fere singuhi in singulis commentariis affevunlur. 



I. MARTYROLOGIA, MENOLOGIA. 



A. Martyrologia latina antiquiora. 

I. Martyholouia hieronyhiana. 
Antverpiensc, vid. Epleinacense. 
Augustanum, edit. in Adis Sandonm, ad cal- 
ceni toin. VII Jun., p. 1j--2. 
Baluzii, vid. Gelionense. 
Bernense, seu Metensc, edit. in Adis Sancto- 
riim, tom. XIII Oct., p. i-xxvu. 

Blmnanii seuWissemburgense, edit. ap. F. M. 
Florentinium, Vettistiu.f orientalis ecdesix martif- 
roloifium D. Hicroninno... tributuin (Luc^e, I6G81, 
p. 1056-1073. 

Corbeiense majus, odit. ibid., p. 55-1048. 
Corbeiense rninus, edit. in Adis Sanctorum, ad 
calcem tom. VII Jun., p. 31-37. 

Epternacense seu Antverpiense, edit. apnd 
Florentiniuni, op. cit., p. 55-1048. 

Fuldense, edit. in Anal.Boli, lom I, p. ^-48. 
Gellonense collatum cum codice Baluzii, San- 
gallensi et Sanremig:iano, edit. apud D'Achery, 
SpiriL, tom. II, p. ^5-37. 

Labbeannm, edit. in Adis Sandoruni, ad cal- 
cem tom. VII Jun., p. y:2-30. 

Lucense majus, edit. apud Florentininm. op. 
cit., p. 55-1048. 

Lucense minus. edit. ibid., p. 104'J-1053. 
Metense, vld. Bernense. 

Ottobonianum, edit. ad calcem operis : Martij' 
roloyium Adonis... recoynitiim d... Ulustratum, 
opera... Dominici Georgii {B.omx, 1745), p. 076- 

088. 

ReginceSueci8e,vid. Senonense. 

Richenoviense, edit. in Adis Hanrtorim. ad 
calcem tom. VII Jun., p. 5-15. 

Rhinoviense, edit. ibid.,p. 1-5. 

Sangallense, vid. Gellonensc. 

Sanremigianum, vid. ibid. 
Novembris Tonnis I. 



Senonense seu Reginaj SueeiEe, edit. in Adls 
Sandoriim, ad calcem tom. VII Jnn.,p. 37-47. 
Trevirense, edit. in Anal. BolL, tom. II. p.9-34. 
Wissemburgense, vid. Blumanii. 

II. PARVUM MARTyROLOGIUM ROMANUM. 

Edit. abH. Rosweydo: Vetus romamun mar- 
fifroloffinm (Antverpice. 1613Vet indc apud Geor- 
gimn, op. cit., p. xxvin-xxxvm. 

III. MAnTYROLociDM BEDj; cum Auctariis Flori. 
Edit. in Adi^ Sandornm, tom. II Mart., p. 

XVIIl-XLH. 

Martyrologium. quod dicitur, poeticum, Bedie 
vulgo tributum. Edit apud D-Achery, Spicll, 
lom.II, pp. 23,94. 

IV. Martyrologium metrigum Wandelbertl 
Edit. ibid., p. 39-57. 

V. MaRTYROLOGIUM RHADANI MAURl. 

Edit. apud Canisium. Lediones antiqnB, tom. 
II, part. 11 < Amstela.'dami, 1725), p. 313-35i^. 

VI. Martyrologil-m Adonis. 

Edit. a Doiiiinico Georgio (Rom«, 1745). 

VII. Martyrologium Nutkeri. 

Edit.apud Canisium,op. cit., tom. H, parl. m, 

p. Sy-IS4. 

VIII. Martyrologium Usuardi. 

Edit. a J.-B. SoUerio (AntverpiBe, 1714). 

Edit. ab Hermanno Greveno (Coloiiiie, lol5). 

Edit. a Belino : Martyrologium secvndum 
morem liomane c«ne(Parisiis, 1531). 

Edit. a J. Molano (Lovanii. 1573). 

Edit a Dom. Bouillard : Csuardi martyrolo- 
qium sincm-um (Parisiis, 1718,; vocatur s^pe 



Vstfardiis purus. 

IX. Martyrologium FfLDEKSE cx Adonc et 
Usiiardo excerptum. 

Edit. apud Georgium, post Marbjrologium 
Adouls, p. 656-675. 

X. Martvrologium romanum. 
Edit. princeps (Roniie. 1583). 

Edit. aS.P. Gregorio XIII approbafa (Romo?, 

15&4). 
Edif. jussu Benedicli XIV (.Roniie, 1749). 
Edit. Romee,' 1845. 
Edit. cum notis Ceesaris Baronii (Antverpias, 

1589). 



B. Martyrologia grseca. 

I. Basilii imperatoris McnoIoglHm (h-xcormn. 
Edit. gi-Eece ct latlne jussu Bencdicti XIII, stu- 

dio et opera Annibalis Card. Albani. 3 tom, 
(Urbini, 1757.) 

Edit. lat. ap. Ughelli, Italia Sacra, tom. VI. 
(Roniee, 1659.) 

II. Sirleli MeHoJogiiiin Graicornm, edit. ab 
Henrico Canisio, cum not. J. Basnagii op. cit., 
tom. IH. part. ii, p. 412 sqq. (Amstelsedami, 1725.) 

III. B(xp6oXo|jL7to-j Ko-JTXo-Jtioutnavou too Ifxpptou 

MTivaiov, 12 toni. ("Ev B^vETi?, 1843.) 

IV. Siberus (L. U. G.). Erclesim Grsecx »mr- 
tyroloyium meiricum. (Lipsite, 1727.) 

V. Possevini Tabulse : in Apparafn Sacro, tom. 
11, p. 364 sqq. (Colonise Agrippinje, 1608.) 

VI. Nicolai Carminii Falconii ad CapjmiiaHas 
Buthenas tabidas commentarins. (Romje, 1755.) 

VII. MaSiixou xaTTEivou ETtioy-ditoy KuQripwv pio'. iYiwv 
e/. T^; 'Ellj\-ny.rt<i ■(■Xiottti^. (Evetitioiv, 1656.) 

VIII. Scholz (J. M. A.) De Menologiis duorum 
codicum Graecorum (Hieroslymitano et Callipoli- 
tano) commeiitatio. (Bonnfe, 1823.) 

IX. Martinov (Joannes.) AHnus ecclesiasticus 
(jrsco-sluficus. Edit. in Actis Sanciorum, in capite 
tom. XI Octobris. 



C. Martyrologla orientalla varla. 

I. Martyrologium seu synaxarium Coptorum 
ms. (apograph.) 

Id. edit.incard.Maii, .SVr/yVor»(U veterum nova 
collectio, tom. IV, p. 93. (Romae, 1831.) 

Id. ap. Assemani. Bihl. Mediceai codd. orieitf. 
catal,p. 164. (Florenti?e, 1742.) 

II. Wiistenfeld F. Sijnaxarium, das /st Hcili- 
(jen-Kalender dcr Coptischen Christen. Aus dem 
Arabischen Hbersetzt. Gotha 1879. 

III. Assemani (J. S. card.) Kalendaria ecclesix 
universx, 6 tom. (Romae, 1755.) 

IV. Fasti sacri eccksix .Ethiopicx, ap. Jac. 
Ludolphum^.Jrf Historiam ^Kthiopicamcomment., 



p. 389. (Francofurti ad Mcenum, 1691.) 

V. Si/naxarium (.Ethiopicum). EdiLab A. Dil- 
mann in Cafalogo codd. mss. bibl. Bodleaianx 
Oxoniensis. Pais vn : Codd. .Ethiopici, p. 38-68. 

V.I. Cazwinii CalemlariHm sijriacum; aral). et 
lat. ed. G. Volck. (Lipsioe, 1859.) 

VII. An ancient sijrian marfijrologij, ed. W. 
Wright, in fhc Jourual of sacred litteratiire, vol. 
VlU,p. 423. (London, 1866.) 



D. Martyrologla universalia recentiora pri- 
vata auctoritate edita. 

I. Canisius Petrus. Marti/roloffium [auctore 
Adarao Walassero] '6^ ed. (Dilingen, 1583.) 

II. [Castellands seu Chastelain] . Martyroloffe 
univcrsel. (Paris, 1709.) 

Ed. altera cura D. de Saint-Allai3.(Paris,1823.) 

Ili. Ferrarius Philippus. CitfaloyHs gencralis 
Sanctorum, qiii in Martijrologio Rom. non sunt. 
(Vcnetiis, 1625.) 

IV.Galesinius Pctrus. Marfijrologium S. lioina- 
nx ecclesias usiii...accommodatum. {Yeneius, 1578). 

V. Maurolygus Franciscus. Marfijrolof/ium se- 
cundum morem sacrosanctas Bomanat et universa- 
lis ecclesia:. (Venetiis, 1577.) 

VI. Petrus de Natalibus. Catalof/us Sanctoruni 
et gestorum eorum. (Vincentice, 1493.) 

VH. Viola Sancforum. (Argentinen. 1487.) 

VIII. Arturus a Monasterio. Sacrum Gijue- 
casum. (Parisiis, 1657). 



E. Martyrologia specialia regionum. 

1. AxGLIjE, HlBERSIiE, SCOTI^. 

I. Aberdonense (Martgrologiiim), edit. a D. 
Laing, in Proceedings of fhe Soriefg of Ant/qua- 
ries of Scotiand,Vo\. II, part n, p. 256 sqq. — 
Ap. A. Ponrose Forbes. Kidendars of Scottish 
Saints (Edinburgh, 1872), p. 125 sqq. 

II. Aberdonensis (Kalendarium breviarii), edit. 
apud Forbes, op. ciL, p. 109 sqq. 

ACngus,\\A. CEngus. 

III. Arhuthnott (Kalendarium de), edit. ibid., 
p. 93 sqq. 

IV. [Challoner Richard].yl Memorial ofancient 
british Fietg or a Brit/sh Martgrologg. {London, 
1761.) 

V. Celficum (Kalendarium qitoddam), edit. 
apud Forbes, op. cit., p. 79 sqq. 

VI. Culenros (Kalendariitm dc),ei\\V. ibid., p. 51 
sqq. 

VILDempsler (Thomas). Menologium Scoticum, 
ediL ibid.,p. 173 sqq. 

WW.DrummondicHse ( Kalendarium) ,e([\i.\h\A.., 
p. 1 sqq. 

IX. Dublin (The book of obitsand Martgrologij 
nf fhe cafhcdral Church ofj, ed. Croslhwaito 
el Todd. (Dublin, 1844.) 

X. 



X. Dioif/aUcusc fMfirfi/rolof/iuin) seii Calemki- 
riiim SaiidorKiii Hibeniix, auctore M. 0'CIery; 
latine translulit J. 0'Donovan; ed. J. Henlhorn 
Todd et W. Reeves. (Dublin, 18G4.) 

XI. Forbes {Alexander Penrose). Kakndais of 
Svoftisii Saints. (Edinburgli, 1872.) 

Xn. Gonnan (Marianus). MartifroJogium (inc- 
ditum). Cfr. pag. 339 b. 

XIII. IJijrtliiianifitoini ( Kulendfirium de), edit. 
apud Forbes, op. cit., p. 33 sqq. 

XIV. Kelly (Matthew). Cakndar of irish Saints, 
tJie Uartifrolofiij of 2\tUaffh CMartj/rolof/ium Taiii- 
lacfensej. (Dublin, 18.j7.) 

XV. Kings AdiXh\(K(denckir ofj, edit. apud For- 
bes, op. cit. p. 139 sqq. 

Mcnofoffiuiit Srofiriini, vid. Dempster. 

XVI. Nova farina (Kalendarium de) edit. apud 
Forbes, op. clt., p. G5 sqq. 

XVII. (Jenf/us (CaJeiidfir of), edit. in the Trans- 
actions of tlie roijal Irish Acafkmtf, Irish mss., 
tom. I,parLi.(DubIin, 1880.) 

XVin. Schofitsh Enfries in the KaJeuflar of 
iJacid Camerarius, edit. apud Forbes, op. cit., p. 
231 sqq. 

XIX. Scottish sercicc hook of 1637 (Kalenfkfr 
from thc), edit. ibid., p. 245 sqq. 

XX. TaUagh (Martijrolofjij of). Vid.Kelly. 

XXI. Whytford R., The Marfyrolofjij in EnfjJijs- 
sclie after the use of the chirche of SaJisburi/, and 
as it is redde in Sijon, trith addivijons. {London, 
1526.) 

XXII. W{ilson) J(ohn). Euglish Martyrolof/e, 
containiug a summarij of the lives of the fjJorious 
aud reiiou-ucd Sainfsoffhe Kiugdous Enrflaud, 
Scotlandand Ireland. (St-Omer, 1608.) 

2. Belgii. 

I. Molanus Joamies. NataJes Sanctormn BeJgu. 
(Duaci, 1G16.) 

II. Raissius Arnoldus. Ad nataJes Sanctormu 
BcJgii Joannis MoJaui Auctarium. (Duacl. 1626.) 

III. Mirseus (Aubertus). Ensft beJgici et bur- 
fjuiidici. (Bruxellis, 1622.) 

IV. Willot (Bauduin). Le martyrologe, oit hagio- 
Joge belgic. (Lille 1658.) 

3. Galli^. 

I. Autissiodoreusis eccJesia: (Martyrologium 
sanctx) (Autissiodori, 1751.) 

II. Ebroiceuse (Marfyrolofjium). Parisiis, 1752. 
Wl.Parisicnsc (Martyrologiuni), Em. DD. Card. 

DeNoailles auctoritate edituni. (Parisiis, 1727.) 

IV. Saussay(Andreasdu) MfirfyroJogium gcdli- 
cauuiu. (Parisiis, 1637.) 

4. HiBERNi^. vid. Anglice. 

5. Hisi'ANi4:. 

Tamayo Salazar (Joannes). MartyroJogium 
liispanum. 6 tom. (Lugduni, 1651-59.) 

6. Itali^. 

I. Ferrarius Philippus. CfifaJogus Sanctortim 
Ifalia;. {Mediolani, 1613.) 

n. [Flaminius Cornelius] llafjioJogium ifalicum. 
(Bassani, 1773.)2tom. 



III. Tattis {Primus Aloisius de). Sanctuariiwi 
seu MarfyroJogium sancfm Novocomensis ecclesix 
(Novoconii, 1675.) 

IV. Vcnetum (MeuoJogium), edit. ap. Flaminiuin 
Cornelium, EccJesix Vencfx iJlustratx, toin. XIII 
{Veneliis, 1749), p. 344 sqq. 

7. Lusitanij:. 

[Alvaro Lobo] MartyroJogio dos santos de Por- 
tugcd (Coimbra, 1501.) 

8. ScoTi^, vid. AngliEe. 



F. Martyrologia ordinum religiosorum. 

T. Basilii (0. S.) 

Edit. in append. ad MartyroJogium Romanum 
(Romae, 1845), p. 2G6 sqq. 

II. Benedict! (0. S.). 

Edit. ibid., p. 305 sqq. 

Bucelinus Gabriel. MeuoJogiuiu Benedicfiuuiu. 
Pars 1". (Veldkirchii, 1655.) — Pars^-" seu supple- 
nientuin. edit. a Rob. Schindele. {Campidonse, 
1763.) 

— — Sacrarium Benedictinum. 

(Veldkirchii, 1656.) 

Cherle Benedictus. Marfyrotogiuin Beuedicti- 
num. (Augspurg, 1714.) 

Heredia(Antoniusde).F;V/nsf/c.s«»^o.s^,/^/V»rt/'(!?»- 
turados, y persoufis venerabJes de Ja sagratJa reJi- 
gion de N. P. S. Beuifo. 4 tom. (Madrid, 1683-86.) 

ICirchcnkalcuder aJler HeUigen (0. S. B.) Do- 
nauwerd, 1786. 

Lechner Petrus. AusfiihrJiches Martyrologium 
des Benedicfincr Ordens. lAugsburg, 1855.] 

Menard Hugo. MartyroJogium sandorum ordi- 
nis divi Beucdicti. (Duaci, 1629.) 

Ranbeek Aegidius CftJcudarium finmdc Beiic- 
dicfinum. (Augustie. Vindelicorum, 1675.) 4 tom. 

Wion Arnoldus. Lignitm vitse. (Venetiis, 1595.) 
2 tom. 

Cahaldulense. 

Edit. in append. ad Mftrt. Rom., p. 319 sqq. 
[Duvergius B.] Diarium oder CamaJduJen- 
sisches Tag-Buch. (Wien, 1754.) 4 tom. 

ClSTERCIENSE. 

Edit. in append. ad Mfirt. iioin., p. 343 sqq. 

K^aJendariuin Cisferciense seu Martyroloyium 
sacri ordiuis Cisterciensis. (Parisiis, 1689.) 

Henriquez Chrysostomus. McnoJogium Cister- 
cieuse. (Antverpije, 1630.) 

SlLVESTRIN£ CONGREGATrONIS. 

Edit. in append. ad Mart. Rfm., p. 369 sqq. 

ValLISUMBROS^ CONGREGATIONIS. 

Edit. ibid., p. 331 sqq. 

III. Canosicorum regolarium. 

Edit. ibid., p. 282 sqq. 
Ghiniu5Constantinus.iSa/;c;on(m cauoniconim 

nafcdcs. (Venetiis, 1621.) 

pRilMONSTRATENSIUM. 

[Lienhart] Georgius. Ephemerides hagioJogica: 
ordinis Pramwnsfrafeusis. (Augustae Vindelicu- 

rum. 1764.) 

Vander Stcrre JoaiinesChrysostoinus. ^ataJcs 
SanctorumcandidissimiordinisPrxinonstrftfensis 

(AntverpiEe, 



(Antverpi*. 1625). Ed. altera curanle J. Van 
Spilbeek. (Nanmi-ci 1887.) 

IV. CAl!B1ELtTAUllM. 

MarUjyologhnn Snm-forum ordinls Cannehfa- 

ruw calceaiornnu dhraJreiJtnrum; edil. m 

append. ad Mart. Hnn,,, pp. 443 sqq. ct 513 sqq. 

Philippus a Visitatione. Acies hene ordmnta 
plurium sanctorumct beatorum ntriu.^ue .ex^^ 
ordinis Carmditarum, od. 2-^ (Valenceni^ 1670.) 

V EliEMITABUM 0. S. AUGIISTINI. 

Edit. in append. ad Mnrt. Hom., p. 459 ^qq. 

VI. FRANCisr.i (0. S.). 

Martyrohgium Seraplnnnu trium ordrnum h. 
P Francisci, edit. ibid.. p. 388 sqq. 

Marttjrologium Seraphici ordinis Fratrum M>- 
norum Conrenttudium edit. ibid., p.418sqq. 

Martyrologium .^nnrtorum nrdinis Capnrcwo- 



nn»,edit.ibid.,p.488sqq. .... 

Arturus a Monaslerio. Mnrfyrnlny.nmfran^- 
cannm. (Parisiis, 1638.) - Ed. 2MPansns, 1653.) 
Ed. 3^(Venetiis, 1S79.) 

Hueber Fortunatiis. Mvnnlogium... Sancforum 
(0. S. Fraiicisci). Monacbii 1688. 

Vn. HlERONYMI (0. S.). 

Edil. in appcnd. ad Mart. Rom., p. 507 sqq. 

VIII. PR^DICATORUM. 

Kdit.ibid.. p.370sqq. 

RipoU Thomas. Martyrologium juxta ritum 
sacri ordinis Prxdicatornm. (Rom^, 1742.) 

IX. ServorumB. V.M. 

Edit. in append.ad Mart. Rom., p. 475 sqq. 

X. SS. Trinitatis (Discalceatorum) red. capt. 
Edit. ibid., p. 362sqq. 



II. COLLECTIONES MONUMENTORUM ET COMMENTATIONES, 



Aa (A. J. Van der). Aardrljkskundlg Woorden- 
hoek der Nederlanden. Gorinchem 1839-51. 13 

tom. ^ , .... 

Ahel (Si^rd) und Bernard Simson. Jahrlmcher 

des frnnkischen Beirhes unter Karl den Grosse. 

Leipzigl866, 1883. 2 lom. 
Achery iLucas d'). Spirileglnm .^ive collectio vete- 

rum allquot scrlptorum... Ed. allera. Parisns 

1723.2 tom. fol. 
Ada Sanctorum Hd'erulx ex codice Salmanii' 

censi. Edinburgh, 1887. 4. 
Aguirre (Joseph Saenz de). CoUectio maxima con- 

clUorum omnium Hlspnnia^ et nnvi orbis. Ed. 

altera. Romse 1753-55. 6 tom. fol. . 
Albertus (Leander). De viris iUustribus ordims 

Prxdicatorum libri sex. Bononise 1517. 
Alford (Michael), alias Griffith. Annales ecdeslx 

umflicanz. Leodii 1663. 4 tom. fol. 
Amort (Eusebius). Elementn juris canonicl veteris 

et moderni. Augusts Vindelicorum 1757. 2 

tom. 4. 
Anselmius (J.). De initiis eccleslx Fvrojuliensis 

dissertatio... Aquis-Sextiis 1680. 
Antonio(Nicolas). Censura de historias fabulosos. 

En Valencia 1742. 4. 
_- — Bibliotheca Hispana nova, sive Hispa- 

norum scriptorum qui ah anno MD ad 

MDCLXXXIV finruere notitia. Matriti 1783. 

2 tom. fol. 
_ — Bibliofheca Hlspana vetus, sive Hhpani 
scriptores qni ab Oclaviani Augusti (evo ad 
annnm Chrlsti MD fioruerunt. Ibid. 1788. 

2 tom. fol. 

Anville (d'). Noilce de Vnncieyme Gatde, tn-h des 

monummts romains. Paris 1760. 
Arbois de Jubainville (H. d'). Cours de littirature 

cdtique. Paris 1883, 1884. 2 vol. 
Archdall (Mervyn). Monnsticon hlbernicum. (2" 

edit. curante PatrickF. Moran.) Dublin 1873. 

3 vol. 4. 

Archlvlo sforico italiano, ossia raccoUa di opere e 
docnmentl rigunrdanfi la sforln d^Italla.Fiveme 
1842-51. 16 tom. — Appendice. 1842-53. 9 tom. 

Arndt (Wilbelm). Kleine Denkmaler aus der 
Merowingerzeit. Hannover 1874. 

Art de v&rifier les dates (L'J. 3« edition. Paris 



1783-87. 3 tom.fol. 
Arturus a Monasterio. Neustria pia seu de omni- 

hus et singulis ahbntils d prioratibus totius 

Normannix. Rotomagi 1663. fol. 
Assemanus(Stephanus Evodius). Acta sanctormn 

mnrtyrum orientalium d occidentalium. Romse 

1748. 2 tom.fol. 
Aste (Fr. M. de). In Martyrologium Romamm 

disceptationes. Beneventi 1716. 4. 



Backer (Augustin et Alois De) et Charles Som- 
mevyogel Bihliothc'que des krivainsde la Com- 
pagnie de J^sus. Liege et Lyon 1869-76. 3 tom. 

fol 
Baillet (Adrien). Les Vies des Saints. Paris 1739. 

10 tom. 
Baleus (Joaunes). Scripforum lUustrium mnjoris 

Bn/tnnnle... cntnlogus. Basilefe 1557. 2 tom. fol. 
Baluxius (Stephanus). Miscellaneu. Ed. Mansi. 

LucGe 1761-64. 4 tom.fol. 
_ _ Capitula regum Francorum. Parisiis 

1677. 2 tom. fol. 
Baronius (Card. Ceesar). Annales eccleslastld una 

cum critica Antonii Pagii. Lucje 1 738-40. 19 

tom. fol. ; opus conlinuatum a Raynaldo, 

Laderchio et Theinero. Lucae et Romce 1747- 

1856. 21 vol. fol. 
Bartheiemy (A. de). Vid. Geslin de Bourgogne. 
Benedicti XIV. De servorum Dd heaflficafione et 

bentorum canonizntlone. Venetiis 1738. 5 tom. 

fol 
Benettis (Hieremias a). Chronohgia et critica 
historix profanx et sncra:. Romse 1766-68. 6 

tom. 4. 
Beuter (Anton). Cronlcn generale d'Hispagna, et 

del regtio di Valema, Iradotta in lingua ita- 

liana dal S. Alfonso d'Ulloa. In Vinegia 1556. 
Bib}lothecn Ca.miensls (subjunclum est Florile- 

gium Casinense). Ex typographia Casinensi 

*1873-80.4tom.fol. 
Bibllothec<iClunlnce}isis,i\\ui\.va.Vi\.Andve3isQnei'- 

cetanus. Parisiis 1614. iol. 
Binding (Carl). Das burgundisch-romanische Kii- 

nlgreich. Tom. I. Leipzig 1868. 
^\r\iev\vn{knio\\iosi;]i\\).Fragn\atischeGeschichte 

der 



der dcitlschen yiilJoual-Provhiclal-nnd ror- 
zii'/lirhslen DiiiciinancoiicHlen. Muinz 1835-48. 

6 tom. 
Jiiofjraphie nnfionale publiee par TAcadeniie 

royale des sciences, des letlres et des beaux- 

arts de Belgique. Bruxellcs ISGG, sqq. 
Bondonnet (Jean). Les p/V.s des hcsqnesdn Mans. 

Paris 1G.j1.4. 
Bonnell. (Meinricti Eduard). Dle Anfange der 

Karolln(jischen Hauses. Berlin 186(j. 
Boniliet(J.-B.). Tab/eftes hisforiques deVAuvergne. 

Clermont-Ferrand 1840-47. 8 vnl. 
— Statislique monninentale de Pnij- 

de-Vdme. ^" ed. Clermont-I-^errand 184G, avec 

atlas. 
Bouqnet (Martin), v. Hisforiens des Gaides (Be- 

cneil des). 
Branche (Jacques). La vie des Sa/nrfs et Saincfes 

d' Auvenjne et de Ke/rt//. Au Puy 165^. 
Brequigny (L. G. 0. Feudrix de) et F. J. 0. La 

PorleDuThei!.I>/>/o"ia^(',f^"^"''a'. episfolai ef 

alia doruinenta ad res francicaa spectantia. 

Parisiis 1791. 3 toni. fol 
Breqnigny(de). Tahle chronologiqnc des dipJomes, 

chartes, titres et actes imprisnh concernant 

Vhisfoire de France. (Ouvrage continue par 

MM. Pardessus et l-aboulaye.) Paris 17C9- 

187G.8toni.fol. 
Breul (Jacques du). Le thHtre des antiquitez de 

Paris. Paris 1649. 4. 
Breysi^ (Theodor). Jahrbiicher des friinkisches 

Peiches 714-74L Leipzig 1869. 
Brial Michel. v. Hisforieus de Ganhs (Penieil 

des). 
Brocchi (Guiseppe Maria). Vite d^ Sanhi e Beati 

Fiorenfini. Firenze 1743-61. 3 tom. 4. 
Brunati (Giuseppe). Vita o gesta di Santi Bres- 

ciani. 2" ed. Brescia 1854-56. 2 tom. 
Bucherius (.Egidius). Behjium. romanum ecclesias- 

ticiiin et cioile. Leodii 1650. fol. 
[Buck (Victor de) et Antonius Tinnebroeck.] 
Examen historicum et canonicum lihri F. D. 
Uariaui Verhoeven de regularinm et s^cula- 
rium clericornm juribns et officHs. Gandavi et 
Bruxellis 1847. 
Buisson (Petrus Daniel du). Hi^torix monasterti 

S. Severi Ubri X. Vicojulii 1876. 2 tom. 
Bunel (J.). G6ographie du dc'parfement de la Seine- 
Jnfh-icnre. Ouvrage posthume, continue et 
publie par 1'abbe A. Tougard. Houen 1875-79. 

5 vol. 
Butler (Alban). Vies des Ph-es, Uarfyrs et autres 
principaux Sainfs. Ouvrage Iraduit librement 
par Tabbe Godescard. Edition de Ram. Bru- 
xelles 1846-50. 7 vol. 



Cahier (Charles). Cararteristiqnes des Saints dans 
Vart populaire. Paris 1867. 2 toni. fol. 
_ _- et Arthur Martin. Uclanges 

darchhlogie, dliistoire et de iitferatnre. Paris 
1847-56. 4 tom. fol. 

Cajetanus{Oclavius). Vita: Sanctorum Sicuhrnm. 
Panormi 1657. 2 tom. fol. 

Calmet. Histnirede Lorraine. 2" ed.Nancy 1746- 
57.Gtoni.ro]. 

Cambry. Vogage daus le Finisfere. Pans an VII. 

3 vo). . „. 

Camden (GuIiehnusV Anglica, Xormanmca, Hi- 
bernica, Caml>rica a leteribns scripfa. Franco- 

furti 1603. fol. 
__ Britanuia, or a chronogra- 



phir-il d''scrlption of... Fnjlau l, Srotniid and 
Ireland. translated and enlarged by Richard 
Gou;,Hi. !>ondon 1789. 3 vol. fol. 
Canal (Jnsephus de !a), v. Florez (Hcnriquo). 
Cango (Caroins Dufresne du). Glossarinm medtas 
et iiifiiua'. lafinilafis. Ed. Henscliel. Parisiis 
18W-50. 8 loin. 4. 

— — ConsfanfinopoUs Chris- 

fiaiia seu desrripiio nrbis sub imperatoribns 
christinnis. Veneliis 1729. fol. 
Cantelius (Petrus Josephus). Uetropolitanarunt 
iirhiuin historia ciinlis et eccleslastica. Parisiis 
1G85. 4. 
Carlisle (Nicolas). Topographiral Dirfionary nf 

the dotulnion of Wales. London 1811. 4. 
Cafidoqueqnifral des manuscrifs des biblioth^qties 
pnbliques des departenients. Paris 1849-85. 7 
tom. 4. 
— — Paris 1885-87. 6 tom. 8. 
Catalogues de la bihliothhque nationale : Cafalofjue 
de fhislolre de Franre.?i\ni 1855-79. 1 1 tom. 4. 
Cale! (Guillaume de). Ucmoires de rhi.^foire du 

Langnedoc. ATolose 1633. 4. 
Caumonl (de). Stafisfhpie monumi^nfalc du Calra- 

rfas. Caen 1846-67. 5 tom. 
Cave (GulielmiiJ-). Srrlptorum er.chsiasticnrnm 
hisforia liferaria a Christo uato ad .«a:rulum 
A7r. Ed. novissima. Geneviie 17^0. fol. 
Cellarius (Christophorus). Nofltia orbis aiitiqiu 
siv^ Geographia plenior. Tom 1. Cantabrigiv 
1703. 4. Tom. I!. Amstclcedami 1706. 4. — Ed. 
altera curante, J. C. Schwartz. Lipsise 1773. 2 
toni. 4. 
ClmmardiDom FranQois). te eglises du luamlc 
romain, nof-amment ceJles des Ganles, pendaiif 
les frols preinlers sihles. Paris 1877. 
Cliapeaville (Joannes). Gesta ponfifirum Tun- 
greusiuni, Trajecfensium et Leodiensium. Leodii 
1612-16.3 tom.4. 
Chenu (Joannes). Archiepiscoporum et episcopo- 
copornm Galllai chronologica htstoria. Parisiis 

1621.4. 
Chevaher (Ulysse). R^peHoire des sources histo- 

rlqnes dnmoijen Age. Tome 1^^ Bio-bibliogva- 

phie.Paris 1877-1883. 
Cocquelines (Carolus). Bullanim,privilegiorum ac 

diploiualuinliomauorumpoiitlficnmamplissiina 

collertlo. 1739-1744. 14 tom. in 28 vol. fol. 
Cogan (A). Tliedlocese of Ueafh aurlenf aiid mo- 

rfer/i. Dublin 18G2-GS.3 vol 
Gointius (Carolus). Annales ecclesiastici Franco- 

vnm. Parisiis 1665-83.8 tom. fol. 
Colgan (Joanne5i..4r/a Sanrforiim veteris et majo- 

rls Sroti:p- seu Hiberuia- sanctoruni Insulx. To- 

mu3primus,,ianuarium,fcbruarium et martium 

complectens. Lovanii 1645. fol. 
_ _ Trladis Thauiuafurg:e seu Divornm ta- 

tricii, Columbm, Brigidx... Acta. Lovanii 1647. 

Conciliorum Gallia:... colleclio... Ed. Mauretana. 

Tom. I (unicus). Parisiis 1789. fo!. 
Corlilet -J). Hagiaqrnphir du dioche dWuuens. 

Paris 1808-75. 5 lom. 
Corpus scriptornm historix Bgzantlnas. Bonna; 

1828-55. 48 lom. 
Coustant (Petrus). Epistolx Homanorum pontifi- 

r»m.Parisiis 1721. fo!. 
Cozzando (Leonardo). H mgro teinpio Serntauo. 

Cres^"(Ser^enus). The Chnrch-history ofBriftany. 

^. !. 1G68. fol. 
Cypr^eus (Joiiannes kao\^\ms).AnnaUsepiscopo- 



rum Slesvicemimn. Colonite Agrippinse 1G34. 



Dacherius, v. Achery (d'). 
Daru (M). Hisfoirede Bretagne. 1826. 3 tom. 
Devic (GI.) et J. Vaissette. Histoire {fcm'ratc du 
Languedoc. S-^ ed. Paris 1872-85. Toni. 1-10 
et 13. 14.4. 
Dexter(Flavius Lucius), Barcinonensis. Chronicon 

omnirnodcE historix. Ed. Franciscus Bivarius. 

Lugduni 1627. fol. 
Dicfionnaire univer.sel, (jeoyraph iqite, stotistique, 

historique et politique de la France. Paris 

an XIII. 5 toni. fol. 
Dihnann (A.) Cafatogus codicum manuscriptorum 

bibliotheca; Bodteians Oxoniensis. Pars vn : 

Codices .Ethiopici. Oxonii 1848. 4. 
Dodd. Church histori/ of EmjIand.London 1830- 

41.4voI. 
Dodsworth (Roger) et Guliehnus Dugdale. Mo- 

nasficuin Anglicannm slre Pandectx canobio- 

rum Benedicfinoriim, Cluniacensium, Cisfer- 

ciensium, Carthusianorum. Londini 1655. fol. 

Vide Dugdale. 
Dreux du Kadier. Bibliothkjue hisforicjue et cri- 

tique du Poifou. Paris 1754. 5 tom. 
Dubois (Gerardus). Historia ecclesise Parisiensis. 

Parisiis 1690, 1710. 2 tom. fol. 
Dubois (.Joannes). Floriacensis vetus bitAiofheca 

Parisiis 1605. 2 tom. 
Dubreul, v. Breul (du). 
Ducange, v. Cange tdu). 
Duffus, V. Hardy. 
Dugdale (William). Monasticon AngJicanum. A 

new edition, enriched by Caley. EHis and Ban- 

tlinel. London 1817-30. 8 toni. fol. Vide Dods- 

worth. 
Dumniler (Ernst), v. Kopke. 

— — Geschichte des Ostfriinkischen 

Feichs. Berlin 1862, 1865.2 tom.-Tom. I (2^' ed.) 
1887. 
Dunod de Charnage (F. J.). Histotre de Veglise, 
ville et diocese de Besancon. Besan^on 1750. 
2 tom. 4. 

— — — Hisfolre des S^qna- 
nois. Dijon 1735. 



Ebert { AdoM). Allyemeine Geschichte der Literatur 
des Mittelaliers tm Ahendlande. 2 tora. (tom. I 
cum titulo proprio : Geschiclite der christlich- 
tateinisrhen literatur bis zum Zeitalter Karls 
d-^s (V;-oss(?;i.J Leipzig 1874, 1880. 

Echard (Jacques). Scrijjtores ordinis Prsedicato- 
rum, V. Quetif. 

Eichliorn (Ambrosius). Episcojxdus Curiensis in 
Bha'fia sub metrojyoti Mogunttna chronolo<jice et 
hi-ttortce illustratus. Typis San-Blasianis 1797. 
(Ex opere : Germania saera). 4. 

Esjyana Sagrada, v. Florez (Henrique). 

Expilly (Jean-Joseph). Dictionnaire ijhyrajyhique^ 
historique et jmtitique desGanlts et de la France, 
Amsterdam et Paris 1762-70. 6 tom. fol. 



Fauriel. Bisfoire de la Gaide miridionale sous la 
domination des conqiUrants germains. Paris 
1836. 4tom. 

Fevret de Fontette, v. Lelong (Jacques). 

Fisen Bartholomceus. Flores ecclesis Leodiensis. 
Insulis 1647. fol. 



_ — Sancta Legia Bomanx 

ecclesixfilia. heodii 1G96. fol. 
Flaminius CorneHus. Venetx ecclesiat illustrafx. 

Venetiis 1749. 15tom.4. 
Fleury. Histoire ecclesiasfiquc. Paris 1691-1723. 

20 vol. 4. — Continuation. tom. 21-36. Paris 

1726-38. 
Florez (Henriquc). Espana sagrada, opus a plu- 

ribus continuatum. 50 tom. (Florez tom. 1-29 ; 

Manuel Risco, tom. 30-42; etc.) Madrid 1747- 

1866. 
Foley (Henry). Becords oftheenglish j^rovivce of 

fhe Societij of Jesus. London 1877-83. 7 vol. 

(8 tom.) 
Fortunius Florentinus (Aug.). Hisforise Camaldu- 

lenses. Florentije 1575.4. 
Foullon. Hisforia Leodiensis. Leodii 1735-37. 

3 tom. fol. 
Franche-Comfe (Vie des Saints de). Besangon 

1854-56. 4 tom. 
Friedricli (J.). Kirchengeschichte Deutschlands. 
Bambergl867, 1869.2 tom. 



GaUia Christiana. VaxxsWs 1715-1865. 16 tom. fol. 

— Vide Robert. 
Gams (Pius Bonifacius). Die Kirchengesehichfe 

ron S/ja/;/(?H.Regcnsburg 1862-79. 5 tom.(3 vol.) 
Garaby (de). Vie des Bienheureux et des Salnts de 

Bretagne pour tons les jours de 1'annee. Saint- 

Brieuc 1839. 
Gelenius (..Egidius). Snpplex Cofonia sire admi- 

randa jirx sxcuHs anfeactis SS. corporum, 

cleri et jiojndi Agrijjpinensis in puhlicum j)ro- 

ressio anno MDCXXXIV. Colonise 1639. 
— — De admiranda magnitudine 

Colonim Agrijijiinse. Coloniaj 1645.4. 
Gelpke (E. F.). Kirchengeschichte der Schiveiz. 

Bern 1856-61. 2 tom. 
Geslin de Bourgogne (J.) et A. de Barthelemy. 

Anciens eeeches de Bretagne : histoire et mouu- 

7«e>(/s. Saint-Brieuc 1855-79. 6 tom. 
Gestel (Cornelius Van). Historia sacra et profaua 

archiejnscopafus Mechliniensis. Hagse comitum 

1725. 2 tom. fol. 
Ghesquiere(Josephus),CorneIius Smetius, Isfridus 

Thysius. Acta Sanctorum Belgii selecta. Bru- 

xellis et Tongerlofie 1783-94. 6 tom. 4. 
(}\txm{Pi.vc\\din%Q\Q).AnnalessacriordinisFratrum 

Servorum B. M. V., contin. ab Aloysio Maria 

Garbio et Placido MarJa Bonfrizzerio. Lucse 

1719-25. 3 tom. fol. 
Giraldus Cambrensis. Ojm-a omnta. ed. J. S. Bre- 

wer and J. F. Dimonk. London 1861-77. 
Godescard, v. Butler. 
Godoy Alcantara (Jose). Historia critica de los 

falsos cronicones. Madrid 1868. 
Gothofredi (Codex Theodosianus cum perpetuis 

commentariis Jacobi). Lipsiae 1736-45. 6 tom. 

fol. 
Grsevius (Joannes Georgius). Thesaurus antiqiti- 

tatum romanarum. Trajecti ad Rhenum, et 

Lugduni Batavorum 1694-1699. 12 toni. fol. 
— el P. Burmannus. Thesaurus antiquitafum et 

historiartim Italise, Neapolis, SicHix, Sardinix, 

Corsicx, Melit^ atque adjacenfium terrarum 

insutarnmque. 45 tom. fol. 

Thesauriis antiquitutum et historiarnm Ita- 

lix. Lugduni Batavorum 1704-1723. 30toni. 
Thesaurus antiquitaium et historiarum Sici- 

lise,Sardiuiai. Corsicx, etc. Lugduni Balavorum 

1723-1725. 15 tom. 

Gon^alez 



Gon^Lilez cVAvila (t_!il). Teairo crlesiasfico de las 
if/le.vas metropolHanas tf catedrales de los ret/- 
nos de hts Castillas. Madrid 1045. 4 tom. 

Grandus (GuJdo). Visserfatioties Caniahlulenses. 
Lue« 1707.4. 

Griffith, V. Alford. 

Guerard (B.). Pobjpfijqae de l'a.bheJriiunon. 2 vol. 
Pai-is 1S44. 2tom.4. 

— — Essai sur le si/sfhne des dmsions terrUo- 
riales de la Gatde. Paris 1832. 

Gulielinus Malmesburiensis, apud Savile. 



Haeftonus (Benedictus). -S'. Betiedicfns iUiistrafas 
sive disquisitionuin moiuisticaruin lihri XII. 
Antverpise 1644. fol. 
Hahn (Heinrich). Jahrhiicher des frdnkischen 

Reichs 741-752. Berlin 1863. 
Haller (Gottlieb Emanuel von). Bihliothcl- der 

Schweiser-Geschirhte. Bern 1785, 1786. 3 toni. 
Hampson(R. T.). McdH zei kakmlarium. London, 

s. a. 2 vol. 4. 
Hardy (Thomas DufTusl. Descriptipe Catalogtieof 

material relating to Ihe Historij of Great Bri- 

tain und Irnlaitd. London 1S62-71. 4 tom. in 

3 vol. 
Hartzheim (.Tosephus). J. P. Schannat, J. Scholi, 

etc. Concilia Germanix. Colonice Agrippinie 

1759-90. 11 tom. fol. 
Hastivillius (Archangelus). TiomunUlina seit ere- 

mitica Camaldnlensis ordinis historia. Parisils 

1631. 
Hefeie (Carl Joseph von). CouciHeitf/eschichfe. 

7 tom. (1, 2 Arnheim, 3-7 Freiburg i. B.) 1855- 

69. — 2'^ Aufl. Freiburg i. B. 1873-86. 5 tom. 
Hennessy (The annfds of Loch CL A chronicle of 

Irish atfairs. Edit. by AV. Maunsell). London 

1871. 2 vol. 
Herbelot (d'). Bibliotheque orientale. Paris 1697. 

fol. 
Hermant. Histoire dti dioche de Baijenx. Caen 

1705. 4. 
Herrera (Thomas de). Alphahetiim AiKjustinia- 

num. Matriti 1643. 2 tom. tbl. 
Hispanix inu$trata:.Fra.ncoim-ii 1604-1608.4 tom. 

fol. 
Histoire Uttiraire de hi Franre, ouvrage com- 

mence par des religieux benedictins et conli- 

nue par des membres de Tlnstitut. Paris 

1733-1885. 29 tom. 4. 
Historiens des Gaides et de Ut Fraitce (liecucU 

des). 23 lom. fol. : T. 1-8 par Dom Martin Bou- 

quet. Paris 1738-52. — T. 9-13 par des reli- 

gieux benedictins de la congre^^^ation de Saint- 

Maur. Paris 1757-86. — T. 14-19 par Michel 

Brial. Paris 1806-33. — T. 20-23 par des 

membres de Tlnstitut de France. Paris 1840- 

76. 
Holstenius (Lucas). Codex ref/ularuin monastica- 

rttm ef caiionicarnin. Edidit Marianus Brockie. 

August^ Vindelicorum 1759. G toni. fol. 
Hiibner (Aeniilius). Inscriptioiies Jlispania: chris- 

tianm. Berolini 1871. fol. 



Jacobilli (Lodovico). Vife de' Saiifi e Beafi dcW 
Vinhria. Foligno 1G44-1661. 3 tom. Ibl. 

Jaffe (Philippus). Brjesta Ponfificum Romanorum 
ah vondifa Erclesia ad aiinuni posf Chrisfum 
nfititm MCXCrill. Beroiini 1S5I. 4. - 2-- ed. 
Lipsire 1885 sqq. 4. 

Jahn (Albert). Die Geschichte der Burfjundionen 



uiid Bitrjundiens his zum Eiide der J Di/nastie 

Halle 1874. 2 tom. 
Jean des Preis, dit d'Outremeuse. Ly mifrturdes 

hisff)rs. Ed. Ad. Borgnet et St. Bormcms. Bru- 

xelles 1864-87. 7 tom. 4. 
Joannes Ultramosanus, v. Jean desPreis. 
Joyce (P. W.). Thr f)rif/!n aud Jlisfori/ nf Jrish 

Xames fjf pUtcrs. Dublin 1SG9, 1883. 2 vol. 



Kcipko (Rudolf) und Ernst Dainml(_r. Kaisir 

Otto der Grosse, Leipzig 1876. 
Kraus (Fr.-X.). Real-Enci/hlopadif der Chrisf- 

lichen Alterfhiimer. Freiburg i. B. 1880-86. 2 

tom. 4. 



Labbe (Philippus). Xom hihUotheca mamiscri- 

ptortim. Pari.siis 1657. 2 tom. (bi. 

— — et (Gabriol) Cossartius. Sacro- 

rttm Conciliorum nova et ampUssima eoller.tio. 

Ed. novissima cum curis Cnleti, Mansi. Pa«sio- 

nei, aliorum. Florcnlife 1759-84. 27 lom. fol. 
Landavensis (The Liher), cd. W. J. Recs. Lland- 

very 1840. 
Lanigan (Jotm). An ecclesiastical hisfonj nf Irr- 

ktnd. 2'' edit. Dublin 1829. 4 vol 
Launoius (Joanncs). Oprra omnia. Coloni;i? AIlo- 

brogum 1731. 10 tom. fol. 
Leao de S. Thomas. Benedictina Lvsitana. Em 

Coimbra 1644. fol. 
Lebeuf. Histoire de la rille et de tout le diocese de 

Paris. Ed. Gocheris. Paris 1863. 
Le Blant (Edmond). Inscriptions chrefiennes dr 

la Gaule aiitn-lrnres aif VIIP sihle. Pa- 

ris 1856, 18G5. 2 tom. 4. Avec atlas. 
Le Grand (Aibert). Les vies desSuints de la Bre- 

ffujne Armoritpir, fwec des nofes de M. Danicl- 

Louis Miorcec de Kerdaiiet. Brest 1837. 
Leland (Joannes). Commenfarius de scriptorihtis 

hritannicis. Oxonite, 1709. 
_ _ Jfiuerari/. 0\iov(\ 1770-79. 9 vol. 
Lelong (Jacqucs) et Fevret de Fontette. Bihlio- 

tliefpiehisforifpte de Ui Frftnce. Nouvelle (■dition. 

Paris 17GS-78. 5 tom. fol. 
Le Ncve (J.). Fasti ecclesia: anijUcanx. Oxomae. 

1854.3 tom. 
Le Paige (Joannes). Hihliofheca Prmmonsfratensis 

ordinis. Parisiis 1633. fol. 
Lewis (Samucl). A fopofjrapltical dicfifjnarij of 

EngUntd. London 1831. 4 vol. 
— — ^i fopofjrapitical dicfionarij nf Wales. 

Londonl833. 4voI. 4. 
Lingard (Johu). A hisfori/ of Enf/hmd froin f/ie 

first int-asion hi/ fhe roinans. 5" ed. Pai'is 1S44X 

Svol. 
Lobineaa (Dom Guy-AIexis). Les i-ies des Saints 

de Brefatjne. Renncs 1725, fol. Nouvelle ^.-iVi- 

dition revue par M. Tabbe Tresvaux. Paris 

1836-38. 5 vol. 

_ Hisfoire de la cille de Paris. Paris 

1725.5 vol. 
Loening Edgar. Gr^rhirhfe dcs dentsc/ien Kirrhni- 

rechts. Strassburg 1878. 2 toiu. 
Loo (Adrianus Van). De Lerens der Hei/Uf/e van 

XedcrUtnt. Te Ghent 1705. 2 tom. 
Lucas. IlomiiahUna sen ercmitica monfis Coroiix 

Camalduknsis ordinis histuria. In eremo Ru- 

hensl. in agro Patavino 1587. 
Ludolphus (Job). Hisforia .Efhiopica. Franc-o- 

furtiadM. 1681.(bl. 

_ Ad hisforiam .Kthiopicam antehac 

editatn 



editam comnunfanus. Francofurti ad M. 1691. 

Lumper (Goitfridus). Hisforia fheologico-cnfica 
de vifa, scripfis, alqite docfrina sanctorum pa- 
trum aliornmque scripforum eccksinsficorum 
trinm prinwnrm saicufonnn. Augustie Vinde- 
licorum 1783-1799. 13 tom. 



MabiUon (Joannes) et Lucas d'Achery. Ac a 
Sanciorumordinis Sancti Benedtcti in sBculo- 
rum classes distributa. Parisiis 1G68-1701. 
9tom.fol. 

Mabillon (Joannes). Annales ordinis S. Benedicti . 
Parisiis 1703-39. 6 tom. fol. 
__ _ Vefera Auahda sioe coUecfio veferum 
aliquot operum. Parisiis 1675-85. 4 lom. Nova 

editio. Parisiis 1723. fol. 

_ _ l)erediplomaticanbriVJ.EA.^\ya- 

risiis 1709. fol. 
lUhiWon (Oi(n-a>jes jjosthumesde D. Jean) et de 

D. Tliierri Ruinarl, ed. par D. Vincent Tliuil- 
lier.Parisl724. 3tom.4. 
Madoz (Pascual). Dicciouario cjeografco-esfa- 
distico-hisiorico de Esimna ij sns posesiones de 
uJtramar. Scgunda edic. Madrid 1846-1850. 

16tom. 
Mai (Angelo). Scriptorum veienim nora colfectio 

e vaticanis codicibus edifa. Romae 1825-38. 

lOtom.4. 
Mansi (Joannes Dominicus). Sancforum concdio- 

rnm et decretonm collectio nova. Luca^ 1748- 

52. 6 tom. fol 

— — V. Labbe, Sacroritm ConcHiorum etc... 
Mareo de Lisboa. Chronieas de la orden de los 

Fraijle^ Meiiores del seraphico padre S. Fran- 

cisco. Lisboa 1615. 3 tom. fol. 
Mariana (Joannes). Historiai de rebus Hispanix 

lihri irif/inta. Hagae Comitum 1733. 2 tom. fol. 
Marinaeus (Lucius). De rebus Hispania: memora- 

bilihus libri XXIL Edit. in Hispan. illustr. 

tom. L 
Marini (Gaetano). I papiri diphm atic i. Roina 

1805. fol 
MarieLa iJuan de). Hlsioria eclesiastica de iodos 

los Santos de Fspana. Cuen^a 1596. 4. 
Marquardt (Joachim) und Theodor Mommsen. 
Handhnch der romisclten AUerfhnmer. 2'' ed. 
Leipxi^' IS76sqq. S tom. 
Martene(Edmundus)et Ursinus Duraud. Vete- 
rum scnpfonim et nwnumenforttm... amplls- 
sima coUectio. Parisiis 1724-1733. 9 tom. fol. 
Martin (Arthur), v. Cahier. 
Mazzara (Benedetto). Ler/endario francescano. In 

Venelial676-1680. 3tom. 4. 
Mazzuchelli (G.). OU scriitori d'ltalia cioh notizie 
sforiche e crHlche intonw alle rife e agli srritU 
dei leiterati Ifaliunl. Brescia 1753-63. 6 tom. in 
2 vol. fol. 
Melloni (Giovambatista). Atti o memorl detjh 
uomini illusfri In santiia naii o morfi In Bo- 
logua... della classe de' Sanii e Beati, che 
haniio culio /mhlico ed upprovaio delhi chiesa. 
Bologna. 3 tom. 4. Tom 1 et 2, 1786 et 1788 ; 

tom 3, 1816. 

_- Affi...deUa classe di quei, che 

da fempo Immemorahile sembrano aver culto 

publico... In Bologna 1773-1780. 3 tom. 4. 

Melzi (Gaetano). Dizionarlo di opere anonime e 
pseitdonlme di scriffori itallani o comechesia 
aventi relazione alV Italia. Milano 1863. 3 tom. 

Meyerus (Jacobus). Comiuenfurii sice Annales 



rerum 7-7a«rfr/Vnrwm. Antverpife 1561.4. 
Mi^ne. PairoIo(/ia:cin:tus conipIcfKs. Paris 1844 

sqq. gr. 8. , . ,■ • 

Mirffius (Aubertus). BlblMeca ecdesiaMica sive 
nomenclafores VII vefere.i. AntverpiJie 1639, 

° |_ _ Opera diplomaflca ei historica. 

Editio secunda auctior et correctior, curante 
J. F. Foppens. Lovaniis 1723. fol. 

_ _ Ordinis Pra^monstratemis 

Chronicon. Coloniee Agrippina; 1613. 

Mittarelli (Joannes Benediclus) et Anselmus 
Costadoni. Aunales Camaldnlenses 0. S. Bene- 
dieil. Veneliis 1755-1773. 9 tom. fol. 

Molanus (Joannes). De Canonicis libri tres.Low^- 

nii 1670. 

_ — Indicuhis Sanctorum BeUjii. 

Lovanii 1573. 
Mommsen (Th.) Ueher den Chronotjraphen vom 

Jahre 3o4. Leipzig 1850-4. - Vide Mai-quardt. 
Mone J., v.Neugart. 
Monod (Gabrielj. I^tudes crifiqnes sur les soiirces 

de 1'hisioire mh-ovintjienne. Paris 1872. 
Monumenta Germanix hisforica. Ed. in fol. Han- 

noverae 1826 sqq. 

— Ed. in 4". Berolini 1877 sqq. 
Monumenfa historica hrlfaunica,Y. Pctrie Henry. 
MoralesfAmbrosio de). Coronica general de Es- 

pafia, V. Ocampo (Florian de). 
Morice (Hyacinthej. Hislolre de Brefuf/ne. Gum- 

gamp 1835-37. 2 tom.fol. 
_ — Menwires j)Our.^eri'ir de preuves a This- 

toire... de Brefa</ne. Paris 1742. 3 lom. fol. 
Uovon\{Gaeio.no).Di2ionario di erudizione siorico- 

ecclesiastlca. In Venezia 1840-61. 103 tom. 

Muchar (Albert). Das roinische Norilcum, oder 
Oesierreich, Steijennark, Salzhnnj, Karnthen 
ninl Kraln nnfer deu Romern. Gratz 1825. 

Miililbacher lEngelberl). Dle Nejesfen der Kai- 
serreichs unter den KaroIliHjern, nach 
J. T. Bdhnier neu bearbeitei. Innsbruck 1880 



sqq- ,. 

Muier (Henricus). Helretla sancta seu paradisus 

Saucfonnn Helvefi:e foram. Lucern und Wien 

1648. fol. 
Muratori (Lud. Ant.1 Berum lialicarum scrijjtores 
ab anno an-a; christianx quingenfeslmo ad mil- 
lesimnm qiiinf/entesimiun.Med\o\nn\ 1723-51.25 

lom. fol. 
Mi/ryrian Archaiologij of Wales.honAon 1801. 

3 vol. 



Natalis (Alexander). Hl.^toria ecclesiasflca veteris 
Hoviqne Tesfamenti. Ed. novissima, curante 
Roncaglia. Venetiis 1778. 9 tom. fol. Supple- 
mentum, ibid. 1793. 

Ncugnrt (Tr.) Eplscopafns Constantiensis... chro- 
nologice et diplomaiice illnsiratns. 2 tom. 4. 
Tom. I San Blasii 1803. Tom. 11 (ed. J. Mone). 
Friburgi Br. 1B62. 

Notices et exfraifs des manuscrifs de la bibliothe- 
quedu lioi (de la bibl. nationalc et autres bi- 
bliotheques). Paris, 1787-1886. 31 tom. 4. 

Ocampo (Florian de). Coronica general de Es})ana. 
2 tom. Madrid 1791 : opus conlinuatum ab 
Ambrosio de Morales (tom. 3-8, ibid. 1791). 

0'CIery. Annah of the four Masfers, v. 0'Do- 
novan. 

0'Curry (Eugene). Leciures on fhe manuscript 

materiaJs 



materials of ancient Irish Histon/. Dublin 
18G1. 
0'Donovan {iohn).(Annats of ihe Kinydom of Ire- 
land by the four Masters. 7 vol. 4, edited by) 
Second ed. Dublin 1856. 

— — The Tribes and Customs of fhe District 
of Hy-Ma7iij. Dublin, archaeological Society, 
1843.4. 

— — The Genealogies, Tribes and Cusioms of 
Hij-Fiachrach. Dublin, archseologica] Society. 
1844. 4. 

— - The book of Rights. Dublin, Celtic Soc, 
1847. 4. 

— — The banquet of Dun na n-Gedh and the 
battle of Magh Ratli. Dublin 1842.4. 

Oelsner {Ludwig}. Jahrhilcher des frunkischen 
Beichs iinfer Konig Pippin. Lcipzig 1871. 

0'Fiaherty (Rodericus). Ogygia seu rcrum hiber- 
nicarum chro7iologia. honcVmi 1685.4. Trans- 
latedby James Hely. Dublin 1793. 2 vol. 

Oliver (G.). CoUections touards iiiustratiny the 
biography of Scots, English, and Irish mem- 
hers of the Sociefy of Jesus. London 1845. 

Ordericus (Vitaiis). Historix ecclesiasticse libri fre- 
decim. Ed. Aug. Le Prevost. Parisiis 1838-55. 
5 toni. 

Orelli (Jo. Casp.) Inscriptionum latinarum selec- 
tarum amplissima coUectio. Turici 1828. 2 tom. 
3'" toni. ed. G. Henzen, ibid. 1856. 



Padilla (Francisco de). IHsforia p.r.clesiastica de 

Espafia. iVIalaga 1605. 2 tom. fol. 
Pagius Antonius, v. Baronius. 
Panciroli (Ottavio). Tesori nascosiidelV almacitta 

di lioma. InRoma 1625. 
Paquot. Mhnoirespour servir a Vhistoire litt^- 

raire desPays-Bas. Louvain 1765-70.3 tom.fol. 
Pardessus, v. Brequigny. 
Pennant (Thomas). Tours in Wales. London 

1810. 3 vol. 4. 
Pennottus (Gabriel). Generalis totitts sacriordi- 

nis clericorum canonicorum historia iripartita. 

Ed. 2^ Coloniee 1645. fol 
Pert/-, V. Monumenta Germmiise. 
Petrie (Henry) and John Sharpe. Monumenlu 

hisforica l>rifannica or Materiats for fhe hlsfory 

of Britain from t/ic eaiiicst period. Tom. I. Lon- 

don 1838. fol. 
Peti-ie (George). The ecclesiastical architecture of 

Ireland anii^rior totheAngfo-Normun invasion, 

comprisingan essay on the origin and uses ofihe 

round iowers of Ireland. DubUn 1845. 

_ _ On the History and Antiquifies of 

Tara HHl, in Transactions of the lioyal Irish 

^cf7rfmy,tom. XVIII (1837). 4. 
Peyronnet (Simon de). Catalogns Sanciorum ac 

Sanctarum. (Tolosse 1706.) 
Piolin (Paul). Histoire de Vf.glise dn Mans. Paris 

1851, 1853. 2 tom. 
Piot (Charles). i^es pagide la Beigique et leurs 

suhdii^lsions pendant le moyen <1ge. Bruxelles 

1874. 4. 
Pistorius (Joaimes). Rerumcjermanicarum scrip- 

fores. RatisbonEe 1731. 3 tom. fol. 
Pirrus (Rochus). Sicilia sacra. Lugduni Batavo- 

rum, lypis Petri Van der Aa. fol. 
Placentius (Joannes). Catalogns omnium antisti- 

tum Tungarorum, Trajectmsium ac Leodien- 

sium... Antverpi^ 1529. 
Platina (B.). De vitis pontificnm Romanorum. 

Nurenberg 1481. 4. — Cum supplemento. Co- 



ionisE Agrippinae 1626.4. 
PommerayG(Frani^'ois).///s^o/>er/« VuhJmye royale 
de S. Ouen de Rouen. Rouen 1662. fol. 



Quetif (Jacques) et Jacques Echard. Scrij^fores 
ordinis PnBdicaionm. Parisii.s 1719-21. 2 tom. 
fol. 



Raderus (Matthaens). Bararia sancta et pia. Mo- 

nachii. 1704. 4 tom. fol. 
Ranulphi Hlgden. Polychronicon, ed. Churchill 

Babington and J. Rawson Lumby. London 

186.5-86.0 vol. 
Rayssius (Arnoldus). Hierogasophylacium betgi- 

cum sive the.^iaurus sacrarum reliqniurum Bcl- 

gii. Duaci 1628. 
Raynaudns (Theophilus). Indicuhis Sanctorum 

Lugdunen.^ium. Lugduni 1629. 
Rces (Rice). An essay on thf ^Velsh Saints. Llan- 

dovery 1836. 
Rcos (W. J.). Lires of the Cambro Brifish Saints 

of the fifth and immediate succeeding centuries. 

Llandovery 1853. 
Reeves (William). Ecclesiastical Antiquities of 

Down, Connor and Dromore... compiled in the 

year MCCCVl Dublin 1847. 4. 
Remondini (Giaustelano). Della Nolana ecdesia- 

stica storia. Napoli 1747-60. 3 tom. fol. 
Resie (de). Histoire de Veglise d'Auvergne. Cler- 

mont-Ferrand 1855. 3 vol. 
Rettberg (Fr. W.) Kirchengeschichte Deutsch- 

lands. Gottingen 184-6, 1848. 2 tom. 
Kichter (Gustav). Annalen des friinkischen 

Reichs im Zeitalter der Meromnger. Halle 1873. 
Risco (Manuel), v. Florez Henrique. 
Ritter (Carl). Die Erdkunde im VerhOltniss zur 

Natur und zur Geschichte des Menscheu. 

2"^ Ausg. Berlin 1822-1859. 19 Theilen. 
Robert (Claudius). Gallia chrisHana. Parisiis 

1626. fol. 
Rosenzweig. RSperfoire arclieologique du d^par- 

tement dn Morljihan. Paris 1863.4. 
— Rf'pertoire iopographique du d4partement du 

Morbihan. Paris 1870. 4. 
Rosiero ( Eugene de). Recueil genM des formules 

usiiies dans Vempire des Francs du C' au 

X' siecle. Paris 1859-71. 3 vol. 
Rossi (G.-B. de). La Roma sotterranea crisHana. 

Roma 1864-77. 3 lom. fol. con tavole. 
_ _ Bulietinodi archeologia cristiana. Roma 

1863-86. 4 et 8. 
Roussel. Le dioche de Langres; histoire et statis- 

tique. Langres 1873-79. 4 tom. 
Rubeis (J. Fr. Bernardus Maria de). Monummta 

ecclesix Aijuilejensis. Argentinse 1740. fol. 
Ruinart (Theodoricus). Acta primorum marty- 

rum sincera ef selecta. Ed. 2^ Amstela^dami 

1713. fol. — Vide Mabillon. 



Saccarelli vGaspard). Hisforia ecclesiasiica ptr 

annos digesta. Rom^ 1771-92. 22 fom. 4. 
Sacco (Francesco). Dizionario geografico del 

regno di Sicilia. Palermo 1799, 1800. 2 ton.. 
Saint-Marlin (J.). M^moires historiques ef gcoyra- 

phiquessur tArmhiie. Paris 1818, 18I9.2toni. 
Salagius Stephanus. De statu ecclesicc Pan>io- 

nicse lihri VIL Quinque-ecclesns 1777-1800. 

7 tom. 4. 
Sanderus ( Ax^tomi^s). Gandamiw,sive rerum Gan- 

* davensium 



davensiim lihri F/. Bruxellis 1^27. 4. 

— — Flatidria illnslrata. Colo- 

nije Agrippinfe 1641, 1644. 2 tom. fol. 
Savaron (Jeam. Les nrigines de (Jlainuonf, rille 

capitale d'Aupergne. Glairmont 1007. 
— — Les origines de la rille de Cloir- 

mont. Ed. augmentec par Pierre Durant. Paris 
1662.4. 
Savile Henricus. Heruni Aiiglicariini srrij)fores 

post Bedani ijriBcipui. Francofurli 1601. fol. 
Schelstraete (Einniaimel a). Antiquifns Kcclesia: 

iilnstrata. lloinaj 1692-97. '■1 toni. fol. 
Scheuchzerus (Joannes Jacobus). OupsmpoixTjH //*-/- 

veticus sive Itinera per Helvetidi aljnnas regio- 

nes fncta annis MDCCII-MDCCXI. Lugduni 

Batavorum 1723. 4 tom. 4. 
Schottii (Andreas et Franclscusj, et Pistorius. 

Hisjianise illustruts seu rernm urhiiiniijiic Hia:- 

jjunice, Lusitani.T:, jEfhiopia' ef India: .scripfoirs 

varii. Franeofurti 1603-1608. 4 toin. Ibl. 
Schutjes iL. H. C). Kerkelijkc Gc^fchicdeni^ nni 

het hisdom 's Hertogml)osch.'sBosch 1870-76. 

5tom. 
Severano (Giovanni). Memorie sacre delle sefte 

chiese di Ronia. In Roma 1630. 
SeTertius (Jacobus). Chronologia historica archi- 

antistitum Lugdunensis archiepiscopnfus. Lug- 

duni 162S. fol. 
Sharpe (John), v. Petrie (Henry). 
Shearman (Jolin Francis). Loca Pafriciana : an 

identification of locaUties, chiefti/ in Leinster, 

visited hy Saint Patrick and his assistant mis- 

sionaries... Dublin 1879. 
Sickei. (Die Vrkunden der Karoli^iger gesammeM 

und bearbeitet vonTh.)Wien 1867-68.3 tom. 
Sirmondus (J;icobusi. Concilia antiqua Gallise. 

Parisiis 1629. 3 tom. foi. 
Smet (J. J. de).Iiecu«il des Chromgues de. Flandre. 

Bruxelles 1837-65. 4 tom. 4. 
Smith OVilliam) et Cheetham (Samuel). A Dic- 

tionary of christian antiqiiities. London 1875- 

80. 2 vol. 4. 
Southwell (Nathanael). Bibliotheca Scripioruni 

Societatis Jesu. Romse 1676. fol. 
Stephaims (Henricus). Thesaurus linguse grsecs. 

Ed. Hase. Parisiis 1831-65. 7 toin. ibl. 
Surius. De probatis Sanctorum historiis. Colonije 

1570-75. 6 tom. fol. — Ed. 2. 1576-81, 6 tom. 

fol.; tom. VII ed. Mosander. — Ed. 3. Goloniai 

1618. 12tom. fol. 
Tanner (Mathias). Societas Jesu usque ad sangui- 

nis et vitx profusionem miUtans. Pragse 1675. 

fol. 
— — Societas Jesu upostoloruin imitatrix. 

Pragae 1694. lol. 
Thaumas de la Thaumassiere (Gaspard). ^/s^o/r? 

de Berry. Reimpression de Bourges 1863- 

1871. 4 tom. 
Thomas {K.].A history ofthe diocese of St.-Asaph. 

London 1874. 
Thomassin (LouisJ. Ancienne et nouvelle disdpline 

de VEglise touchanf les bhiifices et les bhiificiers. 

Nouvelle edition. Paris 1725. 3 tom. fol. 
Tillemont (Lenain de). Mcmoires pour seriir a 

Vhistoire eccUsiastique des six premier.^t siecles. 

Bruxelles 1732. 10 tom. fol. 
Tinnebroeck (Antoine), v. Buck (Victor de). 



[Trigan]. Ilisiloireecclesiastiquc de la province de 
Normandic{pB.vn\\ docteur de Sorbonne). Caen 
1859-60. 3toni. 4. 

Torc-lli (Liugi). Risfretto delle vite de gli hiiomini, 
e delle donne illnstri in suntith deW ordine 
Ayosfiniano. In Bologna 1647. 4. 
_ _ Secoli Aijosfiniani overo historia gene- 
rale del .sacro ordine eremitano del S. Aurelio 
Agostino. In Bologna 1659-1686. fol. 

Tougard, v. Bunel. 

[Toussaint et Tassin]. Nouveau traite de diploniu- 
fique. l750-65.fi tom.4. 

Trithemius (Joannes). Opera pin ef spiritualia. 
Moguntia; 1605. fol 

IJghelli (Ferdinando). -//«/m sucra sive de epis- 

copis Ifalix et insularuin adjacentimn. Ed. 

secunda, cura Nicolai Coleti. Venetiis 1717-22. 

10 lom. fol. 
lisseriu^ (Jacobus). Veferiitn episfolarum hiberni-. 

curuin sylloge. Herbornse Nassovjcorum 1696. 4 

Vaissetle J., v. Devic. 

Valesius (Handrianus). Notitin Galliarum. Pari- 

siis 1675. fol. 
— — Bcriim fraiicirurum usqne 

ad Chlotarii senioriis morteni libri ]'III. Pari- 

siis 1656-57. 3 tomes. fol. 
Vasa-us (Joannes). Chronicon Ilispania:. Derebus 

Hispanix nieinorabilibus. CoIoniEe 1577. 
VioUet-le-Duc. Diciionnaire raisonne de Varchi- 

iccfiire fruncaise dii XI'' nu XVI'^ s i ^cle. PsiViS 

1858-68. 10 vol. 
Vipera (Marius de). Chronologia episcoporum et 

urchiepiscoporuin inetropolifmisE ecclesiae Bene- 

ye??fa/(A'. Neapoli 1636.4. 
Vita (Joannes de). Thesaurus anfiquiiatum Bene- 

rcntunuruin niedii a;vi.lb\d. 1764. fol. 
WaddmgUK (Lucas). Annales Minorum. Lugduni 

1625, 8 tom. fol; cum supplemcnto (lom. IX, 

Augusfa- Taurinorum 1710). — Edltio altera 

c.ura J. M. Fonseca ab Ebora. Romre 1731-41, 

17 tom. fol. — Continuati a variis 1740-1860. 

tom. 18-24. 
Wait^ (G.). Deutsche Verfassungsgeschichte. Ber- 

lin. 8 tom. 
Wailly (Natalis de). EUments de paleographie. 

Parisl838. 2tom. fol. 
Walter (Ferdinand). Das alte Wales. Bonn 1859. 
Wansleben (J. M,). Histoire de l'6glise d'Alexan- 

drie. Paris 1677. 
Wassbourg (Richard de). Antiquitez de la Gaule 

Belgique, royaulnie de France, Austrasie et 

Lorruine. Paris 1549. fol. 
Wynne (W.). HiMory of Wufes. London 1691. 
Wattenbach (\\\). Deutschlands Geschiclifsquel- 

ien in Mitfelalter. 5'^ Ausg. Berlin 1885. 1886. 

2 tom. 
Yepes(Antonio de). Coronica Generat de la Or- 

dcn de San Benito. Yrache et Valladolid 1609- 

21.7tom. fol. 
Zeuss (J. C). Grammaiicu Celtica. Ed. altera 

curante H. Ebel, Berolini 1871. 
Ziegelbauer (Magnoald). Hisforiu rei iiteraria: 

ordinis S. Benedicti. AugustEe Vindelicoruiii et 

Herbipoli 1754. 4 tom. Ibl. 



INDEX SANGTORUM 



IN TOMUM I NOVEMBRIS. 



ilcepsimas ereniita in Syria 651. Vita s. Agepsimje 

nuctore Theodordo. S. Acepsinise vita solitaria, 

niiraculis a Deo approbata; sacerdotium et fuga 

sepulturiE honorificse 653. [Mehoria ejus] ex Me- 

nologio Groecorum 654. Ex Menaeo Novembris 655. 

Acindynus martyr in Perside cum socils. 

CoMMENTARius PRiEvius. § I. De Actis martyrii 

SS. Acindyni, Pegasii, Anempodisti et socio- 

rum; de eorumdem natura ac fide 445. § ii. 

De Sapore II, rege Persarum, deque ejus in 

christianos persecutionibus 448. § iii. De sancto- 

rum martyrum Acindyni,Pegasiiatque Anempo- 

disti patria, genere, setate ac vitae conditione 451. 

§ IV. De sanctis martyribus dictis er senafu 451. 

§ V. De matre Saporis, regis Persarum, martyre 

453. § VI. Quo tempore S. Acindynus cum sociis 

martyrium fecerlt 454, § vii. De sanctomm 

martyrum Acindyni et sociorum paleestra 455. 

§ VIII. De cultu SS. Martyrum Acindyni, Pegasii 

atque Anempodisti et sociorum, deque eorum 

ecclesia, numero, reliquiis 456. Piuma Passio 

SS. AciNDYNi, Pegasii, Anempodist! et sociorum. 

Caput I. SS. Acindynus, Pegasius et Anempo- 

distus Saporis regis jussu comprehensi et ab eo 

interrogati, fustibus et igne varie torli, divinitus 

sanantur. Regi usu Hnguae dempto et fulgoribus 

erumpentibus, impiis terror incutitur 461. Caput 

II. Sanctorum vincula solvuntur ut cera in igne. 

Sancti ducti ad templum, orando dejiciunt 

idolum, quod frangitur : liquato plumbo immersi 

manent illeesl. Unus tortorum in Christum credit 

martyrqueefficitur468.CAPUTiu. Sancti martyres 

insaccosmissi et in mare prEecIpitatl, servantur 

csehtus. Quatuor tortores in mare missi, credunt 

in Christum. In senatu Elpidiphorus aliique cum 

rege dlsceptant de causa martyrum. Martyres a 

serpentibus et feris servati virtute Kngelica, 

tandem ducl jubentur. Senatorum militumque 

martyrium 474.Caput iv. SS. Acindynus,Pegasius 

et Anempodistus, Saporis pollicitationes contem- 

nentes, postquam a regis matre defensi sunt, 

cujus maxillEe ipse rex alapam impingit, in 

camino igne comburuntur cum militibus vlginti 

octo et ipsa regis matre 482 Altera Passio 

SS. AciNDYNi ET sociORUM ciucfore Metaphrasfe. 

Gaput 1. SS. Acindynus, Pegasius et Anempodistus 

Saporis regis jussu comprehensi et ab eo inter- 

rogati fustibus et igne varie torti,divinitus sanan- 

tur. Regi usu llnguee denipto et fulgoribus erum- 

penlibus, irapiis terror incutitur 491. Caput ii. 

Sanctis et novis christianis angeU apparent. 

Sancti ducli ad templum, orando dejlciunt 

idolum quod frangitur : liquato plumbo immersl 

mancnt iUa;si. Unus tortorum in Christum 

credit martyrque efficitur 496. Caput iii. Sancti 

martyres in saccos missi et in mare prseci- 

pitati, servantur ccelitus. Quatuor tortores in 

mare missi, credunt in Christum. In senatu Elpi- 

diphorus aliique cum rege disceptant de eausa 

martyrum. Martyres a serpentibus et feris servati 

virtute angelica, tandem duci jubentur. Senato- 

rum militumque martyrium 498. Caput iv. SS. 

Acindynus, Pegasius et Anempodistus, Saporis 

Novemhris Tomus I, 



pollicitationes contemnentes, postquam a regis 
matre defensi sunt, cujus maxillae ipse rex alapam 
impingit, in cnmino igne comburuntur cum mili- 
tibus viginti octo et ipsa regis matre 503. Offi- 
ciuM grj:cum SS. Martyrum Acindyni, Pegasii, 

AnEMPODISTI, APHTHONii ET ELpiDipHORI 505 

Adalgottus I abbas Disertinus in Helvetia 385 

Aedh in Hibernia 339 

Agapius martyr Sebastce 443 

Agricola martyr 604 

Aidanus abbas in Hibemia 564 

Ailtin in Hibernia 339 

Arabrosius abbas raonasterli Agaunensis in Va- 

lesia. Commentarius Prj:vius. § i. Sancti niemoria 

in fastis sacris.Vita ab auctore coaevo vel suppari 

conscripta 543. § n. Synopsis gestorum Ambrosii. 

Quo tempore coenobium Agaunense conditum 

sit, iliudque regendum Ambrosius susceperit 

546. § m. De regula Agaunensis monasterii 

547. § IV. De laude perenni seu psalmodia per- 
petua in Agaunensi monasterio instituta ab 
Ambrosio 548. § v. Ue die et anno emortuali 
Ambrosii.Quisnara exprirais abbatibusAgauncn- 
sibus S. Sigisraundi corpus levaverit et Agauni 
sepeliverit 550. Vit^ primorum abbatum Agau- 
NENsiuM 553. Ghronologica series priraomiu duo- 
decira abbatum Agaunensium 557 

Androna martyr 605 

Anerapodislus. Vkle Acindynus. 

Annarius episcopus cultus in dioeeesi Picta- 
viensi 351 

Aphtonius. Vide Acindynus. 

Athanasius et Theodorus discipuli S. Jaeobi 
Compostellae in Hispania. § i. Traditionum de 
SS. Athanasio et Theodoro recensio et crisis 
12. § n. Sepulcrum SS. Athanasii et Theodori. 
Recognitio reliquiarum facta anno 1879,18. Doco- 
HENTA. Eplstola Leonis papae III 91. Epistola 
Calixti papfe III. De inventione sacrorum corpo- 
rum S. Jacobi Majoris et SS. Athanasii et Theo- 
dori 1*. 

Austreraonius primus epIscopusArvernorumin 
Gallia. Commentarius pr^ivius. § i. S. Austreraonii 
Acta terna. Prlmre Passionis argumentura bre- 
viter declaratur 23. § 11. Exponuntur argumenta 
Passionis secundse et tertlfe 26. § iii. Gestomin 
S. Austremonii examen 29. § iv. Ecclesiastica 
Arvernorum monumenta de S. Austrenionio 36. 
§ V. De prima inventione reliquiarum S. Austre- 
monii seculo VI, et de dupllci translatione earum- 
dem Iciodoro Vulvlcum et deinde Vulvico Mau- 
ziacum 40. § vi. De cultu S. Austremonii 48. Vita 
pRiMA S. AusTREMONu. Caput I. S. Austremonii 
missioln Galliani. Laboresapostolici. Monasterii 
Iciodorensis Bedific^atio 49. Caput 11. Judfeoruni 
conversio tentata. Lueius puer a patre necatus. 
S. Austrcmonii martyrium et sepultura. Revelatio 
corporis sec. VI 51. Caput ui. Duplex translatio 
Vulvicum et Mauziacum. Miracula 53. Vita 
secunda S. AusTREMONif. C.APUT I. S. Austremonil 
missio In Galliam. Labores apostolici. Monasterii 
Iciodorensis sedificatio 55. Caput 11. Judoeorum 
conversio tentata. Luclus puer a patre necatus. 
S. Austremonil mariyrium et sepultura 57. 
Caput. m Revelatio corporisS. Austrenionii. Du- 

I plex 



INDEX SANCTORUM 



Genesius archiepiscopus Liigdunensis in Gal- 
lia. g I. Genesii memoria in fastis sacris. An 
Arabs fuerit ortu. An Abbas Fontanellensis. De 
munere archicapellani regii ante episcopatum 
suscepto 352. § n. Quo tempore episcopus Lug- 
dunensis creatus sit, quae in episcopatu gesserit 
et pertulerit, et quo anno obierit 354. § ni. De 
reliquiis S. Genesii ejusque cultu. 355 

Georgius episcopus Viennensis in Gallia. 565 

Germanus martyr Ceesareae in Gappadocia. 

603 

Gobbanus martyr Geesarefe in Cappadocia. 

603 

Guenailus secundus abbasLandevenecensis in 
Britannia filinori. Commentaiuus Pra:vius. § i. S. 
Guenaili memoria in fastis sacris. Acta hic 
edenda; alia^ notiti^ G69. g ii. De chronotaxi 
Vitte S. GuenaiH G70. g iii. De sepultui-a et trans- 
lationibus corporis S. Guenaih G71. g iv. De reli- 
quiis S. Guenaili et de ecclesiis ac locis ejus cultu 
insignitis 673. Vita S. Guenaili. Caput i. S. Gue- 
naih ortus, pueritia, professio monastica in coeno- 
bio Landevenecensi ; ejusdem coenobii regimen 
postS. Guingalocum per septennium susceptum 
G74. Caput 11. Sancti in Britanniam niajorern et 
Hiberniam iter, labores apostolici, felix in fun- 
dandis et ordinandis monasteriis successus. Ejus- 
deni in Armoricam redilus, miracula, pius obitus 
676. Caput III. Sancti corporis elevatio et trans- 
latio. 678 

Gundisalvus eplseopus in Hispania. 382 



H. 



H 



ermes martyr Csesarese in Cappadocia. 603 

Hermes martyr in Africa. 43 1 

Herninus eremita in Britannia Armorica. 

CoMMENTARius Praevius 575. ViTA S. Hernini ex 

Alberto Le Grand 576 

Hilarius diaconus martyr Viterbii. Vide Valen- 

tinus. 

Hubertus episcopus confessor Leodii in Belgio. 
CoMMENTARius pB^vius. g i. Dc documentis anti- 
quis circa vitam et cultum S. Huberti 759. § n. 
Quo tempore S. Hubertus in cathedram episco- 
palem sublimatus sit 767. § m. Quo loco, anno et 
die S. Hubertus obierit 770. § iv. De S. Huberti 
natalibus 772. § v. De gestls a S. Huberto ante 
conversionem suam 778. § vi. De conversione et 
pcenitentia S. Huberti 779. g vii. De itinere Ro- 
mano S. Huberti ejusque per Sergium I R. P. 
consecratione 7S0. § viii. De S. Huberti dioecesi 
783. § IX. De h\boribus apostoUcis S. Huberti 786. 
§ X. De translationibus corporum sanctorum 
opera S. Huberti institutis 789. §xi. De synodis 
qu8e a S. Huberto congregatse feruntur 792. 
§ XII. De conversione Pippini et Alpaidis per 
S. Hubertum procurata 793. § xiii. Quid con- 
lulerit Hubertus ad condendam vel amph- 
ficandam civitatem Leodiensem 795. Vita prima 
S. HuHERTi. Prologus 798. Caput i. S. Hu- 
bertus, S. Lamberti successor ; ejus virtutes. 
S. Lamberti corpus Trajecto transfert Leodium. 
Apostolico zelo et miracuhs claret798. Gaput ii. 
S. Hubertus, ex vulnere decumbens, per angeh- 
cam visioncm docetur se intra annum moritu- 
rum. Ecclesiam consecrat in Bracbante. Ultimus 
ejus morbus et pius obitus 801. Caput iii. Trans- 
latio corporis sancti Fura Leodium et ejusdem 
sexto decimo post anno elevatio 803. Vita secun- 
DA S. Huberti et corporis ejus translatio ad 
MONASTERiUM auctore Jona episcopo Aurelianensi. 



Epistola dedicatoria 806. PriEfatio 806. Index 
capitulorum 807. Caput i. S. Hnbertus, S. Lam- 
berti successor ; ejus virtutes. S. Lamberti corpus 
Trajecto transfert Leodium. .-\postohco zelo et 
miraculis claret 808. Caput ii. S. Huberlus, ex 
vulnere decumbens, per angellcam visionom do- 
cetur se intra annuin nioriturum. Ecclesiam con- 
secrat in Bracbante. Ultimus cjus morbus 811. 
Caput III. S. Huberti obitus. Translatio corporis 
sancti Fura Leodium et ejusdem sexto decimo 
post anno elevatio 814. Caput iv. Corpus S. Hu- 
berti anno 825 transferlur Leodio ad monaste- 
rium Andagincnse 8 17. Miraculorum S. Huberti 
posT MORTEM Liber primus 819. Liber secundus. 
Caput I. Miracula quse contigerunt seculo IX et 
seculo X 823. Caput ii. Miracula quje conti- 
gerunt seculo xi 827. Vita tertia S. Huberti 
excirpta ex Nicolai Vita S. Lamherfi 829. Vita 
quarta S. Huberti 832. Vita quinta S. Huberti 
834. Vita sexta S. Huberti anctore Adulpho 
Happart. Prologus 836. Caput i S. Huberti 
natales et ejus historia usque ad convcrsionem 
suam 636. Caput n. S. Huberti prodigiosa con- 
versio, sub S. Lamberli disciphna institutio, 
asperrima poenitentia el post uxoris mortem 
dignitatum secularium abdicatio. Romam, a 
summo pontifice de vitae ralione deinceps insti- 
tuenda consilium petiturus, proficiscitur 839. 
Caput ni. S. Hubertus a Sergio R. P., in somnis 
caelesti visione admonito, Tungrensis episcopus 
consecratur : multiplex in illa consecratione 
prodigium 841. Gaput iv. Gesta a S. Huberto 
episcopo usque ad translationeni corporis S. 
Lamberti 842. Caput v. De translatione corpo- 
ris S. Laraberti Leodium et constituta ibidem 
sede episcopah. Leodiensis civitatis opera S. 
Huberti incrementa 844. Caput vi. Ultimi 
actus et pius obitus S. Huberti 846. Vita septima 
S. HuBERTi auctore Adulpho Happart. Pro-' 
. logus 848. Capitulorum index 848. Hymki de 
S. HuBERTO 851. Gloria postuma S. Huberti. Sec- 
tio prima. De translationibus cobporis S. Hu- 
BERTi et db ejusdem RELiQuiis. g i. Dc prima eleva- 
tione corporisS. Huberti 852. g ii. De translatione 
corporis S. Huberti ad co3nobium Andaginense 
anno 825, 853. § in. De translationibus corporis 
S. Huberti post annum 828, 854. g iv. De integri- 
tate corporis S. Huberti 855. g v. De reliquiis 
corporis S. Huberti extra eccleslam Andagi- 
nensem 859. g vi. Utrum corpus S. Huberti 
in ecclesia parochiali Sancti Huberti adhuc deli- 
tescere credendum sitS63. g vii. De stola S. Hu- 
berti, Andagii servata 867. g viii. De clave 
S. Huberti 869. g ix. De ceteris reliquiis S. Hu- 
berti 870. Sectio secunda. De piiiESERVATioNE a 

RABIEI MORBO PEH S. HtlBERTI PATROCINIUM PROGU- 

RATA. g I. Describitur ritus incisionis et novem- 
dialis observationis, ab episcopo Leodicnsi et 
doctoribus Lovaniensibus approbatie 871. § ii. 
De antiquitate ac perpetuitate observationum 
Hubertinarum, et de quibusdam singularibus 
sanationibus 873. § in. Quidnam de istarum 
observationum sanctitate ct efficacia judicandum 
videatur878.giv.Defacultateconcedcndiinducias 
ad peregrinationem procrastinandam et de impe- 
rio incisis attributo in animatia rabida887. § v. 
De cornibus ferreis seu, ut vulgo appehantur, 
clavibus S. Huberti, quibus signantur canes et 
alia animalia 888. § vi. De privilegio sanandi vcl 
priEservandi a rabie, quod posteris domus S. Hu- 
berti et aliis quibusdam collatum fertur 891. g vii. 
De aliis sanetis qui adversus rabiei periculum 

invocantur 



IN TOMUM I NOVEMBRIS. 



invocantur et de privilegio circa hanc rem non- 
iiullis atlributo apud infideles 894. Sectio lertia. 

De EXTENSIONE CULTUS S. HuBERTI ET DE QUIBUSDAM 

Ejus cuLTus RiTiuus. § I. Memoria S. Huberti in 
fastis sacris 895. § ii. De cultu S. Huberti in 
Belglo 895. § iii. De cultu S. Huberti in Neerlan- 
dia ot in magno ducatu Luxemburgensi 901. § iv. 
De cultu S. Huberti in Gallia 902. § v. De cultu 
S. Pluberti in Germania et in aliis Europae regio- 
nibus910. § vi. De proeessionibus soiemnibus ad 
ecclesiam Sancti Huberti 912. § vii. De confrater- 
nitatibus S. Hubertii 914. § viii. De obligatis et 
addictis necnon de prcetoribus seu magistratibus 
et quflestoribus S. Huberti 917. § ix. De ordinibus 
equitum S. Huberti 919. § x. De S. Huberto pa- 
trono adversus alia pr^ter rabiein mala 920. 
g XI. De S. Huberto venatorum patrono 921. 
§ xiii. De aliis quibusdam S. Huberti cultus riti- 
bus 922. ^ xiii. De scriptis circaS. Hubertum 923. 
Appendix. Officium ex hreriario Leodiensi mmi 
1498, 925, ex proprio Juviniaco 928. Addenda et 

EMENDENDA 930 



I 



I 



nnocentius episcopus Emeritensis in Hispania. 
Vide Emeritensis civitatis episc. 



J acobus episcopus martyr in Perside 210 

Jacobus Ungarelli Ordinis Minorum Forolivii 

in Romandiola 577 

Januarius martyr 207 

Januarius II episcopus Beneventanus confes- 

sor 243 

Joannes presbyter martyr in Perside 210 

Juliana martyr Rhosi ^09 

Julianus presbyter. Vide Caesarium diaconum. 

Julianus martyr 207 

Justus martyr in Africa ^5^21 

Justus martyr Cfesareae in Cappadocia 603 

Justus martyr Tergesti. Commentarius Pr^vius. 

§ I. De Actis S. Justi ; de scriptoribus qui 3. Justi 

meminerunt 421. § u. Examinantur Acta S. Justi 

422. § III. Quo anno S. Justus martjTium fecerit ; 

de ioco sepultur» ; inventio corporis S. Justi 423. 

§ IV. De apparitione S. Justi 425. § v. De cultu 

S. Justi deque ejus templo, altari, imaginibus ac 

statuis 420. Passio S. Justi martyris 428. Officium 

S. Justi secundum ritum Aquileiensem 430. Offi- 

cium S. Justi secundum ritum Roraanum 432. 



Lautenus confessor abbas monasterii Siesiae in 
tractu Vesuntionensi. Commentarius Ph^vius. 
§1. Memoria in fastis sacris. Vita a monacho cofevo 
vel suppari coiiscripta 280. § ii. Quo tempore 
vixerit S. Lautenus. De ortu et juventute ejus et 
religiosje vita; tirocinio 281. § ni. De monasteriis 
a S.Lauteno conditis 382. § iv.De reliquiis S. Lau- 
teni 283. Vita S. Lauteni 284 

Libertinus episcopus Agrigentinus martyr. 
CoMMEN TARius Pr.evius. § i. Traditioues Siculorum 
de S. Libertino expenduntur GOO. § ii. Traditio- 
ones de S. Peregrino expenduntur 609. § iii. De 
Actis quee habentur SS. Libertini et Peregrini.De 
honore eorum sepullurfE tributo deque ipsorum 

CultU GIO. DOCUMENTIM DE SS. LlBERTINO ET PE- 
REGRINO °^^ 

Lonan in Hibernia 339 

Novembris Tomns 1. 



Lugadius discipulus S. Patricii in Hibernia562 
Lumbrosa virgo Cea; in Hispania 381 

M 

Macedo martyr 207 

Macedonius martyr Ceesarese in Cappa- 
docia 208 

Macrotus martyr 207 

Magnus martyr 207 

Marnmerus martyr 207 

Marcellus episcopus Parisiensis confessor. Com- 
mentarius Pr^vius § I. Quis Vitam S. Marcelli 
scripserit et quo tempore S. Marceltus vixerit 
259. § II. De miraculis et monuinentis S. Marcelli 
2G1. Vita S. Marcelli episcopi et confessoris. 
Prologus 263. C.a.put unicum. S. Marcellus mira- 
cula patrat 263. Vita bbevior S. Marcblli epi- 
scopi Parisiensis 266 

Marcianus monachus in eremo Ghalcidensi. 
CoMMENTARius Prjivius. § I Dc S. Marciaui patria, 
genere, setate ac Vitfe scriptore 532. § ii. De eultu 
S. Marciani 534. Vita S. Margiani auctore Theo- 
doreto. Caput i. S. Marciani clari natales, vita 
solitaria, vhtutes et miracula quEedam ab eo pa- 
trata 535.Cai'ut u. Modus agendi S. Marciani cum 
amicis et consanguineis. Cultus ei exhibitus. Dis- 
cipuli ejus 538 

Maria ancilla, virgo et niartyr. Commentarius 
pR^vius. § 1. Tempus martyrii. Decretum per- 
secutionis falso Marci Aurelii nomine inscriptum 
194. § II. Examen Actorum. Antiquitatis vesligia 
196. § in. De patria Maria; ; ejus memoria in 
martyrologiis 200. Piuma Passio S. Mari^ An- 
ciLLiE. Caput I. S. Maria ancilia propter ciu-is- 
tian^ fidei professionem a doinino verberata, 
deinde, domlno ejus causa In jus vocato sed 
absoluto, ipsa pr^sidi oblata Christum fortiter 
confitetur 201. Caput ii. Post acerbissinia tor- 
menta.hbersecustodiae petente populo traditur ; 
fugiens intra aperti saxi latera excipitur. Per- 
sequentiumalii ccelestis virtutls terrore necantur, 
alii misso cajUlus igne comburuntur ; reliqui 
convertuntur 204. Altera Passio S. Mari^ 
Ancill^ 2^o 

M 

Marianus martyr Magubii in Africa 605 

Martan in Hibernia 339 

Martyres innumerabiles Gsesaraugustai in His- 
pania. Commentarius PRiEvius. § i. Dlversos esse 
hos inartyres ab octodecim qui coluntur die 16 
aprilis. Martyrologlorum elogia 637. § ii. De tem- 
pore martyrii InuumerHbiliuni martyrum, et de 
titulo Actormn 638. § ni. De patria , tum de 
loco martyrii binumerabiUum martyrum 640. 
§ IV. De sepulcro massK sanctfe G41. Passio 
SS. Martyrum Innumekabilium C^sahaugustano- 
RUM 643. Lectiones ex breviario C^saraugus- 

Martyres in Thebaide sub Decio 605 

Martyres xxviii igne combusti in Oriente 605 
Masona episcopus Emeritensis in Hispania. 
Vide Emeritensis civltatis episc. 

Maturinus confessor Lyricanti in tractu Wasti- 
nensi in Gallia. Commentarius Ph^vius. § i. De 
Vitis et Actis S. Maturmi 245. § n. De cultu S. Ma- 
turini 247. § iii. De reilquiis S. Maturini 24-8. Vita 
S. Matuiuni coNFEssoRis. Caput I. S. Maturinus 
occulte Christum colit et parentes suosadDemn 
convertit. Fit sacerdos et ab imperatore Maxi- 
miano Romam vocatur 250. Caput ii. S. Matu- 

II rinus 



INDEX SANCTORUM 



rinus, filia imperatoris a dsemonio Uberata, mul- 
tos Christo lucratur,triemiio Romse degens. Mori- 
tur ibi et in Galliam corpus ejus reportatur 263. 

VlTA BREVIS S. MatURINI 255. COMPENDIUM VlT£ S. 

Maturini ex Petro de Natalibiis 256. Litubgica de 

S. Maturino. Officium in festo S. Maturiiii 256. 

Officium in translatione S. Maturini 258, Lec- 

tiones de S. Maturino 258 

Maurus martyr Magubii in Africa 605 

Maxima martyr Terracinse 82 

Melantus martyr 208 

Meltagasus martyr Terracince 82 

Miocus eremita in Britannia Armorica 577 

Muirdebharus in Hibernia 680 



Rumwoldus infans confessor in Anglia. Gom- 

MENTARIUS Ph^VIUS 682. VlTA S. RuHWOLDI CONFES- 

souis 685. Ejusdem vit^ epitome auctore Joanne 

Thimuthensl ^^^ 

S 



N 



llundinus martyr in Macedonia 



208 











s 



ctavia martyr TeiTacinae 



r apias martyr in Africa 421 

Papulus martyr in pago Laureacensi in Occi- 
tania. Gommentarius PRiEvius. § i. Traditio litur- 
gica ecclesiiE Tolosange de S. Papulo 587. § ii. De 
ActisS. Papuli; de oppido sancti PapuU ; de reU- 
quiis et cuUu 589. § ni. De S. PapuU miracuhs et 
cuUu npud Sanpapulenses 593. Sermo de sangto 
Papulo 594.V1TA S. Papul! atwtore liernardo Gai- 
donis 599. Documenta liturgiga de S. Papulo. Ex 
missaU, proprio, breviario Tolosanis 601. Ex mis- 
sali Sanpapulensi 602. Vita S. Papuli in tres lec- 
tiones divisa 602. Ex catalogo sanctorum quorum 
sunt in dioecesi S.PapuU [corpbra] 603 

Patricius martyr Nivernis 208 

Paulas episcopus Emeritensis in Hispania.7/rfe 
Emeritensis civitatis episc 

Paulus diaconus confessor Beneventi 267 

Pegasius. Vide Acindynus. 
Pelagia martyr Magubii in Africa 605 

Peregrinus martyr. Vide Libertinus. 
Perseverantus martyr Terracinse 82 

Petrus martyr ^07 

Petrus falius) marlyr ^07 

Petrus de Barco confessor Abulse in Hispania 
383. Acta S. Petri DE Bargo 384 

Photinus episcopus Beneventi H 

Prima martyr Terracinse 82 

Primus episcopus Alexandrise in ^gypto 130 



rofulurus episcopus Papiae in ItaUa 
Publius marlyr in Africa 



Q 



132 
421 



Quartus Aposlolorum discipulus 585 

R 

Rainerius Ordinis Fratrum Minorum Burgi S. 

Sepulchri in Umbria 390. Relatio miraculorum 

quae facta sunt meritis B. Rainerii 391 

Renovatus episcopus Emeritensis. Vide Eme- 

ritensis civitatis episc. 

RislhamartyrTerracinae 82 

Ronmlus presbyter monachus in dicecesi Bitu- 

278 
ricensi 



attus martyr Terracinas 82 

Saturnina martyr Terracinse 82 . 

Saturninus martyr 207 

Severinus monachus confessor Tibure 270 
Severus martyr ^^^ 

Severus martyr in Novempopulania.CoMMBNTA- 
Fuus Pr^vius. § I. De Vitis S. Severi. De aetat e earum- 
dem211.§ii. De patria S.Severi deque genere ejus 
et vitffi tempore 213. § lu. De S. Severi peregri- 
nationibus 214. § iv. De S. Severi apostolatu 216. 
§ V. De S. Severi martyrio 218. §. vi. De cuUu 
S. Severi. l)e reliquiis ac miracuUs 219. Prima 
ViTA Sever! martyris. Caput i. Severus rex AmpU- 
canife in Oriente, christianos persequente Juliano 
Apostata, regno se abdicat et cum sex sociis ad 
preedicandam fidem Christi profectus, tandem 
Romam devenit, ibique a Romano pontifice 
benigne suscipitur 220* Gaput ii. Gum sociis in 
GalHam tendit. Flumen sicco pede transgressus, 
regem Adrianum a d^monio Uberat, eumque 
cum universo ejus populo baptizat 221. Gaput iii. 
Wandali in Novempopulaniam irruentes, intu- 
mescente flumine ad orationem S. Severi repel- 
luntur 224. Caput iv. Reverlentibus WandaUs, S. 
Severus populum ad constantiam in fide adhor- 
tatur. Trucidatur a Barbaris 225. Secunda vita 
S. Severi 226. ViTA tertia S. Severi Mahtyris. 
Gaput I. Severus rex Wandalorum, christianos 
persequente .Juliano Apostata, rcgno se abdicat 
et cum sex sociis ad prfedicandum fidem Ghristi 
profectus, tandem Romam devenit, ibique a 
Romano pontifice benigne suscipitur 227. Ca- 
put n. Cum sociis in GalUam trajicit. Flumen 
sicco pede transgressus, regem Adrianum a 
dcemonio liberat, eumque cum universo ejus 
populo baptizat 229.Gaput iii. Wandali in Novem- 
populaniam irruentes primo, flumine subito intu- 
mescente ad orationem S. Severi, rcpelluntur ; 
sed deinde decrescente flumine revertentes, S. 
Severum cum multis aUis trucidant 232. Miragula 
S. Severi martyris 233. De reliquiis S. Severi 
earumque translatione. Relatio de translato cor- 
pore S. Severi 236. Historia translationis capiiis 
S. Severi exHispania 236. Charta restauratiouis 
monasterii S.Severi 23S. Liturgica de S. Severo. 
Officium S. Severi 240. Officium in susceptione, 
alias translatione capitis S. Severi, de partibus 
Hispaniae delati 243. Lectiones de S. Severo ex 
Proprio Ausciensi, ex Proprio Tarbiensi 243. 
Silvia mater S. Gregorii magni 658 

Simon de GoUazone Ordinis Minorum in Um- 
bria 389 

SimpUcia martyr Terracinas 82 

Styriacus martyr Sebastae 443 

T 

1 heodorus. Vide Athanasius. 
Theodota martyr 605 

Theodotus martyr 605 

Theophilus martyrCEesareae inCappadocia 603 
Tobias martyr Sebastee 443 



alentinianus episcopus Salermtanus 657 

Valentinus presbyter martyr Viterbii. Commen- 

TARIDS 



IN TOMUM I NOVEMBRIS. 



TARius PRyEvios.§i.Memoriasanctorummartyrum 

Valentini et Hilarii inde ab auctariis Usuardmis 

et apud *--fTiptores recentiores. Duplex genua 

Actorum 013. § ii. De sanctorum marlyrum 

Valentini et Hilarii patria, genere, dignitate ; 

deque martyrio ipsorum 615. § iii. De sanctorum 

martyrum Valentini ct Hilarii sepulcro et transla- 

tionibus. De cultu (il9. Passio bhevis SS. Marty- 

riUM Valentini presbyteri et Hilarii diaconi 625. 

Passio SS. Martyrum Valentini presbyteri et 

HlLARII DIAC0NI626. De SS. Vale.mtino presbytero 

EtHiLARIO mACONO,MARTYRIBUsVlTERBII BX PhUippO 

Ferrano 630. Lectiones Officii SS. Valentini et 
Hilahu 030. De inventione ac tbanslatione SS. 
Valentini et Hilaru 631. In translatione SS. 

VaLENTINI PRESBYTERI ET HiLARII DIACONI marty- 

RUM, QU£ gelebratur sexto kalend. Februarh 632. 

InSTRUMENTUM BECOGNlTlONiS TRIUM SANCTORUM CORPO- 
RUM IN ECCLESIA SANCTI LaURENTII CATHEDHALI VlTER- 

BiENSi DiE 15 Febuuarii 1723 634. Fhagmenta 

LITURGICA DE SS. VaLENTINO ET HlLARlO 635 

Victor martyr Terracinee 82 

Victor martyr 207 

Victor martyr in Africa 4-21 

Victorinus martyr 207 

Victorinus episcopus Pcetovionensis in Panno- 
nia. § I. Victorini memoria in martyrologiis 432. 
§ n. De notis Victorini nomini inustis 433. § iii. 
Victorinus Pictaviensisne an Pcetoviensis epi- 
scopus fuerit433. § iv. Qui factum sit ut Victori- 
mus Pictaviensis episcopus sit habitus 436. § v. 
Testimonia veterum de S. Victorino. Monumenta 
utriusque Pannoni» 437. § vi. De S. Victorini 
patria '^enere, eruditione. sede episcopali, fetate 
et martyrio 439. § vn. De cultu S. Victorini 
deque eeclesia Poetovionensi 441 

Vigilantius martyr in Macedonia 208 

Vigor episcopus Baiocensis in Gallia. Gommenta- 
Rius Pb^vius. § I. De Actorum S. Vigoris apogra- 
phis el eormndem auctoritate 287. § ii- Expen- 
duntur quL^dam asserla de S. Vigore 289. § lu. 
S Vigoris memoria in martyrologiis ct dies ejus 
festo assignata 289. § iv. De translatione corpo- 
ris S Vigoris ad monasteriuin Centulense seu 
S.Richarn, ejusdemque ibidem cultu 290. § v. De 
contentione mota a canonicis ecclesi^e S. Fram- 
baldi circa reliquias S. Vigoris 293. § vi. De 
capile S. Vigoris quod Divione servari dicitur 2J4. 
8 VII De reliquiis a corpore S. Vigoris distractis, 
quffi diversis locis attributa^ sunt 294. De ecclesiis 
vel oratoriis ubiS. Vigor singulari cultu honoratur 
vel olim honoratus fuit 295. Vita S. Vigoris 297 
Additamentum vide post indiceni. 

Vitalis martyr fi' 

Vitalis raartyr in Africa jj\ 

Vitali'^ martyr Cresarefein Cappadocia 003 
Vul^anius eremitacultus Lensii'm Artesia.CoM- 

MENTARIUS Pr^VIUS 560. VlTA S. VuLGANII. Ca- 

PUT I Prima pars vitae in Angha transacta 509. 
Caput II. Iter ex Anglia in GalUam, angelo mo- 
nente et protegente. Adventus in tractum Bono- 
niensem 571. Caput iii. Coramoratio S. Vulganii 
inter Morinos ; eremitica vita prope S. Vedasti 
monasterium 572. De sancto VuLGANio. Exscriptum 

ex vita S. MadelgisiU ^'^- 



Vulganius eremita cultus in monasterio S.Wa- 
lerici in Picardia. Vide num. prsec. 



W 

ff enefreda virgo in WalUa. Gommentaiuus 
PRiEvius. § L De Actis S. Wenefredae 691. § n. 
De Actorum S. Wenefredae auctoritate 693. g iii. 
De historia S. Wenefredre ejusque chronu- 
taxi 695. § iv. De translatione corporis S. Wene- 
fredie ad ccenobium Salopicuse, de ejus reUquiis 
et cuUu 096. § v. De sanctis viris quibuscum 
S. Wenefreda conversata esse traditur 699. Vita 
phima S. Wenefhed/E. Pars prior. De historia 
S. Wenefredae 703. Pars posterior. De miraculis 
qu[e apud fontem S. Wenefredee contigerunt 700. 

VlTA SEGUNDA S''" WeNEFRED^ ET EJUSDEM TRANSLA- 

Tio auctore Boberlopriori Salopiensi. Prologus 708. 
Caput I. S. Wenefreda, magistro S. Beunoo 
Christi amore inardescens, virginitatem suani 
Deo consecrat 709. Caput ii. A Caradoco, juvene 
Ubidinoso, ad stuprum soUicitata, fugiens capUe 
obtruncatur, sed mox orante S. Beunoo revoca- 
tur ad vitam; fons prodigiosus in loeo ubi caput 
ejus deciderat exortus 711. Caput iii. S. Beunoi 
discessus. S.Wenefreda, apud ejus ecclesiam coe- 
nobio virginura constituto, sanctissime ibidem 
vivU et sodales suas ad omnem virtutem msUtuit; 
singulis annis mittit S. Beunoo casulam, quas 
iUtesa aquis ad eum defertur 715. Caput iv. Mor- 
tuo S. Beunoo, S. Wenefreda per revelationem 
divinam miltitur ad S. Deiferum ; inde ad S. Sa- 
tumum, ad denique GuUheriacum ad S. Elerium a 
quo aggregatur monasterio virginum quod ibi- 
dem regebat S. Theonia 718. Caput v. Post obi- 
tum S. Theonise, S. Wenefreda ccenobio GuUhe- 
riacensi prfeticitur ; ipsius ibideni pia mors et 
sepultura 721. Caput vi. Miracula sanctfe virginis 
patrocinio postmortem ejus utroque locoubi con- 
versata est impetrata 724. Translatio. Caput i. 
Monacho quodani Salopiensi sanato pcr invoca- 
tionera S. Weuefreda?, Robertus prior mittitur 
Guitheriacum ad virginis eorpus iude Salopiam 
transferendum, consentientibus in id episcopo 
Benchorensi et principe WalliEe 726. Caput ii. 
Robertus et soeii ejus, multiplici visione confii"- 
mati Guitheriacum perveniunt et optato the- 
sauro potiunlur 728. CAPur. iii. Sanclum corpus 
inter insignia miracula Salopiam defertur et ibi- 
demsolemni pompa in monasterii ecclesia coUo- 
catur 730. Ejusdem Vit^ epitome audore Joanna 
Tinmuthensi 709. Lectiones de santa Wene- 
FREDA732. Appendix. De fonte S- Wenefredi^ ni 
Holvwell eiusque cuUu et de miraculis quiE apud 
eura contigisse narrantur. § ■• De fontibus sacr.s 
generatim.Descriptio fontis S. W enefred^ 734. 
S„ DecuUusacri fontis et ecelesia b- \^ ene- 
fred.^ apud Holywell usque ad seculum xvi 73a 
S ui. De missione Soc. Jesu apud Holywell e 
LidentiaS'.^ Wenefred^ usque ^d ^^o^" 
diera 736. § iv. Miracula S- Wenefred^ mter- 
cessione patrata secuUs xvii et xn.u /^. | v- 
Sanatio Wenefred^ WhUe anno IbOo, W & v,. 
Sanatio Ghristophori Clark c^ci, anno 18oJ 7oa 
§ VII. Alia qu^dam miracula recent.oia. /o3 



DE SANCTO 



DIES TERTIA NOVEMBRIS. 



D 



DE SANCTO BENIGNO MARTYRE 



TOM. I NOVEMBRIS PAG. 134 



Pag. 135, num. 7, col. 1, linm 4 a fine, post illa : 
obiit anno 595, excidentnt seqjientia : 

Scilicet hitnc chronotaxin. nondamusutnostram, 
ml ut congruam chromco Divionensi paullo post 
citondo, in quo imenfioni et translaiioni corporis 
S. Benigni assignatur annus 485. Quam epocham 
qui admittit, dehet fere ita procedere uti diximus, 
nisi contradicere velit Gregorio Turonensi in Vitis 
Patruni, cap. vii (Migne, P. L., tom. LXXl, 
col. 1040) sic scribenti de Gregorio Lingonensi : 
obiit autem episcopatus sui anno 33, Eetate nona- 
genarius. Episcopus autem erat Gregorius Lingo- 
nensis cnm revclantc S. Benigno corims ejus inve- 



fiit. Nihilautem indicat hanc revelationcm primo 
episcopatus anno contigisse. Facta fuerit anno 
quarfo vd quinto et sic 33 annus erit 513, et ita 
corpus S. Benigni seculo V exeunte inventum esset. 
Nos autcm cnm communissiitia sententia tene- 
mus S. Gregoriiim Lingonensem anno 539 ex hac 
vita migrasse, et consequenter inventio corporis 
S. Benigni locum hahuit ineunte secido VI, anno 

nohis ignoto, sed non ante annuni 506. 
Pag. 142 Inscriptioni paragraphi IV post 485 

inserendum : secundum chronicon Divionense, 

et pag. eadem num. 44 post ilhi anno 485 inseren- E 

dum : secundum nos seculo VI ineunte. 



* Poulallier 
■* .luaie 



DE SANCTO VIGORE. 



Pag.2m, num. 57. Ecclesiis citatis adde eeclesiam 
de Ponte Allierici * et Prioratuin de Joues **, in 
antiqua dicecest Lexoviensi (1). 

Ihid., num. 59. In antiqiia dicecesi Ebroicensi 
erat parochia S. Vigoris in decanatu de Cruce 
S.Leofridi(2). 



Pag. 297, num. 01. In diaresi Sagie?isi erat 
etiam olim parochia S. Vigoris Ferroriensis {Z). 

Ibid., num. 62. In Anglia, S. Vigor legitur 
pafronus fuisse ecclesiarum de Fulbourn (Cam- 
hridge) (4) et de Stratton on the Foss (Somer- 
sef) (5). 



n)Poumh m diochecle Usieux recueilUs et nnnoth {^) PouilU du cr,ochcd^Et^-eu^{^h^^).-{Z)^^^^^^^ 
lZi7es<le\^or,.,andie, in-4o, 2« sirie, lom. III (1844). - of England,Xom. II. p. 308. - (5)Ib.d., toni. IV, p. 312. 



F 



A 



D 



AD ACTA 



SANCTORUM ATHANASII ET THEODORI 



TOM. I NOVEMBRIS PAG. 12 



ADDITAMENTUM. 



1. De saHciis Athanasio ac Theodoro S. Jaco&i 
Majoris aposfoli discipiilis actum est in tomo hoc 
primo viensis noveynbris ; de inventis sacris sepnl- 
cris ac triiim sanctorum reliquiis mentio facta fuit, 
sed pro tanpore pauca aftulimus. Causa enim ad 
suprenium Svmjni Po7itificis judicium delata, 
supremi judids sententia fuit expectanda. Quod 
sentiebamus tunc innuimus, nobis scilicet videri 
sanctonnn virorum Jacobi Majoris apostoli 
B ejusque discipuloruni Athanasii ac Theodori 
inventa esse vera sepulcra, verasque corporiim 
reliquias. Nunc autem cmntomus hic operis nostri 
in lucem edendus esset, causa per Summi Pontifi- 
cis judicium definita ac rei veritafe promukjata, 
non possumus non repetere argumentum szculorum 
memoria dignissimum, ac totius incentionis histo- 
riani breviter enarrare, una cmn documentis huc 
spectantibus, et prxsertim magnifica bidla Leonis 
Papse XIII, qua definitum jndicium coniinefur. 
Romam scnpsimus ad sacrx rituum Congregatio- 
nis Prxfectuni, eminentissimwn cardinalem Bar- 
tolininm, rogantes ut, si qna fieri posset, fotus rei 
proccssusnobiscommiinicaretur,operiBollandiano 
inserendus. Pespondit eminefdissinws dominus 
p>rocessum causz communicari non jjosse, sed qux 
Bollandiano operi inserenda essent, nullo negotio 
excerpi posse ex suo opusculo quod ea de re in 
lucem ediderat (1), quodque hunc in finem pro 
humanitate sua ad nos transmisit. Cvjus ergo 
auctoris, omni excepfione majoris, fide, fideque 
documentorum ab ipso adhihiiorum inventionis 
narrationem ordimur, sequentes dicti opusculi 
caput VIII, quod agit de Inventione Corporis 
C S. Jacobi apostoli. Docunienfa lafina transcribe- 
mns, eavero qux ifalico idiomate tradunfur lafiiie 
verfemus. 

De inventione sacrorum corpo- 
rum S. Jacobi Majoris et 
SS. Athanasii et Theodori. 

Eminentissimus ac reverendissimus dominus 
cardinalis Michacl Paya y Bico, Archiepisco- 
pus CompostelUmus post sarfa tecta basilicx 
S. Jacobi fere completa, in animum induxit inves- 
tigare sacras reliquias apostoU Jacobi. Re maturo 
cum consilio deliberafa decrevit, nulU parcendnm 
operi nec sudori, omnemgue esse ineundam viam, 
qua ad sacra ossa invenienda perveniri possef. 
Deputantur ergo ad opus exsequendum renerabHes 
viri AntoniusLopez Ferreiro et Josephus Maria 
Lahin basHicx metropolitamB canonici, qui excava- 

(1) Cemii biografici di S. Giacomo Apostolo il Maijgiorc 
ed esposizioite stoHco-criUca e „inridica,su Vapostolato, sul 
traaferimetilo del corpo del mfdesitno mlla Spagna e sit 

Novembris Tomus I. 



tionibus faciendis pr3iesseyd,ac totiusreireJationem 
exacfam conficerent. Quibus adjitncti sunt duo viri 
archxologica et historica scienfiis insignes, reve- 
rendus pater Fidelis Fifa e societate Jesu, ac 
dominus Aureliamis Fernandez Guerra ij Orbe, 
uterque Eegix Academix Historicx socius. Oano- 
nici delegati initiuni invesfigandi fecerunt sub 
aUari majori, sarcopliagi operculum levarunt, 
repereruntque sarcophagum corpnre vacuum. 
Quumque descensus quo olim ad cri/pfam supposi- E 
tani aditus erat, depresso per sseculi XVII opera 
solOjjam non existeret,primo ientaverunt externam 
absldis parfem, qua in crypfam subterraneam 
penetrarenf, tuleruntque lapidem, qui sepulcrum 
episcopi Roderici de Patrono operiebat: sic enim 
tradifum acreperanf hac via in subterraneam crtj- 
ptam intrari. Facta excavatione unius metri inven- 
tum est cavum in saxo factum, absque ulla commu- 
nicandi via. Altera excavatio hnud meliori successu 
facta fuit in sacello S. Josephi. E popularis tradt- 
tionis aura acceperant hinc scalas ducere ad prx- 
dicium hi/pogeum, verum repererunf inde olim ad 
palafium episcopale aditum fuisse. Deinde propius 
altari majori investigare caeperunf, factaque aper- 
tura a parte Evangelii, duormn metrorum cum 
dimidio, patefecit viam in petra excavatam, qnin- 
decim metra longam, latam quinquaginta centime- 
fra, altam mefrum umim cum sepiuaginta millime- 
tris. Quarta ajieriura facia fuit ad pedem gradus 
aUaris,perquam aditiis patefactus est adprimmn 
cryptam sivecellam sepulcralem ,in qua S.Apostoli 
Jacobi corpus, e Palestina Iriam Flaviamtransla- 
tum, anno Christi 43 vel 44 arca in marmorea 
sepuUum fuit. Qus cella qvalisfprimo apparuerit, I 
in actis ComposteUanis die 1 Februarii 1879 eom- 
posifis, sic describitur : GaYum patens quinque 
metra in longum, in latum tria, sesquimetrum in 
altum, fcrmse rectanguls, circumdatum quatuor 
muris e secto lapide magnam antiquitatem prse 
se ferentibus, divisum in duas sectiones fere 
35quales per alium ex petris rudibus murum, qui 
videbatur tamen antiquee constructionis : sectio 
anterior insinislra sua parte continebat murum 
medianum, tantum non integrum.ex maKnis late- 
ribus coctis, positis super terram primitivam; in 
parte dextera continebat alterum medianum 
dirutum ex lateribus requalibus, a?que distantem 
utrumqueamuroopposito{2).T'>m/m«rMmr.//«m 

,acris reliquiis vacuam, intento animo exploratam 
viri depuiati archxologia^ periti sic desmbunt : 

2 ReliquiifiarcheeologicEejam in aperto positK 
per explorationes et excavationes factas, ad 
qu^rendas sacras reliquias, pertinent sme ullo 
dubio ad monimentum constructmn primis anms 

rodierno ritrovamenlo. 

Roma, lipograficaVaUcana, isso. 

f21 Processus Compostellavnsjol. 10. 

^ ' 1 Bsrae 



ex italico. 



ex ilalifo. 



A lr«. chrislian.. Esl .difieium oujus ichnogra. ^-^^^^^^^^Ji^tS^cl^^cjrsp^hrql^^ 
phia perfecte quadrata mensuram habe octo f^"'' f "J '^. ,; P,, ,„pidu,n, ita ut cum h.s 
metrorum per singula latera. Inlus conforma- i""''^ ,^,';'f . "*"^^,,,eerent (2).Materies ex qua 
tum est ad modum parallelogrammatis sex metra m unum ^-^-^^^\J^ i^^,, sunt facie 
longi, lati quinque metra, princ,pal> a fron^ " ^^l p, nm pervio, duriore sa.is ista- 
porrecti. Tria latera externa ambulacrum s,ve exi^assa e a^o P " absorbendos humo- 

porticus ambit : intus dividitur '"d"-, -— ' ^f .^ .^ ,rs'i™ cementum supradictu.n com- 
Quffi est al) ingressu, aut si mavis, cella subtei- res, et ai„m.i , ,^^,„5, ,^c terra tenu,s- 

ranea spectat orientem, cu.ius p.avimentum ex P- -j; ^' f ^too tima. In constructione 
opere musivo pulcherrimo (quod seculo XII ^"""' , ,"'' ^"' ^^,"„,,dinespetrarumpositos fuisse 
rrceutius est) mensuram habet tr a metra cum ">»';«-™ f ^f ' ^^ "d,,n partibus regre sinant 
dimidioinlatitudiuem.inlongitudmemduocun ';' "'^° "^ '"J ^ras, quod obtinue.nmt po- 

dimidio Restant et modo aperta sunt ^-''^f ' . .^^f X" J,„ ^ contra alterum 

grandia frusta corona.. Qu«. est larga hgatura "'^■/f° "''^''^;^ X imnu,tabiliter, ex more 
nigra super fuudum album. ornata n,tra marg,- ^J^^^^ J^-^^^Z tollerentur ina^qualitates, 
nes ductibus linearibus albis ad modu.n ,neru- ™"""'°.' ^"^, ''^^!",,„„, eomnnssuram impedire 
larum super fundum uigrum et decorata nor,bus ^"^f ^''^™ ^^^^^^;' i',,,,,eteres observati in 
colocasia., rubris versus caulem, et denule cand,- P° ™>^ ^^™ ™ ° e on^truendi systemate cum 
dis, alternatim cunr foliis liberis alb,s ,n fmwm ^ ™f -•; ™;:;„„i„„t epodue romanee ac 
lance..Secundusambituss,vesect,onulo,nt .- t- a P pr. ^^^^^^^^^ „,g„,„™tun, clar ss,- 
vallo conjuncta f.-ont. pr...c.pal, fu.t oculus ™^ ":^ '^ i„,„dum operis epocham : atque 

sepnlchralis. ejusdem cum suprad.cta celhr lat.- "^''^"^^f ,;.,„,, ,,.dictos n.uros, non esse 
tudinis, sed longa tantum duo metra ... H.c.pan '" f "^j^Xo g d.nirez, ul aliqui voluut, ad ^ 
B eum pavhnento libella, humi defossa prope ^^^° jjf ^^;^,^,, ;,p„,e,;,n construc- 
muros laterales erant sepulchra, qmbus par.etum fT^^^^T^Jj,.,,,,,,, ,,l,.iptio ,„agni sane 
loco erant tres muri ex petra, et alter ex ater.bus to 3 /. -'J» ZfiZndam f,uLtissin,a,n tra- 
romanis.... Discipnli Theodorus et At hanas.us ^™ 11., r S. Jaclbi I,-ia,n Flaria.n 
in his sepulchris eoUocati hurail.ter ,n terra sk; d^n f^ 'np^ „,„,„^,,.„. p,,.. 

jaceba,rt ad dextram et sin.s ram sarcop ag^ '""'^j',^,Zdo. Hisoria et traditio hujus, e. 
apostoli, qui stetit post trontem pr.nc.pal m 9«^ « *" ' ^ „„animiter dicunt sepulcrum 
valde vicinus arcui per que.n .u hunc an.b.tum "'2"'"" '^f ^f fj^,„, discipulorum Athanasii 
intratur. Sarcophagus sive arca mar.rrorea ,„ qua ^ ^^"Jj^lJ^.,^ ,,,, \,^ ,,,„ ,,ajori. 
pii S. Jacobi discipuh corpus depo,sue ant, hod.e ac sancU ^;,^,^ ^.ta conse- 

quodvaldedolendum,nonapparet.Mar,no erat Q» f ^^ prob. ^^^^ ^^^^^^ ^^^^^. 

mellei coloris, secundum p.cturam ann. 129 n ~^JJ^^^^ ^i initi inter episcopum 

codice A ecclesia. Compostellana^ carebatque "™', "^'^™^ ^, n^onasterium de Ante altaria, 

anaglypUs et sculpturis, ^^^^^^^ '^^^IIZ fo77 et Historiam Compostella- 

tertio similes urnas ornabant. Codcx Calhsu n cu ^^^ ^,,^^^^ 

affirmat anno 1139 -stitisse sepulchrum n^ - " '^;^^AUe^a expa.^^,^^ J^ ^^I^^^^ ^^ ^^._ 

moreum, in qno corpus apostoh ^epertan fua^ rueX"'^^ '"' ™'P°™ ''"''°™" *"'''"""'" 

Ichnographia moniment. ..r quo anno 42 (vel 43 que «hq" 1 ,. ^,,^,,^ ^^-^^^ 

Christi)benedictum S. Jacob, corpus pos.tum fu.t, po .ta ^^^^J'^ J .^ ^^^^,,, ,„,„, „ec 

valde iimihs est ichnogra,,hia. sepulchr. prope ^0 - '^f ^/ f,^ ^^ ^^,,, ,„„, Alphonsus III 

Romam in via Asinaria, m quo >nve"tum fu.t ">» ™ ™';^'^J; ,,, J,„,,, fo,„,am construebal ; 

celebre vas barberinum s,ve ^oM<.,jnoJ n m e de-am ^^^^ ^^^^^^ ^^^^^^ ^^_^^ ^^^^_ 

bodie Museo Britanmco est ornamento . ac fo ^^™"' ° ^ ; „ ,,„ibus inchoata ^ 

n,am .dificii divinare potes recordando cum.l a ^^^,,^^ ,: J"™";"^^ " „. 'Licet enim certum sit ^ 
C quoe ejusdem ordinis et empor.s ex.stuut m J^'t ^^ '=^ '^^^f ^^„„„^ ,3,, ,„„, admovisse, 

Patestina, tum "l-l^^t tr rS nfra op^a t ntum navata fuit ampliando altari non 
Romanus dedicavit Cajo Pubhc.o B.bulo .nfra ope.a tant cousequitur corpora 

palatium Capitolinum. .n - "*'--^^^;„^ 'f. TcU apostoli ac discipulorum fuisse inde a 

hodie dicitur Macellu.n corvorum. ^'>"' ^"P^ . ' ,, ^^,,^,, ,„ -ori, quod cum semper in 

rest hodie ex opere romano pra^ter muros fun- P''™'? °^ "^ ^^J^ cst ambitum muratum 

damcrtales altos meU-um unum eum septuag, l^^^^.^^^^;,^ .ebuisse continere, ac porro 

quinquecentimetrisinparte depress.o.e etocto- ^uh atar. i . 

^inta ce..timetra in parte ejaUore sccundurn ™".-^^^^^^^^^^^^ 

inclinaUonem petr^, m qua n.tuntur . 'ta ut Uam »'« ^^^^.^ ^.^^^^.^^ ^^^._ 

partem aidificii ron.an. cognoscamus, qua. exsU- '•^'l.t.onem, q compostelte, ac codex 

,„ Ibid fol U*v ,45. - (2) Melius h.c iolelligentu,- si muri genus.quo f.ontlbus '-'™ "Pf '^ j'^™^^ "=■""" 
expluMm Iplliur: est aulem en,plec.um. s.ructu™ fa,c,unlur a.que ■n.plentur. - (3, Ib,d„ fol. .7. .^ 



A in codicecilalo.Quod hisloria ac traditio tes a- 
lur nummi confirmant inventi in isto ambitu: 
nummi isli qui pertinent ad longam periodum 
inler seeulum nonum ac sextum decimum diser- 
lissime probant, in hoc loco revera custoditas 
fuisse venerandasreliquias sancti apostoli, ejus- 
«ue discipulorum sancti Theodori et sancti 
Athanasii (1). Cavum formatum muris e secto 
lapide, ac muro centrali e lapide rudi, recta sub- 
iicilur aUarimajori; cum autem histona ac tra- 
ditio hujus ecclesis. uti dictum est, designent 
semper sepulcrum sancli sub altari dicto,tenea- 
mus ac credamus oportet sepukrum revera esse 
jn eo loco. Deinde cavum de quo agitur, plus 
altero decoratum crat in parte supenore, qum 
repertum est tectum opere musivo, cum alterum 
tectum essctlateribus.Tandem nmrus qui sepa- 
rat utrumquc cavum, in quod divisus est muratus 
ambitus, uti et duo sepulcra anterioris cavi, con- 
structa fuerunt post dictum ambitum, quod 
domonstrant excisiones torreni, ac tectorum c 
ruderibus, operis primitivi reUquiis. Qaum igitur 
apostoU corpusprimum in isto loco depositum 
B fuerit, clarum est dictum corpus positum fmsse 
inillocavo, quod sub altari majori situm est, 
estque magis antiquum. Ad ultimum mscript.o 
gestusque statu* argentea. apostoli, qu^^e m altari 
majori colitur, denotat ut sepulcn locum, pr^- 
dictum cavum et non alterum, cum m d.cta 
inscriptione legantur h.c verba : H>c est cobp.s 

DIVI JacOBI ApOSTOL. ET HlSPANIARUM PATRONI . et 

observetur,digitumindicemstatu^cv.dentemodo 
indicare locum nbi sancti rel.qm^ requ.e^erunt. 
Quod iusuper confirmant elonchi memonale. 
reliquiarum hujus ecclesi* saltem a seculo XV, 
5um in uno, quem pr. oculis habemus, legi- 
tur. ■■ Sub altari majori repentur eorpus inte- 
grum magni patroni nostri, sancti Jacobi Zebe- 
Z\ei corpora duorum ejus discipulorum sancti 
Athanasii ac sancti Theodori. „ 

4 Sepulcra latericia, qu® inventa fuerunt m 
cavo anteriorimurati ambitus, de quo ost sermo, 
pertinebant, ut dictum est, ad epocbam roma- 
nam, quod patet ex matena et construct.onis 
Lma; et sicuti patet ex episto la S. Leonis et ex 
historia ac traditione hujus ecclesise,juxta sepul- 
crum apostoli a dextris et a smis ns sepu Ita 
C fuisse corpora duorum ejus d.sc.puloiun Atha 
nasii ac Theodori, ita clarum est sepi.^cra de 
quibus qu.ritur,necessario osse duorum discipu- 
forum pr^dictorum, quia in dicto ambitu a lo. um 
enu Corum indicium nullum est. Quod d.c a 
eSc ainveniuntur coUocala non statim juxta 
ap'os toli sepulcrum sed pauUuIum remota ^.rsus 
partem anteriorem, optime expUcatur, consi- 
'de^atis bumihtatis, vencrationis ac re.W^^ 
sensis quibus discipuli animati fuerunt m des.g- 
nando ut revera dosignarunt, sepultur^ su^ 
bco ;t quod inde consequitur, supponendo 
ut oportel oos noluisse collocari in eodem cavo 
ubi iacebat protiosus thesaurus.quaUs orat co.pu. 
Si^im maW.i. P-terea uti inaicavunus^^^^^ 
sopulcra discipulorum murnsquo e rud lapide 
Z separantur a cavo sepuleri sancti, sun 
epoch/ postorioris epocha operis pr.m.tiv . 
noq eabfor Ueri potuit, quia disc.puU mortm 
Z aliquot post annis quam -W-- -"J^ 
Jacobi iu isto ambitupositretuorunt. Mmutul^ 
p] turce quce reprcesentant duorum discipulorum 
^;Scr;'conjuucta cum sepulcro sancti apostoU, 

(l)Ibid..foU.l7M8etlO.-(9)Ibid..foll, 10.21. 



3* 

contra ea qute dicta sunt scrio objici nequeunt : D 
tuin enim cum picturae istee factte sunt, perspec- 
tiva nota non erat, quare oiijecta non poterant 
collocari in loco voro ae respcctivo, qui repraisen- 
tandus erat. Ceeterum traditiones ac momoriEe, 
istius ecclesiae, secundum Castellar, coUocant 
discipulorum sepulcra non in eodem cavo quod 
aposloli sepulcrum continet, sed prope illud. 
Quibus omnibus coUigitur cum sepulcra discipu- 
lorum sita sint propo apostoli sepulcrum, Ucet 
nonin eodem cavo,sepulturas dequibusquairitur, 
sitas symmetrice unam a dextris, alteram a 
sinistrissepulcri apostoli, alias essc haud posse ac 
sepulturas qute corpora S. Athanasii ac S. Theo- 
dori coutinuerunt (2). 

5. Cum aiitem hisce in locls, vbl spes fuenif fore 
iit relifiuiai invenirentur,investi(jationes irritxfuis- 
sent; timendum erat ne desperarent canonici depn- 
tati reliqnias invenire, ntpote qux incendio 
Almansoris periissent. Non desperarunt; persua- 
sum enim illis erat per historiam, sacras reliquias 
divina providentia ah ista calamitate fuisse ser- 
vatas, ereptis scilicet corporibus S. Jucohi ac duo- ^ 
rnm discipulorum Athanasii ac Theodori e cnjpta 
et alio in loco ahsconditis. Putaverunt iUi cpisco- 
pum S. Fetrum de Mosuncio, api>ropinquante 
Almansore, sacrum depositum occultasse. Verum 
iUusirissimus dominus Benedictus Sanz y Fores, 
tunc Ovetanus episcopus, nunr archiepiscopus Val- 
lisoletanus,doctissima scripta dissertatione,fecit ut 
attenderentur eventus beUici Aufjlos infer et Ht- 
spanos 15S<),per quos archiepiscopusJoannes a 
S Clementeproculduhio reliqnias occuUasset. Qua- 
propter merifo attendenda videbatur ecclesiasttca 
acpopularis traditio, qu^ ex iUo tempore in po- 
sterum sparsa fuerat,sive in populum ,cujns major 
numerus intra ahsidem post aUare majus ad 
orandum accedehat, sive in cleruni, qm quotidia- 
num chori officium concludehat adeundo sohmni 
cum pompa eumdem locum, ihique cautando ant,- 
phouam : Corpora sanctorum in pace sepul a 
sunt- undecreditnm fuit corpus sancti apostoh, 
ac corpora duorum discipulorum ihidem m ahside 
ab arch iepiscopo Jo. a S. Clemente fulsse ahscomda. 
Perpensum fuit, aliud in abside altare postaltare 
majus coustructumfuissecirca annum 182.^,unde 
3-stimatum fuit, hunc posterioris partis locumsa- ^ 
ceUi principaliB, ^quali gaudere veneratwne cum 
ehJemparteanteriore.HincsuccessUexornaUoms 

in absidis fornice consideratio, in centro emmre- 
nrxsentata erant arca sancta scpukrahsac nnra- 
idosa steUa, emhlemata sancti apostol, prxcqma, 
au^ cum aliis pulcherrimis picturis expressafm- 
rant, diriyente quodam canonico, nepote secretant 
insius Joa S. Clemente archiepiscopMrea nou 
Lterat non considerari in pavimento sub mdicatis 
emhlematis,steUa ex opere mu^iro, eu,. supcrpo- 
sitaerat lamina xrea destinata feremhs quaiuo, 
candelis accensis. Quibus rebus considerat.s.ven- 
tum fuit ad rumpendum pavunentum mah^ 
^nedia, in loco sfeli^, opere musivo compo.da^, fa 
Zm cavo profundo atiquot metra, operarum umcs 
7fausto Uu quint. hujus ''^f'^'!^-^^^^ 
tare ca^pif. Sed juvat ipsiusverha, sicuti testatu 
IstaZ-e Opera irjitur cui nomen JoannesN^sr- 
fh indfxit ■ Tandem jussus fui qu.nlum esUdico. 
feTe av m in mS abside, ad poden. amn-is 
^^orT(post aUare majus), medio melrod.sian- 
em ab ipso altari. Ibido.u labo.-avi -eiter qua- 
tuorlct' s, nocte enim omnia h.c opera fiebant. 



fecique 



4* 

. A fecique fossam profundam septera palmas, quse 
sunt duo circiter metra, latam metrum unum. 
Sli-uctm-am C(Pmentitiam inveni compositam e 
grossis lapidum frustis, quae fuerant antiquae 
constructionis anteriorislmjus sacelli. Ad dictani 
altitudinem cum pervenissem, linea perpendicu- 
lari, ductaque ferro versus altare ipsum, murum 
inveni ejusdem constructionis cum antecedenti- 
bus, per latitudinem sacelli extensum. Tunc 
ccepi dubitare intra animum meum, ac timere 
ne sepulcrum sancti non inveniretur, ac me com- 
mendavi Virgini dolorossB, ut corpus apostoli 
appareret. In eodem momento canonicus Labin, 
qui prsesens aderat fwNfcs px depuiat/s) Toluit in 
cavum descendere, sunitoque ligone coepit remo- 
vere terrara, ac deinde vocavit me dicens, ut 
viderem quid essent duo lateres, qui prope hunc 
murum cernebantur, sumitque lumen, ut epo 
foderem. llico levavi ligone duos lateres, et appa- 
ruerunt ossa contenta in capsa, gratum exhalan- 
tia odorem. quem describere non valeo. Tunc 
visum perdidi, mansique caecus spatio mediae 
circiterhorce, et in eo fui ut animo linquerer, et 
^ adjuvantlbus sociis extra opus transportatus fui. 
Bene memor sum juramenti sancte prsestiti et 
nihilominus declaro confirmare me totum, quod 
hucusque dixi de commotione quam habui, et de 
odore gratissimo quem sensi. Scio tamen cano- 
nicum Labin ex illo momento liberatum fuisse 
gravi hemicrania quam patiebatur, ego vero 
prae commotione segre habui per octo vel decem 
dies (1). 

6. Hbc quidtm Nartallus; ipse autem canonicus 
Lahin hemin-anix doloribiis ex illo momento 
caruisse se snbjiiramenti fide confirmavif.NartaUo 
addimns operam lahorum socium Einmanuelem 
exitalicc. Larramendi testantein sequentia : Excavandae 
terrte opera navabatur, mandante Eminentissimo 
moderno archiepiscopo, ad reperiendum, si fieri 
posset, sancti apostoli corpus, quod bene scie- 
batur in sacello majori subsistere, sed locus igno- 
rabatur prrecisus. Porro traditio constans atque 
universalis in populo ferebat in loco vicino ubi 
inventum fuit sepulcrum, atque in muro absidis 
exteriori scalam esse, quae ad idem sepul- 
crum ducebat. Quapropter, cum faber murarius 
Nartallusinposteriori absidis parte media detexit 
C umam marmoreara continentem ossa, ego admi- 
ratus sum hanc convenientiam, nec dubitavi, uti 
neque nunc dubito, quin illa essent ossa apostoh. 
Ego in illa inventionis nocte eram cum Nartallo, 
et eo momento, quo hic levavit laterem, ego quo- 
que descendi in fossam factam, sensique gratis- 
simum odorem, quem nescio cui rei comparem, 
sed certo non erat odor hmnoris, neque is, qui 
dicitur mucidus, quem fossae mortuorura exha- 
lant.Nartallus interim factus erat ut cadaver,ego- 
que eura brachio sustentavi, extraxi e cavo, 
posuique in sede. Ego porro raulta lcetitia imple- 
tus fui, ob repertuni, ut credebara, sancti cor- 
pus (2). 

7. Utriusque fahri murarii dictis conjungenda 
exitfdico. est descriptio canonicorum deputatorum: Conside- 
ratum primo fuit, tollenda laraina grandi posita 
in centro ambulacri absidis, ob motiva supra 
indicata, explorationes publicae notitioe exponi 
plus quam conveniebat, quare unus declaran- 
tlum proposuit ut tolleretur armarium, positura 
ad extreraura sacellum majus, utque sub eo ape- 
riretur fossa, quia, si ibi erat scala subterranea, 



quam dicebatur cooperire lamina prfedicta, non D 

poterat hac via non detegi. Quanquam consilium 

illud securum duxisset ad exitum, relinqui opor- 

tuit, ob difficultates qnx sane superari poterant : 

necnocuit deslitisse ab eo,quiasi executi fuis- 

semus, erat quasi certum, aperta fossa super 

urnam ossa continentem, fore ut ha&c et illa con- 

tererentur, quin aliquam lucem ad scopuni 

nostrum obtinuissemus, licet res aliter se habuis- 

set, sed ignorabamus adhuc quid esset in reliquo 

saceho majori. Secundo loco, quando aperta fuit 

fossa ultima in ambitu qui est post altare majus, 

nuUa nostra intentione facta fuit ita, ut latus 

fossre posterius stringeret urnam proxime, dista- 

bat enim solummodo tres circiter digitos, a 

superficie ordinis lapidura, qui formabat frontem 

urnfle istius. Si fossa fuisset dilatata, uti volebant 

openis ad laborandum commodius, quod non 

permiserunt declarantes, multa loculi frusta 

abrupta fuissent et fortassis etiam ossa contenta 

in illo. Tertio loco, repertas fuerunt reliquise post 

explorata loca sacelli majoris, in quibus, cum 

essent preecipua, ratione prcevia putabantur esse ^ 

sitse, ita ut repertee fuerint, quando declarantea 

sufficienti lumine praehabito, agnoverant mo- 

mentum et significationem inventiouis fact^ (3). 

Cavinn atque urna reperta hoc modo descrihuntur 

in actis recognifionis jam citatis : Aperta fuit fxitalico. 

fossa alta metrum unum cum 24 centimetris, lata 

raetrum circiter unum, cujus in fundo versus 

orientem, ad frontem sacelli majoris, et ad amus- 

sim linea ipsius media, conspecta est nixa super 

saxum et circumdata ex omni parte, praeter ante- 

riorem,ruderibus coacervatis,urnaunum melrura 

longa, alta triginta circiter centiraelra, totidem 

lata, formata a latere dextro e lamina lapidis 

secti, a latere sinistro, altera lamina marmoris 

albi, a parte posteriore lateribus, a parte ante- 

riori ordine lapidum ac duobus lateribus uni- 

tis (4). Operculum erat lamina crassa octo cen- 

timetris, cujus in uno lalere crux latina rudi 

manu erat sculpta. 

8. Ad locum melius cognoscendum utHe erit ife- 
rum audirecanon/cosdepufatos : A saxo solido txitalico. 
usque ad superficiem primi plani sacelli majoris, 
existit spatium altura circiter unum metrum 
plenum ruderibus fabricae operum dirutorum 
reliquiis, continens in fundo densura stratura ^ 
cinerura, indicia certa magni cujusdam et antiqui 
incendii. Observatura a nobis fuerat, in duabus 
sectionibus ambitus cryptae, preeter lateres qui 
formant duo sepuIcraS.Theodori et S. Athanasii, 
multos alios lateres reperiri, qui ob formam 
triangularera videbantur esse arcus cujusdara 
vel fornicis reliquiae : invenimus etiam in stratis 
superioribus sepulcri a parte sinistra aliquot 
monetassecuIiXII... Notatum quoque fuit,rudera 
fabricae, quae sepulcrum a latere dextro ac 
spatium intermedium implebant, esse tempore 
posteriora quam ea qu£e observabamus in dicto 
sepulcro a tatere sinistro, ac videbantur esse 
ejusdem epochae cum iis qute extracta sunt post 
altare majus : videbamus intra et supra urnam, 
in quaossa, de quibus agitur, continebantur, esse 
rudera fabricas, antiqua, ut apparet, paullo plus 
duo saecula ; adjungimus, rudera inventa supra 
urnam, multo esse leviora aliis, constantibus 
magnara partem, praesertim ea qute ante umam 
reperta sunt, ex grossis lapidibus, quos inter 
erant gradus scalse, frusta satis grossa, et alia 



(1) Procea. Aposi., fol. 10. — (2) Ibid., fol. 11. — (3) Proces Compost., fol. 15. — (4) Ibid., fol. 



frusta 



A frusta operum antiquorurn. Quibus omnibus 
ruderibus extractis repertum est in isto spatio 
pavimentum e crystallo et calce et murus e lami- 
nis lapidis secti illud circumdans, altus circiter 
unum metrum, qui, depresso pavimento altaris 
majoris seculo XVII, ipse necessario depressus 

fuit. 

9. Ex his qu3s exposita sunt demonstrantur sacrx 
reliquix S. Jacohi ejusque di.seipulonim occnltatx 
ftiisse momento quodam magni timoris ac trepida- 
tionis, cum pervenisset ad aures archiepiscopi ac 
capituli metropolitani invasio AngJorum ducis 
Drake cum sateUitihus suis, profanatio locorum 
sacrorum, reliquiarum et imaginum sanctorum 
per isfam regionem patrata, minsque editx idem se 
facturos reiiquiis S. Jacobi. Tempore tantse per- 
turbationis cogitari sane non potuit de construen- 
dis sepulcris trihus, de inscriptionihus intra tubos 
wreos includendis, uti tempore tranquillo fieri solet. 
Acta capitularia mentionem faciunt de aliis reli- 
quiis ac prctiosis ohjectis in futo positis, quorum 
alia transportafa fulssent in civitatem Orensem, 
alia in turrem Cambensem. Sed transportari non 
^ poterat corpus sancti Jacobi in hanc vel illam 
civitatem ob maximas difficultates, et commotio- 
nem populi nolentis tanto suo thesauro privari. 
Tempus ergo cum mdlam moram permitteret^ 
archiepiscopus Joannes a Sancto Clemenfe lectis 
tribus quatuorve viris omni fiducia dignis, atque 
insuper sacratissimo jurammto constrictis in 
mandatis dederit, ut nocte intempesfa cum neces- 
sariis instrumentis per interiorem scalam e pala- 
tio in hasilicam descenderent et summa solli- 
cifudine reliquias sacras in hco tuto reponerent. 
Designato scilicet loco quo occultand^B sacrse reli- 
quix essent, apertum fuit super saxum solidum 
cavum illud profundum de quo egimus, factisque 
aperturis in muro cryptse constructo ab archiepi- 
scopo Gelmirez quo JocuJus sepulcralis cingehatur, 
e loculo sacra ossa S. Jacohi et duorum discipulo- 
rum Athanasii ac Theodori exfraxerunt ; cum aJia 
materiesprse manibus non esset, sumpserunt e lapi- 
dibus et lateribus constituentibus primitivum sepul- 
crum operis romani, fecerunfque speciem quamdam 
caps^, frustis calce vel argiUa unitis, eo modo ut 
opus tumultuarium proderet, factum ab iis homi- 
nibus, qui artem murariam ignorarent, summa 
G festinatione, opere rudi, reJictis digitis impressis, 
qui indicant manum haud grandem neque carno- 
sam. Gutts cerex, quB quibusdum in ossibus appa- 
rent, clare indicant reliquias fuisse transportatas, 
nocte intempesta, cum luce candelarum. Quod in 
hac summa necessitate adhibita fuit materies lapi- 
dum et laterum ex primitivo sepulcro argumen- 
twn est validissimum, voluisse archiepiscopum 
ejusque collaboratores reJinquere posteris Indi- 
cium, unde ad recognoscendam reliquiarum ven- 
tatem securi procederent ; fortassis enim pro- 
vida mente cogitaverunt, vela quihus siue duJno 
sacra ossa involverunt ac scheduias singulormn 
nomina continentes loci humiditate corrumpi posse, 
quod et factum est post tria s<ecula, ideoque tale 
fecerunt ossibus receptacidum ex materia sepulcri 
primitivi, ad novum sepulcrum adhibita, ut pro 
chartis et velis ipsi Japides iateresque tesiarenfur, 
si, quod timendum erat, brevi temporis spatio 
sacrse reliquix in locum pristinum restitui non 
potuissent. Anno tertio decimo post reliquias 
ahscondiias pax et tranquiUitas in Hispamam 
nondum redierant. Eo autem anno 1602 archie- 



piscopus Joannes a Sancto Clemente vila functus D 
est. Nec Anglorum securi erant Hispani ante 
annujn 1702. Fhixerant ergo anni 113 post reJi- 
quias ahsconditas ; jam vero ub anno 158'J ad 
annum 1702 qui occultandarum reliquiarum con- 
scii fuerant, ac sdentiam hujus rei sigiflo juris- 
jurandi rlausam conservarant in pectoris scriniu, 
omnes ex hac vita excesserant. TaJia quoque erant 
rerum femporumque adjuncta, ut scripto rem con- 
signari prudentia vefaret. Et sic factum est, ut 
archiepiscopo ejusque famiJiaribus rerum gesta- 
rum consciis e vivis suhlatis, fota rei scientia eva- 
nesceret. Quare nihii mirandum a biographo 
archiepiscopi Joannis a S. Clemente, cui nomen 
Sanz del Castillo, nullam eventus hujus mentionem 
fieri ; publicis enim usus documentis archiepiscopi 
res qestas descripsit, in his nuJUi facti memoria 
exstabat ; privatts autem documentis, in quihus 
designatum esset occulfafarum reliquiarum nego- 
tium, uti non potuit, quippe qua nufla essenf. Anno 
lfi(j6 sacelium- majus ingenti tahore restauratum 
fuif, opus dirigente architecto canonico Vega Ver- 
duifo, sed tunc memoria ahscondifarum in ahside 
reliquiarum longo jam iemporis spatio evanuerat, '^ 
laboresque directi fuerunt ad finem ornandi sacetli 
nou ad inveniendas sacras exurias, fnnfo magis 
quod saxum vivum instrumentis tentatum nulfam 
spem faciebat inveniendi in hocloco reliquiarum la- 
tehras.In moderna inquisitioneeodem modoproces- 
sit Etninentissimus dominus cardinafis urchiepis- 
copus Paya y Rico, cum canonicis a se deputatis; 
quatuor enini fossis factis exploravcrunf crijpfam 
ac loca adjacentia, quantumcumque traditio multo 
majoris auctoritatis suaderet, ut investigationes 
fierent in ahsidis cenfro, reliquis partibus refirHs : 
prudentia enim juheJxit quxri fhesaurum ahscon- 
ditu m in isfis aliis partibus, quibus constahat attti- 
quum condiforium, ar tandem redire ad ahsidis 
centrum, uhi inventis reliquHs laborum frurtum- 

tuierunt. 

10. Invento igifur,non sine divino concursn^gran- 

dissimo fhesauro rardinaHs archiepiscopus, coope- 

rantibus canonicis deputatis, Antonio Lopez Fer- 

reiro ac Josepho Maria LaJnn, reverendo patre 

Fideli Fita e sociefate Jesu una cum eqtiite Aure- 

iiano Fernandez Guerra y Orhe historix atque 

archeoJogix peritis, Antonio Casares, Francisco 

Freire et Timofheo Sanchez Freire medicinx atque r 

anatomix peritis, necnon suffraganfihus episropo 

Ovetaito, nunc VaJIisoIefano archiepiscopo, reve- 

rendisslmo domino Benedicto Sanz y Fores ; 

episcopo Orensi, reverendissimo domino Cxsario 

Roderico; episcopo Tudensi, reverendissimo domino 

Ferdinando Huh y Gutfierez, suffraganeis suis 

magna sapientia ac prudenfia prxditis, jussit 

instrui processum analogum per reveremlum domt- 

mim Fetrum Seyas vicarium suum generalem, una 

cumFiscale Curi^,EmmanueIe Morino et advocato 

defensore Richardo Rodriguez. Confecto processu, 

Rirhardus Rodriguez scripsit defensionem de 

opporfunitafe (1). FiscaJis Curix ex offirto fent 

requisitorium conira authentirifatem rehqtitarttm 

inventatmm (2), quibus censttris respondtt nova 

^cripta defensione Emtnantiel Goitiez Adauza{6). 

Qnibus actis cum finis imposittfs fiissef, judex 

instrucf-or declaravit processum conclusum et re?m- 

sit ctim litteris ex officio ad etnineniissmum car- 

dinalem archiepiscopum, qtii posf Jongtnn cxatnen 

catisa ex omni parte pottderata ac librata se<pteti- 

tem pronuntiavit sentetitiam die 12 Marttt m^i. 



(1) Proc. Co.np., fol. 100-170. - (2) Ibid.. foU. 170^. 186^. - (3) Ibid.. fol. 186^-221. 



11. Lectis 



G* 
A Sententia Eminentissimi DoMiNi MiCHAELis Gabdi- 
NAUS Paya Archiepiscopi Compostellani. 

11. Lectis et inspectis,gravi ac maturo examine 
perpensis omnibus et singulis documentis m hoc 
processu contentis de quoruin authcnticitate et 
veritale plenissime sum certus; postquam per 
memetipsum promovi et indesinenter contmuare 
fcci opera omnia consummata in inagno presby- 
terio hujus sanctte metropohtanfe et apostohcee 
ccclesiEfi Gompostcnanffi, pro inventione corpo- 
rum sancti et beatissimi Jacobi Majoris filu Zebe- 
d«i, ejnsque discipulorum sanctorum, Athanasu 
etTheodori,ante altare majus,sub ipsomet altari, 
et a tergo ejusdem nbi collocatum est aliud altare 
•minus etiam beato Jacobo dicatum; postquam 
personaliter et constanter astiti execulioni ipso- 
lum operum, ila ut eorumdemtestis praisentiahs 
sim: postquamvigilanti cura adducere procuravi 
ad hanc causani efformandam qufecumque gra- 
vissima testimonia et judicia in ipsa contenta 
sunt: efformata jam et sohdissime roborata mea 
conscientia; ipsi salisfaciendo et juxta ipsam, ut 
B muneris mei est, fideliter agendo: non possum 
non ex officio declarare authenticitatem et vcri- 
tatem ossium et rehquiarum gloriosissimi sancti 
Jacobi apostoh ZebedEei, ejusque discipulorum 
sancti Athanasii ac sancti Theodori, de quibus 
fuse sermo fit in hoc plenissimo ac sohdissimo 
processu, quamvis non audeam discernere ac 
declarare pro nunc quKnam ex tribus collectio- 
nibus ossium, de quibus agitur, perlineat ad cor- 
pus sancti Jacobi, et qusenam ad unumquemque 
ex suis discipuhs. Igitur quoniam in hac instru- 
ctione fideliter et ad amussim servata sunt omma 
servanda juxta sacros ecclesige canones in causis 
simihbus, ac feliciter omnia conspirent pro authen- 
ticitate ac veritate supradictarum reliquiarum : 
l:2.Canonice declaro ipsas vere et realiter perti- 
nere ad corpora sancti Jacobi Zebeda^i fratris 
sancti Joannis evangelist^, ejusque discipulorum 
Athanasu et Theodori, ac proinde dignos fore 
cultu religioso juxta Ecclesise prsescripta, et alta- 
rium honore. Tamen ad majorem securilatem, ad 
eminenliorem gloriam adeo pr^^cellentium san- 
ctorum. ad gaudium et consolationein totms 
popuU hispani catholici, ad aedificationem totius 
n familiiK christian^ per totum orbem diffustK, ac 
demum ad majorem Dei gloriam et laudem, ele- 
ventur h^c acta ad sanctissimas manus beatis- 
simi patris nostri Leonis Papie XIlI,interveniente 
Sacrorum Rituum Gongregatione, ul divmo 
ductante lumine, quidquid definitive tenendum 
sit, certum ipsius judicium decernat. 

13. Quod ut debita forma constet, mea manu 
subscribo et slgno, ac sigillo me^ dignitatis 
munio, subscribentibus etiam judice instructore, 
meo secretario difficesano, ac majori nolario 
hujus curife archiepiscopaUs et metropolitanse. 

14. Gompostellffi in fosto sancti Gregorii Magni 
Papai et Ecclesi^ Doctoris, die duodecima martii 
anni 1883. 

Michael Card. Paya Archiepiscopus Compo- 

stellanus. 
Licentiatus Petrus Seijas. 
Licentiatus Dionysius Lopez, Secretarius. 
Nicolans Iglcsias Notarius major. 

1-5, Cardhmlis archieplscoptisfotius causx pro- 
(■essumliomam misit ad sianmnm Pontificem addi- 
tis litteris, quibus sanctilafem Leoiiis XITI insfa^i- 
fi.-ysimerofjuret,utquampnmum2)roiiuntiaredi(jna- 



retur defmilivuin ac desideratissimum decretum D 
adnostram consolationem, ad gaudium ejusdem 
hujus popuU cathoUci Hispani^, ad ^dificationem 
Ecclesiee universa? et ad promovendam majorem 
Dei gloriani. Ac qnemadmodum houus totms Ths- 
panix sfatus cum sancto Jacobo cohxret, cui vitam 
religiosam ac civilcm,necnon lionorem, marputu- 
dinemque acceptam refert, ita Majestas cathoUca 
lieqis Alphousi XTI per simm legatum, egregium 
Marchionem de Molins, apnd sanctum Pairem 
ardenfes commendafioues interposuif, instanter 
postulando gravissimx summique momenti causm 
soUicitam atque accuratam expUcationem. Sancti- 
tas autem Leonis XITI serenissimi TLspanisi 
regis, atque eminentissimi cardinaUs archiepi- 
scopi postulationes magna cnm benignifate recepit; 
mdla mora interposita, decrevit, nt Congregatio 
particnlaris coniposlta ex aliquot enimentissmus 
cardinalibus ad sacram Bifuum Com/regationem 
pertinenfibus, ef ex prwlatls ejusdem Congregafio- 
nis officiaJihus, sub alfissimo seereto pontificio ad 
examen revocaret acta processus compositi ah 
eminentissimo cardinali archiepiscopo Compos- 
tcllano, et sentenfiam conformem dafam ab eodem, 
ac deinde suumjudicium pronuntiaret. 

{(). Emineutiss/mi ac reverendissimi cardinales 
asummoPonflficedefegafisunt.-DominicusBarto- 
linl sacrse Bifuum Congyegationi prxfectus, titido 
S. Marci; Eaphael Monaco la Valletta episcopus 
Albanns, Mieceslaus LedochowsU titulo S. Marix 
in Ara cbU, Ludovicus Serafni fifulo S. Hiero- 
ntjmi Tlhjricorum, Lucidus Maria Parocchi titulo 
sanctx Crucis in Jerusalem et sanctitatis snx vica- 
rius generaUs, Angelus Bianchi fitulo sanctx 
Praxedis, Thomas Zigliara diaconus SS. Cosniai 
et Damiani. Prxlati officiales erant : reverendus 
dominus Vincentius Nussi protonotarins aposto- 
licus participans, Laurentius SalvaU seeretaritis 
Congregationis Bituum, Auyustinus Caprarapro- 
moior sanctai Fidei, et Ludovicus Lauri assessor 
ac suhpromotor. CongregaUo particularis post 
impensum accuratum ac sagacissimum studium 
actis processtis,atque ipsis verbis sententix prolatsi 
ab eminentissimo cardinali archiepiscopo Coni- 
postellano, die 20 Maii 1884 consuetam in aulam 
palatii Apostolici Vaticani convenit, factoque exa- 
mine severo, dedit rescriptum : Dilata et ad men- 
tem, et mens est ut nonnullae animadversiones F 
gravioris momenti accuratius dijudicentur. Diffi- 
eultates istsi indicatse fuerunt reverendo Domino 
FideiPromoiori, qui eas cum eminenUsslmo car- 
dinali archiepiscopo Compostellano communi- 
caret. 

17. CardinaUs Prxfectus de ista sententia 
retuUt ad sanctum Patrem, qui pro sua sapienUa 
perpendens,propositas difficuUates nielius acfaci- 
lius removeri, inspecto loco interpeUatisque person is, 
qui iVius negotii aUquam ^Jartem egerunt, quam 
srrij^lis ulfro cHroque liiieris, jussit reverendum 
dominum Au(justinum Caprara, Fidei promoto- 
rem, ire Compostellam,utauditis se?ifentiis eniinen- 
tissimi cardinalis archiepiscopi, canonicorum ad 
dirigendas excavationes deputatorum peritorum- 
que medicorum, historicorum et archeologorum, nec 
7ion inspectis iis, qux inspicere et considerare opor- 
teret, accuratam deinceps relationem fuceret, super 
quo fundamento, soIuUs difficultatibus, finalis 
senientia dehita cum. maturitate pronunUari posset. 
Prxlatus extemplo pn-ofecius est in Hispanicm 
die 28 ejusdem mensis ; sed provida mente consi- 
Uuminiit adeundi pr/mo Ptsioriam ad inspicien- 
dam eam reiiqniurum purtem, quam arehiepisco- 

pus 



A pus Gelmirez a caplte S. Jacohi sepamtam 
S Mtoni, isUus civitatis episcopo, dono dederat. 
Jbi re collafa cuin yeverendissimo domtno episcopo, 
Donato Velhdi Zatti e ducihns Sanctl Clcmentis, ac 
reliquiis in palatium episcopale clam translatis, 
FranriscHs ChiapeUi, eximlus medicinx doctor, 
vocatus advenit. Qui coram reverendissiniis domi- 
nis episcopo et Fideipromotore, prmstifo secundum 
canonicas disposifiones juramento, decfarard se 
toties vidisse hanc reliquiarnm yartem e hnginquo 
et per vas cri/stallimtm satis crassum, eamque 
hahuisse extremum os digiti cum suo nmjue. Cum 
autem promotor Fidei insisferet rogarefque nf 
nunc oculis attentiorihus eam inspiceret et involn- 
cro remofo, reco<jnovit iUe parfem reliquiarum, 
qux oh oculos eraf, coustare fracjmento ossis e 
cranio et prxcise puncto apophisis mastoidexcum 
onnexa parvuhi parte ossis femporaUs perfinentis 
ad parietem cranii. Os eo colore esf quo dehet esse, 
colore sciUcet ehoris flavescentis, et punctum sofum- 
modo masfoideum colore est ohscuro, oh mafermm 
alienam eidem ossi ininEreutem, qux videaiur esse 
sanguis coagtdatns. Medicus egrefius, ea re oh ocu- 
^ los posita, haud facllem iurenlehat riam exph- 
candi, quomodo sanguls coagulatus esset oi dla 
cranii particula, neque faciUtatem, qua dla tam 
e.xiguaparficuUt, uuUius ope insfrumenU,potuisset 

separari. . 

18 Tunc promotori Fideiopportune in mentem 

venitde qenere morlis qua S. Apostolus ohierat, 
capitesciUcet cxso, et tunc perlfus medicus fotum 
hene expUcare mluit, et intestimonio suo jundico 
e.itaUco. adjuuxit : Sciendo s.nctum martyrio functum 
es'e abscisso capite,intel!igitur qua ratione punc- 
tumilliusossis debuerit manere obductum san- 
auine. Antequam scirem martyrem capite ctesum 
fuisse, difficile intellectu erat, quomodo ila 
parvula pars a cranio absque ullo instrumen o 
sepurari potuisset; sed post caput c^sum mtelli- 
gitur tam parvula cranii pars solu tracto manu 
factopoluisse separari. Confirmavit uj,tur docf.s- 
simi vlri ac prudenfissinii sententia senteutiam^ 
fiUisuiAIherti ChiappeUi,mediclnx doctoris,qiu 
die Ojanuarii 1880 rogatus a canonios depufaUs 
ComposteUauis,eamdempartemreliquiarumb.Ja- 

cohi inspexerat, dlxeratque esse fragmentum ossis 
pertinentis ad unum ossium cavi cramosi, quod 
G prohahdl cum ratione judicaret esse partem ossis^ 
temporaUs. Jiererendus domlnus promotor Fulei 
duas pr^dlctx Pistoriensis parttculx ex capde 
S Jacohi imaglnes arfephotographicafadas secum 
tulit, quas cum inveufis ComposfelU ossibus oppor- 
tunecomfoneret, iterque iu Hispaniam p^-osecutus 
Barcinonemvenif die 1 junil ac Matrdum d<e 3 
junii ad reverendlsslmim domiuum Nunimm 
ApostoUcum. Cui missionis sim scopo communi- 
cato, stafim arcessivit peritos hlstoricos atque 
archeologos reverendum patrem Fnlelem Fda e 
societate Jesu ac dominum AureUanum Fernan- 
dezif Guerra,cum reverendisslmo domino Bene- 
dicto Sanz ij Fores VaUisoIetano episcopo, qm 
fausta fortuna Matriti aderaf. Qulhus, posi jura- 
nienfum pr^stiium dicendi verifatem servamUque 
secretum, varlm proposlf^ sunt interrogatwnes ad 
confirmandum ac declarandum melion modo om- 
uia qiix in sua relafioue exposuerant. Que'» "' 
fiuemsupra dicfi professores Histori^ Regta^prB- 
paraverunt commenfarium, in quo valde erudife 
atque exacte respondent ad proposdas diffi- 
cultates,quempostea die 15 junii reverenfo do- 
mino Fidei promoforl ComposteUa reduci m 
manustradiderunf. Eumdem commeutarium reve- 



7* 

rendissimus dominus archiepiscopus VaUisoleta- D 
nus, accurato examine poudcraiinn coufiniiavit, 
fecifque suum eique suhscrlpslt. Revevendissimus 
dominus Nuntius Apostolicns stiidiornm histori- 
corum ac criUcorum perifissimus ad calcem com- 
mentarU juridlci suum manu propria iesfimouium 
apposuii, complementum actus gravissimi. 



Testimonium Nuntu ApostoliC!. 

Testor pr^dictos viros R.P. Fidelem Fita, S. J., 
et D. Aurelianum Fcrnandez Guerra,sociosRegiae 
Academife Hlstoriee in civitate Matritensi, pmpo- 
sitis coram mc ditficuUatibus nonnullis super 
identitate reliquiarum S. Jacobi Majoris et disci- 
pulorum ejus, quse nuper repertfe feruntnr in 
cathedrali ecclesia Compostellana, postquam 
eas, prout rei gravitas et reiigio exposcebant, 
diligenter matureque, coUatis in id studiis, ad 
trutinam revocaverint seduloque pcrpenderint, 
hujusniodi responsiones reddidisse quse in hisce 
autographis foliis ab iisdem subscriptis, adjecto- 
que revcrendissimi archiepiscopi Vallisoletani 
suffragio, contincntur, qu?eque prudenti eorum- E 
dem judicio satis esse sunt visse ad vim onmem 
propositarum objectionum enervandam : testor 
insuper prsBfatos viros, historire et antiquitatum 
patriarum eximios cultores scientia, eruditionc 
non minus quam sincero veritatis amore vitieque 
integritate magnam sibi apud concives suos 
nomlnis famam et auctoritatem comparasse. In 
quorum fidem prfesens trado testimonium mca 
manu subscriptum sigilloquemeo obsignatum. 

Matriti, die ISjunii an. 1884. 

t Marianus Archiepiseopus Heraclecnsis, 
Nuntius Apostolicus. 

00 Sed revertamur ad promoforem Fidei. Ma- 
tritoper Caroulum iter ComposteUam prosecutus 
est nhl die 8 jumi eminentissimo doimuo MichaeU 
Poua y Rico, ComposteIIanoarchiepiscopo,exhihuit 
cardinalis S. liit. Cougregationis Prmfecfi lifteras, 
ouibus dehlta cum ancforltate prxsenfarciur 
nomineSanciitatis Su^,atque indicaretur adventus 
scopus. MuUo cum gaudlo cardimdis arc{uep>s- 
copus gratum erga Saucfum Patrem ammum 
osteudl},quod dignatusessetmdiereipsum l'ide. t 
promotorem, ad peragendum gramsmum lUud 
iegoiium. lieverendus domluns Fnle, prom>ior 
die sequentisuscepit examen junchcum utriusquo 
cano^dci delegati AnionU Lopez Fcrretro et Jose- 
phi Mari^ Lahin,virtute ac sclentm consp.cm 
optlma reputatione, qua apud omnes gaudent, 
houoratl. Hi repetierunf prohafiones adductas m 
relatione superiore q,m processul inserta cst,cm 
nova arqumeuta addideruut ad confirmandum 
constautem atque unammeinfradifio>.m dejn 
pore saucH Jacobi pr^sente CompostelU, sepufcn 
iarla^mutatioues,atqueallatorimdocumenforum 

neuulfafem atque aucforitafem. Deuule revereudus 
Znlnus Fidlpromofor duohus canom^^^^^^^^ 

tatisquasdam quxstiones proposud supe. HP 
cultaesmofasaparticidariPiiuuinCongregatjone, 

Zn modo quo eas proposuerat per.tis professo- 
rZ Flta et Guerra, habuifque respousa pcremp- 

oria,qu^ omuem difficultatem ac confrad.ctiouen 
Tissipareut. Tanfumdem sagax prMatus fecrt 
1:7medicin. atque <^natomic. pe^-if.dc^^^^ 
Anionio Casares, rectore nmversitaUs ^on^ 
Vanx et chemica^ professore, domino F>maco 
'Z.^BarreirosetdomnoTim.dl.eoSanch.z^ 



B 



8* 

A Freire in eadem universiiaie medicinat profesaori- 
bus, cuuctis solida scienfia ac religione prxdifis, 
quibiis posf Juramentum prxstitum alias quxstio- 
nes proposuit de aisfimatione, xtate, antiquitate 
atque ordine ossium repertorum. Qni viri perifi 
confirmaverunt accurationem adhibitam in disjW' 
nendis quadris si/noj^ticis exhibitis a se inj^rocessu 
facto a cardinali archiepiscopo, circa ossa com- 
ponenfia tres squeletos, ordine in tres congeries 
distributa, singulis singulornm squeletorumparti- 
bus, meliori quo fieripofest modo inf.er se (listinctis. 
Non potuerunt tamen non viutare aut meUusex- 
plicare conceptam a se opinionem de composifione 
et conformatione eorumdem ossium,de eorumsitate, 
virili sexu, et aliquorum ex: Hs corrupfione per 
acfionem humoris ac vefusfatis. Et concluserunt 
hsc ossa 2iertinuisse ad tres personas sexus ma- 
sculini, setatis in ritx durationis ordinarix tertio 
stadio decurrentis tantxque antiquitatis, ut nihil 
impediat quominus ad prima christianx religionis 
fempora attribuantur, et ideo non videri temera- 
rium, credere, dicta ossa fuisse corporum snncti 
Jacobi apostoli ejusque discipulorum. Declarave- 
runt ciiam viri periti ossa secnndum ordinem 
distribniionis posita fuisse in capsa una, qnse 
divisa erat in tres partes, ossaque indetermvnata 
in alia capsa et deinde in easis festeis. 

21. //( jn-ocessu confecto ab emineniissimo cardi- 
nali archicpiscopo undecim testes jurati testimo- 
ninm dixerant de acfu et adjuncfis inventionis 
sacrorum corporum ac de traditione populari ac 
constanti desepulcro apostoli existente in loco ubi 
inventum est. Quorum ksec erani nomina : Jose- 
phus Narfallo, Emmanuel Larramendi, Tho- 
mas Cardalda operx, Josephus Losadas, Ber- 
narda Varela, Rainiondus Fereiro ei Angustina 
Mcndez. Ex his aliiis jani mortuuset allus infir- 
mus erat : reliquorum prscipuos promofor Fidei 
advocandos curavit ad novum examen. Qui non 
solum confirmarunt prius testimonium, sed Jose- 
phus Nartallo et Emmaniiel Larramendi fabri 
murarii, qui fossam fecerant, necnon Josepiius 
Losadas majoris momenti adjuncta addidere,qux 
supra relata sunt. Alia; personse alia examina su- 
biei-unt. Apparet manifesto hanc novani incjui- 
sitionem a reverendo domino Fidei promotore 
institutavn procurasse amplam lucem argumentis, 
^ qux jam exposita erant pro idenfitate sacrarum 
reliquiarum novasque addidisse prohationes, ma- 
xime spectantes catlestia signa, quB earundem 
reliquiarum inventionem eomitata sunt, quilms 
divina omni potentia alias dignata fuit similes 
eventus signare ad dandum mortalihus securum 
tesiimonium authenticitaiis sacroruni pignorum. 

22. Inquisitione per omnes partes perfecta, reve- 

rendissimus dominus Fidei promotor accessii ad 

faciendam inspectionem loci sacelli majoris hasi- 

licx Compostellanae, subjectse crypts operis romani, 

eisepulcri inventi in abside. Eminentissimus car- 

dinalis archiepiscopus et alii ad auxiUandum 

adsciti reverendlssim um dominum promotorem 

comitati sunt in actu illo complendo, basiUca 

Compostellana prscie clausa, die 9 junu advespe- 

rascente. hispecta ergo aliare majus in medio 

situm, retro quod Jacebat ahsis ; crypta altari sub- 

jecta formata in saxo; in solo, ab ejus superiore 

parte, suh altari majori loculus quadratus operis 

romam,qui continuerat sepulcrum S.Jacobi,quam 

Hispani arcam marmoricam dicere consueverant ; 

ab inferiori parte erani aUi locuU, in qttibus duo 



discipuU Athanasius ac Theodorus ad apostoU D 
latus sepuUifuerunt. Ichnographia cryptx ac dis- 
tributionis loculorum prxstitit explicationes summi 
momenU ad solvendas quasdam diffcultates et ad 
infeliigendos accuratius historicos commentarios. 
Tandein ad accurate obsermndnm sepulcrum 
inventum accesserunt ad locum medium ac centra- 
lem inter utrumque tntus absidis et sacelU, unde ad 
perpendicuium sursum aspicientes viderunt depic- 
tam infornice arcam sanctam cum stella, qux sunt 
prxcipuum sancU apostoU emblema. Sujicr cavo 
positum erat operculum ferreum, ad figurandum 
marmor depicium, forma parvuU tumuli. Quo per 
operarum maiius remofo apparuit sepuhrum in 
sua siructura tale quale descripserant canonici 
delegatL Utius lapidum, qui sepulcrum componunt, 
est e marmore simili aut poUus sequaU frusUs in 
crijpta inventls. Duo lateres qui a parte anteriore 
capsam operiebant, sunt xquales lateribus, qui 
formahant sepuhra duorum discipidorum, ac 
referunt epocham romanam sxculi aurei, uipote 
qui compositi sint ex iUa argilla compacta, qux 
per cocfionem ruhrnm colorem traxit, similUmi 
laterihus componentihus fades laterales fabrica- 
rum romanarum e primis imperii temporibus : 
fuerant iqifur sumpti hl lateres ex anfiquo loculo 
sepulcrali. Operculum lapideum hahet crucem rudi 
forma latinam uni lateri insculptam, atque est 
tale, ut, si supposita: caps^ accurate fuisset impo- 
situmjianc tofain perfecte operuissef. Hinc mani- 
festum est hoc sepulcrum ante fuisse prseparatum, 
cujus partem superior lapis apertam reliquit, sed 
deinde prx festinatione omissum fuit lapidem 
promovere snper capsam, locum apertum clau- 
serunt lateribus duohus et calce ad usum praspara- 
iis, iia ut in facto evidenter appareai opus iumul- 
tuarium. Super hoc sepxdcro inventa sunt rudera 
fahricB, lapidesque scalse, per quam e confessione 
descendebatur in cryptam fuitqne pavimentum, 
episcopo JacoboGelmirez, positum, inventum frac- 
tum. Quihusdatisreoerendus dominus Fidci pro- 
motor debuit agnoscere archiepiscopum Joannem a 
sancto Clemente ejusque collaboratores, in cons- 
truendo 7iovo sacrarum reliquiarum receptacuio, 
hac usos maieria, quat ad primiiivum in crypta 
loculum pertinuerat, intendisse reUnquere 2'osteris 
signuin sinceritatis ac genuitaiis deinonsirativum. 
Frxferquam quod sepulcrum esset ineptum conti- ^ 
nendis trihus squeletis distenUs, apparebat eviden~ 
ter faciuin ad recipienda ossa transportata : haec 
ossa non erant sparsa, sed collecia in parte ejus 
anieriore, non ultra. Erat ergo evidens ea fuisse ibi 
coUocata post pra^paratum sejmlcrum, et agi de 
reliquiis magnse veneraiionis. UUJam notatum fue- 
rat in processu {\),ohservatumfuit in cavo multam 
terram esse coacervatam provenienfem ex collapsu 
laierum fictitix hujus constructionis sepulcralis. 
Apparuit in cavo capsa una,eaque, claiisa clavibus 
et aliquoi vasa testea cum operculo mobili. Cardi- 
nalis archiepiscopus promoiori Fidei deelarabat, 
repertas reUquias in iis conservari, easque hic esse 
7-epositas, postquam viri pcriti, (quorum relatio in 
processu dicecesano habeiurj,eas ordine composue- 
rant, laverantque Uquore alcoolico, quo firmiier 
cohairerentessentqnehumiditatiimpervise. Sedhora 
sera et loci humiditas non permiserunt ut fieret 
ibi nova ossium in^eciio, hinc necesse fuit diciam 
capsam ac vasa portari in palatium urchiepisc.o- 
pale et reponi tantisper in eminentissimi cardl- 
naUs archiepiscopi parvo sacello, quod ipse sibi 



(1) FoU. 124,125. 



custodiendum 



A cuatodiendum sumpsH.Eeverendissimus Fidei pro- 
motor anUquam eo ex Joco abiret, ohsermvit pictu- 
ram existeutem in ahsidis pariete a parte sini.ttra 
propinqxta sepidrro pauUo ante invento. Pirtura 
ohducfa erat macerie occupante hciim medium 
inierpammentum recens, et pavimentum ex opere 
musivo qnod rumpendum fuif ad formandum 
sepulcrum, unde canonicus Ferreiro argumentum 
deduxerat midta consideratione difjnnm, cujus 
picturx imaginem exliihuit, Hsec pictura., ait 
Ferreiro, secuU X VI est : ista ergo epocha ma- 
eeries iJlam operiens noyulum exisfebat, unde 
sequitur sepnlcrum inventum in media macerie 
postea formatum fuisse. Idem argumentum, ait 
canonicus Ferreiro, desumi dehet ex crucifixo e 
concha margarifera invento etiam in media ma- 
cerie, qui ad seculum XVI et ipse pertinet. Reve- 
rendus dominus promofor Fidei jussit nihilomi- 
nus fragmentum separari e^ operculo capsx 
sepulcralis, et duo frusta lafermn, unum scilicef 
ex sepulcris discipulornm in crypta existentibus, et 
alterum ex aiterutro laterum- qui sepulcrum 
inventum in abside operiebant, quia sihi sat mani- 
^ festo ridehantur esse ejusdem epochx, materiz ac 
coloris. Tres periti physicai atque anatomics, 
supra laudati, licet per eos dies multis detenii 
essent lahorihus,tamen pertres vices prsesto fuerunt 
ad examinandas reliquias, earumque certam 
faciendam fidem, sive recognoscendis ossibns alias 
perito ipsorum judicio submissis et in ordinem ah 
ipsis distrihufis, sive referenda descriptione secun- 
dum tres congeries distitictas in quadris synopticis, 
sive determinando pondere, colore et composito 
eorumdem, sive tandem explicando aliquot dubia 
qux ex dlorum antecedente testimonio videbantur 

nata. 

23. Becognitio ossium mirabilem in modum suc- 
cessit ob doctas, claras et securas expUcationes ab 
egregiis iUis viris perifis datas ad singula puncta 
proposifa. Sed inspectioni huic per singulas partes 
facts coronidem felieem imposuit certo acquisita 
experimenfo scientia, qua constitit, cum inter ossa 
ComposteUana secundl acervi e medio reperiretur 
apophisis mastoidea sinistra, deesse in eisdem 
apophisin dexiram, cujus photographiam promo- 
tor Fidei Plsforia secum tulerat conferendi ergo : 
et sic agnitum fuit ista ossa acervi medii perti- 
G nuisse, exchisis aUis, ad sanctum apostohim a quo 
erat separata particula ossis temporalis sancio 
Attoni dono data : et sic utraque ossa procurarunt 
argumentum evidens utrorumque authenficitatis. 
Hincsequens rirorum peritorum assertum : in nuUo 
ex ossibus temporaUbus sinistri Uiteris inventis in 
sepulcro ComposteUano poriio hxc sinistri lateris 
deficit; sed in latere de.xfro deficiunt partes mastoi- 
dex roluminis quod prxdicta reUquia (pistoriensis) 
exliihet. Post assertam probatamque ossium since- 
ritatem iterum clausa fuernnt in eadem capsa tri- 
partita supradicta in qua jam pridem reposita 
fuerant, clavesque apnd se retinuit eminentissi- 
nms rardinalis archiepiscopits, qui et in se recepit 
custodiam saceUi, in qno cum his reliquUs reposifa 
fuerant aUa vasa testea, in quibus erant multa 
fragmenta ossium et pulvis ex eodem extracta 

sepulcro. 

Si4. Canonici delegafi confirmarunt judicium 
suum ante prolatum et reverendus dominus Jose- 
2)hus Canosajam Sacrx Rotx audltor ac capituli 
decanus, qui deputatus fuerat ad insfruendum una 
cum aUis primum process^nn, pronuntiavit gravis- 
simuni judicium suuni his verbis : 

25. Si ex mea seientia tantum de authenticitate 
Novembris Tomus I. 



repertarum reliquiarum judicium ferre deberem, D 
hsesitarem utique, cum de materia sermo sit, 
quam profiteor mese provincise non esse. Atta- 
men novi pro hac identitate plura scripsisse ac 
disseruisse collegas meos canonicos Labin et 
Ferreiro, quae quidem personse in hac re maxime 
sunt competentes. Idcirco horum virorum aucto- 
ritatem secutus, nil omnino dubito asserere 
reperta ossa in sepulcro absidis capeUse compos- 
tellanEE esse revera sancto Jacobo ejusque disci- 
pulis tribuenda. Hanc vero persuasionera meam 
profiteor communem esse universo capitulo 
metropohtano, una forte exceptione facta ; quod 
immo capitulum maximo sibi honori ducet, si 
Ssmus D. N. Leo XIII decretum episcopale Apo- 
stolica auctoritate confirmet. Nec tanti faciendse 
sunt difficultates ex eo prfesertini duct^ quod 
aliqua sceleta humana ad latera majoris arte 
(dislantia tamen inter humum) fuerint reperta. 
Nam nonnisi unus est qui hanc difficultateni pro- 
movet, sine aliquo rationabih fundamenlo; et 
cfeteris omissis quse ad diluendam difficultatem 
afferri possent, hoc tantuin sufficiat : pro pntiore 
ac sancLiore ecclesitE parte seraper absidem 
fuisse habitam. Gum itaque in centro absidis 
capellre Compostellanae (in qua non soluni epi- 
scoporum ac regum, sed neque sanctoruni Fru- 
ctuosi, Silvestri et Gucuphatis corpora condi 
permissuni unquam fuit}, ossa in ejus centro 
reperta nonnisi ad apostolum Jacobum ejusque 
discipulos pertinere possunt. 

2G. Re feUcitrr qesta promotor Fidei CompostelUi 
profectus est ; profecturo eminentissimus cardlnaUs 
archiepiscopus ComposteUanus duas Ufteras dedit, 
unas ad sancfum Patrem Leonem XIJI, aUeras 
ad curdinalem sacrx Rituum Congregafionl prs- 
fectum, qiias cum lectore communicamus. 



E 



Epistola Eminentissimi Domini Michaelis Cahdi- 
NAL13 Pava Archiepisgopi Gompostellani ad 

LeONEM Xtll ROMANUM PONTIFICEM. 

Beatissirae Pater, 

27. Gratias ago celsitudini VestrBe ex intimo 
cordis mei quia inter innumerabiles curas quas 
sollicitudinem Vestram die noctuque premunt, 
non est oblita sanctorum ossium prseclarissimi 
sancti Jacobi apostoli Zebed^i,et providentissime 
misit ad hanc regionem occidentalem Hispani^ 
et Europae, adeo a Givitate Eeterna separatain, 
specialem Nuntium, qui singulari cura et studio 
breviter finiret magnam causam declarationis 
identitatis ossium ipsius prseclarissimi apostoU, 
nuper in hac apostolica et metropolitana eccle- 
sia feliciter mventorum. Gratias igitur, Beatissime 
Pater, gratias iterum refero propter hoc eloquen- 
tissinmm testimonium sollicitudinis Vestra? erga 
nostram terram, universam Hispaniara et patro- 

nuni nostrum. 

^8 Excellentisslmus et reverendissimus domi- 
nus Augustinus Caprara a Beatitudinc Vestra 
missus diiigentissime et exactissime munus suura 
explevit. Omnia perlusfravit, omnia exammavit, 
altenterecognovit : semel atque itei-um pentos 
ac testes juramento ligatos interrogavit : quid- 
nuid in Processu quocumque modo non ommno 
perfectum reperit, complevit et firmav.t ita ut, 
secuudum meum judicium, quando hod.u Ron.am 
revcrtendo petit, omnia secum portat necessaria 
et utilia ut sanctifas Vestra. ea cfua pollet just.h- 
catione et sapientia, expectatissimam declara- 

2 lionem 



A Uone. p— ..e et a.scpe .— e -^^ ^; ^^^^^^ ' 

^^t;^Situ.Beatissi.ePate.veniutdes. t.. die, P— ^^^^^^^ 

deratissimun.orac«lumadsolatiumnostrun.,ad — ^ -X^^^^^^u^^^^^^^^^ 

confirmationem fidei, devotion s et p.etat,s Imjus ^^^'^^^^^^^^^^^ Vestram enixe 

religiosissimffi civitatis, regioms, Hispan.ee, un - 3d. ^^""^''^^^^^^^^^^ p,uri Nostro amo- 

ver^ique orbis, qui omnibus christianis s.cuhs -f^^^^.f^^^^^ 

specialissimam devotiouem erga sanctum Jaco- us, giatitucnn^ ei ou 

bumnostrnmindesinentermanifestavitProhoc ^~''^^^'^^^^^^^ attinet, 

mecum suspirant capitulum, hoc et clerus ^^J^f ^^,^^^^^^^ 

metropolitanus, seminarium concihare, un.ver- ^-^.;^^^ ac pera- 

sus clerus difficesanus et sanctimomales, pro snnulque manu.. \esirab 

hac causa ad Deum incessanter preces et oratio- manter deosculor. 

nes elevantes. Compostellse, die 11 junii ann. 1884. 

30. Veniat igitur, Beatissime Pater veniat sme Eminenti^ Vestr.^ Rm^ 

mora desideratum oracuUim quod a Beatitudme Humillimus ac devmus servus verus 

Vestrainstanter, instantius, mstantissime expos- Michael Card. Paya 

^"^''^^"^- r , o..,u„/in Archiepiscopus Compostellanus. 

31.Etdumipsumsperamus,digneturBeatitudo aiui f i 

Vestra benevole accipere novam demonstratio- '^'jp,.Q„ioforFideiComposfelh(MafyifHmrevcr- 

nem obedientite, amoris, adhEesionis et gratitu- ^,^^ ^,^,,^ ^j„;,.g fideH Fita et domino Aureliano 

dinisergaamantissimametdilectissimamdigm- jp^^.^^andez u Guerra contnlit de omnibus qusb 

tatem et Personam Vestram. ComposteUse gesta fiierant, qni assensnm snum g 

^ r< t u«. .i;^ 1C) innii anni 1884 phnissimmn dcdere nf sequifnr : 

Compostell*,diel2junuanmlbS*. 1 ^^^ ^^^^^^^,^^ credimus, re accuratius per- 

Beatissime Pater pei^ga, judicium episcopale ratum haberi posse 

Ad Sanctitatis Vestree PP. H. P. ^ sede Apostolica, etiam ob argumenta adeo lucu- 

Michael Card. Paya Archiepisc. Compostellanus. ienter,solide,atque ad amussim areverendissimo 

archiepiscopo Vallisoietano, jam Ovetensi, expo- 

Epistola ejusdem ad Eminentissimum DoMiNUM Car- sita, ita ut moralem certitudinem cum porten- 

DiNALEM DoMiNicuM Bartolini, S. Rituum Con- dant,videantur ctiam nihU ampUus desiderand-um 

GREGATioNE Pr5:fegtum. relinquere. 

39. Qnornm opinioni snam archiepiscopusValh- 

Eme ac Rme Domine, soletanns adjnnxit hac forma : 

40 Plenissime in omnibus et per omnia rela- 
32. Octavo die currentis mensis accepi magna ^^^^^^ ^^.^^^ ^^ ^^^^ ^^^.^^^^ confirmo ; solummodo 
cumcordismeil^titia et profunda gratitudine ^^^^^^^^.^^^^^^ -^^ secunda relatione contentam 
htteram tuam amoris plenam per nianus Lxcel- ^^.^^.^^^^ persuasione ita declarare et ampliare 
lentissimi ac Rmi dommi Augustmi Caprara, clig- ^^^^^^ ar-umenta allata.meo judicio,sufficientia 
nu-simi Fidei promotoris, qui eodem die ad istam ^^^^ ^^^^ -^^^^^ ^^^.^ ^^^^,^^^ episcopali jam edito, 
civitatempervenit.InillamecertioreinfacitEmi- ^^.^^ confirmatione ejusdem decreli 

nentia Vestra vivissimoe sollicitudmis Sanctissmu ^ ^ ^^^^ ^^^.^^^^ 

Domini Nostri Patris Leoms Xlli pro lenci ei ^^ j)Me promotor Fidei iter smm magna cum 
proxima terminatione causffi ad declarationem ^^^^^..^^^^ Cssaraugusiam et Barcinonem ac 

identitatis ossium et rehquiarum glonosi nostii ^^.^^^j^ Pistoriam prosecntus Bomam advenit 
sancti Jacobi Zebedjei et duorum discipulorum ^.^ 22 junii, qno inferim pervenerant lifter^ reve- 
suorum nuper in hac sancta apostohca metropo- ^.^^^^^-^^.^^^. -^^^n ComposteUani, qnx sequuntur: j 
C litana, Providentia duce, inventorum ; propter 

quod sapientissime decrevit supradictum excel- Beatissime Pater, 

lentissimum dominum Augustinum Caprara ad . ^ ^ -ii • 

nos ve^rc plenissimis cum facultatibus ad nlti- 42. Ex quo anno antecedente miUesimo 
mamadhibendammanumproaccurataetper- octingentesimo octoges.mo tertio, Acta una 
rectaconctionejam dict^ celeberrim^ caus^. cum sententia eminent.ssim. ac revereiidiss.mi 
33 Desunt mihi verba ad pron.endam vivis- archiepiscopi ComposteUam super ident.tate 
shuamlJtitiammei cordis necnon ca.ionicorum reliquiarum beati Jacobi apostoli suorumque 
hu u^ metropolitan^, totiusque cleri discipulorum Theodor. et Athanasii supremo et 

etTopul'dia>cesanorum;bhacgratissimaethono- infallibni Sanctitatis Vestr^ jud.cio snbmi sa 
rificenUssima Apostolic^ sedis decisione pro- fuere, m Hispamarum clero et popnlo, ad quos 
flue2m ; ista enim ^ia. firmissime speramus in rerum notitia perven.t, maximeque crev.t .n dies 
nro^mio esse felicem finem vividorum nostrorum desiderium hodie vehementiss.mum, quantocius 
Srorum VivLt igitur ad luultos annos obtinendi a Sanctitate Vestra decreti arc^tiiepis- 
Sanctissinui.PaterNoster! Vivatetiamdignis- copalis, prsedictarum reliqu.arum idenbtatem 
^ma Pesona Eminenti. Vestr. I Et vivant asserentis,plen.ssimam confirmatiouem.Omnibus 
simd rt^i persuasum est hujusmodi Pontificiam deci- 

"Tv^Z^^I^^^^^^'^^-^'-'''- sione^.Dei Optin.i Maxi.ni gioHan. in euitu ot 
ravhnaximo eum cordis mei ,audio et gratitudi- veneratione sanctorum, de ^™™" — ^^^]" 
nis sensu.dignissimumetmeritissimum dominum tur, unprmus promoturam, eccles.ai Compo.tel- 
"uprad rtun? Caprara, in ea tanquam familiarem !ana= c^eterisque H,span,=e, ac ,psunet un,versal,, 
et ™ld dillcium l,o;pite,n recipiendo, et co,r- .nagnum honore.n, sp.r, ualem proven um 
stanteradlaborandoutipsinihilomni,iodeesset aUaque pretu mnestnnab.hs bona allatmam, 
adsumropusquantociusetperfectissimeperfi- cunctosque Christi fideles menarrab.h gaudio 
ctndum Ip' um'vellem per plures dies apud me repleturam fore. Jam, idcirco, optatam, tamque 



11* 



ex officialibus secretarix sacrorum liituum, reve- D 
rendus dominus Stanislaus Canori decrctum ex 
ambone recitavit. Promulgationi assistehant ex 



A rei catholictc proficuam definitivam sententiam 
enixe a Sanctitate Vestra exposcunt oratores,qui, 

capitulumpraenominatEeecclesiaBCompostellanEe .v,,...,.. ... - .. - 

Pfformantes pedes Sanctltatis Vestrie humiliter sublumon loco cardinalisprxdictxCongregatmus 

deosculantur; quique ad hmina beati Jacobi Pra^fectus nna cum officialibn^. majonbus Lau- 

Apostoli, sicut in prtesenliarum, nunquam rogare 

cessabunt, ut Omnipotens Deus per plurimos 

annos et in seternum postea sartam tcctamque 

Sanctitatis Vestrae pretiosissimam vitam servarc 

dignetur. 



Compostellee, die 13 junii anni 1884. 

Beatissime Pater 

Ad PP. Sanctitatis Vcstrse Humter provoluti 
Josephus Maria Canosa Decanus. 
Michaol Hidalgo Scholas Prfefectus. 
Dionysius Lopez thesaurarius. 
Antonius Lopez Ferreiro Canonicus. 
Josephus Maria Labin Canonicus Doctorahs. 
Avehnus Rodriguez et Varela Ganonicus. 
Enricus A. de Zurna Ganonicus. 
g Petrus Seizas Canonicus et Vicarius Generalis. 

Josephus Nunez Canonicus. 

Josephus Ferdinando Quiroga Canonicus. 

Josephus M. Portat Son Canonicus Theologus. 

Ricardus Rodericus a Blanco Canonicus. 
. Angelus Chamorra Canonicus. 

Josephus Maria Martinez Canonicus. 

Anselmus Villoria Mareon Canonicus Secret. 
Capitui. 



43. Reverendus dominns Fidei promotor adsan- 
cfifatem Leonis XIIL S. P. retulit de negotio sibi 
comwisso ac ferfecto. Quemjussitpontifexprxpa- 
rare ac scripto tradere relafionem exactam confecti 
a se negotii particulari Bitmun congregationi, qux 
causB illiusjudicium in se receperat, ac dare dilu- 
cidam explicationem difficultatihus, qux prxdicta 
congregatio, manifestanda mente sua,proposueraL 
Quo opere ordine composito ac dlsfribuio singulis, 
Congregatio parficuhiris denuo convenit die 
19 julii in aulam Vaticanam ; propositum fuit 
dHbinm hae forma : An sententia lala a cardinali 
archiepiscopo Compostellano de identitate reU- 
quiarum, quce in centro absidis sacelli maximi 
metropolitanEe ejusdem basilicae repertf» sunt et 
C sanctoJacoboMajoriapostoloejusque discipuhs 
Atliajiasio ac Theodoro tribuuntur, sit confir- 
manda in casu et ad effectum de quo agitur? Cui 
duhio post longam,severam- ac docfissimam discus- 
sionem eminentissimi pafres cardinales ac reve- 
rendissimi domini officiales rescripserunf : Affir- 
mative, seu sententiam esse confirmandani. 
CardinaJis sacrx Eifuuni Congregationi prxfectns 
ad sanctitatem Leonis XlllfideUter refulif de us 
qux in Congregafione particulari tractata fueranf, 
de merito hujns gravissimx causx, et desententia 
ah eadem pronuntiata. Quicum cognovisset omnia 
quxcumque sacri canones atque apostolicx consti- 
tufiones in similihus JudicHs ohservanda prsescri- 
bunf, ohservata fuisse, sacrx Congregafionis sen- 
ientiam auctoritate sua apostolica confirmavd 
pronudgariqueJHSsit cum decreto, die 35 jidii fesio 
sancfi apostoii Jacohi, in ecclesia S. Uarix de 
Monte Serrato Hispanorum. Cujus ecclesiai recfor 
illustrissimns ac reverendissimus dominus Sil- 
vester Bonger omnia ad summum decorem com- 
posueraf, quo tantus actus debita cum solemnitafe 
fieret. Missa ponfificalis celebrabatur a reveren- 
dissimo domino Elia Bianchi archiepiscopo tifu- 
lari Xicosim, ac post cantatnm Evangelium. unus 



re7itioSalvatisecretario,AugastinoCaprarasancfx 
Fidei promotore, Ludovico Lauri assessore ac sub- 
promotore, ac Joanne Ponzi suhsfituto; assistebat 
efiam in preshyferio dominus Eques SUvester 
Baguer de Corse g Ribas, vices gerens excellentis- 
simi domini Marcliionis de Molins,Hispanix apitd 
Sanctant sedem legaii. Decretum est hujusmodi. 
Decretum Hispaniarum et Compostellan. 
44. Celeberrima inter sanctuaria, quse in toto ter- 
rarum orbe a Christi fidelibus maxima coluntur 
veneratione, sacrisque frequentantur peregrina- 
tionibus solvendi voti causa, qujeque summorum 
ponlificum constitutionibus pari habentur honore, 
nobilissimum prtefulget sepulcrum sancti Jacobi 
Majoris apostoli in urbe Compostellana Hispa- 
niarum, quo delatum est ejus sacratissimum cor- 
pus ab Hierosolymis, postquam Herode jubente 
gladio fuitpercussum. Sepulcrumhujusmodi per ^ 
tot secula innumeris divina ope illustratum pro- 
digiis, illEesumque servatum tum in Arabum 
occupatione, tum in ahis temporum calamita- 
tibus, quibus Hispani^ extitere obnoxioe, habi- 
tum semper fuit veluti prEecipuum nationis hujus 
prEesidium. Hac de causa thesaurus iste pretio- 
sissimus tutissima munitus fuit custodia et seculo 
decimo sexto decurrente ob Anglorum incursio- 
nem, qui, catholica ejurata fide, Hispamcas 
regiones pervadentes, Compostellam adire con- 
tendebant prsecipue ad illum abripiendum et dis- 
perdendum, e veteri custodia archiepiscopi cura 
remotum, adeo secretiori reconditum est loco, ut 
sequioribus seculis iUe prorsus a Christi fidelibus 
i^noraretur. Hi tamen ex historia certissmie 
noverant sacra pignora nunquam e majon basi- 
licje Compostellancesacello fuisse amota, simulque 
ex iugi et constanti ad nos usque traditione per- 
suasumlmbebant in pra^dicti sacelli abside illa 
adhucservari. Cum autem hodiernus archiep.s- 
copus Compostellanus eminentissimus et reve- 
rendissimusdominuscardinahs Michael Paya y 
Rico nonnuhis abhinc annis egregiam posuisset 



operam pro instaiiratione basil.ca. hujus hanc 
nadus occasionenapium in sua mente maturavit 
consilium, reperiendi scilicet locum >" ^"0 Uc a 
manebant sepulcra sancti Jacob, aposloh, et d, s- 
cipulorum ejus AtlmnasU et Theodon Ad >d 
assequendum diriKentibus vir.s penti.simi., et 
fn ecelesiastica dignilate constitu ,s ab ,pso 
eleclis, omnes ab operariis invest.gat^ sun sub- 
us et circum altare majus latebr=e : sed labo 
h"ud prospere processit. Demum in centro sacclh 
Sis retro altare majus, effosso pavnnento, 
t ntl est arca ex lapidibus et lateinbus con- 
elta ta qua extabant ossa ad tria sceleta sexus 
lllt pertinentia. Super his omnibus en,n,ent,s- 

proce»sua,,a archiepiscopus ad 

T? ben, nisi u 'upren,o sun,mi pontif,cisjud,c,o 
S— ^^«uesuaapostohca^ct. 



12* 

A ritate confirmarelur. Sanctissimus autem Domi- 
nus noster Leo papa XIHgravissimumiiujusniodi 
negotium peculiari Sacrorum Rituum Congrega- 
tionis coetui pei-tractandum remisit. Quo liabito 
ad Vaticanas sedes die XX maii anni liujus res- 
ponsum datum est : Ddata ei ad mentem;et mens 
fuit, ut nonnuiice difficultates gravioris momenti 
lucidius enuclearentur. Quo facilius id pr^estare- 
tur asanctissimo Domino Nostro missus est <>m- 
postellam R. P. D. magister Augustinus Caprara 
sanctse Fidei promotor, ut singula inspiceret, 
inquireret, et referret. Romam reversus accura- 
tissima relatione muneri suo egregie satisfecit. 
Quapropter iterum iisdem collectis comitiis ad 
Vaticanum die XIX julii vertentis anni 
MDGGCLXXXIV, ad propositum dubium : " An 
sententia lata ab eminentissimo et reverendis- 
simo domino archlepiscopo Compostellano super 
idenlitate reliquiai-um quae in centro absidis 
sacelli majoris metropolitanae ejusdem basilic^ 
repertEe sunt, et sancto apostolo Jacobo Majori, 
ejusque discipulis Athanasio et Theodoro tri- 
buuntur, sit confirmanda in casu, et ad effectum 

^ de quoagitur? „ 

45. Tum eminentissimi et reverendissimi 
patres cardinales, tum preelati officiales, re 
matm-e discussa et perpensa, responderunt : 
Affirmative, seu senteutiam esse confinnaiidam. 

46. Facta vero de iis per me infrascriptum car- 
dinalera fideli relatione, Sanctissimus Dominus 
noster Sacr-de congregationis sententiam ratam 
habuit, et sua auctoritate apostolica confirmavit. 
Mandavitque, ut de hoc decreto expedirentur 
iitter^ apostolicae sub plurabo. Die XXV julii in 
Festo S. Jacobi Majoris apostoU anno 
MDCXXXIV. 

L t S D. Gardinalis Barlolinius 
S. R. C. Praefectus 
Laurentius Salvati 
S. R. C. Secretarius. 

^l ,J)ecreti liromulgati ilico per telegraphiim cer~ 
tior factus est eminentissimus eardinalis arehie- 
piscopus Compostellanus, ad quem eodem tempore 
transmissum est decreti exemplum una cum littm'is 
cardinalis Prsefecti. Litteras archiepiscopus rece- 
pit die 1 augusti, ad quas die sequenti cum ineffa- 
C hili Istitia respondit, datis ad cardinaletn Prx- 
fectum segueniihus litteris : 

48. Eminentissime ac reverendissime Domine 
observandissirae, 

49. Desunt mihi verba ad exprimendam grati- 
tudinem et meum jubilum erga dignissiraam per- 
sonam vestram propter exquisitam vestram solli- 
citudinem, in promovendo et feliciter tetminando 
magno doctissimo processu pro identitate corpo- 
rum sancti Jacobi apostoli Majoris suorumque 
discipulorum Theodori et Athanasii, in procuran- 
dodefijiitivum decretum Sanct» Sedis,in dirigen- 
do mihi telegramma, cui statim respondi, ac 
demum in assistendo solemnissimse missse in 
Monserrato celebratas ad publicandum idem ter- 
minativum decretum. Itemm ergo atque iterum 
eminentise vestrae gratias refero ob tot tantasque 
bonitates et obsequia, etgloriosissimum sanctum 
Jacobum enixe deprecor et deprecaborut aDeo 
obtineat pro eminentia vestra auspicatissimam 
coronam tot meritorum tuorum. In adventu adeo 
desiderati nuntii tota civltas et regio commota 
est, gaudium et laetitia sunt generales. Omnes 
omnino desiderant magnorum celebrationem 
festorum ad honorandam hanc splendidissimam 



victoriam. Sed quoniam recenter jam celebrata D 
sunt per quindecim dies annua festa solemms- 
sima in honorem ejusdem sancti Jacobi, ahunde 
nihil est adhuc prieparatum, nec possibile est 
prseparare ad incomparabilia, qure jure debentur 
huic singularissimo triumpho, unanimi consensu 
mei capituli, congrue judicavi, pro nunc cele- 
brare craspontificalem missara in hac metropo- 
htana, publicarein ea pontificium decretam heri 
exceptum simul cum vestra pretiosa httera, cm 
respondeo, prfedicare pontificaliter m eadem 
missa, cum assistentia omnium auctontatum, 
cleri et populi, ac deinde solemniter pro nunc 
recondere pretiosissima pignora in altare cryptae, 
juxta instructiones ab IHmo ac Rmo domino 
promotore Fidei acceptas et ab Eminentia vestra 
commendatas, ac protrahere maxiraa festa ad 
mensemjulium proximi venturi anni. 

LO. Unde per totum currentem annum et se- 
quentem prjeparabimus nmlta et magna, quae 
facienda sunt mense julio proximi anni 1885 occa- 
sione festivitatis sancti Jacobi. Hoc modo solem- 
nia erunt singularissima et omnino splendida. 
concurrente, ut ita dicam, tota Hispania. 



E 



51. Igitur, dum ego directe sanctissimo Patri 
nostro Leoni XIII hrec ipsa comraunico, Eminen- 
tiam vestram deprecor idipsum ut eidem nota 
faciat, certum est enim non parvam exhoc laeti- 
tiam receptnrum fore. 

52.His pra;libatis, nihil mihi restat nisi Eminen- 
tife vestr» supradictas significationes confirmare 
et ex toto corde me confiteri Eminentije vestrce 
humillimum et devotissimum servura suasmanus 
et pm-puram humiliter deosculantem. 

Compostellse, die 2 Augusti ann. 1884. 

53. Emo ac Rmo Domino meo Ossmo D.Domi- 
nicocardinali Bartolini Sacrorum Rituum con- 
gregationis dignissimo preefecto. Romse. 

Michaelem card. Pay^ y Rico 
Eminenti^ vestras servum verum. 

54. Ad Fidei promotorem idem cardinalis 
archiepiscopus scripsit hasce Utferas. 

Exme el Rme Domine Fidei Promotor. 
56.Laelitia magna et cum indicibiU gaudio litte- 
ram tuaraheri accepi, in quamihi loquebaris de 
definitivo decreto Sanctissimi Patris Nostri F 
Leonis XIII, ac de actis in ipsius solemni publi- 
catione in ecclesiasanctseMariaa etsancti Jacobi 
de Monserrato, simulque pretiosissimas mihi 
tradebas instructiones ad exactam executionem 
exequendorum. In primis ex toto corde meo 
bonitati tuse gratias refero propter nimiam solli- 
citudinem et diligentiamadhibitam in terminando 
felicissirae hoc incomparabiliter grandi negotio. 
Optimus Deus et pientissimus sanctus Jacobus 
tibi donent multa et magna prEemia in ipsorum 
servitio proraerita, dum nos aeterna gratitudine 
erga personam dignissimam tuam tenebimur 
proptertot tantaque ingentia beneflcia adhibita. 
57.Quia deest tempus pro nunc ad pra^paranda 
singularissima festa, qu^jure et raerito celebrari 
debent, ex communi consensu ad mensem julium 
anni 1885 ipsa differri necessarium judicavinms. 
In praesentiarum cras solemniter pontificabo et 
praedicabo in hac metropolitana, pubUcando post 
Evangelium expectatissimura decretum assisten- 
tibus omnilius aucloritatibus, clero et populo, ac 
deinceps etiara solemnitercoUocabimus pretiosis- 
sima pignora in suo altari cryptse juxta instruc- 
tiones a te datas. 

58. Credo 



A 58. Credo quod hoc modo omnia felicissime 
complebuntur. 

59.Post dicta nihil aliud mihi restat quam con- 
firmare iterum atque iterum praecedentes grati- 
tudinis et amoris significationes, meque repetere 
humilem servum tuum, manus tuas peramanter 
deosculando. 

CompostellK, 2 augusti ann. 1884. 

Michael Gard. Paya. 

60. Eminentissimus archiepiseopiis qitod facien- 
chmi statmmt revera fecif, die dominico, terfio d!e 
mensis angnsfi anni 1884 missam pontificalem 
solemniter celebravH, post decantatiwi Evanrjelium 
homiUam haijuit, decrefnm puhlice recitavit; ac 
postea magna cum solemnitate sacra ossa saiiHi 
Jacohi apostoli, ac diiorum ejus discipulorum 
Athanasii ac Theodori ex sacello paJafH archiepi- 
scopalis transtidit in 7iovi(m altare snhferranenm 
crypfx hasilics metropolitame, omnihics qtim Fidei 
promofor prxscripseraf religiose serratis. Magna 
po-pnli midfifiido ad sacram solemnitafem con- 
^ fluxeraf, Deoque gratias agehant de tanto beneficio. 
De hoc feiicissimo evenfu archiepiscopus ut par 
erat ad Summum Pontificem retulit scriptis litte- 
ris, quse hic sequuntur : 

Beatissime Pater, 



61 . Ex quo benignitas et sapientia Vestra dignata 
fuit confirmare decrelum ame datum pro authen- 
ticitate reliquiarum gloriosissimi sancti Jacobi 
Majoris et ejus discipulorum sancti Athanasu et 
sancti Theodori, nuper sub pavimento absidis 
hujus apostolicjeet metropohtance basiUcse mven- 
tarum nihil antiquiushabui,utmei munens erat, 
quamSanctiUtem Vestram illico certiorem facere 
de omnibus consequentiis et effectibus talis irre- 
fragabiUs declaralionis in hac civitate. m tota 
di(Ecesi et in universa Hispania a me dihgenter 
observatis. Hac de causa, quoniam de mime- 
diatis jam Sanctitati Vestrse rationem reddere 
curavi, meum est in prsesentiarum^et lUam ampli- 
ficare, et quJE postea subsecuta sunt adj.cere. 

62 Etquidem, ab initiousque nuncomnia fausta 
et felicia acciderunt. Gessarunt penitus contra- 
G dictiones, humihaverunt omnes capita sua, ita 
ut etiam ephemerides regionales non omnmo 
ortliodoxK doctrin^, antea frequenter oppu- 
gnantes,nontantumsiluerint sed etiam plause- 
rint laudaverint et Ifetantes concmuermt. Jubi- 
lum et k^titia sunt universales in tota Hispama 
et etiam in proxima Gallia, unde antiqu.tus lot 
peregrini gloriosum sepulcrum sancU Jacobi v,si- 
tantes advenerunt et nunc parantur contmuare. 
Fateor, Beatissime Pater, cor meum gaudio 
repletum esse admirando docilitatem, submis- 
sionem et respectum erga supremam auctorita- 
tem vestram omnium societatis ordmum m hac 
occasione evidenter et solemniter pubhcatas. Re 
vera vexillum sancti Jacobisymbolum est unitatis 
et coh^sionis hujus populi Hispani semper con- 
stanterque catholici. Adhuc restat spes firma 
perfect^ resurrectionis hujus magnffi famih^ 
sancti Jacobi aliquantisper et ex parte perversis 
novitatibus hujus secuU tepefactos. Gaudeamus 
igUurinDomino. 

G3 In omnium desiderio est supradictum mag- 
num eventum extraordinaria pompa et solemnis- 
tate celebrare, ast quoniam nihil antea erat para- 
tum,proxime fmit^ erant multiplices solemmtates 



13* 

quibus festum annuale nostri apostoli celebratum D 
fuerat continuo cultu per quindecim dies, et 
quotannis in hac anni lempestate quam plurimi 
Eegri et male habentes ad aquas maritimas et 
thermales necessario eniigrant ; prudentissimum 
fore duxi majora festa ad proximum superve- 
nientem annum prorogare, nihilque amplius pro 
nunc efficere quam solemnissime transferre san- 
ctissimas reliquias e sacello hujus palatii in quo 
aRmoFidei promotore providentissinie a Sancti- 
tate Vestra huc misso, collocatae fuerant, ad 
novum altare subterranese crypt;e in hac metro- 
politana constructEe,.juxta ipsius praescriptum et 
instiuctiones. 

64. Ita factum est, Sanct issime Pater, in dominica 
prima mensis augusti, maximo et extraordinario 
populi concursu, qui cum lacrymis et fletibus de 
adeo singulari beneficio Deo gratias agebat. 

65. Et nunc et per totum sequentem annum 
manus nostras ab opere non levabinms ut quae- 
cumque paranda sunt usque ad proximum juhum 
opportune parentur. 

66. Post hsec in praesenti occasione nihil amplius 
mihi restat quam iterum atque iterum confirmare E 
fidelitatis, amoris. obedienti^e et intimEe adhsesio- 
nis sensus ergaSanctitatem Veslram. nuper Bea- 
titudini Vestrse in anniversario festivitatis sancti 
patriarchee Joachim oblatos; quos confidenter 

spero Sanctitatem Vestram benignam acceptu- 

ram fore. 

GomposteUre die 29 augusti ann. 1884. 

Bme Pater 
Ad SanctUatis VestrsePP. H. P. 

Michael Gard. Paya Archiep. Compostel- 
lanus. 



67. Tandem Summus Pontifex Leo XIII die 
Inovembris feslo omnium sandorum ac speciali 
modo sanctorum Athanasii ac Theodori discipulo- 
rum sancti Jacohi, fanti eventus Isefifiam cum 
omnihus totius orhis cathoUci cpiscopis et per hos 
cum tota ecclesia commmiicavit, edita hulla, atque 
omnihus fideUbus S. Jacobum suh certis condiciom- 
hus invocantihus indulgentiam plenariam concessif, 
Hispanis autem sacrum JubilBum in totum annum 
1SS5 Qua bidla cum non tantum S. Jacobi cultus 
magnifice exornetur, sed omnes totius Ecclesix p 
fideles excitenturadpefendum una cum patrocinto 
apostoU, pafrocinium quoque ipsius sanctorum 
discipulorum Athauasii ac Theodori, dicendum 
est hoc prsstantissimo Summi Ponfjficis docu- 
mento maxime crevisse culfum ac honorem 
SS Athanasii ac Theodori, ita ut, quos sola antea 
vix noverat Hispania, nunc qua latepatet pcr orbis 
terrarum fines Ecdesia Dei, noti facti sint ac 
summo cutn honore invocati. 

BULLA LeOMIS XIII. 

Leo episcopus 

Servus servorum Dei 

Ad perpetuam rei memoriam. 

68 Deus onmipotens,quimirabilisestin sanctis 
suis providentissime voluit. ut, quu.n eorum 
anim--'orecept. gaudio P-fundan ur sem- 
piterno, corpora condita terris smgular. ob er- 
vanTia olanfur ab hominibus et rehgioms splen- 
dore honestentur. In his vero Dei prov.dent.a et 
^- er icordia luculenter apparet, qui cum muUa 
sinat per ea divinitus acc.dere, s.mul et ut.hlati 
:^:Junostr.,etgIori.,quamsanct™^ 



A !lnnt.v in ,e.is. H.c eni.n c.iitun. beatissi- — ■ Non ^^^^^^^^tJ^ ° 
moVnm pignora, c,u. nolMscum n.anent, quo bes p d « ^ ,X cnn e'x°Alfonsus, qni dictus est 

invisimus, toties admirabilen, prceclanss.marum ^^"'' f ™ ° '^ ^i,ti„e,.et, et Ir^ Flaviffi eecle- 

virtutun, serie.n, quibus illi in mortali vit. cursu ^-'-^J^^^^^P- ^" ^ 'pi Theodo.nirus, super 
in exemplum ceteris pr.luxere, ™emo...a ^ep - - f '^ ^^ J; j„ ^ ,, ^t duoru.u discip,.lu- 
timns, et ad eas imitandas vel,ementer addn . P » '^ eontegebat,constans fama est veluti 

mnr, Sunt autem teste Joanne Da.r.asc no - ^ ''-^ ™ ^'^,^,,,, 'sp.endidissimam appa- 
sanctorum corpora perennes .n Eccles.a fontes " .^^-^^^,,, foeerel loci, ubi 

ex cp,ibus tamquam rivuli salutares effuudunlu " '^;^' ^^f "^^i"; f.erant. Episcopus Tiieodo- 

in populos christianos dona ca^lest.a, benefic.a e ''^^'^^^ lyK auspicio anclori Deo snpplica- 

ea omnia qnibus maxime indigemus. Quapropter m us - o e x ,^^^^^^^^ ^^^^^^^^^^^^ ^^^^^.^ 

non mirum est si prov.de,.t,s 0« ;;-^:° ^^ ^e , ud«-bus, eo inves.igando pervenit, ubi. 
nulIasanctorumcorpo,-a,quaanea,nobl,v,one J»«^''' ^ ,,„ tria sanctorum 

posteritatis velnt in tenebris del,tesceba,rt, h,s »'^,^^2 loculis jacebant. Tunc ut locus 
potissimnmtemporibnsinlueemprodeant,qu,bns ° P j '^'^ '^ ,„^ ,^i,,,,,, ^sset pra^sidiis 
et Ecclesia maximis ag.tatur fluct.bus, e egen ^ ^^^f ^^^^^^ ., ,i.,euitu eduxit, sacrumque 

christiani acriori ad virtutem ,nc,ta,nento. Hoc '— ^; ''^^^ substructionibns circumsepsit. 

nostro vertente seculo cnm a potes ate tenebra- "™ '^ ' -^ Alfonsi pervenerunt ad 

rum teterrimnm indictum fuerit bellnm adversns «";!,' ^'l^^tolisepnlcrnm venerabundus statim 

Dominum et adversus Christum ejus, ausp,cato ^^> ^^ '^ ^f j^ ^P'; , ,„ „„,„,„ formam asolo 

quidem et divinitus inventi sunt sacr, cneres ^^^'^;^' ;'='''' ''^'^jnssitque fundi illius posses- 

^ancti Francisci Assisiensis sa.,cta, Clar. v.rg,- '^ZZ^^^^^^^^ Prolatis, in^templi 
nis legiferBe,sanctornm Ambrosn pont,flc. docto- ^° ™; «"" ,„0 adtribui. Urbs interea cryptoe ^ 

B ris, Gervasii et Protasn martyrum, Ph.l.pp, et "^^'™™' P"^^ ,,^^te,ms Iria Flavia vocabatur, 

Jacobi apostolorum. Horum ,n nnmern,u adu,.- P^^^-^^t^^' te,te potioribus auspiciis Com- 

scendi suut sanctus J..cobus Ma.or apostolus et <'^J'^^~i;2 i„f ,1. Sed ad iUnstran- 

discipuliejnsAthanasiusetTheodorns,quo,-um P° -"^/^toli se," o um, pr.-eter iUud c=eleste 

corpora nuper in temp o pr,nc,pe cv.tat.s Com- dum apos^ h ^.^e,^ divinitus'facta sunt, ita ut non 

postelterepertasunt. S ex fi,iitimis civitatibus et oppidis, sed a 
69. Ex constant. et pe,-vnlgato apud omnes ser- "°«° ^ ""™ ,„^,3 ^^ sacros eineres suppli- 
mone, jam inde ab apostolorum ^tate, memor,a. '^' ^ ''''"'^^^'^ ^^t. Qu.are rex Alfonsus III 
proditu.n esl, publicisque decessorum nostrorum -";' ^ P°P '^, ^^^^^^^^Uatus »dificationem 

in,posito solverunt ex Judea, demde sosp.te P '^^^^^^ff ™;;„,ii,,^,t,,,„„t,Nefandissimus 

transmissione attigere H.span.am, eamque c.r- ~^^°;^^^^^^^ 3 „,^,1 sancti Jacobi 

enmvecti ad extremas Ga lloec.^ oras appnlerun ™™;^^"^^;™;^ ^"Xeptfonem et eversionem 

ubi, ut pia et antiqna trad.t.o h,abet, post Clu ,st, ^" ™;™" ^^^tenderat ; quod si perflcere potuis- 

'S^^^Z::::^^^^ — ^mrHispano™!, pr Jdiu,„, et in quo 

SspaTensem c Matem qna. Iria Flavia nomina- erat eorum spes omn,s sese expugnaturnm a b - 

hX ~ss nt in prLiolo quodam manere trabatur. Qnapropter .,s, ciuos pr^dombus su,s 

r ^^riales^e apc.^ ^ ^ -^-rtlT-^^^ll^r^^f ^^^ ^ 

' ^:^::^^:^:^^::^::^, omma dedam igm delenda. AtDeus exortn.n jam 

la„u qu super erexerunt sacellnm. Sed exacto et dilapsum ,ncend,um ad presbyteru l.men e - 

vL 0^3« cnm Athanasius et Theodorus natura. tinxit.et Almansorem ejusqne cop,as tcechs orm,- 

™,rceS "ent christiani, qui ea loca incolebant, nibus percuss.t, qu.bns d,vexat. Compostella d. - 

.rnroDto exim a.u d<^ c^uobus viris opinionem, cesserunt, et fere omnes cum Almansore snb.ta 
tum propler ex.m.dui ut uuuuu ^ > r)erierunt. Extabant .adhnc sparsi crca 

tumnehiacorporequod,nv,tasaneteasserva- mo.te pei.eiuui. 1.A1 1 

e^ant post morte,n sejungerentnr, ambos in hypogeum cneres hos ,l.s feroctat,s rehqua 

eodTm s pulc courposuemnt unnmquemqne divi,ri pra^sidi. documentum. Qmbus e mahs uta 

ad apo=toU latus. Vexatis paulo post caesisque se emersit H,span,a Compostelte ep, eopu 

cl.riranis ubicnmque ter,a,-um Romani impe- Didacus Pelaez, ,n ,ps.s rudenbns veter.s templ, 

ratTr s donhrabantur, sac.un, hypogeum delituit anrpliorem ^dem ab ,nchoa to exc,tav,t, qua. a 

ajLTandiu Verum ub , tranquilUtate parta. apud posleriori episeopo D,daco Ge m,rez, splend,d,ore 

Hispano hom?nes, qd pricipua sancti Jacobi cultu et majestate aucta bas,!,ca= nom,ne et jure 

,xl.re tenebantnr, de translato ejus eorpore donata est. Hujus ep.scop, pr^c.pua cura lu 

fama oercrebuit, ad epultnr.B locum concursus sacras reliquias sib. trad.tas recognoscere, et 

Hercc^p t haud n.inori fortasse pietatis studio educto in snblime pariete loculum .naccessum 

nua.nZRoma.etahbisei™lcraprincipumapo- reddere. Qua. inter agenda ex sacr,s oss.bus 

stolo um et hieromartyrum ccemeteria viseban- particulam quamdan. dissocare non dub.tav.t, 

m LXnt bus vero a^mis cum barbari pri,num, eamque sancto Attoni^ P.slor.ens, ep.scopo 

deinde Avabes hnpe.io ductuque Muza. invasis- adjectis l.tter.s dono m,s, t Partem hanc ex 

sent in Hispa,riam, et eas pra=serlim regiones, hodierna per,tornm .nspect.one compertum est 

quajmareadjacentcrebrisincursionibusdivexa- demptam fuisse ex capite ; ea o,i,m est, quas 
rent sacer sepulcri locnlus, exciso et everso apophisis mastoidea voeatur, sangu.ne adhuc 
sacello sub ruinarum mole in obscuritate latuit respersa, utpote qute gladn .cl.,, quum caput 



15* 



A cervicibus abscinderetur, perciissa est. Haj reli- iis omnibus venerab.lis frater cardmal.s archie- D 

r,ni». Drodi"iorum fama et avita civium religione piscopus Compostelianus, secundum sacri concilu 

^anct^ sinKulari pietatis studio coluntur adhuc Tridentini sanctiones, auditis doctorum piorum- 

1 ecclesia Pistoriensi. Interea hispaniensis sanc- que virorum consiliis, et lectissimoruni pentorum 

tuarii fama longe lateque pervulgata innumera- sententiis, processuales condid.t tabulas mqms- 

Wles perec-rinorum cohortes ex universis tere tumquc est, constaretne m repertis rehquus de 

te rar m parlibus illuc conflucbant, et adeo identitate corporun. sancl. Jacob. Major.s apos- 

crevi frequentia, ut ingentibus peregrinantium toli et duorum d.sc.pulorum ejus Athanas,. et 

Vr2 nd sancta Palestin=e loca et ad limina Theodori? Ha;c omn.a ad ecclcs.ast.ca: d.sc.phnaj 

1 too.l Pet i ef Pauli, nrerito compararen- pr.cepta perpendens, adi.il^toque intelhgent. 

tur Ac p."i.rde Romani pontlfices decessores judic.o, annu.t et approbav.L De.nde .de,^ ve.re- 

tur. Ac p.o..iae n 1 ^^_^^^^ arch.ep.scopus Compostellanus 

noslr. d.spensat.o. em ^oti '^^ P^"=™°;\';^°™ „,t, „n,„ia et sententiam suam ad Nos misit, 
postellana peregrmat.one suscept., Apostohca^ acta^o^^ ^^^^^^^^^ ^^^ ^^_^^^^^.^ ^^^^^ ^^^^^^^^^ 

^tl ''srculo™ VI ..ondum exacto coorta est feda Nostra. Apostolica^ aucloritatis judicio conf.rma- 

et atrox tenn>-tas,qua per Hispaniam fere tot™ ret.,r ^^^^^^^^^^^^.^ benigne excipien- 

s,.viente, sacrum ^P-'°\ f Pf ™";^/i^'™ ° tes, cum probe noverin.us venerabile sancti .lacobi 

fuit nou tam ^»™™""'; ^IJ'" .^ °-J"'"i ° Ma oris sepulcrum iuter celeberrima sanctuaria 

enim bello H.spanos ..iter et B..tan.ios, h. qu, a j ^ i ^ j„ ^^^^ jerrarum a 

cathohca fide ad ^-es.m dese,verant, p ^dar jm^ pos^e ^^^^^^^ ,^ q ^^^^^^^^^^^^^ ^^_^_ 

diruerc cathohcorum templa, et sacra omma ^ t^ ^ota persolvenda : 

violare et delere sibi constituerant. Q.mprop er fj ■^~^\,;,:,„,i,,,/Nostris Paschali II, Cal- „ 

^ in Galtecia, regione .nar, c.t.ma, expos.to exe.- demq tjt^^.^tasio IV et Alexandro III ^ 

B eitu, sacras oedes -erterunt c.ht™ eator n ^^;^^^^^ ,,,33 p,„i,e.„3 et hono- 

imagines,rehqu,as et qua. 7"'^ '™f' "^^'^'.^^Td ribus ornatum et auctum, voluimus ut ad tantum 
tur, ha.retico furore ^'"busserunt' d™de ad ^ ^;^^ ^^ ^„,^fe„.,t„r diligc.tia, quam sen.per 

perniciosam, ut a.ebant, ^"P^''^""'"™/'^''" ApostolicaSedesadhibereconsuevit.Quamobrem 
guendam Co.;.postel,a...ve^uscas..mo^ u^^ Apoaol^ ^^^^.^.^ ^^^ .^ ^^_^__^.^ .^^^^ ^^.^p^_ 

Prajerat id tempor.s Composlellana, eccles.a. cardh.ales destinavimus, 

pissimus archiepiscopus Joannes a San to Cl - '^°^^^%^^^-^^^ Bartolini preefectum, 

?rente,qui coUatis cmn canon.c.s ™ns. - e s r' -"urum J^^m-.c ^^^^^^^^^^ ^,^^,^P^^_^ ^^^^ 

sanctorumreliquiistuto.nlocorecondend.s,hanc Kapna Lucidum Mariam 

pr.ecipuam de sancti Jacobi exuv.,s curam 1. ctow.h Atas.un ^^ ,^,^^^^^^^_^^ ^^^^^^ 

suscepit. Sedcumjamhostes...slarent,tu,..ul- P";^^^ g congregrationis pr,ssales 

tua.ioopereabeoclancutatr.aco.^porac daa ^J^^^^^^ „,,„, ^,^,„,„3 vincentinm 
sunt : cavit tamen ut novu lo u us ex ve e.s tonotarium apostoUcum, Laurent,am 

illius,romanomoreconslrucl,,.uderbusco, t. J> Augustinum Caprara qua;s.- 

tueretur, ut aliquod supercsset PO^t^r.s a.um ^^' f ^,^^^^,. '^, ,;,,,tium, una cum Aloisio 

identitatis testimonium. Postquani reces um ab ^™ de .^^^^ ^^ ^^^_^^._ 

armis et belU pericula P'-?"'.-^'-. -■; ' "™ Ln lum commiii.nus. Convc.tu l.abito ad Vati- 
Compostellani, et peregrm. qu. ea loca f.equen ..am ^^ ^^^.. ^^^^.^^^j.^ ^^^.^ 

tes adivera.U pro certo habebant, sacros cre s l^^^^^^l^^^^.^^^^ severadisquisitione vocatis, 
eodem esse adhuc in loco ub, Pnmdus composaa «™*- ^^^^^^^^ ^.^ • dilata, et ud .en,e,n. , 
requieverant. Posten autem .n ea op..^^ one re po ^^^^^^^^ animadversiones 

tuerunt qua majores, ita tanien ut temponbu M;-^ Jf ,^^^„^^„ti ..ecuratius dijudicarentur. 
nostris censerent Christi fideles .n abs.de sanct. grav.o. ,s ^^^ ^^ ^^jtum perveniret, jussi- 

sacelU.uajoriseademsacrap.g.roraserva.-,qua- Qi^a. J ^^,;^,^^ .uagislrum Augustinum F 

C propterillucadadorandum prop.us accede.e.t .uus p,.„n,otore,u Compostel- 

et basUicee clerus quolidiana= supphcat,ou. .b. C^^'^;^^^.^.^^. ^, ,„, ,,„^„1, qua^que inspiceret, 
cum antiphona; cantu finem poneret. inouircret referret. IUe testibus, quos prius jusju- 

72. Cum vero venerabiUs frater nostor b. K .. 4 ..^clegerat, auditis ; compositis nonnullis 

cardinalis Paya y Rico hocliernus -.■■*'«?'» '^"nict.onibus qu.^ in eorum relatio..e subesse 
Compostella,ms aliquot abh.nc ann.s rest.tueud,^ 'idebanlur : examinatis archa^ologice, hislor.ai et 
basiUcas operam aggressus esset, -^ous-Uu.u c»p,t, jtis Matriti et Compostelte, qui de 

quod jan,diu agitabat ammo .nvest.ga, d ^"•™'^ '„tiam ferrc.at ; inspectis vetustioris locu . 
locum ubi sancti Jacobi, et d.scpulorum e u, .«J™^^ ^tcum his,quibusa.-careliquiascont,- 
AthanasiietTheodorireliquia;s,teessent.Quaic .^^jtituitur, comparatis, necnon inspecto 

adopus tanti mome.iti viros per.t.ss.mos deleg.t nen ^^^ _^^^.^^ ^^. ^^ .^^^^^^^ ^^^^^^. ^,^,^^,,^ 
in ecclesiastica dignitate const.tutos, qu. ope.a- percunctatus esset peritos physicos 

• rios dirigere,it. Sed pra.ter opnuonem omn.u... q^»^;™ ^.vo^-nm ossium partibus, Romam 
res ceciderunt. Explorato en.m toto hypogeo et de s mg ^^^^^.^^^^ ^^^ _^^^_^j,^,^ ^,,^, 

latebris quotquot extant adhuc c.rcum altare e e.s ^^^, q^^^^ ii3^„„ eollectis 

maximum nihil repertum est. Demum quo major ..ruue P ^^^^^^^ ^,^ ^IX julii hujus ann, 
cIerietpopuliadorandumferebaturdevot.o,.n '^"";^^ ^,3,^3,^ caligine et veritatis 

centro scUicet absidis post altare ...ajus, et a.ite "^ '^^ , ,^3 ^^orto ad p.-opositum dub.um 
aliudalta,-eiuteriusetfossun.estpav.mentum,e 7'™% (ia lata a cardin.ali archiepiscopo 

cmn opus ad duo cubita process,sset, occurr,t J^ . „^„0 ^e idaititate reliquiai-.,m, c|ua^ in 
operariis arca, cujus in operculo crux .nsculpta W^^ ^^^^,,, ^^^,,,,,, n,etropolitana. 

videbatur. Arca erat lapidibus et later.bus co..- ^™' ° "^^^^^^iii^^^ ,epcrta. sunt et sancto Jacobo 
fecta ex antiquiori crypta ac sepulcro excerp- ejUj^ ostolo, ejusquc discipulis Athanasio et 
tis. Remoto coram testibus operculo, ossa reperta »»J ' ' tribuuntur, sit conflrmanda in casu, et 
sunt ad iria sceleta sexus virilis pert.nent.a. Do 1 heoaor ^^ 



16" 



A ad efifectum de quo agitur ? „ Diiecti fiUi nostri 
cardinales itemque prtssules officiales conside- 
rantes omnia, quae proposita erant, ita vera et 
probata esse ut refellere ne quis posset, ideoque 
cognitionem rei certam adesse, quje secundum 
sacros canones et summorum Pontificum Deces- 
sorum Nostrorum constitutiones in hisce negotiis 
desideranda est, ita rescripsere : " Affinnative, 
seu soitentiam esse confinnandam. „ 

74. Quff" cum Nobis a dilecto filio nostro Domi- 
nico cardinali Barlolini. ejusdem sacrorum Ri- 
tuum Congregationis prfefecto relata fuissent, 
non mediocri Nos Ifetitia affecti sumus, et toto ex 
animo Deo Optimo Maxinio gratias egimus, cui 
placitum est ut Ecclesia sua. in tanta prresertim 
temporum iniquitate, novo hoc thesauro dites- 
ceret. Propterea supradictam peculiaris sacrorum 
Rituum Congregationis sententiam hbenter in 
onmibus ratam habuinius et confirmavimus. 
Insuper mandavimus ut die XXV Julii sancto 
Jacobo aposlolo sacra Nostrum confirmalionis 
decretum in Ectlesia nationis Hispanicse sanctai 
g Mari^ de Monte Serrato in Urbe dicata, post 
evangelii lectioncm ex ambone publicaretur, 
prEesentibus dilecto filio nostro Dominieo card. 
Bartolini Sacrorum Rituum congregationis prfe- 
fecto, et dilectis fihis magistris Laurentio Salvati 
ab actis, Augustino Caprara quassitore de hono- 
ribus ccelestium, una cum Aloisio Lauri assessore 
et Joanne Ponziprolabulario. 

75. Nunc vero ea, qute per supradietum decre- 
tum constituta sunt solemniore Apostolicae aucto- 
ritatis documento.novoqueNostrje confirmationis 
actu comnmnire volentes, decessorum nostrorum 
vestigia persecuti, nempe Benedicti XIII, Pii VII 
et Pii IX. qui de identitate corporum sanctorum 
Augustinii pontificis doctoris, Francisci Assi- 
siensis, Ambrosii pontificis doctoris, Gervasii et 
Protasii martyrum judicium tulerunl ; Nos quoque 
quibuscumque dubitationibus et conlroversiis 
diremptis, venerabilis tratris nostri cardinahs 
archiepiscopi Compostellani sententiam de iden- 
late sacrorum corporum beati Jacobi Majoris 
apostoli, et sanctorum discipulorum ejus Atha- 
nasii et Theodori, es certa scientia, atque etiam 
motu proprio, apostolica auctoritale approbamus 
et confii-mamus el in perpetuum firmam et vali- 
^ damfore decernimus.Prtetereavolumus etjube- 
mus, ne cui fas sit sacras reliquias, quje jam in 
veteri conditorio reposit^ sunt et sigillo super 
obsignatce, vel earum particulas dissociare, 
demere vel adsporlare sub poena excommunica- 
tionis latffi sententis, cujus absolutionem Nobis 
et Nostris successoribus onmino reservamus. 

76. Quamobrem committiraus et mandamus uni- 
versis et singulis venerabilibus fratribus nostris 
patriarchis, archiepiscopis, episcopis ceterisque 
ecclesiarum prielatis praesentes iitteras in sua 
unumquemque provincia, dicecesi et civitate 
solemniter publicare, ea meliori ratione, quam 
expedire censuerint ; ut auspicatissimus ejus- 
modi eventus ubique innotescat, atque aucto 
pietatis studio iUum christiani omnes celebrent, 
sacrasqueperegrinationes ad sacrosanctum illud 
sepulcrum, quemadmodum majores nostri facere 
consueverunt, suscipiant. Et quo efficacius pro 
Ecclesia sancta Dei et pro universa christiana 
republica sancti Jacobi apostoli et ejus discipu- 



lorum patrocinium impetrare valeamus, omnibus D 
et singulis christianis utriusque sexus, qui vere 
poenitentes die per locormn ordinarios seligenda 
confessi, et sacro Christi corpore refecti in templis 
ubilibet sancti Jacobi apostoli Deo dicatis, et us 
deficientibus in quohbet templo ab ordmarns . 
designando. pro instantibus gravissimis Ecclesice 
nece^ssitatibus ejusque exaltatione, pro b^resum 
improbarumque sectarum extirpatione sancti 
Jacobi suppetiis imploratis, pias apud Deum pre- 
ces effuderint, plenariam omnium pcccatorum 
indulgentiam ac remissionem, qufe per modum 
suffragii eliam animabus piacularibus fiammis 
detcntis applicari possit, benigne in Dommo 
tenore pr.i-sentium concedimus. 

77. Et quoniam nobilissima Hispanica natio 
mirifica S. Jacobi ope fidem catholicam inte- 
gram inviolatamque servavit, ut Deus misericors 
ei gratiam impertire velit, propter quam in tanta 
errorum colluvione, patrono suo apud Deum 
medio et sequestro ad sanctitatem religionis 
avitfe et ad pietatis studium firmet animum, 
amphssimum privilegium ab AlexandroIII deces- ^ 
sore nostro ei concessum, lucrandi scilicet plena- 
rium jubiliBum eo anno quo festum S. Jacobi 
XXV juUi incidat in dominicam diem, etiam pro 
venturo anno concedimus cum ea ipsa die S. Jacobo 
sacra festa solemnia inventionis et elevationis 
corporis ejus agenda erunt, ea servata methodo, 
et cum iisdem facultatibus in conslitutione ipsius 
summi Pont. data die XXV julii anni MGLXXIX 
contentis. 

78. Has quoque litteras et qusecumque in eis 
contenta nuUo unquam tempore de subreptionis 
vel obreptionis seu nuUitatisaut invahditalis vitio 
seu intentionis Nostrse, vel alio quovis defectu 
notari, impugnari, sed semper et in perpetuum 
validas et efficaces esse et fore, suosque plenarios 
et integros effectus sortiri et oblinere ; sicque ab 
onmibus cujuscumque gradus, ordinis, prajemi- 
nentiae et dignitatis censeri volumus; mandantes, 
ut earumdem praBsentium transsumptis etiam 
impressis manu tamen alicujus publici notarii 
subscriptis, et sigillo personee in ecclesiastlca 
dignitate constitutee munitis, eadem prorsus fides 
adhibeatur, qute ipsls preesentibus adhiberetur, 
si forent eshibitse vel ostensae. 

79. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc '^ 
paginam nostrae approbationis , ratificationis, 
reservationis, concessionis, relaxationis, commis- 
sionis et voluntatis infringere, vel ei ausu teme- 
rario conlraire. Si quis autem hoc attentare 
prsesumpserit, indignationem omnipotentis Dei 
et beatorum Pelri et Pauli Apostolorum ejus se 
noverit incursurum. 

80. Datum Romai apud sanctum Petrum anno 
Incarnationis Dominicae millesimo octingentesimo 
octuagesimo quarto, Kal novembris, Pontificatus 
nostri anno septimo. 

C. Card. Sacconi Pro-Datario. — F. Card. 
Chisius. 

Visa. 



De curia J. de Aquila e Vicecomitibus. 

Loco •J« plumbi. 

Reg. in Secret. Brevium. 

L CUGNONIUS. 



DE SANCTO 



ACTA SANCTORUM 



NOVEMBRIS 



TOMUS PRIMUS 



DIE8 PRIMA 



SANCTI QUI KALENDIS NOVEMBRIS COLUNTUR. 



Jj^, Pholinus, episcopus B(Mio- 

venli. 
SS. Athanasius et Theodorus, 

S. Jacobi diseipuli. 
S- Austrenionius,episcopus niar- 

tyr, Arvernoruni apostohis. 
SS.Mehagasus I 
Vietor 
Felix 
Oescens 
FeUx 
Sattus 
Perseverantus 

Octavia 



martyres 



martyres 



martyres 
Terracin?e 



Cessia 
Maxima 
Ristha 
Saturnina 
Donata 
Simplicia 
Prima 

SS. tosarius diaconus et JuUa- 
nus presbyter, martyres Ter- 

racinie. 
S. Primus,episcopus Alexandriie. 

Novemhris Tomus I 



S. Profuturus, episcopus Papiie. 
S. Benignus, niartyr Divione in 

Gallia. 
S. Maria,virgoet martyr. 

SS. Maeedo ) 

Julianus 

Victor 

Felix 
SS. Januarius 

Vitalis 

Petrus 

Crescentivis 

Victorinus 

Macrotus 
SS. Crislatus 

Potrus 

Mammerus 

Saturninus 

Magnus 

S. Melantus, martyr. 
S.Patricius, martyrNivernis. 

SS. Vigilantius et Nundinus, 
martyres in Macedonia. 

S. Macedonius,martyr Csesarese 
in Cappadocia. 



martyres 
Melitime 



SS. Caesarius, 



9 PRiETERMISSI ET IN ALIOS DIES RELATl. 

SS. Cesarius, Dacius et Soeii, Cronan, ^:dl., Diehull, Mar- 

„.r,vres Dan.asei. ,an,,reslilii D.onue c, septejn 

SS. CvrWna e, Juliana, niarlv- episeopi de Ull-Ted.l , .n 

resTarsi. Hibc.ua. . 

SS. Jaeol.usepiseopuse,.loa....es S. D..na,us, abl.as ... H.span.a. 

presbyle.-, ...a.-,v.-es in Pe.- S. Ca^sa.-ius, ep.scpus Arvc- 

side nensis. 

S. Scverus, niar,vr in Nove.n- S. Gallus II, episeopus Arvc.- 

poi.ula.na. "P"^'^- 

S. Ja..uarius 11, episeopus Be- S. A.u.arius seu hn.n.e.-a....us, 

,ievo,.,i cpiseopus apud P.elavos. 

S. Ma,l.uri..us,Lv.'iean,ii..Gal- S. Gc.csius, episeopus Lujidu- 

jj.^ nc.sis. 

S. Marecllus, episeopus Parisio- S. Florbclus, abl.as Gandavi in 

,.m,j Flandria. 

S. Pauius diaeonus. S. Lu.nb.-osa, vi.-j^o i.. llispania. 

S. Scverinus, ...o..ael...s Tiburc. S. Gu..disalvus , ep.seopus .n 

S. Audi,us. Hispania. 

S Ron.ulus, n.onaebus in di(P- S. Pctrus Cy.i.l)cns.s seu de 

ccsi Bi,uriec.si. Ba.-eo, eonfcssor in Hispan.a. 

S. Lau,cnus, abbas in di(pccsi S. Adalgo„us, abbas D.sei-,...us 

Vesuntionensi. '» Hclvctia. 

S. Vi^oi-, cpiscoitus Baioecnsis. B.Be.-el.toldus,abbasMontis An- 

S. Mausona, e|»iseopus En.critci- gcloru.n in Helvctia. 

sis in Hispania. B. Si...on a Collazono, eonfessor 
S. Brui?aeius,episeopus in Hiber- 0.-dinis S. F.-aneisei. 

„:./ B. Ra\ne.'iusAretinus,confessor 

S. CarpiTUS^opiseopus vel abbas Ordinis S. Franeisei. 

in Hibernia. 
SS. Brenan, Canan, Finntina, Ven. Conradinus de Brixia, con- 
Biiiill, Aihin, Caond»og, Col- fessorOrdinis S. Donuniei. 
man, Colmau alter, Lonan, 



SAmah\\\s,pr('sh;/tfr! I!!ronia(}('Hsls in Arirr- 
vw, Acfa recenfior(i,aui!ssh refiisfis,qu(>nim 
• adhnc jacturamdolemuSjHuhdie lljunii{\), 
jyrxtnisso admoJmn hreri commentario pra;rio, 
edidit Papehrochiusnoster. Sed, quod apudtani 
diligeniem vulgo scriptorem mireris,n(m adrertit 
doctissimns vir, non solum (jd diem 18 octohris 
de S. Amahili sermonem esse apud Saussagmn, 
sed longe fnsius ad dlem 1 novembris, qva die 



ejus fesfum Clarouionte celebrari indicat- 
Neiflexif etiani Paprljrochins annuntiata de 
S. Amahili apud Moianum ef Ferrarium. lllc 
iu editione prima, anni ridcUcef 1568, addifio- 
nnm snaruni ad Marftjnjlogiuui Vsuardinum, 
ad kuleudas decemhris menfioneni S. Amahilis' 
adjerit his rerhis : In territorio Arvernensi, 
sancli Amabilis Rigomagensis presbyteri et 
contessoris. De quo Greg. Turonensis. Sed hanc 



(1) Tom. IlJun.. p. *66 sqq. 



additionem, 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



B 



additionem, ^inif a}ias non panra^,ex senfenUa 
rensornm mpprinure coacfny e^t in serunda 
edltioneanm 1573. Eam miteni retinuit Phdip- 
pus Ferrarius in sno CaiaUnfo (jencraU, apnd 
quem nihilominus et dic 19 ocfobris et die 
1 mvemhris annuntiatnr Arvemis S. Amabihs 
ahhan^. cfqne in hidicc Saurtornm huncArrer- 
nenscm ahhafem a prc^hijfcro lliconiaijensi diver- 
sum facere oidetur, nuUo utique fundamento. 
Ilsdem ilUs diehus 19 odohris et 1 novemhns 
feMum S. Ainahilis assiynat Himon de Peyro- 
net (1). CasteUanus autem ad diem 1 nomnhris 
festum S. AmnhiUs CUiromonte hoc die, Hico- 
macji vero die 11 junii adehrari notaf. Ad diem 
1 nooemhris annuntiatnretiam Arvernis S. Ama- 
hdls in Marfi/roUxiio Parisiensi CardinaUs de 
NoaiUesef iu' Ehroirensi. Denique apud Sainf- 
AUals, prxter memoriam transhfionis corporis 
Anrrnis Ficomajnm die V.) odohris, duplex 
orcurrit S. AmahiUs nientio, diebus 11 jmiii 
et 1 novemhris. - Porro de S. AnmhiU non 
miifca post Papehrochii Mem seripfa edda 
„ait qua; recenslta ridrsis apud Lehufj {^) etin 
Caialfxjo Historix Franria; a hiUiofhecx pnUicx 
pari^iensis nisfodihus edito (3). 
S Anasta^^ii, epi^copi Brixiensis, hodie transhitio- 
' nis festum arptur. Cfr. infra de SS. Dominatore 

et sociis. _ 

S Apollinaris, Laodicex episcojms, in marfifrolo- 
' qioSaUshurgensi Richardi Wifhford, rrperifnr 
],d diein 1 noremhris sequenti elogio ornafus : 
Laodice.einSyria,festum S. Apollinaris epi- 
scopi,magna. dodrinPe ac singular.s sanct.talis 
viri qui plures libros scripsit priesertmi contra 
hjereticos NnUo alio in marfyrotofpo hujus vin 
nomen inmnimus, qnem non unam ob caimun 
pr^tennittimus. Prima est, quia nuthnn puhUrt 
cnltus monumentum occurrit, altera quod a fide 
cathoUca defecit et propru nominis ha^irsim 
hisflfuif. De qno lerji possunf Hieronijmus, Basi- 
liu. Greqorius Nazianzenus, Athanastus aln- 
nue,mm apud SeccareUmn (4) vd apud ^ata- 
lem Alexandrum (5) cifatos reperies. ^ 
S. Audomarus. Notarunt majores nosriuhde 
S Audomaro egerunt ad diem 19 septemhrisf^), 
fesfum devationis corporis ejus olimcelehratum 
fui..e die 1 noremhris. Idque collegerunt ex 
Lnuntiatione memorix Sanefi sive deposifio- 
nis illius (qua roce perperam elevationem ejus 
desiynari advnfrrunt) in calendano anm m 
edito a Dacherio (7) d ex meronjpinano Cohe. 
ensi ufroque, majori et minon. His add.pofeiant 
Hieronijinianum Blumaniense seu Weissemh^r- 
qense,ubi addiemlnovemhrisaniiunfiatur Sii^o 

'm^nasterio depositio S. Audon.ar. ep.scopu 
Pr.rferea AuetariaAtrehatensed Tormcense ad 
Bedanum, in quihus rectius qiiam in "'"« f'"^»- 
que adducfis notatur: Eodem d.e translatio coi- 
porisS.Audomari,cpiscopi et conlessons; ae 
deniqne in Apprndire ad ^fartijroloonnu Adonis 
apud Georyium, ubi, sirut in Jl'^ronyiina^ 
Weissemburejensi, ad diem 1 novemhrisle<i,fin . 
In Sitl.iu monasterio. depositio sancti Audo- 
,nari ^^Xsco^x. Arta illius elevationis deperdita 
Uujehant majores, neque nohis circa ea rpudquam 
innotuit. 



S. Baudelium, marfijrem Zainorenseiit, iu Apri- D 
Us fomo II, ad diein ri(fesimam, inter prxfer- 
missos 1-eperio, qupin deficientihus donimentis 
in lcalendas novemhris prxdecessores remiserunt. 
Nos nuUa nadi certiora documenta eumdem 
denuo praiferinittere rotfimur. 
S. Bayam seu Beiam rinjinein Scofain huc die 
1 novemhris annunfiant Adainns Kinij seu 
Rcqiiis in CaUmdario ano, et inde, nt viddur, 
David Camerarius item in suo Calendario, 
Thomas Dempsterus in Menolo(jio Scotico et 
PhiUi>}ms Ferrarius in Catalof/o sno ijener(di. 
Nos cum martijroloifio ef breviario Aberdo- 
nensi, ex quibits solis notitia hujiis sanctx habe- 
fiir, aifemus de ea siih die 3 norembris. 
S. Benignus. In Cafalo(jo generali Phdippi Fer- 
raru memorafur hac die : In Hibernia. S. Beni- 
<rni episoopi. De ccleherriino illo S. Patricii 
disripuh arjeinHs rum inarti/roloijUs hibernis ad 
diem 9 novembris. 
S.Bonifacii fraiislatio. In Marfijroloqio Fiddensi 
edito a Doin. Gcorifio, hdrndis mnembrihus , 
sfaUin jmsf memoriam omnium Sancforuin, ^ 
annnntiafur:Eo(}iC\x\ die, in Fnlda monasterio, 
dedicatio ecclesite sancti Bonilatii episcopi et 
martyris,ettranslatio corporis ejus in occiden- 
talem parlem ejusdem basilicae. Similem, omis- 
sis idtimis verhis de sifu sefndcri, menti(mem 
habd Pabanns. Ipsam autem dedirationis et 
transhitionis senem, carmine descriptam jjer 
Candidum monarhnm in VitayE(filis,ediderunt 
majores nostri inter Analecta Bonitaciana ad 
diem 5 iunii{S). Quo «"'*''« teinpore translatio 
dla farta sit indicant Annales Fnhknses 
Enhardi, iibi nofafur ad annnm 819 : Hoc anno 
basilica sancti Bonifacii martyris in cienobio 
Fuldense ab Helstolfo archiepiscopo dedicata 
est in honorem domini Salvatoris et omnium 
Sanctorum ejus. translataque sunt ossa sancti 
martjTiskalendis novembribus (9). Hbc verba 
ex priori edifione altata Jam fueranf ad diem 
5 jumiiiO). 
S Cadocum Umdat Albert Le Grand (11) ad diem 
1 Hoveinbris, simul fnmen indicans ejus festum 
celehrari in Ecdesia Venefensi die 21 septem- 
bris {n), neqiie in ullo martijrologio aut c(den- 
dario ilUusnomen ad prxsentem (Uem notatum 
reperi Arta qimliarumque S. Cadoci ediderunt ^ 
niajores nostri ad diem 'UjanuarU (13) ec cod 
ms civnohn Buhexv(dlis prope BmxeUas, et 
Le.qend(U-io Capqravii, qim manifeste compen- 
(Uum exhibent eorum qua^ ex duplici cod.ce 
hihliofhecx Cotfonianx in Museo Brifanniro 
nostris diehuspnhUriJnris fecit W. J. Bees (14), 
(ulieHis textui lafino versione amjUra atque nois 
Ja-^^funfe editoris eruditione diijnis. In hts 
aua^cinnque de S. Cadoco nota aut cmi ejm 
idstoria connexa sint vd cirra eam prndeiifi ron- 
Jectura supplereUceat,diUgentcr coUerfa reperiet 

dudiosus lector. 
Christophorum a Sancta Clara interheafos le^en- 
sd Itnnis in Marfijroloijio Franr.scano. Quem^ 
in.e acceperat ab Amjelo a Sancto Franc.sco, qm 
LnnLn Certamen ^--f ^- P^,^"^^^, 
An^rW^ pra^.^tantissimi viri Vifa ornavif (lo).Est 
autem iUe, ui ex Arturo nonmdla memorenr 



JfiO (^Sec IV. diss. 4G. -(6) Commenl. pn-ev 
^0^^4374^: (7, W I. ^(S)'ron.I 



„ 1-1 1R ^ fOl Mon. Germ. Hist., Script. 
tom. r. p. .io7. - ( 1 I LOC. ^.^ _ ^^^^ „ 

(l.^)P.185sqq. ^„^.^ 



PRiETERMISSI ET IN ALIOS DIES REL/VTI. 



A tiiy, in sceulo diclus Gualtherus Colman, ex 
uobili antiquissiuiaquo prosapia in couiitatu 
* j»'o Staffor- Stoflbrdiii? * in Anglia oriuudus ct a piis catholi- 
<iiff cisquc parcntibus ab iuiantili iptate probe cdu- 

catus; litteris poslea egregiani operam navavit. 
Qua de re in Belgium trajlcicns, habitum 
S. Francisci in conventu Anglo-Duaeensi apud 
Patrcs Recollectos induit.Sacerdos factus,mis- 
sionarius in Angliam ablcgatur, ubl scniel et 
iterum captus, ad ultimuni. poslquam diu in 
vinea Domini laborasset, anno 1641 detentus 
est in carcere, et lata in eum scntentia mortis 
executioni haud dcmandatur, regio favore 
accedeute...hitetcrrimumconjectuscarcerem... 
variis contumeliis et molesliis afficitur... mul- 
tisque rerunmis... confectusper quatuor fcrme 
annos eontinuos, obdormivit in Domino anno 
circiter 1G45 (1). 
C.Iydwyn ac Dingad, fHionim Bnjchaiii {'2), ef 
Clydai, Callwen ac Gwenful, ejusdeni fiUarum, 
vicnioriam liof/le cdebrari indicanf monnmenfa 
WaUioma (3). Scd videiifur hi cx eoriim csse 
nmnero qui numquum a Romana Ecclesia San- 
B cforuin fifuJo aijnifi sunf, ct ideo veneratione 
Ijopulari digiwfi ijiiod ccrli^sias aliquas seu ora- 
toria condiderunf (4). 
B. Comitissfe,rfef/(m in Actis nosfris ad diciu ocfa- 
lum sejjtembris , menioriain renoraf Haijiolo- 
f/inin Ifaiicum ad hanc diem. Uis autem quB 
pridem fucruid conscripta addenda ridcnfur qux 
leyiiuns apud P. Doniinicum Grandisde Oriifo- 
rio Venctiano : hic enim, teste MeUi (5), auctor 
est libri cul titidus Vile e memoric de' santi 
spettanti alle chiese della diocesi di Venezia. 
Docef ifaque{lo) alteram authenficam reliquia- 
runi rccoijnifioncui fuisse facfani die 24 novcin- 
hris anni 1700 ex prxscripfo Cleiucnfis papx 
XIII, a qiio Venetiarum patriarcha Joannes 
Brac/adino ef Flaiuinius Corner cx ordine seiia- 
torio j)osfuIaverant soleinneni cuftus bcafx vir- 
gini exhihtti confirmationem. Desiderabat enini 
snminus jionfifex ut in hujusce culfus testimo- 
mum jn-oferretur charfula IHa dc qita mulfi, sic 
inscrijjta : 1308 obiit B. Comitissa (Contessa), 
filia Donmi Nicolai Tagliapietra (Tajapicfra) 
ac Domnae HeleuK Tagliapietra (Tajapicfra), 
S. Viti ad mare (sb mure). Sed irriti quaisiverunt. 
C Corjms vero, Hsdem ac priusrepetifis jyrodigiis, 
eodein qiio in jn-iore recognitione repertum est 

statu. 
SS. Gosmas et Bam\anv£,quorum hodie in grxco- 
rum menseis fesfum occurrit, ad diein 21 septem- 
bris pertinmt, quo die Acta eortimdem tractata 
fueruuf. 
Dedicatio basilicae SS. Joannis et Jacobi. Ita FIo- 
rentinius legendum putat locum turhatum mar- 
iijrotoqii Hin-ongmiani ad hunc dicm. ]'idesis 
iufrade SS. Vigllantio et Nundlno martyribus 
in Macedonia. 
Dedicatio basilicfe coenobii ValliHas seu Vallis 
Lilii,Ordinis S. Benedicti, Senonensis dio?cesis, 
per Venilonem archiepiscopum, in honorem 
sancti Remigii Francorum apostoli. Ita Saus- 
sayus ad calcein annunfiationum hujus diei. 
Haec dedicafiofacta est die 1 nov. aw. 840 (7). 
S. Docmaelem «6? hunc diem refert Garaby (S), 



eumque anno 484 consecrafum, anno499 vita D 
defunctum indicaf. liuk anno ip^^ius morfcin 
imicctif efiam Albcrfus Le Grand, eique quin- 
quaqesimumocfavum locum assignaf infer epi- 
scopos Lexobienses.qui sedcrunt in vico posfea 
vidgonuncupafoCozquenndoU antcquam iUam 
seiicin Trccorium friinstulissct S. Tugdualus{'.)). 
Sed qua auctoritate Hli scrij)tores in incerta 
dcfinicndo jilus ^quo audaces hxc asseruerinf, 
omnino sHuerunt. Erat oUm in WaUia meridio- 
nali, in hodierno comitatu Pembroke, monasfe- 
rinm OrdinisTironcnsis(quod secido XlaMar^ 
fino Turoncnsi comVdum ferunt), S. Dogmaelis 
nomine consecratum (10), cui faiiicn posfca 
S. Thomas jiafronus substitutus est (11); sed 
rcfiis nomcn S. DogmacUs hocUcdum retinuit 
vicus {19). Num hic sanctus cuin Docmaek ArmO' 
ricano idem sit, dcfinire non ausim. 
SS. Dominatoris, Pauli. Anastasii et Dominici, 
episcoporum Brixiensium, franslafio annunfia- 
tur hodic in Phdipjn Ferrarii Cafalogo gencraU, 
adjccfa hac nota : Ex Tab. Eccles. Brixien. hac 
die, quando horum SS. corpora ex castro in 
aedeni cathedralem trans!atasunt,hcetOfficium 
translaluni oh dictamcausam('f>.'.'f»w Omnium 
Sanctonim) in alium diem transferatur. licla- 
tionem ilUus solemnis fraiislationis, dic 1 novem- 
bris 1581 a S. Carolo Borromxo factx, ex 
Joannis Francisci de Florenfinis prcshgferi 
Brixiensis schedis, aliaque huc spcctantia jn-otu- 
lernnf majores nosfri, in commentario historico 
de S. Anastasio, ad diem 20 maii. De S. Paulo 
actuni esf ad diein 7 februaru; de S. Doininafore 
et de S.Dominico agendum ad dieni 5 novemhris 
et 20 decembris. 
Domna, Domnina et Cyriaca. In synaxario 
Sirinondi aniiuntiatur martyrium trium san- 
ctarum muUerum his verbis : Kal aOXr.jK twv 

avwov YUvaixuiv iojJLva? •/.■xX Aoixvivk; y.i\ Kup'.anT);. Et 

certamen sanctarum muherum Domna* et 
Domninai et Cyriacte. In mcnxo grasco mona- 
sterii S. Marci PP. Prxdicatorum Florentix : 
Domnica, Domna et Cyriacus. Qux sanctx 
muUeres quuni aliunde nobis non innotuerinf, 
dumcertiorananciscamurdocumenfa,praiferinit- 
ten-dx visx smd. 
S. Domnolus, episcopus Cenomanensis. lu solo 
Aucfario Barberinio ad Martyrologium Bedx a F 
Floro Lugdunensi auctum reperio ad diem 
1 novcmhris : Eadem die Cenomanis eivitate 
natale S. Domnoh episcopi et confessoris. 
Quunupue nec in ceteris documentis hagioJogicis 
neijue in dup>Uci Vita S.DomnoU a Papebrochio 
ad diein 16 maii edita quidquam occurrat unde 
ratio reddi possit cur hac die memorandus 
veniaf, spontc orifur suspicio eum qui Aucfarium 
iUud confecit , perj)eram sive in documentis 
quibus usus est sive in schedis stds j)ro kal. 
dccembris, quo S. Doinnolus obiit, legisse kal. 
novembris. Ceterum ad ea qux de S. Dom- 
nolo ad preBdictum diem 16 maii disj)utata sunt, 
hoc mium advcrfendnm videfnr ,nem j)e jiosfquain 
longe accuvatius di- codicibus inanuscriptisHlsto- 
rise Francorum a Gregorio Turonensi conscri- 
^/a;(13) nosfris teniporibiis inquisitum cst, jam 
nonUccre fani facUe in illo ojiere interj)olationes 



(1} P.5.34. — (2) Cfr. infia. Comment. Je S. Caritreo. — 

(3) RiceRees, Essaij on the M'ehh Satnts, pp. 140, 153. — 

(4) Cfr. ibid., p.64. — (5) Dizionario di opere anonime, toin. 
III p. S&9. - (6) Op. oit., toni. IV, p. ^294 sq. - (7) Gall. 
c/iW.v(., lom. XII,pp. 21.118. -(8) Vies des Bienheureux 
el iles Saints de Breta.jne, p. "211.- (9) Ap. Lobineau, SS. 



de Bretajne, append.. p. 9. ~ (10) Diigdale. Moiiasf. Andlic, 
tom.IV,p.l2J<. ~(11) Rice Rees. Wdsk Sainis, pp. 71, ;i58. 
— (12)C;irlisle, Topog. liiction.of Wales.— (13) Cfr.Pertz, 
Archiv, tom. V.. p. 50-52; tom. VII, p. 246-249; tom. VIII, pp. 
30, 80.— G. Monod, Sources de Vhtsloire m^rovingieime, p. 57 
sqq. 

admittere. 






DIES PR13VIA NOVEMBRIS. 



A admHtere,neque, nlln rntioiie prohabilem videri 
senientJam Cohitii (1) et Papehrochii t^j interpo- 
latnmjndivantinm. libri VI cap. 9,ubi de S. Dom- 
nolo affitnr. Vnde ultcriits, fpiuin, quidquid dirat 
Bouquet (3), non facile concilieiilur qim apiid 
Ch'egoriuni de ratione suscepti a Bomnolo prx- 
sulatus Cenonianensis lcr/untur, cuiu Hs qux de 
eadem re traduntur ai>ud aiionijiiiuni Vifx 
S. DomnoU scriptorem, omnino uter alteri prx- 
ferendns slt disccpfanduin renit. Ilujus autem 
auctorittttcm aucforiiati (rrerjorii postponendam 
esse mUhis duhito. Quamvis enlm se cum sancto 
plurimuiii concersafnm esse dieat, ccrfe ipsnm 
nou videtur novisse antequam Cciiomanensis epi- 
scopus factus sit nec quidquam distiticte de gestis 
ah iUo in supcriori xtnte referf, nisi quod Roma 
jam episcojjus Cenomauos cenit raeante jam- 
pridem easede et, vehementer idpostulanfe cJvro 
et popuhi, invitus sane et compulsus Ecchsix 
Veuomancnsis retjimeu suscepit. Scrij^sif idem 
anonymus, ipso testein prolo(jo,suh Haduindo 
episropo : is autem oh anno ut videtur 023 et 
certe post nuiium fJl.j usqiie post inchoatum 
B ammm 644 etforte usque ad annum 652, eidem 
Ceuomnnensi Ecdesixprxfuit.-unde rursiis colU- 
qitur auctorem illum auonijmum sutis jumiem 
fuisse ubi Domnolum novit, quipjje qui anno 581 
episcopatu cessit,postquam sederat annos Aaltein 
ricjiufi duos. Grajorius autem Turo}iensis certe 
scripsit ante annum 596, quo anuo Gregorius M. 
sttmmus pjontifex ad Pelagium, illius in sede 
Turoneusi successorem, litteras mtsit, nec certe 
mimisrecte nosse poterat qux suo fc.mpore acta 
fuerant cirea ordiuationem cpiscopi qtii Turo- 
iieusisEcclesim suff'raganeus erat,quam obscurus 
quidam. presbyter vel clericus quinquugesimo 
salfem post iUam ordiuationem auno scribens. 
Itaque, nt (ptam plurimitm anougmo nostro 
concedamus, iUiid tantum ex ejits narratione 
prohahiliter coUigeudum videtur, Domnolum sci- 
licef, a Clofario II rege episc.opum Cenomanen- 
sem designatum, consecratujue episcopali oriia- 
fum fuisse antequam Ceuomanos accederef. 
S. Duffus, Scoforum rex, memoratur hac die in 
Calcndario Daiidis Camerarii. Sedjam uotarit 
Henschenius nosfer (4-) qiiam lecis essef iste a iictor 
In adstruendls sanctls; nec, quod ad Ditffum 
C attinet, uUa (dicujus crchslastlci citltus vesflgla 
in 7nonumeiitis certloriOus offendlmus, quam- 
quam utique ipsius virtutes laudihits extoUunt 
Scoforum aunalcs (5). 
S. Dysibodi translafiouem ad hauc diem aunun- 
tlanf Thomas Dempsterus lu suo Menologlo 
Scotico et Ferrarius in Cafnlogo gcneraU, ct 
proiterea in sitis martijrohgiis rel meuologils 
Ordinis S. Benedicti scriptores hujus Ordims 
Aruoldus Wi(jn,Hugo Mninrdus, Gahriel Bucc- 
llnits, Anfoniiis dc 'Heredhi, Bruedictus Cherlc. 
Qui omneii,pr!ster%dtimum,remittunt ad scrlpfo- 
rem Anualium Sancti Dgslbodi, qitem secundum 
veterem errorem Dodcchinum vel coutiuuatorcm 
Marlani Scoti vocunt (G). lu his iiempc Aniia- 
libus nd nunum im Icgitur : Reliquift saneti 
Dysiliodi transUitae suut l;aleud. novcnibr. a 



veteri ecclesia in novum niona-sterium, mi^ranti^ D 
una omni congregatione sul> pra;falo domino 
Cuonone abbate (7). Quse verba citavit jani 
SoIIerius iioster ad diem 8 julii (8), disserens de 
saucto Dgsihodo. Vhi vldcsis fusiiis exphinata 
qux ad ejitsdem saiicti Imf<jriim pertltient. 
S. Ei-mengaudum, episcopum UrcjeUensem cxordio 
seridi XI, ad haiic diem laudaruuf Molanus, 
Gaiesluius, Canisius et Castellauus. liecfius de eo 
cum Martgrologio Hoimtuo dicemus ad diem H 
hujus mensis. 
S. Eustochiura, vircjo uc mnrfgr, hodie legitur iu 
Usuardlnis; sed remiUltur ad diem 2 mjvembris-, 
quo die lu Martgrologlo Romano refeHur. 
S. Fina memoratur hodie In menologlo Bucclini. 
Ejus Acta descripseritnt decessores nostri ad 
diem 12 martii. 
S. Florus. lU-imus cpisropuf! Lodevensis, in Usuardi 
Aiicturiis hac die recensetur : citjus Acfa remitfi- 
mus ad diem 4 Novemhris. 
Franciscum dc Stanno, eplscopum Ihithenmsem . 
nnfum auuo 1462, vita rero fuiictum auno 132'J, 
aliquam cultus specieni habere docent notx hnl- 
landianss ad diem prlmam noveinhrls inhlblio- E 
theva regia Bruxellensi asservatai. Hunr etiam 
non sine laude in supplemento MarfgroUxjii 
G(dlicani{^) et in Catalogo PhU. Ferraril (10) 
inscriptnm reperies. Prxterea st^riptorcs GaUix 
christianx (l 1) ejits wjmini l)eati fifulum adjcce- 
runt. Sedet nosfra xtate canonicus Huthenensis, 
Blonde Marlavagne,anno 1839 viilgari sermone 
Vitam B. Francisci fi/pis maiidavit. Proptcrca 
amo 1878 ad lU. eplscopum Pitthenensem hinas 
litteras dediinus,rogantes ut faceret noseertiores 
de cultu qitem ipsi popitlnrcs adhlherenf et qnate- 
nus eonstaret utrum possessor pacificus riilfns 
centitm annorum decreta Vrhaniana anteceden- 
tium, jure in heatorum nitmerum rcpnneretur. 
Sedquum nescio quocasu nihil rescrlptum fuerit, 
dirimcndx liti supersedendum ditximtis. Agltiir 
enim de vlro qui liret summls virtutihiis fuerif 
ornatus, ad tempus tamen aiiiio 1511 Plsls con- 
cillahulo luferfuit. 
S Gonsaldi eremltx Vifn nd Iiunc diem 1 novemhris 
' legifur apud Jac. Brauche {\^).At lu alils doru- 
meufis hagiologicis, et in Bernardi Guidonis tra- 
ciatu de Sanctis hemovlceusihus (13), unde (14) 
desumpta sunt quaicunuiue de S. Gonsaldo habet k 
Brauche,festim illim celehrari indicatur noms 
novembris. lu hitnc diem itaque et a nobis tra' 
ctanda ejits Acta reservantur. 
S Gotebaldus. Apud Rich. Challoner (15) hac die 
' mtatur commemoratio S. Gotebaldi episcojn, 
nafioue Angli, qui exnrdio se':uli Xlcvaugelium 
in Norvef/ia et Suecia prxdicasse refertur apnd 
Adamitm Bremensem (10). De qitojam dixerunt 
mnjorcs nostri ad diem 5 aprills Inter prxter- 
missos {{l),necall(ptidhic suppleiidum ocrurrd. 
In Dauia.S.Haraldi regis et mariyris mcmoria hac^ 
,lie recciisctur in Caitdogo gciicrali Philippi 
Ferrarii, qui et in nota suhjuurfa Id cx kal et 
scriptorib. Danis erutum atqite Ilarnhium 
aniin mi pro Christn Interfertum esse mdicttt 
Fulf is Hnraldus VI, cognomento Blaatand 



(1) AlI an. 545, nuii.. 19 sqq. ~ (3) Act. SS., tom. III Maii, 
p. m^. nunun. 5, 6. - (3) Hht. <fe Fr., 1 orn. II. p. 271 not. ;/. 
- (4t Act. SS.. toni. V Jiiaii. p, 'i^ h. - (r.) Cfr. Foil.es, 
KaU»dars of Scotthh SahU., p. .T27. ^ lO) Cfr. G. WaUz m 
Prolegom. ad hns annale.. 3/o». Cerm. H.st.. lo.,.. XVII 
Scvint pp. 4, 5. - (7) Mo,i. Oen>,. Hist.. lom. cit.. p. 20. - 
ts) !i;;.!sX. lom. II Julii. p. r>81 nu.n. 9. - (0) P. 1188. - 



(10) P. 4-28. - (1 n Tom. !. p. "228. - (12) Sai.icts et San.cte^ 
a'A,n:e,;>.e, p. 6"29.^ (13) Ap. Labbe. Bibl. mv. m,s... loin. I, 
p. 6-29. - (14)Il.id.. P- ''^^- - anJ/nXW, Marf,jrolo.nM^ 
\m -(I*i) Gest. Ha,.mab. Po„t,f..h\,. ii. cap. 82 al. -J 
(L. OeL Wst. Script. lom. Vll. p. 3^20). - H?) Tom. I 
April.. p. 396. 

seu 



^ PR^TERMISSI ET IN 

A seu C^rulidens, qui ah Ottone M. demim et ad 



amplerfendam- religioncm christmnam nHiuctus 
huic deinceps in regno suo propaijandx haud 
segniter incubuit. Qm studio wuHorum anfiqms 
superstifionihus nimis addictorum odnim ni se 
concitacit, qnihus dnccm se ohfulit Sueno seu 
Sioein, finm ejns nofhns. Ad arma ventum esf 
Haratdus aufem in prxlio sauciatus paulo post 
cr accepfo vnlnerc ohiit. lioc solum sensu pro 
Christo interfectns dici potest Et Baromus qu,- 
,lem (1) sancti nomine eum condecoraf; sed 
nullum hacfeuus cultns antiquitus illi prwstiti 
vestigiHm reperi. Qua vero hcitaie Phihppns 
Ferrarius ad calendaria et aJia monumenfa pro- 
vocare soleat qus! uumqnam viderif, S3;pins m 
opere nostro animadmrsum est quam ut ejus 
tesfimouio qnidquam momenfi trihuamus. Neqne 
etiam satis confiderc ausim auctoritate Joanms 
AdolphiCifprxi.quipost relatum gcnus mortis 
HaraJdi alt (2) : Qua de causa cl ejus memonani 
in fe^to Onmium Sanctorum majores noslri 
celebrabant : nam eo die obiit. Et panlo n,fe- 
rins : Ad sepulcrum ejus crecos visum rece- 
B pisse aliaque insisnia miracula edita esse, 
constanti fama ac traditionc perhibetur. Scr,- 
hehat ha^c Cyprmis anno 1034, qnum nuper a 
Intherana hairesi ad catholicam Ecclesiam con- 
versuspatrium soJum, quod nihil de conversione 
cogifans adfempus reliqueraf, jam ulterms non 
repetere statuissef, ac proinde jam non suppom 
potest ita commode antiqms tradifiones cafhol,- 
cas iuvestigasse et reperisse. Pra^terea vero nec 
memoria alicujus qualicnmque modo celebrata 
nee fama milgaris miraculorum satis certa viden- 
tur erclesiastici cuHus indicia. Donec igitnr cer- 
tiora i,motescant, ab Haraldi gestis inter Acta 
nostra refereudis abstinendum dnxinuis. 
S Hennenegildus marfgr notafurhodie in menolo- 
giis (/ra.c/s(3), qnem Latini colunt die 13 aprdis, 
uhi de eo in Actis nostris dictum est. 
Hennenegildus monachus. In martyrologns seu 
memloqiis Benedicfinis celehratur ad hmic 
diem memoria S. Hermenegildi monachi r^m 
apud Tamagum de Salazar notatur ad djem 
9noi-eudms,propter rationem mox tndicandam. 
Solum autem hujuscuHns f,aulament,nn habefur 
quod leqifnr apud Amhrosium de Mo,-ales {^) 
G ri^«/-V^:Sancta Maria Saliciensis (de la Sa - 
ceda) hodiedum exiguum eremitorium est, 
tertio ab urbe Tudensi lapide, rum.s mgentis 
monasterii adjacens, qu^e illud opere mumfico 
conditum demonstrant, vestigiis adhuc supere- 
minentibusquibus antiquai ecclesis et claustn 
atque aliorum quorumdam ccenaculorum figura 
appareat. Ferebantur vulgo illic condita esse 
corpora gloriosi principisHennenegildi ejusque 
genitricis. Sed nostris diebus non defuit qui 
devote locum iUum perscrutaretur, illoque 
exterso, reperta sunt duo sepulcra lapidea 
opertoriis suis munila, quonam alterum erat 
Utteris vacuum, alterum vero hanc pr*ferebat 
inscriptionem quie profecto errori vulgan occa- 
pionem dedit : 

mHOCTUMULO REQUIESCIT FAMULUS DEI HERMENE- 
GILDUS.QU.OBIIT DIE QUINTA FERIA QUINTO NONAS 
NOVEMBRIS. ERA DCCCGLXXXI. FRATRES ET SORORES 



ALIOS DIES RELATl. 

OHATE .Bo Nos. iVof«m cst ^rs Wspani<^ D 
Tmom ,-espoudere annum Christt natt 943 (5). 

bns,qna^ nofa ,dique nusqnam -^ f'^ [^ 
Liur-^Putavit indeUorales ad dwn kalen- 
ZZ retrocedendum csse, et in ver.one h.p<.- 
:"aillius inscriptiouis Her,neneg,Idum ohusse 
; >,o,-emh,is Ldicavit. Jdem tameu ..sp,.a^ 
L est crorem i,repsisse in scnptnra, et « - 
lem V. NONAS pro v. idus perpe,.m scu- 
,Ze : qnod omnino assmdt Tamagus de 

"^aazar k ^' '-^^- '^^'^ ^T 7'^»^ 
He,-me,m,ildi ,nenfionem n. d,em J ov u 
h,-h rejecit; confi,-maritque Heurums llo- 
1 (7WX qnod dies nona ,^ovembr,.s a,uu 

i:miuq,u,,fa,,,fe,-ia.nm-E^M.^^^^ 
Aru. Wioiin ,nartgrolog.o -- f f-- .^^^^ 
sianavif : In Hispania, monasten Sand^ 
Si . de Salzeda, sancti HermenegUdi mona- 
TH<'foMe,.a.-d,..ifem:^nn\sp^^v.,s^.^^^^ 
H menegildi monachi. Et sn-nud,au eos ad 
^mdem diem Ferrarius Insuo Cc^"^^^^^ E 
raU -Salsedie. S. Enneneg.kh monachi, wtans 
SaMam oppidum esseHispani. ,n C.Ualaun,<u 
At ,ni,-a ILeritate Christophorus Heu,jcez 
Zjusmodi ad diem 1 norcnbns M.,uMl-> 
Ze,r,eusi eloginm i,iser,ut: In S.cUia,depositio 
sancli Henuenigildi monachi,qui in monasteno 
Sancbe Mari.^ de Salsede Cistert.ense mstitu- 
fr^mpIexu.postvariasanctitatisop.^^^^^ 
adniiranda vii-tutum signa,approp.nquant fm^ 
vit^ su^, anin.am puram m manu Grea or.s 
I^mmendans, l.tus n.igravit ad Chr.s unr. 
Vademaue citat Fr. Bi,m-uan : Ex relatione, 
■;wJ,quamadmemisitR.P.F« 
Bivarius, Observanti.e regulans Ordm.s Cistei- 
tiensisProcuratorGeneralisRomie, m qua dum 
agitur de Sanctis SiciUce,hoc legUur : Pnma 
novombris, sanctus HermenegUdus monachus 
Cistertiensis,in n.onasterio Sanct^ Manas de 
Salsede, etc. Credibile p,-ofedo non est h^c 
ha,msse Bivarium ex alio foufe q,iam Amb,-os,o 
Moralio. Itaque propria aucto,-itate Hennene- 
qildum nost,-um Cistercieusem monachan com- 
mentus est et ex Hispauia in Sieiliam franstnht, 
nuum tamm Ordo Ciste,-ciensi.sprtmumanno 
109f^ ac proirule ampUus amus loO post He,-me- fc 
neqildi ohitnm exorf,iS sit, nec uII,nu,nonaste- 
rium Sicilieuse Sancim Ma,-im de Salseda m 
Annalihus Cisfcrieusibns usquam memo,-etm; 
i,n,uo nec oppidum aut pag,is hnjns no,mniS m 
Sieilia uUus, nisi Salsedm nomine desig,mri sup- 
pnuas villam iu f,-acfu Messanensi s,fam,vuigo^ 
SaUce(9),»&i ta,uen unllnmalicujns mo,uiste,-u 
restigi,m indicatur. Henriquium exscr,psd 
Bncelinns ef secuti sn,it auctor Caleudaru seu 
Martg,-oIogii Cisferciasis, Heredia et Uterle 
Ad cuHum veroHernmiegildi ,tost,-i qnod affmet, 
profecto ad illum asse,-endnm suffcere nou vtde- 
tur epitaphium a MoraUo exscriptitm, qmtmqm 
nullum aliud ejus cultus proferatur nukcnu,i, 
mtins ,u>his visnmest i,ifer praite,missos adh,mc 
Uem ilU locnm da,-e. Neqne etiam Castellanus 

11 . i: j.*i..7...^, fiftfi- 



aususest eldem santiivel beati f,t,dn,n att,-t- 
huere, sed venerabUis tantinn, uhi in suo Martg- 



(1) Armal, ad an.980, n. x.- (2) AnnalEp,scSlesv.cen- 
«i<» , p. 73. - (3) Martinov, Annus <^^-^'fJ"'^''%'^ 
Nov. - (4) Coron.-ca de K«^«>-i«.lib.xv. cap. 18(^on.Vm, 
p 227} - (5) A,t de verifier les dates, p. 17. - {h) Ma,iy- 



rolog. Hispan., lom. VI, p. 91- - (7) ^rf/Tn"!?' 

om XXII p. 54. - (8) Cfv. Art de .^,-ifierles datesV^ 17, 

50. - (9) Fv. Sacco, Dizio,.. yeograf. di SmUa, tom. U, 

P- 1^- rologio 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



A rolo(fio universali ad diem 5 novembris scribit : 
SalsfdiK, pvope civitalom Tudonsem inGallEe- 
cia, venei-abilis Henncnegildi nionachi. 
S. Hilarius, cujus frequens hodie apnd Vsnnrdiiios 
ef olihi niftitio orrnrrit, die 13 janKarii tructatus 
fuit. Hodit' aijHur festum translationis ejtisdem 
sancti,quod oh frstum Omniam Samiornm i)i 
alium dirm Errlesia Pictaviensis transfert (1). 
Jacobus presbyler, ejitsque diseipidi Jacobus dia- 
conus «c Dionysius, monarhi, qni hodii- rifantur 
in Anno Slavico Martinovii,i>rxtermittuntur, 
donec sciamus utruin pro fde catholica an pro 
schismate (jrcecornm mortem ohinint. 
hi\encnspresht/ter in maiii/roloijio Withfordii dic 
1 nov. recensctur his verbis : In Hispania, festum 
S. Juvenci presbyteri, notabilis dot-trina^ viri, 
qui quatuor evangelia versibuscxpressit et alia 
utilia opera scripsit. Hic Juvenens preshyter, 
omnium poefarum chrisfianorum ceieherri- 
mns, a S. Hieroni/mo magnificc laudatus, a (jui- 
busdam uuctoribus inter sandos confessores 
annumeratus, ad diem 12 septemhris pneter- 
wissus fuit, iiuUo cuitus vesfigio reperto. Quem 
B nos,liret illnstrandx hnjus prxclarissims vitsa 
cupidissimi, oh eamdem causam prxtermitfimus. 
S.Licinii Acta dedit et commentatus est Joannes 
' Bonamlus ad diem 13 fehruarii {%) : ad quem 
diem ilHus menfionem hahrnt Csuardus ef Mar- 
tijrologinm Uomanum, eademquc die Officio 
dnplici colitur in Eccksia Amlegamnsi {^6).Apud 
plerosque famcn antiquos marf>jrologos,Adonem, 
Bedam, Notkerum, itemqne in martijrologio 
manuscripto S. Lamberti Leodiensis et in Her- 
manni (ireveni aurtario ad Vsuardum, assi- 
gnatur Licinii memoria ad diem 8 junii, quod 
etiam notamt Bollandus (4). Uem vero ali- 
quantidum erravif nbi aif (o) apud sohim Ferra- 
rium ad diein kalendarnm novemhrium, qno 
Saitctus decessit, ipsius nomen fuisse adscriptnm 
et perperam ah ilh srripfore in vorafam esse a ucto- 
ritatem marti/rologii monastici. Xam remra 
inter addenda ad marfgrologium sub die 
1 noremhris legiturapud Wionem hxc mentio : 
Andegavis in Gallia, depositio sancti Licinii 
episcopi et confessoris, insignis pietatis et 
sanctitatis viri (6). Iieli<]ua frarfata vide ad 
prxdictam diem 13 fehruarii. 
C S. Longini hodierno die nwmoria cclehrafnr m 
Calendario Mhiopico opnd Lndolfum m 
fasfis sacris errlesix .miopira; ad diem Vmen- 
sisHedar,quiestdies 1 novembris. Eodem dic 
in SijnaxarioMhiopiro apud Ddmann : Appa- 
ritio capitis sancti Longini, qui Christi latus 
lanceaaperuit. Itein inSijmunirioCopficoapnd 
Maium (I) : Inventio capitis sancti Longmi 
militis, qui Christi lutus lancea aperuit, cujus 
martyrium die 25 Abibi describitur. Acta 
S. Loiu/ini fraciafa fuernnt ad diem 1} marfu, 
nhi h'(j'itnr ha:e iuvenfianis capitis historiola. 
S. Lusor, ciijus hodie fit nientio apud Casfcllanum, 
rejiritnr ad diem 4 mn-embris, quo dte in anti- 
qnis martijroUxjiis signatur. 
'^.Wi^xmm, ej)iscopum Mediolanmscm (in. sec. 
' VlJ annunfiant hoc die cafendarium missalis 
Amhrosiani an. 1560, Galesinius, Castellauus et 
Ferrarius. Nos rum Marfgrohgio Romano et 
recenfiori Mediolanensi cahndarin ugemns de eo 
ad diem 5 ejusdem mensis. 



S. Marcianus, qni hodie a nonnnllis recensetuv, D 
iHdetur esse Marcianus, confessar Cijri, vel Mar- 
cianus episc(ipus, de qnihjis agetur die seqiipnfi. 
S. Nabor. In dupliri editione Marti/rologii Vsnar- 
dini cum additionihus, qux vulgo attrihuHnr 
Hermanno Grefgen seu Greveno, legitur ad 
diem 1 novemhris : Pictavis, sancti Naboris 
episcopi. Quam mentionem minan cst omnino 
neque admouito leetore prxtermissam esse a 
Sollcrio in aurfario Greveniauo ad hnncdiem, 
qunm tamen ddigenter notata sint ea qux apud 
hnnc editorem eamdem prscedunt et sequuntur, 
et Sollrrius in prxfatlone sua (S) significet se 
duplici illa editione Greveniana nsnm esse, nec 
certe alia ejusdemjiosteriorprostet. Quidquid sif 
de ea re, illud rerfiim esf, nnllum hujus nominis 
episcopum Ficfavienseni,rel qni in rioilate Pirfa- 
viensi prxcipue colatur, usqnnm memorari. 
Qnumque in (diis auctariis Vsuardinis non pav- 
cis ocrnrrat eodem die mentio Pictavis, sancti 
Hilarii episcopi et confessoris, qux apud Gre- 
venum omissa e.^t, non immerifo, ut vidcfur, 
suspicio oriri pofest hanc annuidiafionem^pcr/ie- 
ram a Gremno ml dliquo ipsius adjutore lectam, ^' 
oeeasionem dedisse ernnieie illius Naboris, omni- 
hus aliis martijrologis sive hagiographis ignoti, 
in Greveniano martyrologio indieafioni. 
B. Nonium Alvare-/. Pereira hoc loco a nohis colh- 
cari jnre miral/ifnr qni meminerit e.a quse in 
appendice fomi III Maii (9) scripsennit decesso-^ 
res nostri. NHdl tamen hoc nohis crimini diiret, sl 
illas qnas dle lljanuarii anni 1878 inysippoue 
arrepimus Ufteras cum eo communicnrerimus. 
Srrihehat nempe Vincentins Ficarelli, S. J.pres- 
hijter : Cultnni canonicum et liturgicum nunquani 
habuisse videtur, ne apud Carmelitas quideni; 
venerationem tainen populareni, pnescrtini ad 
exitum fere seculi decimi soxti,habuit niagnam, 
et vulgo et publice appellabatur sanctus et bea- 
tus- poregrini plurimi adibant ejus sepulcruiu 
votisolvendicausa.Quae veneratio tainen paul- 
latim decrevit, ila ut nunc dici possit nullani 
csse et vix tanti viri extat menioria. Toinpluiii 
certemagnificum ab eo exU-uctum torrae motu 
anni 1755 magna ex parte corruit. et nunc vix 
supersunt parietes et sacolkim iuajus,quod ver- 
sum est in museum archa^ologicum.Post expul- 
sionemreligiosorum,quaeinhocregnoeffectaest F 
anno 1S34, ossa venerabilis servi Dei e sacello 
interiori monasterii Carmelitaruni translata 
fuere ad sacellum item interius monasterii 
canonicorum regularium S. Augustim, vulgo 
dicti deS.Vicente de Fora, quod nunc est resi- 
dentia Em. Patriarchse, ibique asservantur, sod 
sine ullo cultu, in capsula Hgnea et fere neglecta. 
Processus sivo Ordinarii sive apostolicus pro 
eius beatificatione nunquam viriontur mstitu . 
fuisse acta nullanoque in tabulario patriarchali 
neque alibi repei-iuntur, et fnrtasse nunquam 
extiterunt;nuUa enim memoria invemtur.Pau- 
cis at)hinc annis R. P. Generalis Carn.elitarum 
Ronia scripsit ad sacerdoteui Lusitan.m. m.h. 
lamiliarom hic commorauteui, oirio.Mq.H- rn...- 
rnisit ut quidquid invenire posset colligeret et 
coraiu Em. Patriarcha aliisquo viris idoneis 
discuteret. Mmn.s sihi de.nandatum sacerdos 
sedulo executus est, sed pra>tor id quod apud 
auctores Vit^ servi Dei et in chromcis Garmeli- 



- ro. . , D 900 - (7) Script. Vei., Unn. W, P- 99. ^ (8) Num- 189. - 

(l,Cfr. Act.SS., lom.IJ.n...p.7<i'.., nu.n. o. ^ (2M'^/. ^;^^' J/ 

SS. iom. II Febr.. p. 675. - C^) \m p. 677 nu.n. 19 -- (^) ^- 
{4} Ibid., nun.. i:i. - l'>) Il>''>-. ""'"• ^'^- - (''* ^'■'"""" ^ '"^- tai'U"^ 



8 



PR.ETERMISSI ET IN 



A larum invenitiu-. vix ^Uiquid aliud coUigere 
potuit... Idem sacerdos edidit libelluin m quo 
reperies nonnulla ex supra notatis brevem 
narrationen. aliquot unraculorum et libeUnm 
supplicem aUquot episcoporum ad Pont.ficen., 
cujus tamen libeUi exitus nuUns fu.sse videtu . 
Nec Rom^ apnd Fahr. dr Monfe Canneh qiud^ 
nuam servandocent littera^ dicO marfnejnsdem 
Lnijuhente Adn.. Jiev. F. aencrali,nobisHoma 
transmis.^. liaqnc qnum Vita hnjm sanctummi 
viri auctore Antonio Fodei-icioCostio l hjjpone 
anno 1723 t>n>'^s data, quam snb ocHhshabemus 
,nmdam referat unde snademnr ut a qmdlihet 
decertiendo mnltum caveamns, rem in medto 
dnximus reiinqnendam, donec I)eo jumntepra^- 
sentes monumenta sanrtHatis perscrntati fueri- 
mus. Lihellus de qno P. Ficarelli, tituium hahet: 
Memoria sobrc a phase christa do grande con- 
destavel D. Nuno Alvares Pereira, peio P. Jose 
Antonio da Gonceicao Vieira. Lisboa. typ. de 
Souza et FiUio, 1871. Vbi (p. 03) invenies htteras 
snvplices ad Clementem X datas mense maio 
anni 1674, ad Nonii Imitifieaiionem ohtinendam. 
B Nmrtiam vidmm, Tertii Ordinis S. Franelsci,qn^ 
anno lo96 e vita migravit, beatam appellat 
hturus de Monasterio, nonnullos afferens 
'auctoresqniejusencomiaceMrarunt,sednuUum 

leaifimi cultns certum documentnm. 
S Oddon, eremita Tndensis, a solo Tamaijo e.r 
' firtitiis illlsJnliani TolHaniAdversarus ad hanc 
diem Mart,p-oIogio Hispanico insertus est. _ 

S.V^ievm(WalliceT>-.xd-^^n)Tlia^^^^ 

Britannici7wstris diehus edidd W. J. Kee.'>(\). 

Quam utinam cognovissent majores nostn uh ad 

diem 15 aprilis iUins Sancti Arta tractar>mt 

S Polycarpus.P06''g««'« Sau^saijussanch Mathu- 

^" riniActa retulit,in kunc modum de Fohjcarpo 

nr^fatiUathuriniepiscopo,dicereexorddur,pte 

utiqrceSaussa.jana:M vero, tainelsi impense 
tanto confessori gratulemur,qui divme actorum 
meritis tot insignia glorise, tot monmienta pie- 
tatis promeruit, tamen non sine dolore termms 
nuod S. Polycarpus, qni eum in Chnsto genmt 
ad tam subUmia provexit, nec exilem obtmeat 
debitihonoris participationem. Nec enim ipsa 
in ecclesia Senonensi, quam difficiUmns lem- 
poribus rexit, quam atroci sub persecutionum 
C proceUa fovit, tutavit, servavit, uUa vix ejus 
exstat venerandffi memorise scmtdla. Cum pri- 
dem eius sacratissimum nomen ex pontificum 
iUius ccclesi* serie exciderit, porro mter san- 
ctosquos ea honorat nuUum hactenus ocum 
sortitussU, adeo ut,sicutopus fuit moderno- 
rmn nomenclatorum diligentia ut suum m ordi- 
nem restituerelur in episcopaii catnlogo sic 
no-^tra hacfere indiguit commonitione ut cultum 
debitum reciperet, qui inter sanctos quibus jure 
tutelai et beneficiorum debito ecclesia lUa 
obstricta est id non solum meruit ut sanctissi- 
mis ipsius patribus adcenseretur, sed speciah 
coleretur nominis reverentia. Nec enim vir Ule 
beatus inter sanctos duntaxat iUius scdis pon- 
tifices confessores annumerandus erat, qui 
polius martyrum honore debuit celebran : non 
ideo solum quod pressuras plerasque, dum 
Ghristi gregem adversusfrementes lupos tuere- 
tur tempore fervcntis persecutionis Senoms 
susVmuerit,sed potissimum quia ob constantem 
ChrisU nominis confessionem ab impns m 



ALIOS DIES RELATI. 

exihum pulsus, in B.^ia.J^ve^^ 

magnarerum penuria ^^ ^'^"^."If^ ' fl.,^^,.;. 
mum iu propugnatione fidei ^^P''~^^^^ 



mmn iri pi-opiigiu.'-^ . Fcflesia 

Ouo nomine Romaiia onmmni matei bcclcsia 

Surimo viros beatos inter ,navtyresackcr>ps,t, 

qu ipsa in Gallia jam pridem eccles.a V en- 

n ensis sanctum Florentium ep.scopmu suum 

rtumu iu exilio mar.yris l-^-;— 

emcopomm manuscriptum sec. A 1 /,?"» sanc 

ejus rcstigium nullum apparet, neque Pet, «,s de 
i'atauJs tant. aucto,-iiatis est nt qucmve 

sandmn nominat ilUco sanctum credas, b««s- 
Zlcanoni.ationonimpedit,inom..uuspr.- 

irnnittatur. 
Potanus. Vid. infra VoUo. . , , , 

SS Publius, Victor, Hermes,Papias, Jus us e 
Vitalis,/.orf/6 legnntur in Usuardnus,poste> o die 
in Uarh,roloqio Fomano et lheron,jnuan,s ; 
qnare in diem 2 novemhris renotiuntnr. ^ 

Pvriecus. Vid. infra VoUo. 

Reginbodo. In Supplemento ad Uenologium Bene- 
dietinum DueeWu legitur ad d,.em 1 novem- 
hris:\n monasterioWirtenbergiae Hirsaugiensi, 
sanct^ memori^ Reginbodonis, tertu ejus loci 
abbatis, qui vita excessit sub annum m.ejus- 
aue historia^ ex n.onimentis et Chromco Hu- 
sau^iensi Joannis Trithemii hrens notitia 
traditur; sed nnllnm indicatur alicuju^ eccle- 
siastici culttis vestigtum. 
S Remedium episcopum et eonfessorem hodie 
memorat Auetarium Tornaeense Ma,-t!p-ologu 
Bedani. De guo quum nusquam abbi ocemrat 
utla mentio, vix duhium nobis videtur qum h,ic a 
die 1 octob,-is mig,-arit, nescio qua scnptons 
illius auctarii oscitantia, sanHns is quem Hie- 
ronymiannm Fiehenoviense adhuncdiem 1 octo- 
hris indicat his rerbis : Remis, depositio 
sancti Remedii episcopi, Corheiense vero 
minusad diem 15 jannarii : ■RemiB, depositio 
S Remedii episcopi et confessoris, ac demque 
G,-evenus ad eumdem diem 15januan: Remedn 
episcopi et confessoris. Uhi etiam certum nde- 
tur aUquam confusionem factam esse inter 
S Reniigium episcopum Remensem et S. Reme- 
dium ahhatem, de quo utroque ad diem 1 octohns 
eqenmt majores nostri. 
Richardum eremitam adjeeto sancti nomnie lau- 
dant Benedictini, Tritheminm secnU qui deeo 
in Chronico Hirsaugiensi hxc retidit: In festivi- 
tate Sanctorum Omnium obiit S. Richardus 
monachus, presbyter et eremita, qui vitam 
soUlariam pro Ghristi amore m eremitano 
juxta Pfaffenbron in Alsatia multis duxerat 
anni^ vivens in omni sanctitate et puritate 
conscientise, multosque tam vitEemerito quam 
sermone evimgelico revocans ad semitas vitifi 
sanctioris; unde et spiritmn habere prophetue 
meruitet muUis miraculis coruscavit. ^««a^es 
autemUarhacenses,qualesrece7isprodie,-n,dC:iy. 
Anno dominil262,kalendas novembris, obut 
frater Richardus,hcremitaPhafl"enbornen. Eum 
vero prxtcmittimus, quum nihU deprehensum 
fuerit quod eultum ipsi adhihitnm significet.Ete- 
nimlitterisdatisadReverendissimumEpiscopum^ 
Argentiiiensem, responsum est die 31 jamiaru 



(1) Cafnbro-British Saiuts, p. 188-197. - (2) Cattil.SS., 



lib X C.6.- (31 Mo,i. Ga-vx. Hist.,iom, XVII, p. 179. 
' anni 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



annl 1878 : Nec libii liturgici noi- quisquam 
eoium qui <le Alsatia sciiptitannil, cxrepto 
Ci'aiididier,boati viri ineiiiineiunt. Apnd Gruii- 
didier vero, tomo VI operuni ineditorum, pag. 
I70,h}t^r Ieguntur:PfafTeiibriinn,jaeens ad qua- 
tuorleueas ab oppido Neocastrcnsi (Neubourg), 
ad diniidiam leucam a Maricnbrunn, ad leu- 
ciiin <-uin diinidia a Gersdorff,fuit olim abbati.Te 
Neocasti-ciisis Ordinis Cisterfiensis. Hanc soli- 
ludinem celebriorem fecit sacerdos oximia:' 
sanclitatis. Riciiardus iiun<;upatus : qni cuni 
plures aiinos ibi vixisscl. cum fania saiictitatis 
obiit. Aiinectuntur quio Trithemius scripsil. 
jYcc /'/.v fPftiord traiiamiscniuf (jiion itnrforc 
H. J). Epixcopo Arycntiiictisi de cailfiii rc iiitcr- 
rogandosi cnravimiis. 
Rivallinus. Vid. itifra Vollo. 
B. Roma;i a Livia iminiiicruid huc die hat/io- 
(jraphi aliqui, decepfi forsan a Leandro Al- 
bcrto, (jui (1) Hcripait hmtuiii iiostrum kalen- 
dis novenibris dieni suum ohivissf, (jiiuin vita 
cesserit die 21 novewbris 1201, ut reirtius ait 
E('hard{^),c.r tcstimoiiio Bernardi Gitidonis, qui 
(jiii in rataf(j(/o uiaifistrormn (/encralinm Ovdinis 
PriEdieatorum, secundum optiina; notx codicem 
Tolosanuin (3), cujus Jectionem descrihendam 
curaviinus, Homasum obiisse notat anno Do- 
mini MCCLXi, xi kal. decembres : undc corri- 
genda est lectio quam exhihcf Mavfem' (4), in ijita 
nuinerus xi ante kal. decembres dcsideratur. 
Attuinen litteris interro(jarimus H. P. Pradd, 
Ordinis Prxdicatorum, vivuin humanifafe jde~ 
nuiH ac glorix saiicforuin valde stuxUosum, num 
B. Romieo aliquis cultus puhlicus dcferatur. Hic 
nosfecif certiores omnem sub auspiciis III. Ej)i~ 
scopi Carcassoneusis adhiberi operain ad obti- 
nendam a sede Boinana (■ultus confirmationcm, 
nobis(jue transmisit non pauca documenta,ijuo- 
runi usus erit, quando, Dei favente gratia, opiis 
hollandianum deductum fuerit ad d/cm 21 no- 
veinbris. 
Simonem Serantonium, e.v Ordine Servorum 
B. Marix Virginis, in heatoruin nuincvum repo- 
suerunt auctor Menohjii Mariuni, Lcoiuirdus 
Coszando {o),Josephus Bro(tchi{ij),sed inter illos 



nil sci-iplmn supersit prscter id quod S. Hidulfi D 
legendis insertum legitur, neque ccrtus alius 
dies nobis innotueril, quo potuus quain hoc ipso 
colatur, quidquid in nonnullis uuctariis Usuar- 
diiiis i-elatus sit ad dictum xi junii suh nomine 
Spinali, alibi autem coli dicatur kalcndis au- 
gusti, velf ut nunc ex auctario Luxoclensi nota- 
tum est, kalcndis norcmbris. Itaque qui hlstoriam 
Sjnnuli, (juanfum ad iios jicrrc.nit, velit ediscere, 
adeat Vitam triplicem 8. Hildulphi, quam cum 
eommcnfario prsvio ct annotatioiidnn^ edidit 
Humbertus Belliomine , Mcdiani monusterii 
ahhiis,tum InterAeta nostra ad diein lljulii,fum 
iii Hisforia Mcdlani monastcrii, vidclicef Vitx 1 
numin.iyj-i:>{\)), Vita; II nuin.4 {[()), Vitx 111 
cajtp. X, XIV, XV, et xvi' exovdium { 1 1 ).— Prxterea 
vcro in Historia Mediani monasterii modo citafa, 
primum occurrit mentio tran.slationis corjiori-s 
S. Sj)inuli ad j)riorafum Bella-valHs, qux ita 
rcfertur c.r.Joaiine a Baijono,anno 1H26 Mediani 
monasfcrii hisfoviojrajjho : Anno autein mciv, 
Bertrico abbatc ct fratribus consentientibus, 
corpus beati Spinuli prjedicti ad Bcliamvallem 
honorifice sublatum a Mcdio cntMiobio, in capsa 
argeiito tecta reponitur: cujus incritis innuiiiera 
coruscarunt, ut a veridicis antiquorum relatio- 
nibus percepi, miracula. Sed iiunc vel ob com- 
patriotarum nialitiam. vel iiihabitantium defe- 
ctuni vitte ct insolcntiaiii, virtutcs penitus in 
eodem cessarunt loco (ll2). Ex frequenfia mira- 
rulorum qux j)rimis femjiorihus jiosf translatio- 
nem iu prioratu BellxvalUs apud veliquias 
S. Spinidi contiyerunt, nomen suum ac.cej)isse 
fertur vicus non procul inde ad rijtam Mosellx 
sifus, ubi fluvium tvajicere et sxpe subsistcve 
solebant peregrini ad sacras exuoias undique 
accuvrcnfes : qui vicus scilicet /»(/f Portus coelo- 
rum (vulgo Portieux^ nuncujjatus est {V.i). — 
Postea autem, anno 1647, pars prsecijyua illarum 
veliijuiarum, majora ridelicet ossa comjjlectens, 
fvanslafa est Bellavalle iSanceium atque veposita 
in prioratti Sanctx Crucis, qul postea in abba- 
tiam tifulo S. Leojioldi dedicfttam exrrevif. Qua; 
vero Bellaimlh revtanseranf, earum j)ars ali(jua 
monasterio Mediano restituta est anno 1730 (14). 



(jui, licct vocati sancfi, nullo tnmen cidfu ecclcsia- Theodorus. In Sijnaxario Mhiojyico Ddmanni 



stico gaudent, et tandcm Catalogus hagiologicus 
C Etruscus, Romai tgj)is datus anno 1731. Quumque 
cjus nomen minime rej>evlafur in fahidis eorum 
qui in Ordine Servorum ut saiicfi cofuntur, 
anno 1861 a Patrihus ccenobii Florentini cum 
P. Vicfore De Buck communicatis, satis crit 
remisisse ad ea qux de Simone scripsit Gianius 
in Annalibus Servorum B. Marix (7). 
S. Spinulum 0'"^;/'^ Spin^, monachum Mcdiani 
monasterii (Moyenmouticr) in Vosago, suh hoc 
di.e laudat Auctarium Luxoviense ad Martg- 
rologium J-suardi, his vcrhis : Apud Median. 
coenobium, sancti Sphiuli confes.soris, qui prae- 
cipuus discipulorum saneti Hidulphi , post 
anachoriticam vitain, quam laudabiliter con- 
sainmavit, clarus luundo miraculis, ad Domi- 
luini migravit. Eumdem S. Hidulfo adjuuxe- 



legitur hoc die : Translatio corporis Theodori 
martjTls, prsefecti militum, in Scatabum ditio- ^ 
nis Sijut in .lilgypto Superiori, et consccratio 
ecclesia? ejus; //( Calcudario ^EthiojjicoLudolfi: 
Translatio corporis Mar Thcodori, et in C(den~ 
dario Coptifaruin apud cumdcm: XAv^niws cor- 
poris Mar Thcodori Shatabam; in Sijnaxario 
Coptorum apud Maium : Translatio corporis 
Theodori ducis ad Sciatabam Asiuti .-Egypti 
Supcrioris urbcni. Theodori ducis translationem 
In ACggpfum nullihi legissc ine memini; susjjicor 
hunc Mar Theodorum esse ahbatem The(jdorum, 
Hon reroducem inHitum. Fortassis hic agitur de 
celcberrimo Thc(jdoro,sanctissimo S. Pachomii 
discijmlo. De Theodoro duce actum fuit die 
7februarii,de ahhate Theodorodie U maii, una 
cum S. Pachomio. 




{\)J)e i-iris illusiv, Onl Frmlic, fol. 186. - (2) BibUoth. 
h-aitUc, tom. I, p. 101. — (3) CIV. L. Delisle. m Notices et 
pxiraits tles ntss. elc, tom. xxvii, pp. 310, 313. — (i) Am- 
pUss. Coltect., toni. VI, p. mi. — mSagro tempioServi- 
tano, p. 110.— (6) Vite de Santi e Beoti Fioreiitini^parH, 

Novembris Tomus L 



p 581 -{7)Tom.l,<;ent.i,pp. 440et441,adanniiml438.- 
IS) Act SS., toni. III Jiilii, P- ^iOS. - (9) Ibid,. p. m - 
(lU)Ibitl.,p.m -(ll)Ibid.. p.2;^2>i34.-(12)BeIhoinme, 
op. cit., p. ^69. — (13J J. F. Deblaye, ReUqnes tie Vrylise tle 
Moyenmontier, p. 5. - fU) Ibid.. p. f>. 

2 Tiinotheus 



^^ PR.ETEHMISSI ET IN 

A Timolhcus nnni>,; ,ui l.fe reUbrafur iM 



; ALIOS DIES RELz\Tl. 



%„c,r.rio Jthiopiro ,i,'o<' «'"''' l>'l'"f"''"- 
'a::!sidr,„es,,i!.r<o,,i,Da„ir,PapMn„. 

(1(1 diem 15 jwiii. 
T, aniu. „,.n-,,n- Mir ,rlr,.;„..r ,„ t<,„.a.r.u:o 

,„ C.,lr„.la,-io r, H,,„....:..-ia Mh.op.n^ 1..,"- 
tl,e„s ,n,.iil ; ,rli.l..a ro,.se„,i,.„, nom.na, .„ ho, 
so,o nomine disc,-epa„fia es,. 
VrllciK. r«/. /w/'ra\'ollo- 

S Venerii translatio. h. A,Ktm-io Flo,-e.„n.o 
■ Vsmrdim „,a,;,„-olo!,ii a„,nn„i"f»>- -" ' ''" 
dir i„ CivitateRet;ii dn ,Em///«, F'»'"' ''"'"':! 
M„„„e„siJ, translatio oorporis beat, Venevu 
nfes.ori;:departibnsU,censiunwnlReg.J. 
pnvdictun,. Ei„s l,;,„sla,io,.,s „,e,„o,;a ..p'.d 
Fhil I.W,-a,l,..„ '-t i» >»a>;'J>-olo9"^ « ''"■'"" 
logiis BenediHinis rejiri,„r «rf di,',„ 3 »orH»- 
in\- Dr ea .Hct.im est a majonbns ,,ost,,s ari 
,/,>'„, 13 septe„,b,-is, i„ commentario p,-»;o ,1e 

S. Venerlo (1). . „ ■ , ;„ 

Vollo Potanus.Velleus, RivaUnus, Pynecu.. 1„ 
m-o q..e,„ desa„rtis B,i,a„„i^ Armo,;c^a„,.o 
maqanice edidlt ca„o„ic„s,hG.„;.h>,, „.,h- 
ca„,„r ad ,liem 1 „ore,„h,-is „o„nun, 1„o."m 
,„e,„o,-ia so!„m se,;;„a est per nom.na q,mrum- 
ir,7/;„,.,-«/,o";Wo,.o,-o"'<''i'"-'™'''";"f 
„,.la.-es. Videlice, S. Vollonis V'^'-"P';'"''^''" 
liiy„i,„s estrics ,,„Wa.» "; «" ^'f " ^; 
nJa S. Brioci. Qnl ^ancins, a„ Ga,;.h,,,1o, ,e e.r 
maiori B,;tan„ia h, A,;,>o,;.;,m re„„, .-t a „o„- 
Zis ,.,.,„ exis,i„>a„.r c„m S. Bonto, ep,scopo 
Claromo„ta„ol?),q>.ico,lt,,,-dieloja,n,cn-,'. 

S Poiani item titnlo decoralnr ,,c„s d,meseos 
]i2cZs.Isfo,;eid,,„,'stc„„,S.Potent,„o, 

disclpuh S. Cohnnbani, j»/ mapstrnm s,„.,„ 
M..^t L„.rori,.m, ac ^ostea,„ A,;„or,ca,, 
elsec„„d,.,„ I>e„,i,s,e,;,m .nonastermm cond,d„ 
juxta allqnam A,mo,;c^. eiritatem, ,p<od san- 
rt/s-s/,,,. o„he,;,a,;t.Pn-n-'>1'"< '■'"•« ""''«»'.''^"- 
M^rolim stataa S.Pota„l,ahb,„,s ,„,.»,»« 
„e,-entis,in ecelesia eao.obii La„tenacens,s(t). 
S Velle .,-«„/te ,nemoriam a„ rlr ,„B,;ta„,..c,s 
,raditlo„lb„s esctlendls versatlssmus, Dame! 



B 



i,,rf„ri™»M/o,r.crf.yv,.,/„„.'.i'-|;;^^™;^" 

(„,„ e^se nomlne ret„st,x ec,-!es,a< (.>„<, 'Cca», 

%r;a,.m ^:z:,r:zj::z:- 

„/;/,, c,i,'S'ia>„ //".'/"■■'■ V""" '"■'"""' ^" "• 

,BI r,>,o infinens. A,leo .„„.'.„ ™"';"'i'^'- 
,,;,,„„ ,-„./,.//„«^ cle.,i,„.^ f„,ssefernre, a 

'ZZ!,s„;,.;,.s. ".'7f;;;:,t;::: 

sa,n'„,m qui in alte.o ,-j„s,le,„ a;,!,e,,s lae.e 
sed,; firlaL Mira p,-Me,ea .ina^dam ,le eo 
„aira„,,.r prod.y.a. *<•« " 

""""""■ :-;;;:r:,.,s ::£"'"• ^^"^" 

;, , ;„ t,-actu Uo,,ensij>..rta ..,;;,„ B!os.-o„e„- 

a!,e (ad ,.;.,i»la ne>„pe pd^^J '"""'' f^^ 

l'rcm hxc sU,t„a p„e,;„„ reprBsentat nudo 

,;*!« .««/.*'•--' /'«""""«"""'";:;;/:: 

,lr,.;, „.a„,.s ...r.n snstctat, nec ci.n.h'""» "', 
„; l>',ie .■o..spl.;t>.r „ndeepis,<opumrdc^»- 
„',„ "suspleeris (5) . Q„i'h,am rero „;...,..'." 
no,,„!a,-i loc,„ ,hn-e ,,.,„.»■„, h,ee,^ta„,es,. 
w"ierus Diel 1 >>or.;„b>^ls iU,gat Mn,-er (G) 

„;,„,„; A,..,...^ta„l i» Barana, a„„o Mi 
1,1, seJqao ,he obie,;t re! quo loco y«/ "., 
tiom,:ino inoratur. Atpr..lp,.e es.de,;,,,. 
,,{;cl„s,;,!t„seechsiastki,ps,t,;b„t,, „„,.„,,., 

:„«,/ ne,i„e apnd M,„-er ncp.e ,.!.b. .■eper.re 

Wnhcbnus. Ilefe,; htem Murer (7), /„ .h.cat.,ae- 

Zsim.Jr ,ad!.ramrlpa.,L,,r.fl>^>, 

nonproculab Imjus orlgine, s.tam esse erc!es,o- 
lam ci qa^.lam ret»-^^ '"'J^cent f'"»"' > "' 
locum iihnn ad S. Wilhehni odgo appeHa,;, 
atque, «t videtur, in ecdesioia corpas c„j„s,,a,„ 
leaH ,-eqni.'Scere ; .■n.i.,s bea„ ,'1.; r.tx et ,„o,-t,s 
uHa nspiam „.e.„o,;a e.stai. lpseta„,e„Mur^- 
solo hoc ^.dieulx nomine et forte qnam ,psedh 
assi.i„ar„ ^tate „lr„s, h^c sufficere putar„ ut 
ad dkm 1 «oren,b,-is B.»'i!he!>„>.>„co„fesso,-e,„ 
rl,ra annmn 1000 vita funetum affirmaret. 



(4) MaliS. A„tiqmlh A' Marhihan. p. *«. 






-955^ 



^^- 



DE 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



11 



D 



DE S. PHOTmO EPISCOPO 



BENEVENTI IN ITALIA. 



<;. V. H. 



SKCUtO 1. 

S. Photimis 
primua 
Beuevfu- 

taniis 
tpiscopits, 



ob inolitain 
trmlitioueni 



Iufef pluriino.^ S. Petri (nsi.ifudo^, quos relnti a 
.^nnrto t(j)o.-<tolonini prhidpe fcrk.ms mis pra'- 
posifo.t Italoriiiii pla iraditio i-eneratiir, mnctus 
occnrrif Photinii^, fjncm priinnut ecdesixsux anft- 
stitnit liciicceiitnni cohtnt. Tlnic .^ancto episcopo 
ciiltuf! }}Hh(icu.s exhibetur iu ecclesia catlwdrnli 
Benerentaiin, coiiHecrato altari in honorein S. Pho- 
tini f*';(( rrliqii-i.s xanrtls llUns EccleHiai episcopls. 
Conftecrafiouis arta hnhentur In archirlsrathcdralls 
,'(rlr.sia:, (jux ihldcm ijm- legl atino 1880, die 5 jidii, 
fn.srlrnlo roinjjlc.ro arfa ab amio I(i8(i-1692, quo 
nltiino anno 1692, dle sej-nndo niensis decemhriit, 
pr,rdlcfnin altare consecratuin fuit. In dij)ftjcho 
errlr.^ia: Benerentann; qtiod anno 1691 m syiiodo 
B provmciaU ijublicarit Ursinus nrchlej}i.sroj>us, ita 
legltui- : S. PhoHnu^; ab apostuloruni principc 
orrlinatus anno xi.. 

:2. De S. Photino Marlus dc Mpcrn, arrhidiaco- 
nus Beneventanus {\),sequentia tradd : Sanctus 
Photinus apostoli Potii discipulus, ab eo Bene- 
ventuni missus anno Domini circitcr 40, fuit pn- 
nius qui opiscopale munus Benevcnli pxerecret, 
ox majorunt nostrormn traditione. Quod proba- 
bile est, cinn nedum Neapoli S. Pctrns opiscopum 
constituerit, verum etiam Puteolis aliistpie in 
locis, etmultomagis in civitate Beneventana eo 
tempore norentissinia. Decodein sanrto Irrfnnns in 
Hagioloijlo Italico (2) : Siinctus Photinus, ut vul-o 
fertur, primus episcopus Benevento datus tuit a 
sancto Petro apostolo,circa aunumDomiui xl.Hic 
Beneventanos ad Christi fidem sua priedicatione 
adduxit, et cum aliquot annorum spatio gregem 
sibi commissuni rexissct, migravit e sasculo, quo 
anno prorsus ignoratur, qaemadmodum successo- 
rum ad S. Januarium usque nomina interciderunt 
etacta. Joannes de Xlra.^froi^i^^diptgrhon ^.Bene- 
i^entana; ecclesiai exordiens,priino loro S. Photmmn 
ponit his im-bis : S. Photinus, natione GrfBcus, ab 
ipso apostolorum principe primus adlectus fuit 
cpiscopus,anno parta: salutis quadragesiuio. Can- 
felins qnoque noster{'^) : A sancto,«/V,Potino {Petn 
apostoli di.scipulus erat) Bcneventani ad christia- 
nam fidcm eruditl suut. Qnihus ronsentd c.riinius 
Joannes de Vita, Benemitan^ ecdesix canoni- 
cus (5), a.^.^erens Photinuni f'.s>r qui prior ab apo- 
stolo Petro Benevcnti cpiscopus ordinatus, Bcne- 
ventani episcopatus rcligionisque christianaj m 
eam urbem invecta* fundamenta jccit. Quam 
tratlifionrm jure ar merlfo conunendari dlrlt sait- 
jMcitatesua. Ac Beneventum tpiod attinet, smce- 



<; 



rior lorlasse, inqud, quia ecteris .siiuplicior ad 
posleros ejus rei tradilio pcrvasil, duin de suo 
primo cpiscopo Photino ac di' Pctri in sua HKcnia 
adventu nihil mugaificuni ac quadaiu miraculo- 
rum pompa illustre jactat : eo dunitaxat contenta, 
iit cumdom Photiniim primum sibi ab eodciii 
Pctro cpiscopum constilutum velit. 

:i Vmis qi(i huic Beiipventanx fradHioni oboim quam non 
IrU, Franrlsriis fud Parm, Beitrrnifanus archk- Inttrmutmen- 
j)hcoj)Us, Jonnnis de Vda a-qnalis. Hic vir, ita ^'^ fjj'^'" 
refeH Joannes de Vita (6), in encyclica epistola, 
qnam ad pasloralc patritc su;e munus evectus de 
more conscripsil, primum Bpnevcnti episcopum, 
contra quam hactenus creditum vulgo fuerit, 
S. Marciiuumi. martyrem discipulum sancti Petri, E 
civibus prorsus ignaris putcfecit. Causam cur a 
recepta sententia recessisset, hanc mihi humilitcr 
sciscitanti benigne reddidit. quod scilicet in 
Usuardo S. Sophiai, in bibliothccaVaticana asser- 
vato, cuiX aut XI seculi autiquitas tribuitur, ha;c 
in mcnse junio aliquaudo se legisse meminerit : 
Beneventi, S.Marciani episcopi et martyris,disci- 
puli S. Petri. Hxc apnd Joannein, cujns cerha 
sequrntia tofo cum assensn reddhniis. Po.tt rdatuin 
enim diihia: fidel Inrentuin, ita pergit : AiMeov, 
non id mihi statim pcrsuadere potui, quod cx 
dubife fidei monmucnto vix verisimile conjectai-e 
sinit perpctuiim apud oumes ejus rei silentiuni ; 
quis enim credat, cum longo tempore ecclesia 
S. Sophife ejus codicis quotidiana pcne lectione 
uti debuissct, atque adeo vulgatum apud onmes 
Beneventanos S. Marciani priini cpiscopi nomen 
jam fuisset, ejus tameii rei ita pcriisse meinoriam, 
ut nullum vel Icve vestigium ad posteros permca- 
veritV Qui rerfe conrludlt, et nos roncludhuus rum 
Ipso : Doncc igitur meUora atTcraiilur, tutiiis mihi 
erit communem illam vetustissimamque sequi tra- 
ditionem pluribus non mediocris notai probatam 
^criptoribus, quie S. Photinum primum Bencventi F 
episcopum a sancto Petro ordinatum fuisse testa- 

^i. Maneat ergo i^uus S. PhoWno honor et locus, putari potest. 
qiiemnidlis quidem antiquitatis monumentis, sed 
venrrahdl sanrfx Benerentanx ecrlesix traddione 
prhnum cjusdem ecrtesU' collmns eplscojmm. An- 
ntim tamen ordinationis, queni duhium plenque 
frndunf, rlrca quadragemmum Jiost Christnm 
nafum nequaqunm ronsfdurrr andrinns; opina- 
murenlm mnlto post fnnpore Petrmn Benevento 
episcopum dedisse. 



(U Chroiiolova episvoporum ecdesiie BeimeHians,'^. l. 
^ m Ap. l^ghelli. Ital. Sacr., tom. VIII. p. 13. - (:t) /'-"«- 
cothccu Bfuerentanu, lib. .. c. 12. - (4) ^fetropoUtanarn.n 



urlinn. hist., part ui. diss. .... c. 8. n. 6. - (3) Ant^^t 
Benerenta,,., tom. I, diss. Ui. De temporeq..oprunum Bem 
t-enti .^uscepla est christiana fides. - (t.) Ibid. 



DE 



12 



G.V.H. 



SECCLO 1. 

Qtiamquatn 

dociimeiita 

antiqua 



m SS. ATHANASIO ET THEODOR(» 

DISCIPULIS S. JACOBf 

COMPOSTELL.E IN HISPAMA- 

§ 1, Traditioiuim de SS AlhanasK» 

reeeiisio et crisis. 



B 



traditio de 
his sa>ictis 



Itrsecedit te»i 
pus quo titr 
bari ccepit 
hisforia; 



T..onsemelh,<,perH,,o,tro«cuuionn,,M\v,xnmn"e 
\^Tlieodori „o,nii,„ p,-^,h,'e^^sa,-ib„s Hos/iv.v „br„i 
il f„,_.re,ef„;„„'ji<eA'i; t„„ep,-s:fei-missa n<lk<,le„- 
,lasnove„,h,-ismise,;,„t. Sie „'l <li';„ -2r,j„l„[ 1 ) '"'<■'• 
,,rBte,;„iss,>s h'jit„r : AthanaMus et Tlieodorus, ut 
comites sancti .Iiicobi iu Hispmiia relicti.juxa 
mamstri sepulcruui apud Cou.postellau, tunuilat, 
exMaurolyco, Felicio, Galesiuio huc rcnuss, sunt 
15 n.aii, to,n. llI.p.44W, atque iterum in pneter- 
missis2.5 junii. Dc iisdeu, etiam. ot alus S.. acobi 
upostoli iu Hispania sociis aut ab eo ordma ,s 
episcopis.aclumin co„nnentai-,o ad Acta CifiCili 
episcopi Eliberitani, ad dieui 1 M.ruarii. Rec.irrit 
iteruui sernio de Atlianasio ton.. 111 Aprihs, pag. 
1(301 et Blibi. Quid de utroque aut alterutro hoc die 
dici possit equidem non iuvcnio ; ueque eiiui, lu 
AclisS .lacobi me..,orantur.Si .|ua 1 aniayo lides 
est fuerit Athaiiasius iste CKsaraugustanus epi- 
scJpus, queni referre ipsi Inbnit 1 noveiiibr.s, ad 
quem proinde diem reui totani ex Sampiro alu^- 
que exauiinandain lemittiinus, 

si Molestissimi t.-e,liipl ';'",„ ";"'-■ '■-•'.'" ''■J"'"'"- 
di^Ms,:,;im eh,-o„ieo,;,m fi'p„e„tis ,le,;,et„m tot,es 
reeoi„e,-e e,-u,„hen. Hisp„„o,;,m Ustor,cum lo,^,e 
gr<,ksim,.ma,,di„,,,<,s,Jo'.,,.M'v;',,'<„n{Y^»- 
cos se discipulos divo Jacobo adjunxisse, quo 
tempore ft.it in Hispauia, fama est. Qui plurimos, 
novem numerant : Petruu,, Eborce ,.i L,,sitama 
episcopum, pro quo nonnnlli Thes.pho.iteu 
substi tuunt. pra.suleinBergitanu.n, qu^ m-bs no,i 
■; ocul Almeria sita erat ; Cecilium Ehber.tanuni; 
Eufrasium Illiturgitanum ; Secundu.n Abulenseui , 
C indaletiun.Urcitanum (Verga opp.dum esse cre- 
ditur in Vasconu,n co.ifinibus) ; Torquatum Acc,- 
h num, id est Guidixensem ; Hesich.um Garthesa- 
u.n, lon procul.Vsturica; Athanasmm de,,iu... 
t Theodorum. sacri sepulcri («■•'-■°'» ; ^ "^ l^" 
fert, custodes, quormu ibi sepnlca dextia l*va- 
nue ...onstrantur. Sunt qui hos omnes Ro,ua a 
Pe ro et Paulo apostolis a.nandatos in H.spaniam 
nutanl, gratia evangelii promulgaudi. P,o,sus qu, 
rstori^in ante quingentos ferme annos scnpsi 
Pela-ius, Ovetensis episcopus, Jacob. discpulos 
Lit Cdoceru,.., Basiliu..., Pium, Gr,sogonun,, 
Theodorum, Athanasium, Maximmn. Nos, quo- 
niam rermu antiquitas certam scnptiom deroga 
fidcn, liberam lectori judicium de tota hac re 

rdinquanius. , ,■ i 

^ ILrr Mark.ua; cnl pendm fMjmhninn 
dieeniifama ab antiqno durio, nonrerta dommen- 
Lru. U, sanctorum viromm S.Jaroh. d>.npna. 
tum con.tare. Quareafrpnmcenscmn. n.oro.Mon. 
rudlas adlnlere molesiia., srd n„^ Uberum 
jndicimx rdinqnimus, ita ut ips, Hispanorum fra- 



ditioni, S. Jacobo AthaM;,siun> cun, Iheodoro 

[ii^rip^lo. fribucnti, adk.rcamus. ila-r ennn ane 

avipius nnJle annos apnd Hi.pan.an, fau,a vale- 

J ..fque antiqnissiml^ ronsl,pn,ta <hnnnenUs . 

ona- dormnenfa nou adhibemns ad re, fidem astru- 

endam;distant enim ionnanr rpundnu, a rennn 
narratarum temporibus, septnn frre sernla; sed ho, 
ndenf apud nos,quodfestanfvrist,mtm ecclestarum K 
fraditionnupfuriunsanfe secnlis qnam fals, rhro- 
uirornm ro.n,ulatores fotam turbare rr,pernnf 

hisforiaun ■ m . «• 

4 Prins dorun.entnu> cst ep.sfola Lcouts III, eisnffnnja,- 

iLnd PontiPns : qna.n, siruf et cd lam Jt^ U.^^^^ 

aJfera>n Calixti II,ad calcem hvjns commenfan 
intcqran, p,'ofcremns. Jbi post >,n>-ratam S. Jarou 
translationem Hic>-osol,j,nis in Hispan.a.n sanet>- 
mo' co,-poris sep>ilturamM^- f¥'""' ' »'^"« ''\^l'^"', 
sahibri consilio, duo clientuli ren.ansenint ibi a. 
custodienduui pretiosuui laleutuui. lieati snhret 
Juobi eorpus veneranduui. quorum umis dictus 
est Theodorus, alter vero Athanasiu^. Alu vt-ro 
discipuliDeo comite ad pr*dicandum Hispanias 
in.n-essi sunt ; ut pn^misimus, illi duo discipuU 
pedissequi, pro reverentia illius mngistri. dum 
smnmocumaflectu pr=tfatum sepukTum pervi- 
rrilcs indesineuter pervigilareut, jussermit se post 
obituiu suum a cbristiauis juxta magistrum 
suum. unus ad dexteram illius. uhus aii suustram, 
sepeliri. Sicque defiuito termino vit* natura; 
debitum persolveutes, felici excessu spiritum 
exhahirunt cueloque animas gaudendo mtulerunt, 
quos iineceptor non desereus egregius cci-lo terra- ^ 
quesecmu collocMri obtinuit divinitus. stolaque 
purpurea in a^terna curia cum eisdeuL discipulis 
-^audet oruatus corona, miseris se deposcentibus 
hivicto suffVagio palrociuaturus. Alte>->nn dor>t- 
mentn.n est episfola Cali.rti papx II, ^n qiM 
scfjuentia leqiutus : AUi vero discipuli, Attumasius 
scilicel et fhendorus, ut lu ipsa beati Leoms opi- 
stola scribitur, juxta apostolicum i-orpus. luius ad 
dexteram et alius ad la;vam, sepeliuntur. 

5 Pr.rfev ea qnx in „troq,ie dorumenfo /e<,i>nns, etnup.jco^^- 
nibil de SS. Athauasio ef Theoduro »o,in,>is. Sic f'^f^."/^;._ 
erqo statmndum ridetvr: Athanasms et 1 lieodorus ^^^^.^^^^^ 
S. Jarohi diseipuli fueru,d,saurfi apostoli sepnlcn 
custodcs,cf post beafinu ,uortnn nniis a de.rtns, 
alter a sinistris S. Jacohi tn>nnlati qniescn>d. Ilvr 
est pura IIisj,anoru>u f>-adifio, cni adhi:>-nn,is 
ianto libeutius .juanio ape,i<,. nuper i^epulcra 
S. Jacobi et discipulorum ejus atque in eadem eccle- 
sia repe>-fa ossa >najus ifli pondus addidernnf {:^). 
Vnusquisque a,de,n ,'id,-f ,p,a,n lainm ct speciosu,n 
fingendi campum h;e linca- falsariis dcsig»a,r 
pofvn-iuf. Quos a-fp-e quideu,, scd famcn se(,nemur 



(1, Tom. VI Julii. P. *. - i"^) ^'- '-^^"^ "^"i"""^' '■'■■ ^^- '■ '^- ^ '" ^^'- ■'"^^"' ^ "■ 



vsque 



DIES PRIMA NOVEMBRiy. 



M. 



Pspudo- 

De.rtcr 



A usquead Taninijin». qni dcfrienfihus Arfis, ipsr 
(Hguafusesflionnii sancfornm Acfa quintoderinin 
jiostohifum enrum seculo rompoim-e. 
A„tiq>'a< tra- 6. Fkmus Lucius (Pseudo-) De.rfer in Clironico 
diiioni qux- adau. r7(nW/.V7; MuUos etiunidiscipulos, pra-d- 
daniaddidit p^os autpm numoro duodecim, more apostolico 
""■"'"" mHispfuiiaiii sfcum porUil. Scilicet opisnopos 
Basiiium, Pium. Atlianasium, Maximum, Chryso- 
gonum; prfsbyterosTheodorum.Cfecilium,Thesi- 
pliontem, Iscium, Culocerum; lectores Torqua- 
tum, etc, efc Athanasii, quem hir nominarif 
fantum, mox ampUoycm noiitiam dahit u<l annnm 
Chrisfi no, inquiens : Per ba-c tempora sanrtus 
Athanasius, primus episcopus C;esaraugustanus, 
Grsecus natione, discipulus sancti Jacobi ex his 
quos in Hispania liabuit, tota Celtiberia pra;dicat, 
etsemirabilem ibi priestat.Tpseque etTheodorus 
tota Carpclania prsedicantes et docentes discur- 
runt. Tlifodori rnrsus mewinif ad aunnni Chrisft 
41 : Impleta lionorifice legatione sua ac rebus 
Hispanifesanctissime compositis, relictaqueeccle- 
sia Thoodori cura- qufe de Columna dicitur.quam 
B. Virgo sua pra?seutia sospitaverat. beaverat et 
B consecraverat, ubi et prjEClaram imaginem suam 
reliquit (qufe ctelestis redes ex eo tempore fide- 
lium devolione frequentatur), Jacobus cumlacry- 
mis Hispanonun Hierosolymam revertitur. Ef 
iterum nd aunnm Chrisfi 7:/ ; Theodorus. U Ca;- 
saraugustanus episcopus, prsfdicans in Africaun 
Pentapoh, cum Irenffio archidtacono suo et Sera- 
pione et Aunuonio lectoribus martyr fit. Ncc 
multo post dcliituni ejus corpus ad Hispaniam 
■ (ut ipse Theodorus jusserat) prope sepulcrum 
sancti Jacobi jacet. 

7. lu udditiouihns ad Maximi Chronicon, qux 
S. BrauUonis dicuufur, sequenfia carmina hffuutur 
de Athanasio et Theodoro (1) : 



M. Maximi de S. Athanasio pbimo 

CaiSARAUGUSTANO E PI5C0P0 CARMEX. 

Priinus Athanasius nostia fit prasul in urbe 

Angelicreque donuis paslor honorificus. 
PerGaipelanos jactat sacra semina tractus 

Et Celtibemiiriedicat inpopulis. 
Macte aninu pietate. senex. pi^sulque palerque. 

Discipuhis Jiu-obi. ponMticuinque decus. 
Ora pro populo (.■ommisso, splendide pastoi : 

Anchora qui fidei diceris esse, fave. 

Obiit prope CiBsanmgustaiu A. C. .V.t. Colitur 
l novembris. 

EJUSUEM M. MaXIMI I.E S. ThEOUOKO PHIMO 
AKOHIPBESBYTEKO S. AtHANASU CARMEN. 

Hispania? figunt paribus vestigia cuiis 

Divus Athanasius, lum Theodurus amans. 
Presbyter iste fuit primus. docuitque libenter 

In Celtibero dogmata sacra solo ; 
Cumque quater decies complesset Gynthius orbein. 

Cinctus frnnde caput sitlera clarus adit. 
Consors allcriusTheodori, cui data cura 

Custodire sui husla verenda patris. 
Macte animo. Tbeodore sacer. servator ovills. 

CiEsarejp fulgens religionis lionor. 
Anle Deum supplex pvo nobis sedulus ova. 

Qui. duce te *, fidei carpsimus ambvosiani. 



AUcionf: 
fi, V.H. 



e Fseiido- 
Braiflio, 



c 



* ii> ed. dive 
le. 



MaXIMI AU S.\M:T0S PKIMOS CjESARAUUllsrANO^ 
PRzESULES AtHANASIUM BT EpITEGTUH 
ET ARCHlPRESBYTERrM THEODOBrM AC SOCIIOS 
MARFVUKS. 

En pie sacris iidoleuius aris 

Thura nardumque el solitos odores, 

Pra^sulum lurbie. sibi quos patronos 

Urbshabetista: 
Quos habet patres, fldeique primos 
Pra^sules, istis quoque sub magistris 
C^-saris floretnimis urhs, quibusiiuc 

Dedicat ;p(les. 
Laudo te primum, Atlianasi aacer. 
Teque pvffstanti. Theodore, cantu. 
Non minus nostris. Epilecte pr*sul, 

Dignus es odis, 
Tertiuiii et primum vidit ipse Iberus 
Fortiler passum; sed eiiini secuiidum 
Sacva pev tractus Libycossevenlem 

Glaia Gyrene. 
Hic cubant sacri cineves sepidti. 

Quos dolens Crescens sepelire mandal. ' 

Hiiic levat Grescens graviove causa 

Fraler et liospes. 
Et comes supplex Ivena-us illis, 
Qui levitaium capnl esse fertur, 
Atque lectores duo; sed necanlur 

Quatuor ense. 
Marlii sena quater alma lute 
Plebs tibi supplex sociisque saciis. 
Quo die passos memorant, celebval 
Festa ([uolannis. 

S. Tamai/us in nofis ail Marfifro/o</inni suitui Pt secuiidum 
Hispani<um,ad kal. noreiubris, Maximi disticha ImTamoyus, 
et parteui odx saphica- exscrihit. In ipso Murti/ro- 
loqio seqnens eloijium Athanasii Jegitnr : CiEsar- 
augustfe, inCeitiberia Hispani*, sancti Athanasii 
episcopi ipsius urbis I, B. Jacobi Hispaniaruiu 
apostoli discipuli, et in vita et post niorteni fide- 
lissimi coniitis, qui sepulto magistri sanctissiino 
corpore et in ejus honoreia altari sacrato, infuias 
priesulatus induit Ca-saraugustani . ubi et in 
Carpetania et alii)i priedicans, tandem in priiua 
persecutione Neronis martyrio coronatiir. Tan- 
dem S. Afhauasii Acta rompouif in hancfonnam : 

9. Acta S. Athanasii. discipuli B. Jacobi apo- '/"' ^' ^'^ 
stoli et CEesaraugustani episcopi, marlyris, ox 
breviariis et scriptoribus. 

Atlianasius, origine Graecus, Toleti ortus , 

natione Judeeus. cuin in eadem urbe primos eru- 

ditionis et doctrinae flores suxisset, ad apiiem 

sapientiie vir jaiu consummatus pervenit, eo tein- 

pore quo Jerosolyniorum principos et sacerdotes 

Jesu Christo Dumino nostro niorlem intrepidi 

perquirebant. Quain ut inculpal)ilius . ut ipsis 

videljatur, pertu-erent, perepistolas Judteosapu.l 

Tolctum incljiam synagogaiii possidentes mtcr- 

pellarunt, ut ejus morti assenlientes sententiam 

damnationis innocentissimi Jesu subscriberent. 

A.st Toletani, qui vitam. miracula et prodigia 

Christi per varias relationes cognoverant, Jor(>- 

^olymam Athanasium et Josephum, viros adnii- 

rabilis doctrina- et in scripturis egregie edoctos 

niiserunt, ut Jerosolymitanis Jud.eis prmcipi- 

busque sacerdotum aliisque in lcge niagistns 

edicerent, noqna^iuani hoininem iHum do!o perde- 



,„ Ad calcem Cbronici M. Maximi (ed. Madriti, lOM,, p. ..-55. C.r. P. L., lom. XXXI. p. .07. 



rent, 



u 



AUCTORK 

G. V. H. 



iutetjra 



rent, eosque a pi-opo.ito indigno facinore prorsus 
inerterent. Sed cum Athanasius et socnis, dum 
Chvisli mortem redimere propei-ant, .Tero^olymam 
convenis.sent. eam a perlidis .Kid;eis exoeutun; 
iami:im protinns didiiore. Hinc Athanasms v, 
eruditionis curiosius specnlari desiderans causani 
nua adducti ejus principes morlem mtuleranl 
Rcdemptori, tandom protimdius atinovit lUam ob 
invidiani luisse patratam. Tm.c Toletanos suos 
do onmibus ad unuissim certiores Jaciens, doctri- 
nuin Christi ad salntoni (Unntaxat in posterum 
esse necessariam concivibus rescripsit. Hinc eos 
admonet ut si forte aliquis ex ejus apostohs seu 
disripulis Toletum adventure contigerit , lUos 
admitterent, et Glunsti verbum fidomque prom 
coniplecterent. 

10 Ille vero Jaeobo Hispaniarum aposlolo 
de-^ignato conversus adhterens, tandom cum eo 
Hispanias repedavit. et ejus discipulus eleotus, 
onmes iUius regionis angulos lustravit, donec 
C^saraugustam cum magistro ingressns, et cnm 
eo in oratione positus, admirabilom illam b. Ma- 
ri* Virgmis, adhuc in cai-ne manentis, super 
B colmnnam splendentis, apparUionem nUuUus, 
onuUa a beata Dei genUrico Jacobo mandata pro- 
prii^ auribus inteUoxit.Quinhno postmodmn ora- 
torii fabricse interfuit, et a beato magistro dhus 
loci et urbis episcopus ordinatus est. Qui cum 
Theodoro presljytero, ejus socio, post successore, 
in custodiam angohcaUs redicul;^ perseveraus. 
nmlta tempora consmnpsit in Virgmis maU-is 
servitio et obseqiuo. Post haic Jacobi magistri, ab 
Herode decoUati Jerosolymis, corpus a discipuhs 
collcctum et navi impositum, angelorum mnuste- 
rio Hispanias advectum, et apud Mam Flaviam 
Galljeciee appulsuin agnoscens, relicta domo vu-- 
..inea dc Golunma, Theodoro presbytero et socio 
GaUa^ciam perrexit, et ima cuni csetens aposloli 
discipulis eo convenientibus sacrum niagistri 
pignus solenmiter sepelivit, aramque tolo mentis 
affectu reUgiose constraxU. 
compomn U. Hinc solemnibus peractis, Gajsaraugustam 

repedaus, ut talenta spiritualia in postermn lucri- 
facoret per totius Coltiberiae fines eircmens mtre- 
pidus evangelica jactare semina coepit, et ad 
Carpetanos perveniens, etiam imiversam lUam 
recionem pr*dicando lustravU, plurimos ad Chri- 



ex iHuUis 
corynsa. 



(. sti tidem convertens et a fa^ce antiqus legis ad 
vivificantem evangeUce voritatis doctrinan. revo- 
cans. Tandem, cognita per Hispanos preesules 
B PauU apostoU captnra et vinculis, illum cum 
Elpidio Toletano et Basileo Braccarensi Romani 
dimittunt, qui ipsi munera et refecUonem. quas 
Hispanorum nomine deferebat, in eorum siguum 
obtulit anwris. Igitiu' legatione obUa, et de negolio 
coinmisso pnesulibus et fideUbus rationem red- 
dens exactam. ad propriam revertere ecclesiam 
satagens, a gentilimn uiaim tentns, ob fidei con- 
fessionem martyrio kalendis novembris anno UX 
coronatur. Cujus sacrnm coiijus a fidehbus col- 
lectum et GaUa^ciam delatum, juxta Jacobi magi- 
«Iri tumuUun sepelitur et adhuc honorifice requic- 

scit. 

12. Hoe ed exemplar Actorum S. Athanasii, 5»a; 
Tamayus faietur a nemlne specialiter scrlpta 
fulsse ; qnare ea ex oinnlhus composuii. Quorum 
Actorum rationem reddens ita proseqniiur : En 
sancti praesuUs et martyris Acta, qus ex centoni- 
bus abs auctoribus minutatim recensita coagulare 
potuimus, in quoruni prob:itione aliqua subjun- 
gemus : Phimum, circa originom, quam fuisse gree- 
cam asserit Dexter in Chronico, ann. 80, n" :2, his 



DE SS. ATHANASIO ET THEODORO. 

verbis:Per h^c tempora S. AUianasius, episcopus D 
Wngustanns. (iu^cus natione, d.sc.pnlns 
.^:|i Ja^bi, tota Coltiberia pr.dicat. ccmvennnU 
MorilIol.p.c. ^l,comesdeMorac.i7 .3 7, 

et c^teri superius relati. Secundum, de c vih- 
Ite et ortu apud Tolotmn, adsit Juhanns Petn m 
Chronico. n^ 8. fol.O, ubi agens de nuntns quos 
Z.i Toletani nnsorant Jorosolyn;arn conU.n^. 
.entesumrtemDomini,eosfnissoexIolotamsc.v.- 

b us sn. synagog.. refert, et proi^at egreg.e con.es 
L-ensisd.c.l7,fo!.317.etLudov,cusLopezd. 

7. Tebt,.m, de logatione Ronunu pro v.sUando 
B Paulo apostolo in vinculis posUo testis est idem 
Julianus in Advors. n- n, hac serie : lu n.emorns 
f .lust. reperi. qnod ecclesi. Hispame eln.m.nt 
Atha.iasiun. C«^saraugustanum,Elpidnnn To Ita- 

nnm, Basiliun. Braccnre.isen^. qm cum alns oUam 
ex judaisn.o et go.Uilis.uo Paulu... vn.ctun. Hom^ 
vi Jtarent, ipsique .nmiera et refecUones de^.^^ 
tesconsoiarontm-. Quod .pse Panhis o. 10 Epi.t. 
ad Hebr^os doeet. dum dicit : Kt v.ncnhs nieis 
eompassi estis ; idque tuit sub mensem septembris 
anno DonUni qninq..agesimo ..ono Couvenmnt 
Michael de Er/e de Adventn S. Jacobi, c. 19, 
Do..MnrusCasleIta et c-eteri recentiores. QuARTUM, 

de mai-tyrio.die, mense et a.mo obitus b., M.Maxi- 
nms in calco epigrammatis ^uponns posiU ; el 
eonducunt dicta a Bivario a.m. bO, fol. ilb. 
Hinc a Galesinio,MauroIyco et Ferrar.o deviabis, 
qui diem martyrii seu t.a.isitns ad X\ nian retu- 
lere, forte verum diem ignorantes. 

13. Misso tantis,er ^ ''-^^^;--''" '^Xt ^^^ 
„nrum,ut mole maximo,sicpde uummo, .eliqiw» 
'Lniriamus. Hieronymiana, Parmm Romamm, 
Beda Fhrus, Rahanns, Wandelhertus, Notkerus, 
\do ' Vsuardns, AU.anasimn ac Theodoium 
f.rorsu, iynorant. Maurohfcus ad diem 16 maii, 
senfem reliquis de quihus egit Hensrhenius ad diem 
1 fehruarii, Athanasium addit ac Theodorum, 
Leoninx epistolw auctoritate nixus : Duo autem 
reliqui hujus apostoli (Jacobi) comites Athanasms 
et Theodorus in Hispania relicti, juxta niagistri 
sepulcrum apudCompostellam tunmlati jacenl, ut 
in epistola quadam S. Leonis leginms. Galesrmus 
eodem die : In HispaniaSS. confessoruin Cceeiln... 
Athana^^ii et Theodori. E quibus G^eUius, beati 
Jacobiaposloli discipulus,ab apostolonnnpnncipe 



Petro episcopus eonsecratus, Elibentana; ecclesiiK 
priKfuit. Reliqui item, ubi ex urbe Hierosolyma m 
Hispanian. ejusdem sancti Jacobi, quomHerodes 
A'nMppanecarat,corpusasportarunt,indeRo..ia.n 
piW'cti episcopiqueab eodemlacU,adHispamam 
gentium supeistitionibus implicllam mittuntur ; 
ubi hidalenUus Vergitanit, Torquatus AccUans, 
HesychiusCathenan<e,Secundus Abylanai, Gtesi- 
phon AlmeriauEe, Euphrasius Elilurgensis civUa- 
Us episcopatui praifectus, e tenebns mgontom 
muUitudinem pi-o sua quisque regione ad aspi- 
ciendam evangelii lucem revocavit. Ab illis Uom 
duobus, Athanasio et Theodoro, qni ex Hispania 
nun.quan. discesserant, in rnultas iUius provmcios 
partes christianffi religionis discipli.ia propagata 
est. miippus Ferrarius in Cataloyo yenerah 
AthanasU ac Theodori his mentlonem fecit, semel 
ad diem 15 maii, Uernw ad diem 2> jmm. Fnori 
loco ha^c hahet :h\\hu^ maii, GoinpostelUv i.i Hispa- 
nia SS. Athauasii et Theodori, discipulorum 
S Jacobi apostoU; et nnnotai : Ex Maurolyco et 
Galesinio hac die : de iis agit Marieta, lib. I do 
SanctisHispaiUiE,addiem25jmUi.hitabuhstanien 

ecclesiaj Compostella.iai, in quibns sancti quos 
colit annotantur,desideranlar,nti in ed.tis Madnti 

animadverUmus. 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



15 



sohnttmodo 
tradilion'''» 

referinil. 



B 

Qus Pseudo- 
Dextertradit, 



c 



1)011 confir' 

mantiir nisi 

auctorilate 

ilieronymi 

Bloncm; 



animadv.Ttinms. Alteroloco idem profni elognim 
cum sequenti notu : Ex Muurolyc-o et Cuilesinio hac 
die * de quibus tamen ad diom 15 man. Sed ex 
tabulis ecclesii^ Compostellana' , teste Joann.' 
Mariela, iib. vi de Sanctis Hispanife, liae dio. 

14 Qnihm ownihvs consideratis, uvnm conmni- 
min omnihns nurhnm ridemifs ah aliis nlifer 
oniatiun. Nncleus f,sf, Athanasium ac Tlieodorum, 
S Jacohi discipulos,exstitisse in Uispania. Rehqua 
majori minorire aut etiam nulla fidc adjecta sunf. 
Betro lta<}ue </ressum rcferamiis, siu<julis rehus 
-aaeurai^ truiiiim suhjectis. Anfi<piissimum dom- 
juentum, <'pistola L<-onis, et hanc serutns Cali.rtns 
papa, iuter dtsrijudos S. Jacohi Athanasiuni ac 
rhooAovu\nannumcrant,quiju.rtama(/istriJacohi 

corpiis fumuhiii jurehaut, posfquam, te.ste Leone, 
sacrum corpas ri<jili cura cusfndieraut dnm rita 
manerd. Vtrumque etiam Peluffius, Ovetensis epi- 
scopiis, lufer Jarohi discipulos recenset, uti supra 
Mariauam testantem andirimns. In hor fiinda- 
mento traditionis Hispanorum totum Athanasu 
P/Theodori Aiiornm ledipi-inm a postenons xvi 
scriptorihus exsfrnctum est : uut<dmudim sane ar 
lahilc, quippe quod fimdamento male roha-reat 

15 Pseii<lo-De:rterorJinem ducif,fac,tque Atha- 
na.sium primum episcopnm Ca^saraiiipistauum, 
eique successorem assignat Theodoruni, ep,sropum 
oUisdnn urhisseriindum, anuis Clinsti oO et /1. 
Quod qna ,iu<-toritate fccrit pcuitHS vldere nequm. 
Pseudo-Dextrifurtiv-um patrem communi siisfu-^ 
cloue diinnt liomauum Ilifjntram, max}u, sed mm 
inqeuiirirnm,ini,entis sed nou sat sincerj, erud,- 
tionis. Potestifaquefieri nt quie Pseudo-Dexfer de 
Athanasio nrnrarif, e.r Hifpiera; cahuno manannf, 
imenta ah Hujue,-a uon puto. Hahet enim p-a^ter 
alios auctorem ad quem se .■eferaf, nnnn ,uer 
histo,-iros maqnnm, Hic-oni/.uum de Bhncas. II.c 
cnim iu Commcnta,'iis rerum Aragonensmm, ita 
scrihit : Nam post beatum Athanasium ipsius 
apostoli (Jacohi) discipulum, quem pinmmn C*- 
saraugustanenseuiepiscopum memorant, ^^r'. (1). 
Qu^ cum legisset liomanns dr la Hi<jiie,-a,mox 
Oc^auia aTsaniinjustam ad Hieron,jmn„,m,i- 
cam litteras dut, }:alendis juniis anno 1589, rn 
quibus inter alia sc,-ihit : Ad h^c, qua. de beato 
Athanasio, primo C^saraugust^ episcopo. scr.- 
bis, jam ego nonnunquam legeram ; sed an sola 
traditionenitatur, vel aliquo veten scnptore. vel 
membrana, veUm abs te docen (^). 

16 Adqnem eodem anno lodifCa^saraugnsta Or- 
cauiam die20 jnlii ,-esr,-ipsit HiconiimvsBhmras: 
Neque tamen n.inori, in.o vero majon veterun| 
monumentorum nititur copia quod trachtuua est 
i.obis de B. Athanasio. ut is prinms nosti-a. urb . 
episcopus statuatur. Nam iuter ea qm^ a Beutei.o 
et Vasifio afferuntur, gravissima Calixti Papre tt 
ma^ni Basilii de fundatione nostra- hujus augu- 
stissim.^ .cclcsia^dePiIavitestiu.onia, apparent 
etiam istius vei nonnulla vestigia. bunt porro aha 
inhancsententiam non pauca, mimme prorsus 
explodenda:neinpeillustrisac vetus ea ipsa de 
re qua. iu bibliotheca ejusdem eccles.i^ asserva- 
tur historia (ut in ea co.itinetur), in Morahum 
libris, qui diu latuerant,inventa. H. au tem l.b.n 

iidem ipsi iili putantur ^^-/1"«^ ^^^1;!^ , ^^^ 
Grego.-ius episcopo nostro Tagion., a lolet.mo 
con iho regeque Cindasvinto Gottho Homam 



AtmonK 
G. V. H. 



misso, in oratiouibus pe.-noctunti. cuni sanctorum 
ca-tu in divi Pet.-i basilica apparens, ut dicitur, 
revelavit.Exstanl fjuoque et sanctissiinoia.m beati 
,lacobi discipulor.in. quiu appellantur lectiones, 
olinuiue in nostro breviario feruntur. quse ex 
eodeni Calixto, atque ex Leone Papa, ac B.Hie- 
rony..ii martyrologio, sicut didic.t a bealo Chro- 
inatio. necnon a Loinbardorum chronicis ct ahis 
autlienticis lil)ris (naiiKpie in ipsa.-u.n leclio.ium 
l)r«fatiuricula l.tec omnia am.otantuv) excerpta? 
dicuntur. Necnon antiquissiniBe visuntur hodie in 
eoden. templo jampa^ne vetustate evanescentes 
pictune, quibus tota hsec res, au.ibus ou.ni..m 
testata satis, ipsis oculis testatior fit. Iccirco eani 
nohii cunctatione mea dubiam leddere, tanietsi 
neque ita protuU qnin dubilanter illam affiniia- 
rini. ne in alicujus nunium critici aniniadversio- 
neni incurrercm : cum pra;se.tii.. hactenus niihi 
hujusinodi s<nploruin perlej,'cre libros non licue- 
rit. Sed nequaquan. duco inmajorun. traditiones 
inquirendu.il niniis. maxlme iu hls rebns cpia^ ad 
divinum cultum el f.delium devntione.n augen- 
dam pertiuent (3). Hzc doctissimus Blanras nd ^. 
liovianiim Higne,-am dc Athanasio,;jr/j»o te(/J- 
augnsf;c episropo. Qni qua in si'uteufia fuerit satis 
patet. Videndum est qnid sentiant ilU, qnornm 
iinrforitatem inrocat. 

17. Joannes Vnsa;Hs (4) sequentia scripsit : Reli- 
qui duo, S. Athanasius ct S. Theodorus, juxta 
sancti apostoli corpus, quod indesinenter vigilan- 
tes servuveranl. alter ad dextram, alter ad sini- 
stram, a populis quos Deo lucrifecerant sepuUi 
sunt, quos Petrus Antonius Beuter, libri prinii 
capite vigesimo terlio, ab apostolo ex Hispania in 
Jud^am redemite Ca-saraugusta^ relictos. alle- 
ruin episcopum, alterum presb>ierm.i scribil. Sed 
hoc cu.n epistola Leonis non concordat. Testimo- 
nium Bniqcusis uo.-^ft-i Vaswi fotnm ad Leonis 
epistolam 'refe,-tur, qno.Jque Beuter snim-add.f, 
uti hene Vasaius notavit, a Leonis qnstola ahesf, 
En tihi ,m-ba Beufe,-!, i-njus o,-iginalem textnm 
quHm prie manibus uou halj<-am,ex ifalica versmue 
quam Mphonsiis Vlloa conferit (5), latine : Factu 
iUa ecclesia (<u,<jelica B. Vi.-ginis a Pilan) com- 
niissa fuit duobus discipulis, quoru.ii nomma sunt 
Athanasius unius, alteriusque Theodorus. Hunc 
ordinavit (Jacobus) presbytemm, iUun. consec.-a- ^, 
vit episcopum ad p.-sdicandam Do.mm fideni; 
deinde cum septem reliquis iterumHierosolymma 

profectus est. 

18 Pe,-^j>icHum est Vasxi auctontatem frnstia 
invomri ad confirmandum S. Athanasii Ca^sa.-au- 
nusfaunm pr^siilafum; qnem Calixtus, ^ nnru- 
tinsBelloiH,re,isis,pariferig.iorarunt:ignoranmt, 

inquam, non hominem, .^ed ho.nini^ rp,sropatnn,. 
Quod ve,-o Maq,iHm Basilinm huc fra..-e,;f afpi- 
L,demAnv.uva^\epis<-o2>atHmC^saratfgust^^ 
lepidum ufiqiie negotinm esf. Legerat opfimiis 
Blaucas qnem affci Vas^inn a. anunn, ■ ^ 

■37 sc.-,he.,tem de fnndiUa a S. Jacoho ^-f"^ 
Vi>-ginis eccksia in C^^sarangnsfana c.v.tafe, ^^^ 
estconstans a muUis ret.-o s^cuhs ac pe.-petua 
Sretnien.ona,perquam..mltaanU.^^^^^ 
cesta teste Magno Basil.o m ep.st. ad NLpul.. 
fobi'' vclut per manus tradita smit. (n^- a T asa.o 
"t^^vere dicta sunt. Qnem aufem Vas.ns <i,fe, 
ZiliHn,,doce.de>u..,ulfaad..osunn..ript<ised 



qiiiet ip»e 
Vasieiim et 

itiios 



uonjure 



(l, Hispania iUastrafo, U,u. 1.1. p. 578. - (^) Inle. ^^^^-J' ,:. B^euter, Cronica etc. U.dotta. 



rivo 



DE SS. ATHANASIO ET THEODORO. 



AUCTORi; 

G. V. H. 



B 



appellal. 



10 

oko tnidiiioaU n-rhu jjtreeni><st; qmd hic sane 
docet ac veri.^sime, hunc Jilanca.^, memorix aid 
y»/»i»/a.s-/a' hsH dercptits, crcdidif testnri S. Atha- 
iia^^ii cpiscopafum. Leonem uc Caiistum Bomanos 
pontificcs, <juos deinde anctores laudat, de Atha- 
UiisWepiscopatu Ca^saramjustam nc rerhum quidem 
fvnsse, aUatum a nobis utriusquc docummtum 
palam farit. Quod vero martyrolocjium Hterom/- 
miannm iu causo'. suppetias addurit, ranio iferum 
fecit labore. Nam ne<juc illud martijroloipum 
horum virorum, Athanasiuiu diro aut Thoodorum; 
mentiom-m facif, neqitr ilJud martijrnhujium quod 
cr jjrafationis litteris Hieronijmi ef Pammachii 
sappnsitifiis Hieromjmiamm credidit, Hieromjmr 
c.^f, sed Vsiiardi. Kf hic iferum lahitur : naiti ititer 
Jacohi discijndos Usuardus non recensuit kWMma- 
sium «e^»^Theodorum; nlsl forte codex aliquis 
ifjtiotus iu Hisjtauia iuterpohifusiti matius Blancx 
inriderit. lie ergo rcrum jjrohatur quod randidc 
ronfitetur BUmcas, auctores istos suis ocidis nou 
fidsse usurjmtos. Quod rero de hisforia iu libris 
Gregorii Moralium repcrta enarrat, ad tt^utitiam 
revocarc iieqiieo, quum Ulam non haheatti; puto 
tnmcu essc caiiidein Pelaciii Oretensis, qux Atha- 
nasium qmdem et Theodorum Jarohi discijjidis 
aiinumerat, de episcopatu vero Cssaraugusfano 
facet. In breriariis quihusdain, ac prxseiHm in 
hreciario Cxsaraugustauo, Athmiasium procja- 
mari prlmum Cxsaraugust& episcopum fibenter 
credo. Et sic cogor opinari Hieromjmo Blancx 
solum suum snperesse Beuterum auctorem cum 
hreviariis. Tandem notatu dignum est BJaucam 
cx fama Joqiii allorum nec retiain aniini proferre 
senteittiain, fidem fainen fieri aJiquam ex pictis 
imagimbus, qux procid duhio Athanasium infula- 
tum rejjrxsentant. 

19. Ambrosius Morales (1) jungit quidem rum 
septem Jacobi discipuUs Athanasium simul et 
Theodovnm^episcojjum t-ero Athanasium,Theodo- 
nimvfeshyterum, nuda Cxsaraiigustaneiisium fid" 



D 



— Inferius vero heec iiabot : 

MHcte aniini pietate, senex. pi wsdciue palerque. 
Discipulus Jacobi es pontificumque decus. 

- Phua de eo suis loeis annisiS et50.Egimus- 
nue superius ad amium ;^5,ubi tcstinionio Juham 
ostendimus huuc eum ahis missvnu luisse Hioro- 
^olymas ab Hispanis Judi^-is super morte Christi 
Domini. Vide Galedonium et Hugonem supra 
relatos. Jam ad slngula rcspoudendum est. 

n Athanasius, pnnuis C*sarautiustie episco- 
pLis. Id quidem fp-atis asseritur,)iechabef tdoneum 
aucforem. Notissimus oumium diseipulorum apo- 
stoli Notusest, sed notissimusomnium nuJJo modo 
dici potesf, nisi forte opera et studiofaJsanorum. 
Quem .-ognoscunt Leo III et Galixtus II. Cogno- 
scunt saiie, sed episcopum Cxsaraugusfauum fuisse 
nec Leo ne.c Calixtus dixeruid. Belvacensis et ahi. 
BeJracensis iiihil novif nlsi ex Leone et Calixfo, et 
episcopatum Athanasii ignorat {4.}: alii sane per- 
muJti,sed qnid dicant etqua autoritate,Ja)njjarfun 
dixittius et deinrcj,.s dicetur. Breviarium Cordu- ^ 
bense,Eborcnse.^rfr/ffr/; Cordubensis copia mihi 
non est, sed EJjorense (Vlysippone 1548) Athanasil 
iwsfriiion meminit.niore ouuiia antiquaHispaniae 
breviai-ia. Sane fieri tion jjotesf ut omnia aidiqua 
Hispa)iix brevia)-ia inspiciam, quijjpe qux adiri a 
me non posshd. Su.'ijncor tamen breviaria jilcraque 
Leo)ie ac Calixto aut, quod idem est, a Viiicen- 
tio BeJJovacensi pendere et Athanasii episcojjatum 
igtiorare. Penes me esf Projirluiu Comjiosfellamm, 
imjiressnin CoinjJOSleJlw onno Domini 1590 : m 
quo ad dietn 5 ttiaii sie lego : Torquati et socioruna 
nwrtyrum poutificum, dupl., discipulorum beati 
Jacobi apostoli; et eormn duo corpora, scilicet 
Theodori et Athanasii, coUocaiitur in ecclesia 
Compostellana. Offlcium do connnuni plurimorum 
martyrmn temp. paschah. Quamquam hic ridentur 
Athauasius et Theodorus cum reliquis poidifici- 



coiiffcsta 



tFdimonia 
quoque a 
Birnrio 



vmn tJreshuterum,)iudaC3isaraugusraneusiumfiae Auiaua^m^ c. ...^v, . . ...^ 

cnmdiat Franciscus de PadilJa (3), quem ex bus computari, de ejnscojjatu tamen Cxsaraugu- 

hispanico idiomate Jafinnm facio, ita scribit : stano sermo non est. 

Huic ecclesiae (Cxsaraugusfana;) ordinavit fTaro- 

hus) episcopum unum ex sociis et discipuUs suis, 

Athanasium nomme, et aUerum nomme Theodo- 

rmn ordinavit presbyterum. Ef citafnr Beuter 

lih. I, c, 25 (qui esf tyjjographi etror pro 23). Unde 

persplcuum est PadiUam pendere ex Beutero. 

•20. Ad aunnm Christi 37, uhi Dexter inter disd- 
palos duodecim, quos S. Jacobus in Hispaniam 
secum jjorfavit, Athanasium ejjiscopum et Theo- 
doruni lectoreiu coUocai, Bimrius annotat qux 
seqimniur (3) : S. Athanasius, pruuus Gssarau- 
^stse episcopus post S. Jacobum apostolmn. 
Notissinms onmiuni discipulorum apostoli hic est, 
quem cognoscunt Leo III, Calixtus II, Belvacensis 

pt alii, dum de S. Jacobo agimt. Breviarium Cor- 

dubense, el Eborense, et fere onmia autiqua 

Hispania; breviaria, Pelagius Ovetensis, Vas^fius, 

Mariana, Marieta et ceteri Hispani scriplores, et 

ipse dese fatetur in tragmcnto quod superius 

adduximus deS.PetroBraccareiisi inquiens: Jaco- 

bus, ZebedEei filius, magister meus, etc M. Maxl- 



^2. Pelagius Ovetensis, Vasaeus, Mariana, Ma- 
rieta et ceteri Hispani scriptores. Kx sujjra rela- 
tis patef PeJaglum, Vasxum, Marianum, scire 
ntlque Athanasium, scire Theodorum, S. Jacobi 
dlscijjujos, ejjiscopatuin autein nescire aiif facere. 
Marietam, qui )ion est ajjud me, Bivarlo daho. De 
ceferis Hispanis scriptoribtts hic respondere non 
possum ; respjo)id eJjo postea, uU Tamayum exami- 
tiabo. Et ipse fatetur de se in fragmento, quod 
superius adduximus de S. Petro Braccarensi. 
Fragmentum illud quod exscrihere jjiidet, netantis 
quisqudiarum sordlJjus jjaginx nostrx macuJen- 
tur leqi jjotest apud Bioariutn in conimentario ad 
a)inum Christi 30. Porfentosum spurii documenti 
mendaclum,Ah scriniis cujusdam bibliotheciK Sar- 
diniis et etium ab altera regni Aragoni^^ acceptum 
per manus P. Bartholomaei de Oiivenza, Provin- 
ciaUs Societatis Jesu in insula Sardiuiai, typis 
postmodum excudit Divus Prudentius de Sando- 
bal,episcopus Tudensls, iu historia ejusdem eccle- 
bu« ZebedEei filius, magister meus, etc m. maxi- sis'. Ita Bivarius. Jam m-o in iJlo documoUo 
ums iu eius hoiiorem epigramma scnpsit. Incipit S. Athanasius dicit quidon S.Jacobum ^nagisfrutn 
^gj,Q. suuin, at nihiJ de sno ejjiscopatu. M. Maxinms in 

ejus honorem eplgramma etc. Ejjiyrammaia et 
PrimusAthanasiusnostiafitp.iBsuHnui-be carniina Maxltni spuria sunt ac supjjosititia, 

'"-■' seculo XVI cotificta : )-es est lijjjns ac tonsortbus 

nota. Plura de eo suis locis anuis 4:2 ut 50 : quai 



vel iiihil 



rrimus Auiaa^ius> uuakia- "i. p ■ ".^". ■" - 
AngelicaEque domus pastor honorificus. 



(1) Hist. Hisp., lib. XI, cap. 7, n. Iti. - (2) JiiBt. Hisp., sec. i, 
cap. 8, fol. 18. - (3)C:omment.n,n.4. - (ijViA.Speaditm 



Historiale, lib. n, cap. 6. 



nos 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



17 



lii-xK-r antl- 

tjuarn tradh 

t ioiiem 



tlemoimtrant, 



celspiifia 
»ttnt. 



Idem est 
dicemitiin 



nos ibidem examinaUmus. Eginmsquo supenus ad 
annuni :^5,ubi tcstimonio Juliani ostcndiiuus hunc 
cum uUis niissum, etc. Tesiiinoiiiuni illud JuUam 
spuriwn est ac confictmn, ciim reliquis falsoriim 
chronirorum documenfis. 

23.VideCaledonium ctHugoneni supra relatos. 
BUerelogiaDextri,Chroniciauctoris{[),qnsto]om 

(luamdam allc(jarit Bimrlus Ilwjonis rpisropt 
PortwjallensisadMaurlfiumarchiepiscojjumBrac- 

carensem, in qua mentio fit Vitx S. Pefri Brnrca- 
rensis (ex vetusto rodice memhranco scripto, uf ihi 
dicitnr, de mandato Argioviti, quondam hiyus 
sedis [PortmjnUensis] cpiscopi^ aurtore Catedonio 
Braecarensi. In cnjus Vitx fraymenfo scribitur : 
Jacobus ad Ca:saraugustam fediculam excitarat 
in honorem DeiparK Virginis, creatoque inibi 
Athanasio discessit, etc. En tihi quod ex Caledonio 
d Huijone videndnm dixit Bivarius. Qui haic prai- 
miserat (3) : Eam (epistolam) vero ex autographo 
traxit doctissimus vir ainicusque noster Gaspar 
Albarez de Losada, cujus dono eam Ulysippone 
missam acccpimus. At hanc epistolam et ipsnm 
Calrdonium Bracrarensem in (/ratiam Pseudo- 
Dextri ronfirta esse merito jmlicat Nicolaus Anto- 

niusi;^). r.; W 97 

^4 Birarius ad enmdem annuni UirisU ^i, 
Cowment.2,n. 5: S. Theodorus episcopus suc- 
cessit Athanasio in episeopatu CEesaraugustano. 
Eius discipulatum fatentur omnes illi qui de 
sancto Alhanasio aguut, quos nunc citavimus, 
Calixtus, Lgo et ceteri, et similiter Pelagms epi- 
^copus Ovetensis et M. Maxunus in hymno qucm 
de tribus prioribus Cssaraugustae episcopis edi- 
dit. Dabimus illum inferius ad anuuni 7L De 
Tlieodoro agcmus iterum anno 50et71, quo mar- 
tvrio coronatus est. Sufficiat hic animadvertisse 
eadem omnino vaJere de episcopafu Theodori qus^ 
de Athanasii, videlicet antiquis itjnofuni fu>ssc, a 
quihusd(tm recentiorihus admissum, ab optims 
historiris ignorari. Qua^ ad annum Christi 42 de 
Athanasio Birarius annofat nihil opus est referre; 
supponit more solito Athanasium a Jacoho ordina- 
tum episcopum Ca:sarau(justanum, dmtqueaccur- 
rissecumreliquisadcorpusS.JacohilnHispaniam 

translatum. . . 

95 4</ annum vero 50, Commentarius ad 
Dej:trum citaf locos jam pridem trartatos, deiude 
citat elrmum horum sanctoram ex Galesuuo, quod 
supra ipsi aituJimus ex 15 maii; falsum pexfrum 
JmUpra^sidio falsi Maximi,adductis hjmno et 
epiqrammatis supra a nobis descripfis; d.sputat de 
uno aut duohns The(jdoris, de morte quieta an vio- 
lenta : qux omnia sunt umbrarum vacuanm vana 
certamina,qua:que ideo missa farimus. Pricterea 
de sepuUura ntriu.^^que sancti viri ea scribit qux ex 
Leoneet CaUxto nota sunf. Tandem loca pra^dica- 
tionis Athanasii et Theodori desiijn(d ex Pfole- 
-mxo nux pariier prxtermittimus. Denique, ad 
annum Chrisii 71, cui Dccter Theodori mortem 
annectit, Bivarius errantem Dextrum suoerrore 
confirmat. Illum Theodorum (pd cum socu^ Ire- 
naio Serapione at(jue Ammonio Pentapoh m Libya 
mart-uriumfecit, ipsi.ssimum Theodorum successo- 
rem Athanasii in Cccsaramjusfano episcopatu 
et Jacohi discipulum prxdicat. Qux utt stne uUo 
auctore idoneo affirmantur , inanem refutandi 
laborem non postntant. 

^iJ.Ad Maximi epigrammata et hijmnum nilui 
(diud annotandum duxi prmter hoc : sunt hxc 



AUCTORE 
G. V. H. 



E 



siihjmixU 



posterioris a:vi hoinlnis f(dsarii conficfa manu rar- 
inina insipidajPseudo-Dextri incentis alfero Tlteo- 
doro addito. Jam ad Tamayum transeundum est, 
(jenerosum Athanasii Artorum conscrlptomn. Qui 
soUicita fontium inillratiune magna nos refutandi 
cura liberavit. Pendet enim totus ex falsis chroni- 
corum auctorihus et seripforihus quihnsdam qiio- 
rum nidla est aucforitas,quij>pequi aut ah Hsdcm 
f(dsarUs decepti fuerunt, aut vaija (piadam vuliji 
fraditione iUusi, qux fieri potuissent ut farta 
hahneruut. 

27. Videamtis prxcipua Actoru7n capita. Kt deiisqmad 

primo iptidein, circa orlginem Athanasii (/rjecam, -^^'" '"" 

aucturcm ritat Dextrum ad annum Christi 50, n. 2: 

et conveniimt, inquit, Morillo, et comes de Mora 

et ceteri superius relati. At Pseudo-Dextri 

auctoritas nulla cst, et qui Dedrum sequuHfur 

eorum nuUa est auctoritas. Secundo, circa ririfa-^ 

tem Athanasii Toletensem citat Julianum Peiri 

ejus([ue fabuUjsa imenta; (luorum fides tota quanta 

griBca est et nuUa : (piam nec comes M(jrensis nec 

Ludovicus Lopez suo testimonio credulo sanare 

jmsunf. Terfio, le(jatiomm ad Paulum ex ejus- 

dem Jidiani adversariis adstrult, aiirforitate parij^ 

cui nec Michad de Erze, nec Castella, nec ceteri 

recentiores mederi valent. QuaHo,marUjrium prB- 

dic(d ex Marco Maxlmo, ejusikm cum Dextro 

farina:, quem nedoctissimusquidem Bivarius sal- 

vare potest. 

28. Alleijaverat Tamayus more suo inijentem 
scriptorum caterram , prlmi , medli iufimique 
suh.^enii, quorumpleros(piesupra nos ipsi adduxi- 
mus, aut ah allis addurtos examim suhjerimus. 
Snnt autem sequentes : ex marfijroloijis, Petrus 
Galesinius, Maurohjcus, Phdippus Ferranus;^ 
di'in Odixfus II, CalixfusIII, Leo III,liomam 
Pontifices; scriptores Flavius Dexter ejusque com- 
mentator Bivarius, Marcus Maximus ejus<pie rar- 
mina qu!B supra exscripsimus, tandcm JuUanus 
Pdri Amhrosius Morales, Joannes Va.sBus, Vm- 
centiusBeUovacensis, Pelagius Ovetensis, Sfepha- 
nus Garihay, Joamm Marieto, Petrus Antonius 
Beuter, Franciscus de PadiUa, Maurus CasteUa 
CastiUo, Bernardus Brito, Miirllh, Rodenrus de 
Aruria, Gaspar Srohtnus, Mayister Eus-Pueda, 
Michael de Erze, Ludovicus Lopez, comes Moren- 
sisetaUi,in(pilf,innuineri. 

oc)LeonemIIIefCalixtumIIsupradedimus{/^). 

BuUam Callxtl Illnon dahimus, quia rfe Athana- 
sio a»^Theodoro nullum verbum facit : le(j, potest 
inappendiread tom. III Hlspanix scccr^, u.^i 
Galeiinium (pioque, Maurolycum et Ferrartttm 
exscripsimus,ex(piihusnihi! ahud ihih(-,muspi3^^^ 

t7utri,isq,iesanrti discipulatuin Jacohi, sepulen 
custodiam, septdturam juxta corpus mayisn >nn 
Jacobi etS(Lfdatls (jhrlam, ipubus Oalesiniu. 
addit (tpostolicos lahores. Dextrum, Maximum, 
Mianimimpune spernimus : suid en,m supposi- 
mi-ur,(tq,tecumiUispr:ctermittim,isdoctiss,inum 

5 ; LZ qui tanta s,d inyenii ac doertn^ pr^ 

1^sAudjrosiusdeMorales,Joannes Vas^tis, et 
trm^lto antiquior Pelaylus Ovetensyna^na 

fTlunt autfidsa rhronira exscnhunt, qia 



Tatnayiis 



t' . tnm I cao 21. — (11 Num. 4. 
Novembris Tomus L 



i 



DE SS. ATHANASIO ET THEODORO. 



ALXTOBE 

G. V. H. 



QitiJ riden- 

tttr seniieit- 

dum decla- 

ratitr. 



18 

dictumesf pra^fevenm quem hisforkx fradifioms 
nueleiwi rocarimus, ma.rime affirnmrent, audietuit 
mdlo modo stint. Qvxenim sihufihm iredecm auf 
nuafuardpcim seculis rcccufiores aucfores narrarc 
co^penwf, ah sana^ crific^ homi>nhus,JHxta not,ssi- 
wnm a>i.is hujus canonem, veolirndo sunt, Qux 
aufem de Athana^ii Actisdicfa sunt,eademomum 
eadem leqe ralenf dc Thhodoro ejusque pest,s, qua- 
lia bexfro aut Ma.rimo prolata fncrunf 
30 T;sdiosxinquisifiomiinem imponenfes, qnuf 
tandem de Athana.io ar Theodoro statuendmn 
videatur libere .rf/f«m^.. Athanasius ar Theoaorus 
mfi Jacohi discipuU exstiferunt, ,jui heaf, apo- 
.toiieorpus in Hispaniam translatum jugt ensfo- 
dia circtmidantes, beafa tandem mortc qn,cvcnnd, 
ac juxfa v,a!fist,-i corpus, vnns ad dexf,-am alfer 
adsiuisf,-am, imuulafi jacenf. Ex Hispama nmn- 
nuam abierunt. Hbc tesfantur Leo et Cahxtm. 
Ua,-tu,-es olnisse Leo insinuaf, d,im dicit pnrpnrea 
eos sfola insiynitos. Episcopos f,iisseatdpresln,teros 
nvUasat eerta tradifiodocct. Lihcnter famcn ul 
admise,-im. quamquam mdlo lnsto,-la^ fesf,mov,o 
invixus. Athanasiinn p,-immn, Theodorum_..n.«- 
B dum CBsaraugvstxepiseopos fuisse, vt, hg,fn,- vel 
in ipso cofahgo Ca-sarauousfavo.-um p,-a^sulm,, 
Covstifntio,dhussgnodalihus anno 169^ nnpressts 
pr^fixo,vos cmn doetissivw Ri^^co (1) nega,nns; 
itpofe qvod vnJlo retcmn fesfimon,o,mdh ,psms 
nrhis antiqna f,-adifione vitafnr. Pubhe^ et eccle- 
Mici c^dfus honore douatos esse ex brcna,;,s e 
,nart,pr,1oqiis ...rpc cifafis clar,ss,mepafe;maxune 
rero in ejvsfola Uonis III egrcg,a savctM^ glo- 
ria qva beati viri iv ca^Iis p-unnf.n- ,uan,fcsfa est. 
rf,lsquesa,>cfisepnIc,vannolS7'Jme,,sefebrua- 

rio quavdo S. Jacohi sepnlcrmn mvenmn fmt 
Juitl heati apostoli tvmuhnu hinc ,vde ,ncenfa 
fitere. 



Utrhisqiie 

sancti Com- 

jiosteUse 



§ 11. SeiuikTuni SS. Atlianasii 
el Thoodori. Recognitio reli- 
quiaruni laeta anno 1879. 

scindn-!U,cti Jmohi i.tque tuuc udj,u-c„t,>m 
„,,o.„n..Theodori.*Anastasuc/.«-,V«« 

foJu,n ocuUs suhjccc,-o talcn, 5"«'"«-^»;; ,^ 
Lavationes in mujori succHoecdcs,^ catM 
Comuostcllun^, B. P- Fidelis F,ia S. J.ac D. Au, - 
uZs Fc,-nu„dcz-G„e,;-a dedcrunt ,n opnscl 
„Z cditoi^). In 5"» (3) haM,',-',,o',,.n,e,,t, 
™ ,■„/;. delLutio o,il,orupl,ica tunda,ncn - 

cin,„s (pug. «^?v /;?./;,i»'-'"- *•'"»"'"■' '"'""""" 

rnseriptwum signis distingwntes. 



sive reposilonum. ub, ^-»^"'_^2™^^^",^ Lcundmn e „ „ o 

orientalem ='1'^'J- ^ ^"^^^ Cdamenlali ultaris n.ajoris, 
ducla correspomlenl iormEe lunuainc 

erecti intra annos lliGti el l*>(i9. 



^^y Cni delineatoni doct^ssum auHo,-es ejus- sep„cy.o„ 
S2. tm. "*^": ^; ,-„ io„gnm sect,que wvenUwi est. 

dem movunmd, foi mam seer, .v ^ 

,.,;,„„, addide,-uvt;quas Ar/';- ;';';' '^^;^. 

,,riorisul/,n,u,cvclasduximus(fig.IIctin)^J^es 

^I.^/d....«'/ hra,.tcisudigmssnvas:j^ 

m cst fraqmeut,nn pacimcdi opcr ,nus,voeeeIe- 

s.qvnfur;aUeracstpictm'aexrete,yod,ceA^.^^^^^^ 
ComposfeIla,n,co,>fecfaannon29;ferf>am^^^^^^^^ 

^. Z sepJlcrorum, factam a Th^dem,ro ejn- 
Zono IrienL (in. sec. IX) (4), exhd>et In pno, , 
fHa IV) stat Theodcnirns capite nifvla tecfus, 
Tmstrahacnfum gerens,dexfr. iudice frinm scpnl- 
crorum medium desi.gnaus,,uod supen.,Ians ange- 
Ins dextra indicaf, sinistra incensat. Panes han, 
inscriptioncm hal>et : T.ooonK' Er.sKor' ; . forn.^ 
lampasdependef. Scemula (fig.V)camdem hsto- 
riam de,,i,upf paucissimis mutatis adjunefis. Qn^ 
onvua cumLeonis epistoh mirifice consovan 

S3 Alio in loco infrn sacellum luajns cathed, a- (Usa ,b,dcm 
//.; Composfellana^, plurima ossa humana mrenfa repe^.e- 
fuen',qu3^qnmu cehcment.crsuspiearcnfurLompn- ^- • 
.telbmses e.^se ,-eIiquias S. Jaeohi afquc hujus d>sc,- ^ 
mdormn Athanasii a. Theodori, Emive^d>ss,n,ns 
Miehael Cardinalis Paga, a,-cInepiscopus Compo- 
^tellavus, peritis viris examinanda dedd. Cujus 
eraminis en tibi authentlcum docmnentum, ex 
hispanico (5) ad rcrhvm hdtne redddum : 
Infrascripti, Doctores,Doniinu? AntoniusCasairs, 
in facultatc artis medicamentariee Universit.flis 
liuius eathedniticus, Eques a magna (-ruc^ I^^a- 
l)eil* Catholicit, etc, Dominus Franciscus Freu-e 
y Barreiro, ac Dominus Sanchez Freire, m iacul- 
tate medica ejusdem Universitatis cathedratici, 
recepermit ab Eminentissimo Domino Cardmale, 
istius diacesis archiepiscopo, Utleras humamtatis 
atque officii plenas. tiufe sequentia conmumicant: 
34. Exploratio, qu* sub pavimcuto presbyteru 
atque interioris sacrarii hujus sanctfe ecclesis 
metropolitana' de Compostella, nostro nostrique 
Excellentissimi Capituli canoniculis mandato 
instituitur, eo fme ut detegatur sepulcrum et ossa 
aloriosissimi apostoli sancti Jacobi, cui hffiC 
ma<?nifica basilica consecrata fuit post priniam 
eorumdem inventionem,produxit interalios effe- 
ctus Inventionem ma^mse collectionis illorum 
(ossium) intra sepulcrum rus+icum in memorato F 
interiore sacrario, quse est absis uiagnje basilic^, 
absque ullainscriptione qua^ indicetea esse sancti 
apostoli vel duorum ejus discipulorum, sancti 
Athanasii et sancti Theodori, quos historia ac tra- 
ditio testantur jacuisse sepultos juxla cineres tam 

dilecti magistri sui. Cumque summopere intersit 
eonundem authenticitatem summo studio atque 
exquisitissima sollicitudine inquirere, rationi ac 
prudentiEe consentaneuui existimavimus rogare 
vestras Excellentias, ut diguenlur eadem reco- 
gnoscere, examinare, ordine componere ac colh- 
gere, nosque deinde certiores taciant sccundum 
notamsuam scientiam, veracitatem ac judicandi 
facultatem, de tribus hisce punctis : 1° ad quot 
squeletra pertineaut; i2" quanta sit eorum antiqui- 
tas^S^utruminillis signum aliquod reperiatur, 
quod faciat temerariam vei vero dissimilem opi- 
nionem,ea esse eormnquorum putantu]-,videiicet, 
sancti apostoh sive solius, sive hujus et duorum 
cjusquosdiximus discipulorum. Bonitatis vestra; 



a Card. nr- 
chieii. Com- 
jmtellauo. 



^ , VVX' tractLK can.7.-(^2)/f^- In-4^- (:i)Pag.70.-{4)£;«;.«fi«s«.9'Wfl,t.XIX.p.G:^^ 
(DEsi^aflersrti/rada.tom.XXX.ti-aciL . i ^^^^ (5) In ai.penJice ad /?m.*-.-rf»N etc. supra cil., p. HU-Ul. 

,erd.os de un viajea Satttiago de (^ancm. n. ^^ 



cuerdos 



nF SS ATHANASIO ET THEODORO. 
A acnoUs.im. .eligionis secm-i oonndimus fo.o ut secunamn M.ucturnm c^^^^P^^^^^ ^^^^^^^^ ^^ ^^,^^ 
■^ - .. ._-...,.: ..,^,.,,..iti nnii^ imuosituui, 



„on dedi<'uemini tanti nion.enli onus nnpos.tun , leira;, i. ,;, i„nunierabi bus. Qu. 

t 'fieiafe illud lun. eo.nplete, ut nobis exh.- » '^^;;,^ ^^^ ™ ,t,diose exmninund.s po>ien- 

disque in ea ^«'^'^;^^; J^da ia discos margi- 
aptissuna,necesse u^iecou ^^^^^^ .^^ 

nibus sursum recuivi^ fl^_^P«f^^, . .,,,,,„,ntis 



nibus sursum recuivi^ --^ . iVasniontis 



a<i iil dele<int'K 



beati^ iuformationem luminosam, m^ "«^ f f '" 
vet ad videTKluui clare in eventn tanta. gravita is. 
Deus conservet vestras Excellentias m nnUtos 
annos. Sancti-Jacobi, die24januaru 187 J. 
Michael Cardinolis Paya, 
Archiepiscopus Compostellauus. 
(Se(juifi(r chirographi tessera). 
Excellentissimis et maxime lllustribus Dounms, 
Doctori D. Antonio Casares. Rectori ac catliedra- 
4;.n i.lvivnncit^ i^tius Universitatis lilterarite, 

r t™ D F:::::ciseo rreire et D. Ti,noth«, Sat,- "--—:;— ^^,,.^ ccnpages 
chezFreire,n,edicineeacchirurgic^cathed.-at,c,s ^^^^^^^pil^^^ f.etaque distrib,.t.one „, 

'"i:;Adin,ptendan,ordi„ationen,intranscripta '^-^^^^^^Z::^^^ 
connnunicatione expressa.n, venerunt una n ^^^^^^^ eujus not. sunt Irag.ueuta 
,,.latiu„, arcl,iepiscopale; ub, eos receperu,,t P""" ^ "^ ,„,,,it„dinis, colore claro avellan», 
Do...i.,i Gu,onic. D. Jacobus Blanco Ba.Te.ro * ."^^'^^ Jj fragilia, deletaque quas, com- 
a kntonius Lope. Fer.-eiro et D. Joseph Labm et - - P« ^^J ^^,^ cavitatis crann ac 
Cabello, delegati a sua E,ninent.a et Lxce lenl.^- Pl^'^ P^"^ ,„;, ,„,;,. Secunda.u co,rger,e,n 

B i,no Capitulo ad assisteudu,u recog,nl,on, facul- P^ '^^ '^,, ^,,,, „„, correspoudent oss,bus 
tatis-, qui eos duxerunt ad sacrar.u.n, quod est m '^ "^ ,, ,;^" ,,„Hs.colore arenati cu,nn.acn hs 

nhsi,iemagna;ba.silici^,cu,juspav,.„entun,co„,- a.upl.tu.un,- g .,„„;.„. ,„i„„s hauul,- 

■„lek.acrece„tersublatun, erat. hi centro nitra 

pavimentum istius circuitus cemitm- capsa ,u 

„rodu.n loculamenti, for.nata rud.ln.s par,et,b u. 

cuius cavitastendit nonaginta novem cent..net,a 

iul^gum, in latum triginta tria i„ p,-olundum 

tri-inta.In ipsa invenerunt ossa hum,a„a. pos.ta 

sh,; ordine et permixta ahquo terreo pnlvere 



E 



amu uuuim^ i^-B""" , . ■ .,-. 

V ridrntil,us. „,ajoris ponderis ac m.nu. 

bu qm,np."a.cede.,tia,ac sutur>e cram. oss.f,- 

cate muUi.'in locis a parte interna ac qu,busdam 

hfbcis a parte externa. Tertia couger,es sunt 

fr- nu nta ossiun, parvi voluminis.colore obscuro 

a"dto,leviaqueacfragiliora.etsutura.con,pete 

",''itT4 a parte cranii interna, ossaque qu,bus 
n^ ordine%t permixta aliquo terreo pnlver . °" ^ ^^^, „,,,,,» te,.uita^ 
privata cartilaginibus et part,bus .nolhbu., tam co.npon ^^^ pa,t,cula,u,n Mo.- » 

Ltrita ac tam fragilia ut ne u,u.m q-"«" - J^' ^^J q„aL,ue co„gerie„, consl,tuu„t, cer..,.,., 
i„tegr„mexistatacco„,pletum.Qua.msupro,e ^"^ ™^ J ' ,-,) ,i,,„ifleat dubium crca 



PRIHIA CONGERIES. 



SECUNDACONGERIES, TERTIA CONGERIES. 



OSSA 



LATi:.s 



Fronlalia. 

Parietalia. 

Eadem. 

OccipilfiHa. 

Sphenoidalia. 

T^niporalia. 

Eadein. 

Maxillaria supenora. 

Eadem. 
Talaria. 

Maxillaria infenora. 
Vertebr». 
Costell». 
(.'oralliaa. 
Claviculie. 
1 Etedem. 
1 Homoplatae. 
I Etedeiii. 
Humeri. 
lidem. 
Cubiti. 
lidem. 
Radii. 
lidem. 

Metacarpiana. 
Eadem. 
Feniora. 
Eadem. 
Tibise. 
Eipdera. 
Perorife. 
Ea;dem. 
Astragali. 
Calcaiiei. 
lidenu 

Metatarsiana. 
Eadem. 



dextrum 

sinistruin 



sinistruin 
dextrum 



y 

sinislrum 
dextruin 
sinistrum 
dexlrum 
sinistrum 
dextrum 
sinistrum 
dexlrum 
sinistrum 
dexlrum 
sinislrura 
Uexlruin 
sinisLrum 
dextrum 
sinistrum 
dextrum 
sinislrum 
dextrum 
sinistrmn 

idem 
dextruui 
sinistrum 
dextium 
sinislrum 



Suinma tota 




37. Analysis 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



21 



exawiue 
facto, 



37. Analysis chemica fra^ienli diaphysis fenio- 
ris e secunda congerie Imnc suniniam dedit, quam 
sequens quadrum exprimit, ubi simul comparatur 
sunmm quam Berzelius ex analysi chem.ea nor- 
malium ossiuni, quamque Girardm obtmuit ex 
analysi ossium sceleti Geltici. 



coyrosiTiu nnKMic^. 



Materifi 

inorga- 

nicn 



Materiaoraanica 

Fhospliatum 
cal. et iiia^. 
(^arljon.cal. 
Fluat. cal. . 
Soda ellii^- 
liydr. soiia; 
Tota summa . 



Ossiom nur- Uim 

mallora, oostrc, 
33.30 4,50 



;n scflfio 
uliimo. 

3,S(1 

S3.I10 



rtlSi) S7.-20 

ll.:!o s,3o 

■2.1 !t) 

l.-iO ^ ^ 

IIKVHI 11HI,00 100-"" 



SH In conipositione ossium, quse studio huic 

:^:Z^n subjecta fuere, duo qu^dan. specialius notari 

convenit : pnmo, magna diminutio maten.ie orga- 

nics quie ad antiquitalem refern videtur ; 

^ecundo, augmentum phosphatorum et dlmmutio 

R carl)onati, cujus rei causa esse potuit actio acido- 

rum productorum in fermentationesubstantiarum 

organicarum^qufe cum ossibus permixt* fuerunt. 

7 .7- 3n Attentisiisquterelatasunt,tresquiiestiones 

t/:r^.* ab Eminentissimo Domino Cardinali proposit. 

Zobi et ^is- sequenti modo resolvi possunt : 1« Ossa recogmta 

dpidorHm ^^.Jiinent ad tres sceletos incompletos ejusdem 

''"' uumeri personarum, amplitudine atque ^tate 

differenlium, quorum qu^ ad duas priores con- 



geries spectanl erant in transitu a secunda ad D 
tertiam partem durationis mediae ae physioiogicae 
quam solet vita durare. dum tertia congeries iu 
hac tertia parte consistere videtur. 3" Antiquitas 
ossium recognitorum accurate statui nequit ; 
verum considerato staUi integritatis et composi- 
tionis tam simili in sceleto celtico, affirmari 
potest exstitisse per secula. '^" Quod spectat 
antiquitateni. haud temere crcdi videtur dicta 
ossa pertmuisse ad corpora sancti apostoU et 
duorum ejus discipulorum. 

40. Quibus laboribus termiuatis, processum fuit 
admundandaaclavandaomniaossa in alcoolio, 
ad rcmovendum humorem dandamque majorem 
consistentiam ; classificata deposita rehquimus in 
capsa hgnea tribus divisionibus distincta. ea vcro 
quie non determinata fuerant, numero 3ti5. in 
altera capsa. Factie sunt onines opcrationes 
prffidictEe in eodem loco ubi ossa apparuerant. 
excepta analysi cliemica, assistentibus tribus 
Doiuinis qui coastituerunl commissionem indica- 
tam,inde a die nono ad diem vigesimuiu quintum 
februarii, et ab hora octava usque ad decimam 
et mediam noctis. 

Sancti-Jacobi, die 20 juhi 1879. - Antomus 
Casares.— Franciscus Freire. — Timotheus San- 
chezFreire. 



tpstaxtiir 



E 



Transcriptuin 
de mandato suEe Eminenti* RevcrendissimEe 
Card. Archiep. domini mei. 

Dionysius Lopez, a secretis. 



DOGUMENTA 



DE SS. ATHANASIO ET THEODORO 



EPISTOLA LEONIS PAP^ UI" 



e codiee Calfxfmo. 

Incipit epistola beati Leonis papse de trans- 
latione beati Jacobi apo..toU ; qu-s IU kalen- 
das .jamiarii celebratur. 

IVoscat fraternitas vestra, dileetissimi recto- 
res totius christiauitatis, qualiter m Hispania 
integrmu corpus beati Jacobi apostoh trans- 
iatum est. Post ascensionem Douum nostu 
Salvatoris ad coelos adventumque Spintus super 
discipulos, ab ipsa passione Christi m revoUi- 
tiono anui undecimi. lempore azymorum, bea- 
tissimus Jacobus apostolus.perlustratis Judi^o- 
rum syuagogis.Hierosolymis captus ab Abiatai 
pontihee simul cum Josia suo discipulo. jussu 
Herodis capite plexus est. Sublatum est autein 
corpus illius beatissimi Jacobi apostoU a discipu- 
nJuis noctepr.B timore Juda.orum; qm augelo 
Domini comitantc pervenerunt in Jopem ad httus 
maris.Ibivero lisesitantes ad invicem quid agere 
deberent, ecce nutu Dei parata affuit nav.s. Qu. 
gaudentes intrant iu eam, portantes almnnuui 
nostri Redemptoris, erectisque veUs s.u.ul 
cu.u prosi.eris veutis. cuu. magna tranqu.lhtate 
' ' navigantes 



e vodke Escnrialensi. 



In Christi nomine Leo episcopus vob.s m Christo 
crede..tibus et cuncto populo cathol.co. Mesci- 
nm^ vobis de translatione beat.ss.m. Jacob. Zehe- 
Zi h'.tris Joa.mis apostoli et evangehst^; qui 
Slatus est ab Herode rege in HierosoU.ua. ut 

^er Adus apostolorum docet. Hujus beatiss.m. 

acra ossa apostoU, a Domino vero ord.nante ad 

^rnante sic requievit inter iUa rathe et Sa e, 
^.od dicitur Bisria, in locuu. Uia.. Indc vero leva- 
U un ct pus ejus a suis discipulis nendo et .ndu 1- 



22 



EX MSS. 



* frf. distan- 
tem 



B 



navijrantes snper niulas niaris. coUaudantcs clc- 
mentiam nostri Satvatoris, Hyriii? pervenenuit ad 
portuni. Ibi prse gaudio cecinerunt hunc davidi- 
funi versuni : In inuri vix fi(X rf semifa: iua: in 
(Kjiiis muliis. E},u-essi de navl, doducentes dopo- 
suerunt beatissimum corpus in quoddam pragdio- 
lum vooitatum Lihcnim Donum, di^tans * a 
pri^Iata urbc octo milliljus, ubi aunc veneratur. 
Quo in loco invenerunt vastissimum iaolnm a 
pa^anie; consfrucfnm. Ibi vero circumspicicnfos, 
invcnerunt ci^ptam , in qua eranl 1'orroa in- 
strumenta, cuni quibus artifu-es lapidum erant 
assueti agere domorum iedificia. Gaudentes 
igitur ipsi clientuli pra?iatum idolum diruernnt 
atque minutatim in pulverem redegerunt. Deinde 
cavantcs in altnm posucrunt firmissinium fun- 
damentum, ibiquo dcsupcr fecorunt piu-vam 
arcuatam domum , ubi construxerunt lapidoo 
opere scpulcruni, ubi artifioiali ingenio condi- 
tur corpusapostolicum.SaperiBdilicatur ccctcsia 
quantitatemininua,qu3ealtanordinata divo, feti- 
cem devoto pandit aditnm populo. Post hum:rtio- 
nem sanctissimi corporis laudes colebravcrunt 
superno regi, psallentes hos davidicos versus : 
Laifahitur Jnsfus in Domino et sperahit in eo, et 
landahnntur omnes recfi corde; et itorum : In 
memoria xterna eritjustus, ab audifione mala mn 
fimehif. Post aliquantum voro temporis ab ejus- 
dcm apostoti alumnis in fidei agnitione plobibus 
edoctis, brevi adolevit fecunda ac Deo muttipti- 
cata messis. Inito autem satubri consilio, duo 
ctientuli remanserunt ibi ad custodicndum pretio- 
sissunum talentum, beati sciticet Jacobi corpus 
venerandum. quorum unus dictus cst Theodorus, 
alter vero Attianasius; alii vero discipuli Deo 
comite ad praedicandum Hispanias ingressi sunt. 
Ut prEemisimus, illi duo disciputi pcdisseqm pro 
reverentia illius magistri, dum summo cum 
affectu prjefatum sepulcrum pervigites mdesi- 
nenter pervigilarent, jusserunt se post obitum 
suum a christianisjuxtamagistrum suum, unu.s 

ad 



DE SS. ATHANASIO ET THEODORO. 

requiem habere, et atii vcro qualuor ascenderunt D 
rathcm ct veversi sunt ad priorem Hierosotmiam. 
Etdumessentpiiriter.nafum draconis dcstruxe- 
rmit per mcritum beali Jacobi, ct cjus mstru- 
mcnfa disruporunt in montcm qui ab initio voca- 
tus fnorat Ilicinus. ct ex tunc vocatnmus eum 
Montcm Sacrum. Vos vero, fralres, iu Ghristo 
fidem * habentes, pro nobis ♦* preces offerte Do- * coa. fide 



mino, quia quod superius diximus, vcrum ost. 



cod. vobis 



ad dexteramitliusetalius ad sinistram, scpetu-i. 
Sicquo dcfmito tormino vita;naturiE debitum per- 
sotvcntes, fetici excessu spiritum oxtialarunt cce- 
loque animas gaudendo intulermit. Quos pra^co- 
ptor non dosercus c^^rogius ca^lo tcrraque sccnm 
cotlocari obthmit divinitus, stolaque purpurea m 
iPterna cmna cum eisdem * cUsciputis gixudet, or- 
nafus corona, miscrls se deposccntibus invicto 
sulTragio patrocinaturus, auxitiante Donnno et 
Satvatorc nostro Jcsu Christo, cujus rcgnum ct 
imperium cumPatre ct Sphitu sancto peremuter ^ 
manct in stccuta siieculorum. Amcn. 



ANNOTATUM. 



a Epistolai Leonis Illduplex e^temphirsuperest; 
utrumque edimns, non ex manu^vriplo codice qiiem 
non cidimus, sed juxta fextuinfijpis cxpressuvi a 
B. P.Fideli Fita ef. Domino Aureliano Fernandez- 
Gnerra {i),infer apinmdices et documeuta, n. IV: 
unum ex codice Escuricdensl III L 0, in forma 
foiii 4'S sec. XII; alterum ex codice Calixtino 
hihliothccx rcf/iai Mafritensis II L 1. Posterius 
jam edlderai Iloresius (3), sicut et epistolam 
Calixfi II (3), quam continuo suhjungimus. 



ed. ejusdem 



EPISTOLA CALIXTI PAP^ 0. 



G HancbeatiJacobitn-mstationem a nostro codicc 

exctudere nolui, cum tanta prodigia et trophiKa ad 

decus Domini nostri Jesu Christi et apostoti in ea 

scribantur, quae etiam minime ab epistola di- 

scordant qufc B. Leonis nomine iutitulatur. Sed 

sciendum quod bcatus Jacobus pturcs d.sciputos, 

scd duodecim habuit speciales. Tres in Hicrosoly- 

mitanis oris elegisse legitur, quorum Hermogenes 

pr^esul effectus et Phitetus archidiaconus, post 

eius passionem apud Anliochiam nmttis nnraculis 

fiocorati. sacra vita in Domino quicvorunt, et 

l^eatus Josias, Herodis dapifer, una cum apostolo 

mai-tyrioexstititlaureatus.NovemvcromGaIjEcia, 

dum adhuc vivcret apostolus. etegisse dicitur; 
quormn septem, aliis duobus in Gal^cia prsdi- 
candi causa remanentibus, cum eo Hierosolymis 



pcrrexerunt, ejusque corpus post passionem pcr 
marc ad Galaiciam deportaverunt. De quibus 
beatus Hieronymus in suo martyrologio sic dixit 
ac beato Chromatio scrlpsit, quod sepulto in Ga- 
IfEcia beati Jacobi corporc ab iipostotis Petro et 
Paulo infulis episcopalibus apud Romam ordi- 
nantur. et ad prajdicandum Dei verbum ad His- 
ptmias adhuc gentiti errorc implicitas diriguntur. 
Tandem vero praedicatione sua innumeris genti- 
bus itlustratis, Torquatus Acci, Ctesiphon Vcrgi, 
Sccundus Abulfe, Endalccius Urci, Cecilius Eli- 
beri, Esicius CaicescEe, Eufrasius Eliturgi, V. idibus 
maii quicverunt. Atii vcro duo disciputi, Athana- 
sius sciticet et Thcodorus, ut iu ipsa bcidi Leonis 
epistola scribitur, juxta apostolicnm corpus, unus 
ad dexteram et alius ad lievam, sepcliuntur. 



(l) Eecuei-dos, etc. p- 



13(), __ (2) EspaTia sngrada, lom. III, App.,n. ix. — (3) Ibid. 



DE 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



S3 



DE S. AUSTREMONIO PRIMO EPISCOPO 



ARVERNORUM IN OALLIA 
COMMElVTARItJS PR^VIUS. 



D 



8 I. S. Aiistrenionii Acla torna. Prinw Passionis arjJinmentuni 

breviter deciaratur. 



G.V. H. 



Gdilios 



Roma missi 

siint septeni 

ei>isco2>i 



nsAN i f'" ^- Aiistremonii,i»'/»(/ Arvernoruw episropl, 
sEcuLoi. \irarf(n,da af/f/rrilh>r,h<nu/ Ujuarns diffiriiltO' 
]^stioqenc- l\tum quihus id „r<,oiinm ahnndat. L, om:pf, 
Us de tm- gy,i,n (luxstione versmmir, circa quam eriahionnH 
orequoin ^^^-^^ ^-^,,^, ah vnn rf alfrro ac terfh ser.ulo fVajUi' 
"""'"^ diovtur, tanfusque e,^f (d> uiraque parie arnionnii 
(ipparatus animique pwjnantium fanti uf hrcn 
secufuram parrm spcrare nefas sif. Quum eunu 
B S. Auslrcmonins sii uuu.^ r.r sepfeu, rpi.^eop,s quos 
Bomana sedes wisit in GaUian,, st(ttim <p,xrdur 
ad aposioJi<-a fcupora an <,d Deciauam setatem 
sit refereudus. Galluram rruditorinn sehola qunm 
IMorivam vocant, quwqne a G,;'<,(j,-io Tnrouensi 
epis<-opo (/rr<,<„-iaua andif ef, quia reUvtis popnU 
traditiouihus o.-edibiis s<;-ii>ia p,-wcipue h,sfo,;a 
inniti videtur, cmtitraditionaUs now„mtur,/>h,-os- 
qne e sepiem ad De<-lauum ,TVum rerocat et Austrc- 
monium eu,n HUs. 

2. Hnic scholai (dtera ernditorum ,;rornm s<-hoU, 
oppouitvr qna;, quia t,-adiftouibns </Io,-iatur, tradi- 
iioualis nomeu ohUuuif, ef <p,ia srpieuanum Gre- 
qorii Turonensis nnmerum ad ap<jsfoUra fem/xjra 
'refe,i <n,ti<},-e</o,-iaua vocatnr. H,sto,'ienm nouieu 
prima srhola sceuuda^ dtwe recisat, quantnm eijo 
video, non jure sed iujnria. Snut euim iu h<,r ,,o>, 
wluns <p,am iu iUa p,:z-st(n,tes ernditioue vin, cUn; 
i„nemo, iudef<'sso stncUonnn labo,-e prohahles, 
mm sstimatione ac m<ifu,'o judi<-io p,-a'p<,lie»1es. 
Quorum c(/o S(n,ctx (n,ii<piitatis uotitlam,sc,eut,am 
en-lesiasficx f,-aditiouis uisi snuimo apud meloro 
esse confitear,re,m-ap,idef. Q,uxsfio rno ,psa,<ina 
in dii-imeuda tauti /vV/ laho>'aut, uou semel lu Actis 
nosi,-is tarfa fnit, fnifqnequHmmderetur propto' 
Austremonium. hoc locoUh,-<dis nf,-i,uque ,'at,.<m- 
hns, iir,-nm t,'arfa„da. Ve,nm euiuivco rr „,ature 
cousiiic-afa a p,'i,uo p,'oposito dissdmmus. 
,oc loco non 3. Aucto>'es (pa iu hac maicia ,c'sa„(hidc.u- 
ZJZJ: darnui, triplici fe,;ue dip,'e,dia ceuse,if,ir. K<>rum 
alioni orofamnu hisioriam qmmnon lemter attnjis- 
sent, yern,u,pir p,'ofa„<,rum uotitia p,-a-<W, esseut, 
ad hisforias deindeccelesiasficas a<Tessr,-n„f^,-ernm 
sa<ra,-nm ifjuari, spiritMs ac uo>;ux Mesia^ 
raMiea^ ius<;i. Fa,i,n„<p,c esf, quod uec,'ssa>',o 
fieri dehnit, nt jndicio haud safis a-qno ute,-e,dn,; 
falso,,U'raqneiuterpretin-entiir,etaherrouetsp,'n,(;- 
piis in seqneUis c,ro,-r plcas <led,irti,per i<,,iofam 
silv(nn cxci viato,'es ifer facccd. Alh ,;irsus, ne<- 
ingenio nec scientia nec laboir p,:rstanfe.% quod 
semel s<riptu,n in,ene,;,ut, fideUter ,n novosldm,s 
refernnt, uee uo,'a iuqui,-eutes,nec rete>'a (Ujn<l,- 
cantes,necconmeta irntinautes. Q,io,-um estlc<j,o: 
q,ws .s/ le</e,;s. tan(U'm repe>;es omnes o,un„,o 
cocUnu toties re<-ocp,e,'r <r,n„h,;,. Tandem ah, su,d 
invtraque schoUi ,;rio,nni laudc u<jsf,-a ,>,aj<n'es, 
iuqeniopra^cUn-i, ,d,;,isq,.e fum sacras t,nu p,'ofau^ 
JcntiJ acumine iusi(/„esJ,idicio matim, consdii 
prudeutes, immeuso hthore stndiogne d,hgent>ssn„o 



C 



Jioc loco non 



/„ ,dra<piehisfo,-ia,mr,'a <tep,'(>faua,iliu mullu>u- 
qnc rersati, <p(oruui tameu sfndiorn>u crdus in 
o/)positas ahit paHes. Hinc existimare Ucet neidra 
rs p<trteta,dam (tff,d</<rcU,ec,u uf prndcnfis judi<;s 
assensun, pmiter i>iclinrt. Qua>r ronsrufam;n„ 
oppri uostro videtur universai qnaistioni tractanda^ 
nuuesupcrsedce, doner clario,-r Ua-e c.r fauta <-ou- 
fricafione rrccpta afqne ',d>e,-io>-c f>;ietu <'.e tot sfn- ^, 
dio.wrniu hominnm lahoribus invento, universam 
licuerd causa,n peudus roff^oscce. 

Jam adS. Austrenionii Acfa c<i(jn(,sce,,da aiqne 
pxaminanda accedimus. 

4. T>'ia Acfontm S. Austremonii e.re,„plana ad Austremomi 
uost,'(nn i^euo-e uoiitia,u,<,noruiu tciinm f>/pisja,u ^<i"- 
p>'idem edititm fuit, reUfpta duo er m<n,nscri{>tis 
rodirilnis nnnr ,»'imum in lurrm prodenid. 

5. Primn,n exemplar rcperiiuns anno 1S80, l'ri,m Pas- 
mense januario, in hihliofheca puhli,-a ni-his Chn-o- '">"" 
nionfana; iu A,;m'uia. Codex esf .'<a!<;di X, uiciu- 
hraucns, longus 0"^,35, latus 0^\26. OUiu fud 
ahhfiiix S. I/Udii in cad<-m urhr CU,,;„„<juta„a. 
Mutdus estp(t(,iuis aUxptot ; ifaqnc S. Austremonii 
A<ia hiecodr-x soUis nonnisi itiitio mutila dare pos- 
set. I„,r„ii„„s aniem_i„ eadem CJarouiontaun 
bihUoiheca alinm codicem n,anusc,'ipfnm,p>',<>ri illo 
nnilto receutiorem, qui sacris olim officii ecclesia- 
stici Ircfiouihns inse,'viis.ie videinr, in <p,o ectmdem 
,-epc,'imus Vitam S. A\isliemomi pra!rc<h;dis apo- 
q,-apham. Quare qux in antiquiore codire deerani, 
'exposfe>'io>-e snppleta integ>'am narratitjuis se>-iem 
exhiheut. H,c autem codex sccdi XIII mciuhra- 
ne,is est, longus 0-^,41, latus 0"^,28; multx cerx F 
(jnttx iu iMjiua fixa; noctumum nsum mdicant. 
Haic Acta S. Anstremonii satis si,u,dieia snnt 
carentque verhorum amplifcatioue re,;,n,qne intp>-~ 
,,olafioue, qux alterum ac maxime te>'tium exe,u- 
plar immauecptautum auxerunt. Ad relicpm duo 
exei,iplaria antequam accedannts, hoc ,»'imum 
accurato examini ..nhjicicmus. Ac pri„,o <pudem 
S. Ansfremouii Vitx, qnalem praisens exempktr 
descrihit, synopsin hrereiu iradim,ts. 

6 Ationim s,/uopsis. Sanetns i^itnr Auslrcnio- /,,•<■>■/.< «//«o/- 
nius 'apostolornni Christi discipulus, temporibns 
Deciiimperaloriscum aliis qnamplnribns cotuIi- 
scipnlis in Galliis missus legitur ad pr^tdicandun,. 
Verum post accessum apostolonnn, cum Valen- 
tini-mi et Novatiani haeresis inimico iinpellente 
eontra legioneni christianam grassari ca.p.sset. 
.anctus Clemens, discipulus ac successor beati 
Petriapostoloruiuprincipis.hos viros, sicu . ab 
auostolis onlinati tucrant, m singulis eos urb.bus 
destinavit. Deinde sequuntur sentem vn-a^;tm vo- 
,,r,na,</it<m,mI),,^,,,J^i>nu(''-S(it,t,miuumn,<,rt,j,'es, 

,,,liJus ({ucttnor, ontisso Anstremon.o co,,f,-ssores 
aueiorappeHai. Quilnts dictis ad S. Auslrenioni. 
ac^ta na>'i'(n,(hi fransif. Samium i;rum recta i;a 
dncd ad >,i,.uia A,',-c,-uica'- ci,;taiis,uhi tunc maxi- 

mus 



Sll* 



S4 



DE S. AUSTREMONIO. 



AUCTOBE 

G. V. H. 



pus Parisiacis Dio.iysius episcopus, Abvernis D 
i;H;MO..s ™s, Len.vicims^^ 



pyoponitKi: 



B 



musgentiliumerrorcolcbalur,,v«o'»i»™«'';'^»" stremo.i.s ."=..,.., ^ 

rf,Vai«^ Cmfl.n.,„e „ulo ad ejus pMo.n,, ^'^^^^ " i,,„p„3, divorsi. pro C ,r,s . 

.„«d«K;';«'^"<»?«''*-*^'--'-7';'''"^::;'"^ nomine afectus p'..is, pra^sentem vitam glad,o 

c,-e<ie,ull. stauut ,-ite Mn,etos saut^n doctm ™™^« ., Saturuinus vero jam securus 

baptis,„atis ,o,.!a tiur^r. Maguo iabo.r doct m '™ ^;"':.^"^;^;^ ,,„„bus presbyteris suis : Ecce 

disci,,nlis s..is, ..;<•„/; /rac/,(«m .11, fne,-atleutasac e^oja, ^^,^^^^^^ .^_,^^,^„,„^ „ „„j 

saJrdotes constituit. Deiu refertnr p,-od,gnm ,- «3„'f, ,,,,,,. Cu„,que co,.,prel,e.,sus ad 

ratl .X muf,-agio ,-ustia propter euhcj.as a ^ ' "^ ''^ j^,^,,;.;^,, relictus ab his solus attra- 

S. Austremonio acceptas, et acldit..r hunc ,no,-en '"'^P;:" ™^;'"^; „ ,,,, i„is cerneret derelictum, 

adhuc pe,-sta,-e, nt, si sacerdos pr.sto est anc '^^^XZrVonune Jesn Cl.riste,e.a.,di n.e de 

alium cibum eulogias, pamm mdeboet bemcUetu.n, «^asse m^^ ^^^^^ ^^^ ^^^^_^_^^^^ ^^^ ^^,^,^^^„ ^^ ,„^ 

accipia,.tho„.i,.e.'i. ,ieib.i^,„e,-eatnrhahe,-epn„tific,m inse„.p,te,-n,m. 

n.P,-osperopor,-osuccessufide,prM,op,o- "^ *;'^ , ;„ i , eivitate ita evemsse 

cedit; « disciprdis sandi p,-a:sul.s adj.ctores fiunt ^™ ' ^^-^ ^,^,,„ ,^uri toentis vestigiis alli- 

et prUicatores, simu'ac,-a dest,;.untur rt ,nc,;,na '-'^'^'^^^ cJmic. pr^^cipitatus, vitan, r,nivit. 

J.wr„,«ca».s.,„-,,7„,„//,/»</outta.Ucebas.l.ca., f}^^^;^jXo\ZnjT..m.^^^^^^ 

Domino opitulante, const,^.ereutur quanta, ,i«s- Gat anu Marlialis in sununa sanctilate vive.ites 

,p,an. in una aliarnm cv.tatum ■eg.u ,ll.u. '^^fXmsite Ecclesia^ populos ac fidem Cl.rist. 

co,rstruct* cernuntur. Au,'tor Deo c,rat.as ag.t po t ^^^'\ f^,i,i .onfessione .uigi.a- 

et quo.sdam sac,-^ Script,,,-^ te.rt,.s ,-aWec,cco„„„o- p r omn,a d, , .^^^_^ ^^^^^^ y per 

dosaffe,-t. Sanctip,-^snlish„„..l,tate,n co„,„,e„dat '^.^.™^^^^^^,,,^,, terras, in ca.lestibus 

et zelL pr,.,l,;,te,n. cp.o » disc,pnlo,;mnumero ™ ~ ^^^^^'.^^^u. 

constitJ„,.Upasto,-es;ipse ut eran,el.c. per- ^-'''''^^''l^^^P^l ,,;,,,„.^ ec.put Aeto,:.,n 

fectionis no,;„am oste„cle,-et et n,und. po„,pa,n J:J^'j21l,ab. ' ' 



Ditaret Iciodori monasterium a^dificat. Judxi 

autem plurimi per eas re(,ioues diffusi zeJnm sandi 

viriaccendunt,qui eis Christum annuntmt.hre- 

mentes ira Jndxi riro Del necem parant. Qm a 

discipulis monitus, gaudio exultat, spe I:^tus mar^ 

tyrii • discipulos consolatur, majon zelo Judims 

aqgrediiur eorumque parvulos haptizat. Quod 

nms ex Judxorum principibus f/ranter ferens, 

haptizatum ah Austremonio fiUum m puteum mit- 

tit iiltraditur,(^f Austremonium verherihuslama- 

tum capite truncat. Abscissum caind in eumdem 

auo filium mittitputeum; unde discipuh caput 



scriptorprB^ oculis hahuii : quod ijarinn secuius esi, 
cuialia ex parte contradixit. Secutus est m enume- 
yamlis episcopis, solo omisso Austremonio ; secutus 
est inassignando martyrio sanctis D,on,fSiO ao 
Saiurnino, dicendo : De his vero Dionysius ac 
Saturninus per martyrii palmam cursum con- 
summarunt. Grerjorii vcrba de reliqnis episcopis 
excento Auslremonio, fideUter descripsd usque ad 
finem capltis. Qu^ itaque in Gre<jorio exscnhendo 
auctor noster pr^iermisii, distincto expressa cha- 
ractereoadispatent. Nonminus clarepatet aucto- 
ris intentio Gregorio contradicendi m tis qux 



el circa 
noiiitulla ei 
contradicit 



quo filium mittitputeum; unde aisnpun cajn^o ''^ 2^^^^ 

iajltri una cum r^rnUi ^corp^ee^ucen^, ^^^ ^^-^^^^^^^^^^^ ^J,,,,,^. statueuH 



C 



utrnrnque madyrem lciodon in monasteno sepul- 
turx tradunt. Aquaputci fii fons sandaium. Judxi 
««um»^o-,utneunusquidemin haeurbe sicuti 
in aliis habitare noscatur usque in prEesens.iorHS 
uhi sanctus nnutijr quiescit in magno hahetur 
honore Tum sequitur revelatio Cauttno facta, qux 
ipsis ferme Gregorii Turonensis verhis narratur, 
deinde translatio corporis facta ab Avdo nutu 
divino Vohicum, et altera translatw facta a 



monii. Imprimis Gregorio adcersatur statuenti 
Austremonium cum reliquis tempore Decu missos 
esse. Namprima narrationis periodo diat, aliena 
ntiquefide, quamvoce legitur i/i<^/f«f, Austremo- 
nium apostohrum Christi discipulum, temponbus 
Decii cum aliis pJurimls condiscipulis missum esse 
in Gallias. Vtramque igitur seutcntiam ad mani- 
festam contradictionem uno verhorum amhitu con- 
cludit iia scrihens : Sanctus igitur Auslremonius, 



divino Vohicum, et altera transatio jacia a - ' , j discipulus, teniporibus Decii 

Pippino, petente Lanfrido, Maustacum; tandem P^;;^^^^^^^ 



Hujiis Pas- 
sionis scri- 
ptor Grego- 
rium Turo- 
nensem legit 



suhduntur miracula. 

8 Actorum examen. De inventiom, translatione 
ae miraculis infra dicendi locus occurret. Nunc 
Actorum examen dillgens instituemus. 

Hiec Acta S. Austremonii i/e.sea enarrant,pluri- 
mispost sancii riri ohitum seculis scripta Auctor 
Grerjorium Turonensem prx mamhus hahud et 
paHim exscripsit,quod ex mox dicendis patehU 
Greqorius scilicet Historiw Francorum Ub. I, 
cap28, ita scripserat : Sub Decio vero imperatore 
multa bella adversus nomen christianum ormn- 
lur Valentinianus et Novatianus, maximi tunc 
hsereticorum principes, contra fidem nostram mi- 
mico impellente grassantur. Hujus tempore 
septem viri episcopi ordinati ad prsedicandum m 
Gallias missi sunt, sicut historia passioms sancti 
martyris Saturnini denarrat. Ait enim : Sub Decio 
et Grato consulibus, sicutfideh recordatione reti- 
netur, primum ac smnmum Tolosana cmtas 
sanctumSaturninum habere cceperat sacerdotem. 
Hi ergo missi sunt : Turonicis Gatianus episco- 
pus Arelatensibus Trophimus episcopus, Nar- 
bonoePaulus episcopus,TolosseSaturninus episco- 



prsesertini 



tlUUOLWirji uiii. v^... 1 ■ • ... 

imperatoris cum aliis quampluribus condiscipulis 
in Galliis missus legitur ad praedicandum. 

10 Uhi ergo sihi legere visus est auctor tam _ 
fiagnintem contradictionem ? In libris Gregorii ^''■«' ^";^"^^ 
Turouensls, qui hic, lih. I Historix Francorum, 
septemepiscopos, quos inter Austremoniuni, qnem, 
ille Stremonium vocat, tempore Decii missos affir- 
mat; alibi vero. videlicet in libro de Gloria confes- 
sorum, cap. 80, et in lihro De gloria martyi-um, 
cap. 48, hos eosdem viros discipulos apostohrum 
haheri insiuuat. Etenini de Ipso Saturuino, Tohsa- 
tium primo episcopo, laiidato caplte 48 hmc scrihd: 
Saturninus vero martyr, ut fertur, ab apostolorum 
disciputis ordinatus, in urbem Tolosatium est 
directus. Quem in hcum sane perquam. apposite 
annotat Ruinartius : Si eo nomine apostolos 
vere intelligit Gregorius, dissentit a seipso in lib-l 
Hist. c. 30, ubi ex ipsiusmet Saturnlni Actis, 
ejus Tolosani episcopatus initium Decio et Grato 
Cons., id est anno 250, consignat. Erat forte jam 
tunc, ut hodie superest, vulgi traditio sanctum 
Saturninum ab ipsis apostolis ordinatum fuisse 
episcopum et in GalUas missum, quam hic secu- 

tus 



DIES PRIMA N0VEMBR3S. 



Sj 



AUCTDHE 
G.V.H. 



Hcoporiim 



A tus esL Grcgorius. Grrgoriinii utrohiqne a fte (Hs- TamhreoUeremmtiatqas&Greijoriusfmim eitar- 
mitirc. eeriffsimnm est : qnxrn diain a Jiidiiartio rai ih Dioin/mii ar Sufnriiiiii martijrio, et mo.v ad 
uiiid qni aposfohtrum disdpidos nomiitat, prr Grrcioriitm ej-i^crihriKlnm rcrertitar, omisso solo 
(ifiosfolos pntiterit iiiffllitjere nlsi apostolos. Qnod Auslremonio, ita ut Gret/orio eontradicmdi finem 
aiftrm riros uh aposinliro a-ro remotns a/iostolornm rfarins i)ianifrsfcf;hir qui/ipr Austremonium fece- 
fhsrifjidos vocarif, pc.rsiiadere milii iinn pnssiim, rat coiifessorem qiiirta mnrte fiiiem ritx ohfiimi- 
Heqiie ire in sententiam eontm qiii Imc modo Gre- tem, qiiein auctor noster scit esse martijrem. Quare 
qnriiim scciim ipso cnmpoiierr sfiulrid. Dciinh Gre- Greijnriaiia phrasi, vxrppfo Austrcmonio, tnm- 
qorins non dicit ab apostolis, .^v'*/ ah apiisfohritm scriijia,ad siiam mirratioiiem texendain prnredit. 
(\\sii\pi\\\^ ordinatum Saturninum. Denique.tradi- t:l facta paiica refert, aposfolir.is pleraqiie Facut /muca 
iinnrin de S. Safnrnino ah ipsis ajiosiulis (scit coni/riia feinporihus, rcin christianam a fcniiihns rcfert 
apnsfnlnrum discipidis) iinliiutfo episcopo ct iii primo inifiis hntn tjradii profichntcni, taiidcin con- 
Gallias misso, vnh/i solnmmotlo, et non etiam do- rersa innumerahili iniilfituilinefioreiitein,institntos 
ctiorum fuisse qiiis Bninartinm doriiit ? sarmhtes ar lcritas, qiii rccepfain fidcmtiterenturac 

11. Jdem Grrijnrins Tnroncnsis rap. 80 lihri De ioinjius propaijarenf, fnndati Icindori monasterii 
gloria confessornm, Vrsinnm, a qno Bitnritjes f a mam, evant/elinm ab Ansivemoino Jndicisprx- 
Christnin acceperunt, a discipnhs iipostnlonnn dicainm , haptizatnmqne iinius ej- principibus 
eiiiscopnm ordinatum attjue in Gallias ihsfinafnm Judxnrnin fihitm, euiiidcmqiiehancoh causamprn- 
fuisse scrihit. Quinam vero fuerint ex mente Gre- jectum in f>utcnm ;deiiique Austrenionium -(// irati.^^ 
qorii hi aposfnlorum discipuli, qnnrum tfiscipulus Jutlwis iicci tradifuin ejustpte rttpuf in iiutenm qui 
ertit Vrsinus? Manifesfa res cst ex lih. J JMiriai parriim marfi/rcn jam arceperat missum, utrius- 
Franc.orumcap.29, iibi:V>e horuin vero. inquit, tpie marti/ris in monasterin Jciodorensi sepultu- 
(rmeipulis quidam Biturifras civitatom ag}rressus, ram. _ 

^' silutaro omnium C^uistuiu Doniinum populis \LHxcfarta tohiis narratioms, ut tta dicam, et simjulare 
nuntiavit Ex his ergo pauci admodum credentes, suhstanfiam runstifnuiif, nii parms rtmsnhrafin- min.ndim ; 
clerici oi-dinati ritum psallendi suscipiunt. ct qua- nes brcresque conciuiiculas anctor intexud; idn de 
liter eccle^iani construant vel oumipotcnti Deo miruculisloquitur,brevissimediciteamultafmsse, 
solemnia celebrare debcant, iudKumtur. Docet nnnm qut)tpiedesrrihif,narrtifqiie.-<errafum a ntin- 
'eran Grcqnrius hunc Bifuriqitin primiun pnedica- fratjio vi diabolica inferendi, rusficnm hominein oh 
Urein disriimhtm rssr ilhirim srptem rirorum,quos eulot/iampanisbenetlictiahAustremomo acceptam. 
interAuBiLnomnmreccnsct^qitiJJecio ac Grato Idem miramlum ahsqnc nomin.biis hrorum ac 
Con^inGal!iasadrenissent:hoscnimeJusdem!ibri pcrsonaruin Tnrtiiiensis refidif {Dcijhr.ro.it., mp. 
,ai> 2R enumerarerat. Viri noinen hic suppressum 31), quod apud Arvernos,^«2»^,ges^ummadole- 
amritca/i. 80 lihri Dc gloria confessoruin, tlicens : scentian.ea inveritatecognov.(?./^'G..//o;v. rerba 
murigaverourbsprimum a sancto Ursino, qui amhi./na .vtnf, nec .stttis thdtirant nfrum i/.so 
■X discipulis apostolorum episcopus ordinatus in tulolesccnte resgesta .sit, an atloiescens rem t/esam 
GalU^s destinatus est, veibmn salutis accepit, aittlirerit. Mihl tamen plirttsis Grcjonaiiahiii. 
^tc ue ec I^^^^ Bitur gensem primum instituit aUerum sensnm, non illumprioreui, hahere videU;r 
r ruue qurmigrans a seculofin campo intor Nec Gretjorius, nec auctor nns^cr idonntm affrrf 
eUqlrs^pul irpopulornn. sepultur. locatns est. tiuctorem ; ///. enim : in verUate, mqud, cognov , ; 
NZn.rvlinusa di.^ci/nilis ttpostolnrum ordina- hic : traditnr, <uf, relat.one fidclium. 
Hicenjo lisinusaaistipiui.ui mracitla post morhin tlehile corpu- 



Jioina i.i 
(idllittin. 



tinere apnstolica. Vnde consequitur Gretjorio notam ihuhm pafr 
fuissc acproliafain fradifionem, sire ruhjarem sivc 
ecclesiasticain, tpix scphm vi.-os episcnpos hinpon- 
bustrihuchtft tiposto!ici.s. Quos nihiiominus aiicto- 
ritah exe.n/jlaris cujnsdam Acto.-um Saturnini, 
tjuodpraiter Saturninum nullum ex reliquis nomt- 
nat,adDeciana Gregorius temporarevorarit. Ex 



ptipnlus aeoiw nonore p 
Zcrumamhi.-ct scpuhnn.i. Posfra cruda inc.rscit 
ruslicitas,qui Ucet scirent quod in praedicto loco 
Yciodoi-o rec[uiesccret,nullum tamen illi exhibc- 
banthonoriscultum. Noicf hcior ha-c qua^ snjna- 
uius-Grego.-ii euim Turonensis verha snnt ex 
lilirn I)e tjloria confrsst.rum, cap. 30, quo loro 



nat,adDe.clanaGregormstemporaeiotairi.. .^f;^/,,, Cautino facitim ena.-rttt, tptam 

,,,l„is rolligifur prima phnisis tnirtoris Actorum ^^ ' ^,. ^^ .,; ,^,, /,,,,;^,,;, „.,„. ../ fiiie.n, 

L Anstren.ouii, Gretjo.-iiim respicere Turonensem ''''^'";/ ' J';^,,/^;, „/,,•„,;, arctiorii rerbis: h.ec 

i,.i,.,ue contradictionem osten,le.-e. Citi auctor ''-':^-'^^' ,''";' ".^.iw. jLrum Gregorii 



Hm Acta, 

srritlo VI 






monius apostolurum Christi discipulus cum aliis 

rondi.<;cipnlis Decii imperatoi'is tempore in Gtdlias 

inissus; sed hoc vcnnn non est : Cleme.is Fcln ^ll^^nTu^o.iensemscripta cs.^e, tifqiie eum in 

opostoii snccessor eos misit ab apostolis orduiafos. G. 'ff^' ', ;^^ co.dradicafur. Post Gretjorium 

Deinth episcoporum nomina eodem moth attpte pmi .>^^^ f,,ujnmita ex ipsis Gretjtmi 

iisdem fe.-me rerbis quihus Gretjnrius cnumc.-at. scnpta ... W ^ ^.^^^..^ 



fer.ne rerbis qui 
Novemh.-is Tomus J. 



G. V. H. 



sttilo scripta 
giticero. 



ilJfittnr at- 
tribiieiido 
seciilo VII. 



DE S. AUSTREMONIO EPISC.Ol^O. 

,e„t,J G.r,,L .^o„t,-o,lire„,li s„p,;, po,;te,- '^J^'^^. ,^,,,,; .v77, ,»r „o„ c,.,„ ,lla .p.an, 
Zpo^itaL Gre,r,no..;,te,„i,„„pM',-l.sa,.l,„„'l,<^ ZIIm^, in qno dee.t prologns, ou,,us apo- 

:™£i;::;:;!rr.frr;i2- s:^ri::t's:;r^?r^~^;:» : 
::;5r;~r;si";=; i* ''rSw:i::""-»t'r^;:r:; 

r „■„«!.»..;» «.«"■*;o»f»' '■»""■'"■"""• P-^^-d'""'"- ]],,„en„ea,„,q„^dict'.r„ss„,',eTpo„e„,. I»" 

,,, , Au.tremonii, «„„•«■.-«"'•"' A,re,;,o,;„„, co„- '^' ^' ,] ,„,;„„. ,. Nau. pass.ones u.artj.u.u 

ZZ^saee,;)otes ac lerita. si„,plir^crr,arrat ^^,X,nn.. Ana.olia..i et A.tretad. a^ 

■ , ,„. „„m,s i„ d„hi,„n voca.-et. F„„.la>,„„ " ^^^^^ ^^,„,^„,,^„ qui in eade.u urbe sa - 

Au°tremouio Irio,lo,; „,o„as,e,;„.„, .«"■"™'"»'. '^ ,.„a,„„t p,o Christo, glor.oso elua- 

t" ,"r ",-fr«,;« ,;,stici. cr„,leV,tate,„ M., ^^ ^^ ,,„,, ,„„„ „,„„„ a,-.,,.n,e„n„, .,. - 

^t^n,ti accepe,-a,. ip^e t,;„lit. St,il„s a«ct,.r,s '«" ■ ^^^,,,^ ,„,,,„„ ,„ Austremon.o, ,/. 

^,Wr //Vi ""^'"■''"■""'^""•V""- •'''■"""!;""" 1,.lrf;o se,;„o est. Q„o.l si ta„„sper </e,„ . 

:' Zrans. Aii,',a /"«'- '"'-f «' ,.;^ M.,i,„n c,„.,de,n esse at,„e A„s„rn,o^'2 

],e,-iodielega„tia.„ sapi„„t „cSido„..„„fc.-„'c,cdo^ ,,,,^, Austren.om. nost,. et nm 

K,,lLn,.,are,,,. Spcci.ninis lo,-o i.^ta s.„t : S.qm- >„^ ^.„,„ p,.^j,„„,, esse aucto, i 

d .,1^ fecunda, .remorosa arboribus. v„.e.s "^^ ;, , „„.^„„,„ ,,„„, s. Austre- 

u;::;..ima.popu,isconstipatae,eo,nn.erc..sre,V.ta P^_^^^ ^^;..^^^,^ „„„ ^ ,,. ,„ .™. .^.^-JJ- « 

/;„,«„ i™/„ ...;,^/,"" „«r;/,„«"/"'" '■«s^- •f-"".''' ;-,,.„.,„■,.„) .,,„„,„/„..«f"'/''""".-^"»' '■'■": """" 

^ :.:^U nLtate ac rcd„„d.„,^ia jn. se^.,,- ^ - ^^^^^-^^^ „„„.,^,,,„„ ,.„»oc„^," »* 
, tc,„po,;„„ fcfs lc:,enda,;os '''•^''''•';";,,;'f: ^„.„.„;™,.,.rf Iciodori in nco,q,n mvWs ,n,ll,a, „s 
io„„eeata„,}„,„.ir.ct„hj,rto,>a,„q"con"„sarl,1,c, j „,,,,„,,,.,„„ j,.,.,,,.„„,.„,„. . . 

X •,,/.•""""«'/'■•'' 'i""'i"' '".'" J"""-'."';-,.:' "i-2. 'r«„rfn" citari potcsi ,o.lcr i'"'-'"; "f^ 

X,/«T"'i/sc"j"s./«»'^'-'^''""'"«'«'-''5"!':".^"'r, ,«.A-7/,«6/.S.P«.;«''"^^-i»-'''».'/"""-'°'-''.'"^^'"'""' 

,..«'/«, ''F'-^' '"■^ ".-;"".-'■'■-'. «';■' '"^"■*" Ze ,rhis : b.cipit prologus S. Prjeject. .n pa.- 

-Z Z,o,-iifL„„e,.>a s„hse„,c„s sai,c,„ sc.;,- .,_ , A....emonu^ ^--jf--: 



Uitjus S. 



B 



/terperaifJ 
aiicfor 



c 



/((jH iiuiicaretit. 



s 11 Expoiuintur ai-gunu>nta 
Passionis secund* ct tertia>. 



Passiosec..if 

da iitiiptior 

egt, 



tertia ai„- 
j,liani.ii.f. 



, s.-e ,r,-ois : iiiciijii iJ."."t, - 

sionem S. Aust.emonii ; e, se,p„t„,-l,^c eaden.Pas- 
lov.a de a,in„.s. Unde qniden, patct c,-ed,,„ F 
,ec \II S. Pr^i,;'t,„n ,.,.,->orem, es.sc „o„ pat,->. 
■ltece'„>io,;'splc.4„e opi„i,;,e,„ hanc s„a„,e:rSm;o 

f:i«,,:/</t"/"n3»//">'""^^^7";'.:d^"';;; 

..,-, ; „,.;;, y„.r,Astrebodio,.s.„.c Astrebund.o, ,1 

;„■■„; co,ii.J l,ahc„t, sn-ipsit Anstremomu,..,p - 
prio n,a,ie a„ qnia //« in »"» cod„-c tcjera^ ^ P„>o 
.ustremonii Vi.a „„d>o a,„pUor est iita, '--;::';::Z^^^^ 
',"„„.,. Code. n,e„,hra„e„s cst fo^-J^^ ;^„...i,..cri>a>efa.-erecons,.eri,:r.y.add,c,n 
' ^ecli IX rel X, inter ^f^^^'^^'^^ ' ,o,-c,„h,;s. ,.hi i„ Passio„e S. f" '//"'-^'^^^X 
LijBr„.rellensis ."""co ''''•^'"""^■^,^te lio sc invcnisse A...elia.,nn, „o>a „,ar^.,ai, o 
,Zjivt„s at,p,c ad Le„,o,-ice„ses .■efc.cdi... cse . ^ .,^ ^^^^ ,„„^„„ „,, ,s„,,,„, „e,,„. 

/„,;•"/ ""■'" "■'■'■'""■« «'""«'P"'^'"-"'" ' 'J' ,,,.,,,•,.,• p,.4.;; ,';/„r»;"'/'"^"» "<"■"«'»"'";'".' 

•rjz«.„" '■'■''-''"■-■^"^'"'■'■■^ ""'''"' r,rf » ■".« '/»"'■"-' ""•.'/'■'>■ """" ■''■■^■^'"■' r " 

"iZtnec alinnde n,il,i '/"/'''J'""" "'■;'"■'■' '^"""^, s ^•^•/.•c/."» «"«■""■"" ^-^ '"'•/"•^- ''"'"T ''f '' ' 
nionii mnv.fK....»* ^obinms ex miuem, . 



(1) Mr/.SS.. lom.n-!amiani,i 



..nisi. 



tiofi^ 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. i27 

A notis inarttfroloyii ml 1 /lorcinhria : Aclu saneU Iribus doininis ■.sortHinn rvfiih-t nurnn,. Se>iiiitnr AucroiiK 
Austreinonii a S. Priejecto inetro scripta esse, ifi'r AusUx^monW Bltini.jn.-^, somitio <',issii et fra- «-V.H. 
pfane iqiioro. Nerjue enim ex Snrio id discere frniit ejii.-^ {viartijrii hHJus Cnssii fit meiitio), ron- 
pnittit qtii dirit .^ntitiiiiimh S. Pr.rjerttini Pas-.^iniies pituitin liifiirit/itm i>i fide .•iii.^repta, ponsecratia 
uiarfl/ruiii lu.aileiito .<rrip.sis^c .^fijfn, iierjae cx Vrsiui iii ej,isropa,ii Hiftiriijaiii^raditus iit Arrer- 
vadem Pra'ierti Vita simjdice, abi jn-o luculento nos.Deniqiie.j,o.slfri(jinfase.r annos in episrojjutit 
haheiar gloiioso stylo ; nihll aiifein sfrirtam inrtro dnefos, pervenif fere ad tnnpoi-a Trajani,ef Vrhico 
orationnn indieat. Vtdirain .jiind snitin, s.i.^pivor sihi s,il,sfUatn ejusrnpn, Irindn,-i ,itn,iasferium 
Baroniiun ijnam hxc sc.riherd mrinoria ronfns,,,,, construxif. Jttdxi inidti in arbe Arrnnira .liffiisi 
/■((/.wc ■ dlrlt eitim nd dirm 1 ,inrr,„h,-is, ,tnitofa,ido sitni, qnns dannones ruiitra Austremonium Christi 
in S Austremonium : Hujus acta nietio snipsit pdr,n tam f,;a'fnosr jwa^dicantem e.rritanf. Veniunt 
S Praejectus, ut auctor qui ejus vilani scripsit di.srijmli et iiisfantls jirrindi patrem .u,minoitr,tt, 
testatur quani iiubes apud Suiiuin toni. VII, hac 'jai L^fas sprm marftjrii arripit et p,-a^ gaudio rx,d- 
die Ai Surlus foino VIl aihil e}us,nodl dicif, nec tans, .Vtsripnlis u!ti,na moniia i,-ad,t; quos ina-ren- 
VitamAusivemomlmesolutasivestrictaoratione, tes .•onsolaiur et nstendit se marti/rio paratum, 
,irc Vitam S. Praijerfi, nux T non Vllfomo oentr- exemplo Christi et apostolorum. 

,-it Aliande ilaque hi.srr ri.-is Austremonii Vita 28. Austremonius interim mhementiori exardet «''''^';; -(-' 
metro conscripta inm^tnit. Qux sane alia non fne- zelo in eonre,-tr,i,lis ,jrntiVtht.s et Jnd^r.s, ct i.nias -^^^ 
,-it ar rersns qitihus her P.tssln iiiterpolatnr, srpa- ex illorum pro,'e.-iljus filinm haj>tizat. I.-atus pafrr 
,afimsi,-e in u..am sn-iein fra,i.ser,j,fa, anf ipsa filin m in jmieam, qm nxinc u^que permanet. v^ro- 
Austrcmonii gesta 2«.a//a La/>6e«s edidit,dei,ipto jieit. Tum Austremoniunl flajelhs .■a.-.sum .-ajMe 
cideV„-rt j,.-uloqo;h!tc enim a rc.:sibus initi.im truncant. Anima^ ejredir,.ti .■ieitcornm e,.te,-rx 
,/nraiii Parnm .rfWt in .-e iam jm.-ra errasse obviam vemuni, consertusque est Austremonius ^ 
B Galesinium vel matjn.im Baroniiim ; ap, t-ero inde apostoloruni clioro martyin palma laureatus, ((uo- 
rnn,:iudo alind existn^e ant exstitisse ltn,-um Acto- rum exstitit in mundo iimtator et coUega exmnus. 
,;un exemplar, qand prr V.-his hihlintlieras dili- Caput martifris ahsrissum post parmli corpns m 
aentissimc quwsit.im i.imnire .lonpotul. puteum prnji.-ifur; t,f,-i,„tq,a: indr erutum iiik.o- 

r ^>4 Nihditaqnr ridco fjtiod coqat me Pr^Jecto dorensi moiiasfrrio Inrare de.-rere.-nitf. Qu,hus 
fu,s.e,rn.U. ^^^-^^'^ . ^^.^^^^^^ i Austremonii ad.<^c.-lherc, ar sane hn.natis, fnlgent niiracnla plu,-ima; expotn aqnx 
■ haud committam ut hanc tctiam nume.-o Passio- jndei i.ifirml sauanfur, h^ec aqita die inartjru 

nem Hn t.-ihnam. Neqtte cnim Pra.jerto,riro doctis- quotannis cxumiai.Sa^ntur .u Jialjeos ,fu, rhiii,. 
slnw atqnc cloqucntix la.nle j>,-a^stantissi,no, nec nantur prop.-iis sedibus et exio,-res finnt, . ta ut ne 
oinnino viro sapie^iti et soh,-io, nr isia q.ildcm Me, unus quidem in omn. ru.-e Arvermco hab.ture 
ha^c inslpida cc.-borum ae fahularam fa,;-ago sinatur usque in pr.^sens. 7 »./ mar^y,... f..m/.-s 
,ulsc.-ihi ahs,jue rii; injnria pos.sit. simmx venerationi esse ccBpd et nuraeuhs fuhjrrr, 

P •....,„. 25 Hic leeto,-em moniium colo tria A.-inrnm quaiiidiueoa-.t;ri,-r,-c.itdo..a,;,setpop.d.f,-p,a;.- 
2 : :;: « S Austremonli rxemp^aria t,;hus dcinceps dcnonii- tia iu.-ltjfus. Posfca rene.-.tt.o n.iniuc.ptt eperirc 
'"""'"" ,;,;l,,,,.,,/,,,,/;U ,,n-.fm«.W.Ethcetnondubitarentbeatum 

mimmania/fmPassiopaiva.r,m..my,<u-/.r//»m martyrem eodem loco mancre. non maximum 
Psn^na^ tameneiexhibcbantiamuIatmn,quous^^^^^^^^^^ 

Z- nnnc dc alils dicendn.n. divina eo transferre decrevit quo nunc decentei 

„arrat:sin ^6- A.-rin„ieid.an Passionls pa.-r^. Ancf^ %^ ^,^"^"1^, .f .«../«««m. .an.^/ Austre- ror,oris r.. 
r<mlo,ie ,„!- hujus Passio,iis Austremomum apostolorum fae.t X.h Post lixt fjesa ei , ..^,^ . .• „. ..^,^ mo,.,- et 

ritna Jleqam p,-^clpnum, a Clcinente pontificc te.npo.-e monn .n eodem ''^''''^^' ^^ *^f ^^^* ^lcu '"'''"- 

Neiinis d.iq.ii cum lio.io.-e susecptiini, pidlala,iti- jussu regis ad locum ^*^"^'"^^,^" 5^./ ! !^^^^, '■. tnu.slatio,,.. 

biis ValeJnlani ae Noratiani haresihus nnn ipsmsprMiienUhu^.QuosibttMlo.cfeiu.tu,. 

.^iih^GaZ niissinn. Quovum virorum illu- P.-evelatioCautinofaria,.-eddi.qiteiun.nlnhono- 

C Zuquijamanteaperbeatorumapostolorum ..../yx,/.a/« /i/.v>.^.'>^-a.. a^;.,./.^-.....^ 

^::;d;i;Ua!u sin^Us^erant urbibus^lele,andi, f-^'' ;'^ ^'^—^ 

Lcsuni nomma:etdeinconsuetiunnn.nernm et .■ehcct.a; }ul.;.:un;S^ Tv^^^^ 

o,:Vinem fcne.is eosdcm riros enu.nerat qans G.-e- Pipjn.io^peiente Laiifrido hbatc, }ili "^ j^ : 

, / . T,.oncnsis, Hlsi. F.-a.ir. L I, c. 28, duos -''''-^''^'^^'^^^^^^^^ 

iDionijsiitmctSatiuminnnO,nartijres,qnat,tor.-e- rnto,;tm De his rero 7''^ ' • fj ^^ ^^^^ 
UquoLnfrssionls .jlorla dirii illasi,-es. Indr o,;. i.-anslation.hus et '---^ W- ^^^^^ ^^^ 

tio ad Ausivemomum reriiinr. Qunu pr:e,l,a..,di uln de fjlo.ua S. Au.liemonn j^ostn.na 
fidem causa ad Arcermca: civitatis ,n^nia, ipsa,n ''^'^"''■^- ,, p,,,- ,, -, ,,,^,,,. /w j.ro- ^„,«,-, ,.,,-„ 

„i ,.la,r i,i,V.,;if, CJ,a-ontn„fa,i,un n.-brm re.i.ssc, et 30. ^ /^^^ ''^ ^- ,^ f^^ i Austrcmonii AuB.remo- 

,nultoseran,jrli.-a irjc intbaissr asse.-lt rerbis iinn loyinn m '''''''^^^^^.'^' ' ^T^ nmn. 

paucis. TnmniiraciLn seroati enauf.-a<jio rusticl p.-a-fx.u.i, q..m T ^''''^^ '^' ^ ^f ^^ ,,,, < ^-n 

\j,-aj.hirc,Jepinqit,rteo,,.paratKu^v^mommnrttm O^^^a sa.iH, r.i; utr,piu,ifa~ 

iaLti.to kdsa..o,,jttor .jur d....o.iihus ^^^'-'^P^ ^^^^^^^^^^^^^ ""^'^^'^"^ 

a:quc odiosum ostendit. ReJatis ube.;;mis p.;vd.ca- re.-sn.^, e.rcrpt,s t.ht,., ,n ™ ''/^^ .nra^ced.utt, 
fLls fiuefihits, exccllentla diseipulorum qui cx Orfo rnsus .jui i''''^;;;.^^^^ 
rultoiihitsitiolo.-ttmJ,tmfir.-e,iti,ia,jist,;roope.-a- Austrenronmni .r..y./.;^r -^ '/-^^^^^ 

to.-es, .nidiipiiciiate ecclesia,;tm quantas in nulla p.dls ^''' ^-^'^fXT^^^^ 

aharnm regiouun. civitate construclas esse eern.- -^^'!;';; ' ! ' j J^' 'Uopu^ Trophinius, 

inus. fuUjo.-e ini.-ar.tlorum, dte.f a beaU> eptscopo ^^^^^"^^ Lernovicas 

clectos esse .solc.-tes et uidu.^tnos v.ro... Hos .ta(iue Na. boi .x- ^^^ .^^^^^ ^^^ monarchiam Au- 

tamquam bases colunmarum ceteris priefecit. i\ artial... ^ ^J^ ' ^^ Oeum suscepit 

,„,,„,,, „, .7. Dcindr iiiciiioiiem fttcH eo..ce,.usahM^.- ^cv^ mcb^ - ^^^^^J^ ^^^ ,,,.^,^,^. 

junoit ,tc nionio, Sainrniiio ar Mariialiqttotannis nebrai; h;'bc. da - ^^ >' Dionijsi.an excludit, eo fine 

Austiemonii .^ollti, in conHnio Aive.n.Cie dhi^Cfs.s, ,j,a lo.:is a ,;u^ 1 innmnsis , , j ^^^ 

gestia ; 



28 



DE S. AUSTREMONIO EPISCOPO. 



D 



AUtlTOBE 

G. V. H. 



niissloitciit 

eJiisinAyrer 

itiatii. 



B 



virtutes et la- 

horfn (iposto- 

licos 



eliam txtra 
Arrfntiam 



"^ * ■ ^fifnif Vn-Mt^i viniufi prxdiaifio- 

„t, „„h.o Diony.!o et .uhstlMo Austremonio, »—;;-" ^! ^^^ ,,;„„,,;,;„„„„ .t ,„o„a.,.-n 

,„os n,aHyres ,-eti„eot, i,„„„ (^'-0"^"'. ""^^^^l^^ 'ilZ^i^ e,-ectio„e,n co„„ne,„o,-m,t. T,m na,- 

U,„de,„ m„,jsio ,-t Sat,„;„„o, ,-el,i,„s 7.m'9 . ^^™." ,„..„„,,,„„ ,„.,„,; „ „a„f,-a!,io r„,t,e,, q,„ 

3„o» inter Austrononimu ,-ere„.et, eo„fess,o„.. '"';;;;' ^^^,,^, „,„,e,-ot, et d„o,;„„ 

qloria,nassiij,iet. . ,,rm„„,„n dehae ,;■ eoVoquinm, jMo.s- Austrenio- 

^ 31. T„,„ r,-fe,-t Au.tremonium, . ,..;./-»-;/',' '^ZrmtVe,-s,,s,;,ii,dietortoeaele,„,-efer„„t. 

d„ol,„s ,„„„„, sn,;: co.n. i,,terf„rsse, j>a^^ ™XX» ,-ei,eti, ,„„lta si,„n, at. Auslremouio 

Vo,ni„ie. et aseensioni a,,f„,sse, atqae ,„M ^^J ^j „„,,,„.,„. „d fie,e,„ eo,„er,„ 

cosfes die e,„„ reilqnis S Si^'"" '" ' ^^ ^ , , ., rr»»,/,'"/;»// .'™ ">""""' A"stren,onu 

Seq„„„t„r ,-e,-s„s oeto, ^"'."'™-^;^^:'^,J: ^^ ^lXZ et „,artjri„,n ej„s , ,„>ia„t. 

,,e,:,it a„etor Austremonmni GaU,a ""/"'■->''''' '''■ ,,„,„,. ,,,-„7 ,„,,« J«-«s«/«« «""■sn'« »""""•■' 

'j„-llie,is rlrls a se „„m,o ellri^s, "> ^'-"^"TZ M^^rZerlr„„, „rl„;„ f,'lsse .il1f„sos.q„i- 

/■„./,„„ esse, eo,„ita„ti,,„s Neete,;o p-.,M-, ■!"'^'^J^;^„^, fi,,,,,, a„„„„,ia,;a,il conrr,t„n- 

'v,.„„„ ,„.oprobo et Ma,neto "'"--^^;;;;^^ ^ ^"'X -•«./»' Versns riginU tres ,„e„,io„e,„ 

Pe,,-o,iiscii,,,lose,socl.,sa,-eei,e,;„.M^fmK^^^^ ,„ ,t j„,,^o,;„„ a.l fi'''-'" '"''''"■'"- 

tatis ma.4 ineuuctanter »'!»;' P--''™f^ 'ZjZi si„„.lae,a .■olel,a,„ , aUI J'''l^: 

Cristiet ,e!,en, era„oe>ica,.,. ^'"/';"" ^' ^, , A:„;Luio neee,„ varant. Per,ji, „a,;-at,o„,s 

po,-e, doeente Spintu 5..ncto ad ^^y^^T^ tr/c. rfi»-;»,» A"'"" /"•'■'"■'/"■^■"''"'■™"'"'^"J; '''" 

civitaten, perveuit; .i„. i,o.,,e -^^^^ Z^'>i>tizJ. Q„o U.,ti.ato, rlr s„„,i„s F,.„,- 

Clarin,ontensisvocataest.9'';. '^'A --.* ';°,,„„, f^^„.,,^ ;,,,,,„ ,,,,esia,„ .d,fica, ,n 

rivitatis mania et ipsms region.s c ila em c m,' - ' , '„ , . p,;„,,,,, J„da:o,;„„ /,/""" /"•«- 

:,o„,ense,n iniersit, .„ p,;„s t..c a„-e d>,qnej..- ^ ' ^;,^ ' ■;,„ i„,,re>noums l,;.,.lo,;„„ 

dieare, deindenon ,n„lto post «' '""".^"'^ ' ,,:,,:,,,, „„J.„„„ e.r„-a,.it etsep,dt,„M„ 

Austrenroniusj,«/''«-;'./'"';^.""-"";;' - -^ . ;. '„;'„;"■„„„ po„,pa. Seq„.„,t..r j.„.;,is ,na,-t,„;s 

„„, fo,-sit.,„ e.rpop.„. "-"^;-; -^f 'X^ ,t : X n,Js „;;„,;„",',«. Austren,onii;,r.</'- 

;r::;/;^r~:r„:« ^t:,,.. ,.- '•«"«-. L,,.-ii.o...-e.-sio,,e,,,,n.artr„„^ -.""- 

•;;r;/«/;.^ «'•''"'», 9"^ """f ^»-' '" , .7 :, ,' „ ^^ • ;,. rf;,,,.,-,,„,; „,„,6„„, „„./;,.;««., q„i M.„;„s per 

s,i!,stitlsseCas,,; La„.lu„.,et l..,.cpo-t.. „xeauendo. Q„e.„ i.„'islt Austremonms, 

,o,.re,-sione,„ ad aa.-o,„o„t.„..„„ "'• ™ ^ "^^ ^P^Zis S.:ete.;o et M.„.,eto a,-chldia- 

.sisse. Ihi /„■-/'•"" '■"'"■'{'■''/""•.f"'::,; ,^/ : tr^qnilus ra„e,n Io,;,e„se,„ * petit, „,,i 

c,n re,-s.,s q„l p,:eede„t.a '"•-":' 2;^'[.,„^„. Trl...JetiL..t..,: I„ q„o itl„ere i„ rilla M.„-o- 

32.Arveruenses cives,proceres.nrtametpa,en .« „„,.,,„,,„„ „,jesia,n S. Pet,-o dedicat. Interi.n 

s..eo,,r.-t,...t..retAu.^r.^^ t,^^':;:::::::::;.""" Ans.;euK,nius.,„,/- 

,„;,, C,a,-o,„o„„„.a ••^''''^''"' f ;"'„*^„,, ,„„. „„„.„,,;/,„/,„.;„ y,<.^ /'«"«'■n,' bas,l'.:„„ .le.l,- 
dedict, in qua etiam eccles,a»t,cos 0^ ;, '^ / ,.,.,.,• „„,,,.,„, „.;;„(„ ,„a„s<,s rfona- 

gruenter i,.tituit. H;- -- ^;^;;- '^^ ^^ ; ^ ^:;;';:.,;,„„/. ., c<,„/;,^,„«"^e S. Austremouio. E.r 

inir"r.'liscla,-e.-e„.e,p,t.Q„.ro"»^'^ .^ pr^.l,cat,o„,s ca„sa 

,e,-sih„ssu,„n.at,,n ''^^;;^; J^l^ X'»^ Ans/reuJius /„ ,„onta,.a dire.e,-„tAnton.nus 

Austren,on,us et 'i'-'- '';"';,, ^^^j,,, ,„„,;,;, „a,<enit, qui sunet„,n rl.;,.„ l,.r.t„ta.co,,secr.„,- 

„d sa„ct,tate,n per.h,..^ ^f^Zor p.„;ter ,,.„„ ec-lesi.m Co,„pe>.dlace„se,„. 0,-d„,at,s ,.„„.- 

instrnCos, qn^ ^'"*'>"f'\Zt idl L„,d. s„;s in ralte Io,;.e..sl, Co„,pe,..)lacu.n pet,t,eccle- 

i,„pe,ii,. Ve,-s„s ^^''"'f "'J^^JZntis sia,„S.Mic,,.,e,idedle.,t,et.cclesl..l\eoordinono^n- 

Po,ro Austremonms saaet.ate '>''"!""•!"';;. ,., , ^,,,,,.;,,, rf;.„;„„,; ^««s „d prie.lica „.!„,„ e,„,- 

,,„,^;„.„,o,„,,«n«^c„^<,,„-^2:!:^^ Zt:....,lq,.e„dL.'eo,,re,,i.,,.t,q,.oss„,,,,a,-i- 

„ridis fo„,es «q,'":-'";] «^""'^:, „' .„X;„„* „/ husmonitis instruit .C„„, re,-o p,;„ccps J...U:„;.,.. , 

te,r„ e,,.lt; d,s.;p.„. ej..>- t.,nf,,„ P ' ,„,.,.,. ,„„,.,,.,.;, .,„,■„,«, Austremonio „eee,„ p„,:,- 

,„a!,istris„ifia,„adj„tores.Q,.ot'>^>^l^^ ^.^■^,i;„;Us„.,..,t.,isset.hisa„et,„„patre,„ 

rm.e,,„,Marti.diLe,„.>r,ee„s,eSaU„^„oJ^o ^^^ ,,„„,„'„,;„ or,aione „.,.,redl„,.i„r, „e se ,„.„■„ 

sa„o eplseopis eo„a,,one.„_ """ .. , j^ ,„„„,. Q„i,„,s sa,.ct.,s episcopns ,-espo„.let s.h. 

„„.finlo Arre,-nl.B d,..ces,s, 'i^jj^^^lecio, nihH fore .,e.-epti„s .j..a.„ rit.„„ finlre ,na,-tr.o. 

sclitum ret,net ,;o,nen. \"™'^ ,X , ,„„ „(, ; ,'„, „d Deo „l„c.-iter se,;ie„d,„n er,,.„-l.,- 

Ausf,e„roniu,u l.„,.l..,d et „o„.en ej„s de.l„c„,„ i^^^ 1^^^^^^^^^ ,„„,,„,„,„,■, eisqne r„ledlc„ et „lll,„„ 

A„st,-o i„,h,-es fere„te. „„,,;„„, „d.l„clt. ,„.>„ita „„„ e„,„ henedictione tr.id„. 

•Xi. F.„„a Austren.o,,,, '"."'; ,,'';^.,;t:';„;, 36. Tun., n.isso Nerte,-io ad A,.,.;.,„l,e,.ses, 

Hlc B,t,..-..J.,s perqe„s t """"'""" ^^„,,„, „,„„,„;,,„ .,„,„ Ma,.,e,o soclo. I,-lodo,;.,„ ,;;;;■„„„; 

„ „,o,-bo sanat, q,„ ^''f '''r^'";'" J^ |,^,T,,L ,,;.,,„„: „„„ et a„,pll„s sta.lio ; .„:„lo„i ..e „:,- 

,.,,,f,/;,;^"^.ii;/'"^','/''-'Austreu,on,us,„A^c<o„7. ,.,,,;,„,„„., „,jo„e,„. Q.,o ,„;.,.te 

mat.eisqueVrsi ^T^^^^^^';^ ^^f ^o 1,;.,:.„;.J pri,.c^ps „.:;„^A f."J'„" «""'^'"^ 

■nmsem m pagn.n p. ofectus .„„e,m / /,„„,„„„„■ Austremonius, a„geh.-a roee 

A"'«""^'--"rr";:;;r-^::;::^n ::z;: rLeatJ: p..s, ,....„..s i..j..r,as cjdte,.;,,..,,.,,-: 

,„a.j„a erpar,e "'f''"''*''"'^ 'J^l^jJ ,„,„,„, ,„;„„ ,„ e.„„de,n p.„.^„n q„o antea L„.:.„„,p,:,J'- 
Se.;,..da. Quxretj,onessa,..^t„,„ p.^s ,i„„,.s„hpedlh„socclsi episeo],ifonsoritur;antn,a 

„n.e.:.h.„.,.,r .„ '^;"';,'»""'' "'^" ,„„ ^ c,/; n, .„.„;.,rls in p„radisu,„ ,o,.„„h.T .^pecle asec.di, 

„,iio,.e e, eo„te„,pl.„,one "^V^^^J;^ .^ pj „„„„.„,„,„ ^,,;, ,;„.,^„„;,, j,,,,,-,,, .„; 

liberiusvacareposse,,pos, '.' "' '^^; ,,.^^,,,„. „„„■„„■■„„„, i„i,o corpus ,jnx.;,.nt et .,.ve„,u„t. 

episeop..t„ c.j„s...„„,„tos,er '''>"^"^^'"j£;'.„.^f,. ,j,Ji„ /,;„,,„,.,„.„.,„ ,,■,■/.,;„„, defer,,,.,. Me,;,„ 

,;„;„,„.,;,•„. "'y".;JjJ^^ : '^Zl: l,o„l,..s V,-hlc„s n<,„ ;,<„'"<, „'"'"' IJ'-"''' 



et apitd Jn- 
rf»os, 



deniqne >""'' 

tffriiitn 



G 



j)rod>;jiis tH' 

t:i<fi}e fiine 
einirraf ; 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



59 



A vvteum v„dr mpvt erhahifur; soh»n,e. nuni.fyi Sequitur tandemoMumentu,., quod sanct. Au- 
^Z. iJutur, eorpus martyri. i. UcuJo stre.nonu ossa Ma.^..acun. a Pippu.o rege tvan- 
3.0 Modorensi in r<mobio sqMur. Virtntes slata ibideni serventur. 
wu}fxfunt:sam<t ^(jrofos aqua pute,. qm quofan- 
ni^ die martiirii exnmhtf. Comphvit heafus Austrc- 
uonius aqonem suuw diekalendarnm uovemhrnnn 



(1. V. H. 



nnno a passione Domini uostn Jem Chnsti U4, 

Verms trif/iufa martyriuni iMrant. 

37 Hir rodeir Parisinns finem Passioni ac varra- 

:::%:Z- tioniimpomt; roder rero Voficanns ar Lahl>ei 

rersio»n,> Liriuensis uarrationem nlterius proseqnnutnr, et 

quid post sancii viri obitum (jestam sit expounnt. 

Vrbirus episcopns Arrernos crhortafnr ndpmueu- 



§111. Geslorum S. Austivnionii 
exainen. 



Jiidaeoru»! 
pt aJiorimi 

siippfic'"^ 



Jnm hafjes, Itenerote lecfor, trinm Passionum 
argnnwita ocidis fideliter snijjecta, qnas infra 
posifas si percnrrere diijuaberis, proprio uteris 
iudicio. Ad S. Austreniouii res (jestas quod specfat. 

■f . .1 ..i . ■j.;;..„i 



lifMcritMx 

hi^lorix 

Aiistreiuouii 

roDX/tectllS. 



B 



E 



cnViiiiiqiie 

saiicio exhi- 

hifiiiii. 



Vrhirus episcopus Arrernos crhortanr adpunnu- ^^.^^^^^^^^.^^^^^ -^, ,„,„„, ,.,,„ ,^,,,,,rrunf, nt ridelicet 

dos Jnda^os. Capifnr mnltitudo Jndwurnm qnihns .^^.^^^. ^^ ,^„,,,-,,/„,/ apostoli formam e.rhi- 

edirifur ittnm mori eligant an baptismo abim. r..i i^J^^^ uosfqnam praulicationis ardore ac dili- 

n,,quisiqnnridcrautiumorfemarf,jr,setamjetnm / '^,.^,^^^^,,,,» maqnam partem sancta fd. 

undierant loqnentem, pdem chr>st>anam snsn- ■.^^^j^^^^^, ^,^,,.,^ tluxit !>,mpha, ecrlesias xdificat, 

piuut^reliqniexierniitumtnr.Sepnlrrnm b.Au^tie- ^^^^^^^ ^^^^.^^^^^ ,„/„/s/ro.s tandem multis editis 

nionii maguo nrpit esse !u houore, fulqeutfbus ^^^.^,^^^^^^^^^,^^^,^^^^^^ 

miracn-lis,quornm nuum referfur hor moilo rout,- ^^^^^ mouastcrio, dataqne per se ipsum relijiosa- 

qisse ; Quodani tempore qnadragesim^ , euin ^.^^ ^^^^^^^.^ disripnlis, Judxos pedrahit ad 

sacerdos divina ex more ^lf^^-^f.^/^^/^y^^^uo /^^?'"", 5'">n/m cum prinripis flinm haptizassrt. 

beatus Austremonms. nnrabile ^l'^^»' ^^^^^^^^ ;>,„;,. /,v, ;;«f.r ef /?/mm e/ c/./. Austremoiiin.n 

cunctisquiaderanl cernentibus. exutsepmcio, ei .^^^^^ rehns Passio mayna plurimas alias, 

procedens ante altare. elevata juxta morem ^:;.^,,, ,„„„,, ,^,,?,,,a„M,,W,Y.^r/r//,- 

episcopin.anudextera,sace,dot. on.n.quepop^ ^"3.. hanc pLionis minim. historiam 

benedixit, ac benedictione completa,ipsis \ Kienu- ^^^ _^^^^.^ suhsfanfiam continere, Austremonium 

hus. ad proprium regressus est ^^f'^^™'' .„/,,, cathoiir^ fdei strennum pr^dicatorem, ah 

38. Mansit .unrti nn ■^^V'';/--/-;;;^^ ,, [postoHcn sede missum, ab ipso Arrernornm gen- 

burbarorum incursiones; deletus wouasren. A... ^,^. Deinn fulsse couversam.erectisqne ecclesns 

,rclcsiis,sepnlrrnmmansitiucogu,iumf^^^^^^^^^ J /^t^Z' rei diriu. ministris, sfabilita fde, 

,^,artgrispersisfr,de.Pace - ^^^^;^- ^ ^;:::;:^:^ ,„,,.;.. phnun, tradita qnoque apo 

oratoria : qux qu, pleun,s disn. '■f''^''': • ' ^';'', X/Zr.-. rita^ forma sig,nsqne iUustrem migrasse ad 

l>ore Ca^i>m. Iao^ore„.e,„ ee,e.a,n^eep^ „^^^pJo„es o,„„es tres inserunt. Afosto- 

re.je„da,n. «,-chkUaco„ot„s fu„ct„s "tfi^^-^ Zm^" """»"'" i"'''"'"""" ^"'''" '""'"" 



Kjii^ ;mi.-'S'0 
iii Gol/iaiii, 



IcioLo co,-p„s S. Austreu.onn, /«-'';-''; '^ZM:,„ag„a,aCle,„e„te. Pet,-i s„ccesso,-e. 

.;cipos„itj„.ta co,y„ss„i decesso,.s. r,„„,,,„a , ^ j^^^ ,,. ,„,!^,,,;„ y„„^,„,, ,„,ssio„is a Pas- 

dicn„t„r ele Pippino, Rot„er,o.E„p-as,o, t,j^ - 1^^ J ,,„„, „,,.„,.,„,, „„.„,.„„•„» „ parva et 

C /ato«. co,,,on« S. Austren,o„u T «/,v™ « ' „1 to/y„«(«,-. //(« «,m. post S. Sp„-it„s 

^ locm„, petctc La„f,-,do, o,„„,a „,a„ca i„„lc n « ,J, „.„ et ista post Petri ,„a,-t,j,-i„,„, 

dissita;,„e„tiofitt,-i,mp,.e,-o,-„n,q,ut,-es,o ' ^;;,,, „,,,,,,,■/,•,.,,„,,,.,,. ,//,.,,,,*; „«.«■. 

merisi„sc,-iptas„,;,pitea„fcr„„f;ta„de„,sej„,2 '^"2 '^,, ^J, esse Ne,-o,,is p,o-sec,,ti,,,,e 

f,,rpa,,cicers,,si,,co,,.,-e,,tese,,,ae.,^,c,,,,dj^^ ft- i« ^^.,_^^^ ^. ^,^,,.,^^,..^^ ^„„,, ^„,;„ 

„ Passio sancti Austre„„>„„ep,scop, et ,,,,/,. ^^»,,^ „,.„:,,„„„,, «,„o/,„„ r,V«,„ tri,,i„tase. 

;W. Po^t Passio„e,„ i„ '■«'"■<■ I'""™''» <■' ^".'- "' " ;ili,,„„,„u Arce,;,o,;<,„ .l„.risse q„„,„ !„ 

„•„ ,, ,.,j„e.r beati Austremomi, 5«« «( a.„pl,ficata ^' ™ ." ^^ ..„,„. „, p„.,,;„ ,„„,/„„, „„< /•«■. «'/ 

„•.„,,„„•„. S.rr,-e,,o,;i T„,-o„e„sis „„,;-af,o de e,eUt,o„e ,,„po, ,Jp,,^^;„,,,,affi,;,,at.,,,,„ 

facta Ca„fi„o. Posl ,;'celatio„e,„. incipit ejusdem te,,po, a 1 , "J" ' p„,„„ „„„j,„„,,„r. 

Sa tnmslatio facta ai. Acito II. aa,-o„,o„ta„o al^e U,ore.,,, ,,,„,, ,te, -^^ ^^^^^^^^^ 1 

,,,isco,,o. Icio'lo,;, V,,!,;,;,,,,. ?'""" ""''.'■"" «"'" ,„,,;„,„,,( g/s/^,,/," «"""» «;'"■'■""'"■ '^'""'""'i 

La ,„ ,p,o,,a,„ paetlar ,;,;,ol,io ta„t,sperdepo. '^^^^^^ ,,,.„.„„■ „.„„„,./i„., co„,,,o„, 

sita fnissent. Post hanc prin,a,n t,;,.,sla„,.„e„, """'^ ,,,. ^.,.,/ ,„„,„,„.,„ ,..,,, cp,o„,odo 

i„,.ipi, eiusdeu, secuncla translatio, ,„^ /";'" - J'"'^;'' . '^^^^, ;„„„ ,„■; , ,„•/-«" ^l'''"'-""- 

„ ,-,,r Pip,,i„,<, l,ete„fc La„f,;'lo alMe. Vuhao ^- ^^^^^'^""l"''^,, ,„.,./,,,„,„ .S'. Pe„-o de,lica,-e 

Maiia:,L, anno Do„,i„i 7fJ4.A,.s,.„,n,sec,,.. '"JJ "^ Z^u apostolo, si e„i,„ 'ief, to. 

I,„i„s „;„,s,atio„is ,-e,a„o„e uicp.t ext..s l.b.i pot,, t ' ,,„„ ,„„,;. „/(,■„ (Ji ,„„„„„ " 

...i nouloru,.,, ,„" A"''« "-'iP'' «ber m.raou or.un '«"^^ ^^ , . „,„„ j,,„„fi,at„s ad n,ini„„„„ 

Qni Liher n,i,-ac„lo,;„„ c„,u texlu .,„„/ „ e,;,,s ^'"'^'^" *"",„, .,„;, ,„„„,.,■„„,//. V„o ,;,-,•" 

l.cto,;.'.. Ete„i,„. V„„„ ,„-^:'-e,le„tia ,„„,„„ , Pass,o. a„„ t, ^/"'^ l „„.,„,., ,„_ „„„„ ,.„„„„,. 

,..,./„/,„, t,-a„s,at,o„es. st,j,o a„,p„llato et po.ie,,- «'";;,,'"„„ „„„.,,„„ ,,„,,,,,. 

,osisa„.baail>„si„,-ol„lo.',c,v,ta.v„t.l,.rc„„,-a.„la " ["'::"^.^ j^,,,;,,,i„,,ro,,otaxisfacili,,s,-o,,,,,o. 

si,.,,.,iciorJe, co.„,.;,o s,ril.e.,di ,,e..e.-e „.„;;„,„„■■ ii- "" ' ^ „,/,„■, 



qmiiivi» 110,1 

iisdem lenipn- 

ris iiiitlx 



iii siiigKli" 
Passionihiis, 



30 



UE S. AUSTREMONIO EPISCOPO. 



D 



AltCTUHK 
0. V. H. 



prituum 
rrfertitr ; 



B 



citi traditlo- 

ni Gregoriiis 

TuronenfiiK 



itu contra- 
dicit 



ut t»i'i fion 
iam iyiiofaa 
se 



,„,n,e, Fetrl .nceessore, ,e,nj,ore ye,-o,ua„^ pe,-se- Qu^ su,,rn ,y« « "^'» ; ^ f ;,.j,.„ ^.^, ,„,,-„ 

,.„,;.,;,■,. .l„ri„,- «„■,« ,«J„,-(,.,^ o,.„/«,«,„ nio,',',, de ,pso vud^ ^''^2-Lru.s hxe scnbit : 

.,„; Ch„,e,„e,n p,-h„um fueumt a Petro po„tit,ee„,. „,a,-t,j,-„„,, caj 4^ l^ / ^^„^^„,„,„„ 

kt„!t e,:jo ,„m a„„o 70, d„,-a,-e i„ j.o„fHieat„ ^»'"™'™Y;'°"';^^'V„ u ben, Tolosatiu.n esl 

A,;,e,:Ju,„ tri<,i,^a sej.te,„ a„„oset j,ersere,-are D.scr.us «- ™ ; "^^, .„^„,,.,„ „„„„,„, , gi 

fe,-e asque ad te,„po,-a T,-aja„i, d,m,„odo veUs d.rectu,. .W A « '« '^ ' ,^ ,.^ ^j^. 

,,;./,„„«•. Austremoniuu, alijaot a„„os a„te.juam eonomme «P°» °'° ^''"^ ^ ^.,'30, ^W ex ipsius- 

„,/«„.rf,„- « Cle„,e„te ad episropaleo, dij„,tate,„ -ut.t a se ^s l^ ' ej^ To os.Ini episcopatus 

faisse ereet„,„ et ,je„ti Arrer„o,',m dest,„atu,„ met S''t» nm Ad -^^ e^" ^ ^^^ ^^^^_^^ ^ 

ij,osto„,.„, .j..od e„.„ te.r,„ Pas,o„is ,,„j„s „e,j,a,- ^^^^ ^, ,t hodie supevest, 

,j„a,„ j.u;,„a,, et [.ot.us eo„r.e„d. X traditio sauctu.u Satur„ium„ ab ipsis apo- 

44. Passio „mu,„a aperte tempo,;m e,ro,-e laU- vulg. 'f^'' ™ ^^' j^^^, episeopum et in Gallias 

tur; dieit e„i,„, ejuu,„ Vah„ti„ia„i et Ko,-at,am stolis °'dmatum lu, st ep P ^^^ 

!,Je.is ,,-assa,-i cpisset, Austrenmuimu e„,„ ""-»>"' 'I"^'",,^'^''„~,,resse existiman.us, 

soeiis a ae,„e„te .nissos e.se. Jan. re,-o d,.dn,„ pos, quam '^2^'\Z^Z\lncer. Vide,ur e.-go 

ae„,e„te,„ l.>e l,a;-e.^es o,ia, .su„t. Atta„,e„ a,.etor.s dmd 'l'^^'-^' ;.;,,, ;/s„,„,,,,,:„; ,nissio„e „-adi- 

,.,;-or e..t iu eo „i <:,-eda, l,as l..,-ese.. rireute S. Cle- «'•^«'•'''■' ""^ " , /t^n,^ ,.■ fuisse .p.a,„ Ae,a 

„,e„fe Pet,-i s,.e.cesso,-e exo,-tas fuisse; nam tantum t.ouem coj„or.>se a,q„e T 1 

„he..t ut ,„e„s eju.. slt Austremouii ,„issio,,cm ad ""^ !]l^'^;^ -^^ ;„ ub,-o Ve .,lo,-ia Co„fesso- 
s..c.,.,d,.m a,d te,ii,m se,;,l,m t,-al,e,-e, „t j,of,us **^-/'^' ' ' ^^ / ,,,,„.„ Bltu^-ij.m episeopo, 

.■onfra eos qui Deciaua te„,po,-a kule „,.ss,o„,^ ''""'' •,r',,t,«-Bituga -ero urL primmn a 

,,,,,,■„„„,.„„/.„«„, ,.a,r.,tio„e,„ eo„,posue,;f, ut ^:^^;^"^^^^ .postolob. m ep.sco- 

,„,;, ipso e.ro,-dio, ...asl .liecrf^- A,.fremo„,um l^^^^^^^l^^^^^^Zu. destinatus est, verbun, 

..,,.,..foU„;m eol,e,j.m te,„po,-e Dee„v.x,sse scn- ™ »"'»^J » ,,.,ie3i„nr Biturigensem 

lU''auditaest:„a,„Cle,„e„s „,,s,f.,lu,„.Re„,,.,s ^^^^^k reStque. /„ Ub,. vero Histo,-l^ 
„n„o,;m uolis l,xe Passlo .,„„,„,a .-a^-ef o,„„,,„,; P"^ ^,' .^;")", .,^^ ,,,„„„, cap. 28 sejAem 
,jua,-e nee see,m pufj.u^re dieendu est nec a„o,ab. ^'^ ^ l^^^eU, f .j„a\uls.jue ,„orte ritam 
iisipri,„o e,;-o,-e ,,^reseon Vale,a„„a,u et Mra- ^^2rU.^^oL^ur: ^e LL(„e,„pe sepfe,n 

''«'"■ 7 . r oni^romnim) vero discipulis quidam Bitungas 

45. Hoc itaiue loco iu^stlo non ,..;s.„o„,e„t. |; 2";";'^ ,^^'^^ ,,,Xre luium, Cluistum 

t,.acfa„daoeru,,;t,adfe„,j>o,;.aposto,,caS.Ansi.e- '^^''^^^^^"^^^l^.^ '„^„,,^,,,, gx his ergo pauci 

mouius ,-efe,-e„d,.s sl, a„ ad te„,po,a Decana S, Domuvun pop ^ ^,^^_^^ j_ 

,,o,;m Aeto,;m aucto,;tate stand.m e.f, apostlo ^^^"^^^^ ■^^,,^,,. ,.,,,,,!„„ cousU-uaut, 

,:idH Austremonius, aut s..lfe„,e,m ',';'-'-3 ;. '^ t^:^ ;Si Deo solenonia celebrare debeant, 

eis vl.cisse diceudus est. S, G,-ego,;o T,„o„,„s, ™'"™P „rf„,„ „ ,i;,,!j,„iis 

.reditur, De.ii impc-atorls te,„pore ^"■ca— ^^^"^,,, U,-si,L,,prl„,um Biturigum 

250 cmu sex ,-e,iquls ,„lssus e..f Austremonms. Q„ q »' - ^^ ^^^,,.,^,„ ^^^^^^^ ^,,.,;. 

,.ae iuparte .d,G,-ejo,-io Turo„e„s, '^'- - «; <^; Z rSl'"' 0,-e.,.,rlo,a diseipulis aposto- 

bit, „.aj„opere off.:,M 'f^J^^J^:'^^^ ZuZiI^puso,-dl„atus at.jue i„ Gallias dlrectus 

doctos vi,-os ; .j,„ «'^'•^""•'''"f '",';'' Z:^Z est. E.Lle!n autem traditioue Gregorlo Innot.usse 

a,te,;us sc,,o,x exspectare debet.E.jo le, „u 1 ^^. ^^^ ,,,npo,-ape,- 

ne„sis a,dlMls a,„ore nec stud.o teneor Acto, ,„„, '^^^^^toli.^ ■ secus e„i„,„o„ j,ote,:„d bahere 

sed verltati. a,„o,-e ""^'"^^;^; j^;; «^;,,:;^;:™; ^:;:;r:!:«„a^„,„ ab apostoloLn dlscipuUs. 

;„ge,;„anam '''•■''•"f'' ^' '''"''"^ ^,^'^Z„ Ha.d e„im l,.d,.e..r ,d eum aiiis ad,nltf.m ,,oc 

4G. Ef p,;„,o .j,„dem ^;''^ ; ."^J " ', J, .", „„„„•„, iiseip,do,;m ap„sto,o,;m alios desigua,; 

l-;jssio„e,„ „„„„„«-„ aj,,,eUa, <„,„.s, /<oc p„e sci ,j,ta J „osfe,;ores. 

esse ut G.-e.jo,;o »"":'"^«'""-,^-^^';;;;r '"ir l^rtS'"' «• Orego,;,m Turo„e,.se„,, 
Actase,%ere,,tur,i,uerederent,no,.D.,. ,,p«a „,..„,, 2)«.,-„„„,<.,„;x„^„,-.«om- 

,o,;s te,„po,-e, sed ..postoUro -- "- '- " '>»„ . , Jj,Uo,.:,n sL vigctem te,npo,-e dese,;,isse, 
nium. Cum ,,is Aet,s ,-el,.jua Acfa eo„so„a„t ,n J Satur„i„i exe„,j,la,;, 

.,.,se,;be„do apostoiic. .fati Au— ^ -^ '^n^^Zo^Gtato cousuUbus Sa„„;,i,.,m Toios. 

'""" lu^"P^'-j^e,a,,.e b,-er.ar.a^ '^^^^^^oZ ,>.-mum asslguaf eplsc.,p,„„. T,-adltlo .juam Gre- 

.„,tl.jua, „o„ ta„,e„ ,,,s,s ^^"f"^J^^ \,„,.u.s i„ lihro I Historix dese,;.lt, eadem est .juarn 

„ec auctoritas eoruu.dem '"'^ "^'^™ ,«™'"^,^ ; ^^ -'m,, nost,-a, parca rideUeet Passio ac n,i„l,„a, 
Ijisum pcitlus „,sj„c,amus .^,ego,„.„, ^ j ^ Pateor mlhi vlde,; „o„ „,edioc,-em rim 

,,e„am fidem a.l,,lbere eur nou -'">^^^^^ '^Zs accedere ex testi,„o„io G,-egorii. Patet 

,;b„s p..fescet. A„te o,„,ua V-» '"^^^'^^^ ,„•„,„ ,.m,m abesse ut G,-egorius auetoritafe Acto- 

G,-egorius certitudiuem assereud ^P^^^J^^ „„„ g. Saturnini popu,a,;b„s suis A,-re,;,is t,„.U- 

,„„,.„, ,;,.„., Decu ,""^-'-f ",,,'r ,;„."; , tionem feeerit d,d>la„,,ut etia,„ auctor Passio.iis 

fnisse. P,-Her Pass.onem S.Satu -' ' ''«"j^ .„„•„;„,;«<•,<;,„/«.,•.„, Gregoril sententlam oj,poslfa 

'■' '•» -<" ^'"^f'^: ': "^" ' ,.^ ,f , : PasZl vatrix traki.„e guasi vaiidissimo telo coufo.lere 

;.j,tur caus. 1"» f^^[2 Zn SaZu^Decla. i posse exlsfiniarii. Et reapse Ita co„fodlf, utper 
"".'■""■'["" '''IjtZ^pZ^eeto „11,11 aliud nisl ,„ul,a secuia A,;e,;,o,;„„ eeCesla suum se Pet,-o 
n,s .,ss.g„a,-et " "'^»",'^,' ;J^; „, , ,„„ „•,„, „„„ „„( acnenU debere Austremonmm c,-e.,e,-epe,;-exe- 
''"""" ""'"'^^lZ^ZZ^fu^: .j,.od,.,.de rit. Quod c,a,-e pafebit i,if,-a, uU eccUsiasi,eam 
,n,ssio,ie ,n ««' '" /'^;.''' ,", ,,.';,•(;„„/,,,•,,, „«„„- A,-ve,;,o,;,m fradiflonem evolvemus. 
',''■'''■'■'•''''■'','':•:.;:■::" ,",-l'^-''-''^^ ^.Jamadsi„gulan,uiraeuU„„,,uodtrlaAca 

lu,;s.ceecc,es,astica,sue „oi_e, ^^^^^^^ ^^^^ ^^^^^^ refe,;„,t, exa„ii„a„dum oratio 

sive scriptis consigmta ld,,,s^ ^^^^^_ ^^^,^^^,^^, ^, „,.,„„ ^,^,,,,.,,, ,^„,^,.,.(,„ „■(,„ ,,ocp,-o.li- 

47. J«,„ '-•'',"""";? ^ ;,,",';.; ,Ja> ex iUa gium S. Austremonio au alli se^cerdoti t,;bue„du„, 
H,d, „o„ „„0 in loro 0, e.joi lumies ges. j Duhitandi 



qtlntit (tese- 
ritis.,c ceit- 
scitdiis sit, 

E 



uuUo itptid 
poptdares 
suos sttccea- 

Stl. 



Miraculuin 

rustici a sitb- 

mersione 

servati 



DIES PRIMA NOVICMBRIS. 



31 



A DMnnli rausa hicr cst : S. Oregonm Inro- 
vensi.s h, Ubro De uloriu ronfesHormn, eap. 31, nt 
quanfo sit lirtus saeerdofii osfe,M, facfvu, er,a,- 
raf quoa apud Arvevnos, /«y»//, ge^tum m ailo- 
leseentia inea in veritate cognovi. Quidain pre- 
sbytei- solitarius iter carpens, ad hospiliolum 
cuiusdam panperis Limanici mansionem expetut. 
Qua accepta. juxta moveni sacerdotum nocte a 
«tratu suo consuvgens ovationi astitit ;sed et tiomo, 
nueni necessitas conipellebat lignum ex silvis 
evelieve, valde matuve suvvexit; et sicut mos 
i-usticorum babet. nondum inchoanle luce, postu- 
lat cilMui a conjuge, qufe sine mova povvexit. 
Acceptum vevo homo ille panem non pnus come- 
dit quam a saccrdote l,euediceretuv aut ab eo 
eulocrias acciperet. Quibus acceptis sumpsit et 
nl,iit" Cnmque ad anmem adhuc ante tucanum 
venisset, imposito plaustro .um bobus m ponte 
qui super navem locatus erat, ultermu tvansmoare 
cuM.it in tittus. Vernm ubi in medium amms deve- 
nit nudivit voeem dicentem : Merge. mcrge, ne 
mJreris. Cui vespondens vox alia aittbme tua 
enim admonitione. quse proclamas fecisseni, si ves 
B sacva meis conatibus non obstavet. Nam scias 
eum eulogiis sacerdolis esse nuuutum; ideo ei 
noceve non possum. At iHe voccs audiens et perso- 
nam uullius cevnens, ac de se verba ,,ac avi 
cognoscens,consignans se cvuce dommicagval.as 
Deo egit quod ei pars advevsa pv^valere non 
potuit.Tum m tittus ulterius pvogrediens, cum 
optato oneve domum regressus est satvus. Ita 
(irefjorins. 

51 ^imihm IMorl,n„ P^issin mi«lmn roi.hl.et, 
'"'""!, 7v™"' n<i<rm et rdi.jiia: ,l„a: Pu.sioiirs ei.imlrm in seimim 

eodem temport. vivtute. d.gnatus est Donunus 

::,endere per ilUun, ut gentilium eorda non mmu 

miraculis quanr prsedicatiombus er.gerent Nam 

cum quodam die isdem beatus pont.lex Austre- 

moniusjuxta Flaveris nuvium populun, pra^d.ca- 

;°acsrenuemoneret ut stabiles permaner n 

n his quee ab ipso didicera,.!, ...mm .n.b. fertur 

a Do.nino accfdisse .niracuiu.,.. Trad.tur emm 

relatione fidelium, quod duo rustic, ad l,gna 

Sei,da flu..,en transfretare voluissent, cumciue 

pomdi ubi vir Domini praniication. ,nserv,ebat 

LTsti.issent,unusex illis acceplo pane ex quo 

C refectionis hora comesturus erat, u ciedo, 

inspiratus a Don.ino, perrexit ad ep-scopmn oMu 

litque ei, qui suscipiens e.m.dem panen, 1 e, e 

c xit eidemque rustico eulogias ex .pso ded.t. 

Mox re Uens navi... cun, co.nite suo plur.busque 

^;:tendU,etve.,tofla.,tecom,m>vetur^qu. 

Navisverointer aquar.m, undas ag.tata sub.ne, 
S e omnes necantm. pr.ter onmn cm beatu 
pontJfex Austremonius eulogias ded-f .im • .-^ 
. ipa,„ flu.„i..is attigit e, .ner.t.s "" De ". '^ " 

b,,« i.ilLesus evasit. Dan.o.i vero qm ceteros m 
:o,:lpelagimersU.hm.UUo.— sn- 

lu.ne.n properare cernens ad co"^--'" ., 

audiente popuio Ca.uabat .n «^re _l.u quul a . . 



nro sanrta communione hahentuv. Hxc Paasio auctobk 

I' V H 

minima. '' 

.52. Tanta inter utramipte, (ireijorii riilclfcet aed siippre^t- 
atqup Artorum, t,arrafioneu, iuterredif similitiido, »o Auslreino- 
)itinnnnntroliiquefactumuarritrimi,fiitisafijinirti:i 
ride-ri pnn,it farie /^w.svV. ('terqut^ anctor relnta 
refert, neiiffr aHcforem qui fidem faciat affert. E.r 
rclatioue ildelium aurtor Arforum urrepit, Greijo- 
rius in veritate cognovit gestmn apud Arvevnns; 
ntruw vero roffuoverit rein se adoleseente (jestam, 
an adole^ceus roijuimrit rcm f/estam. duhia phraftis 
vnu dirimit.Nihittameu duhinm e.^^t aurtornu Arfn- 
riim teifu<><e lihrum Ore(/orii,mide ^Jarfew rajvfis 
30 e.i:srrip.<<it usqucai/ iilfimumi^ersiim.iiucni ^tatim 
^eqnitur in capite 31 ^iipra ritafa uar,-iitio. K.ri.^ti- 
mare iqifnr licd hujusrusticansB traditionis am-ani 
ad Gmpriuni p.:rvenisse quuni adolescen.^ cdii- 
rarctur apud Arvenio.s, qmtiu posfca talem qnalrm 
memoria temierat Miraculorum lihro insernerif ; 
aiictoreiu vero Passiouis minimx, dUiijenfiori iusti- 
tuto examiiie,factum cum umnihu.^ rerum acper.-<o- 
■narnm adiunctis expiscatmn memorix tradidisse. 
Potest ctiiim fcri ut iilfiiua Acforum verha Grego- ^ 
riaiiam uarratiouem rcspiciant, iihi dicitur: Etiam 
usus molevit in omnem vegionemut jejuni qiiiqur. 
<.i sacevdos adest, eulogias accipiant. Nam apnd 
Grcyorinm acceplum honio ille panem non prius 
comeditquaur a sacerdote hencdiceretur aut ab 
eo eulogias ucciperet. Quihus acceptis sumpsit et 
abiit. Vhi huhes hiniiiueiu jcjuuum,qui nold sumerc 
panew anteqnam sacerdos heuediccudu cnhujias 
indc dederif. Nihil credere nos jubef Pa.^snmis 
a,ictorem rem iucertam in ore vulgi fiuctuaiitem, 
proprio jndicio ad Austremonium „ceommoda,se; 
nihil euim in hac minima Passione, .satis sohria 
rerum, fiiujcudiaudaciam indicaf. 

53 Postremo locode morte S. Austvemonu (u/eii- rradiiio rff 
dnm Tria Actu clrca rei suhstautiam conreuiunt ,„„rti ma>i>r 
et n,a,ii/rii coroua S. Austvemonium insig^imnt. 
Gre(/orius vero Tiinmensis Austvemomum r/ mar- 
turibus sc,/re(/at, et pacifica coufessonnu morte 
ohilssct,-adit{\)- Ancior Passionis mimm^,quem 
eofiue ..cripsisse diximus ut areyorianx sefdeuti^ 
colifradiccretur ubihicS. Ansiveinonmm cnm reli- 
,n,i^ ad Veciaua fempora revocat, eumdem Gref/o- 
rio contradiccndianiiniim, quod morfeui Aus rc- 



riO COnTiaiinrn... "-• . < -r , , V , „, 

luonii spectal, statim at, initio maiufextat. Na,„ 
receiiJs >eptem episcopis, de his, m2»,(,D.o.,ys,us 
ac Saturninus per n.artyrii paln.a... cm;sm.. con- 
sum,..arunt ; dein Gre.joriam exm-M, omism 
A,.stremonio, pergit,i,t. ipsissimis /-' '-^; 
,„l.is: G.atianus vero Troph.musq..e et P. ulu> 
ac Martialis in smama sanctitate tcrentes) adq, - 
Is ecclesi» populos ad fide.n pra- o.„„.b„j 
Christi dilatatan, felici confess.o..e .u.g.-arm t tl 
.ic ta... illi pev .nartyriun. quau. h. per co.,1 - 
s ,!^.,veU..^uentes,er..sinc<.los,jbu.pj.n. 

s,„.t co..j„nc,i. Qnihns Gre,,or,i reihis. I,h< 

::,::;^:::^;:.-'^..^-:;-,;;:,-;r: 

^"T"'";;™'/ : en linjas ii,a,-t,iri 

;;;:;;::/::;v;;::::..— ^ "■"-"• 



tl) ///«/. /•V(f»c-.,lili. I. cai). -^- 



puhlira 



DE S. AUSTREMONIO EPISCOPO. 



AUCTOnE 

r,.V.H. 



iijiiota Gi'i- 
gorio 



H 



qiiia iifiKd 



obacurata, 



35 

puhlica (uictoritate a RomanU jmUcihus comle- 
nundi gJoriosa pro Chrisio morfe fuHcii suni, quuni 
Austremonius iJopHlari se.fiiionc ignohilium houu- 
num^privatopoiius quajit jmhlico odio, quamqunni 
nb Chrisiifiiicni, iiiftrcinpfus sif. 

54 Henan ifaquc hoc hco quxstio gravi^suna 
movetnr.sifne annon S. Austremonius martnns 
tiiulo honoraiidus. Grerjorius ncyat, affrinant 
Acla et cum Actls per inutia secula affirmai 
Arvernormn ecdesia, Nequc aliam ob causam 
ncfjaruntaJiqui, atque ipsa aliquandoArcernorum 
ea-lemi, sancii pi\rsulis mariijriuni nisi oh auciori' 
iatem S. Gregorii. Librato itaque utriusque aucio- 
rifaiis pondcre, si aUerutri adversaiitium parti 
sit assentieiulum, <p(um adhuc suh judice sit Its 
ueque ullo EcclesiB decreio depniia ncc fortassis 
anfe supremum judicii diem dirimenda, videor 
mihi Arcernorum antiqusn ac satis constanti et 
adhucperduranfi traditioni adhmrere posse ahsque 
fn-itaiis nota. Patet enim perspicueex hac ipsa 
Fassione minima tumtemporis Arvernorum tradi- 
fionemper Greiforii opinionem uecpiaquam fuisse 
rendsam, sed 'data opera, puhUco ecclesix cultu 
fuisse asseriam acper mulia deinceps secida pro- 
pa(jatam, qu^postea concuU aUquantisper poiuif, 
nec fainen eveUt, usque in pnssentcin diem. 

55. At Gregorius Arvernis nafus et educatus 
apud Gallum episcopum, sanctissimum virum, 
apud Aviium,;BquctUs sanctitatis prssul^m, Arver- 
norum iradiiione.'i ignorare non potuit. Besponden 
posset, magis mirum videri iofam per tot secula 
Arvei-nensem ecclesicun ef popuUim ficto credidisse 
martgrio, fidi maiigrii monumeniis ostensisque 
adficUmartgriilocumprodigiis. Attamen erroris 
exempia prudentiam commendant. Veruin qui 
assumit Gregorium non potulsse Mere traditionem 
Arvernorum clrca Austremonium, is quidem pro- 
bare dehet et nomen et honorem e.t cultum et res 
gestas Austremonii in omnium inanibus fuisse et 
ore, aut saltem iis consignata Uhris quos viri eccle- 
siasiici manihus terere solent. Sed nihil horum 
probatur,ei omnia aUter sese habuisse vel ex ipso 
discimm Gregorio. OhUvioni ferme traditus erat in 
urbeArvernorumsuusapostohis.Quodnemomirari 
debet ; nam neque Arvcrnorum urhs sacro Austre- 
monii corporegaudehattsepultus enim fuit in Icio- 
dorensi ereino. Deinde tot clades bellorum, nrhis 
:' eversiones, pestdentes morhi, harharorum incur- 
siones omnia turbarant, omnia susdeque verferanf, 
ut facih Arcernorum nrbipotueritaccidere quod m 
nudtis GaUiarum civitailbus accidit, ut apostolo- 
rum sim-um d tumulum et hcum et nomen 
iandem iqnorarent,donec coeUtus adcenientes sanch 
rlripopuUs suis se ipsos nianifestarent, quorum 
pafrihus Chrlstum annuntiavcrant. 

5fi. Bem ita se habuisse apud Arvernos, vel ex 
Ipso Gregorio probari posse videtur. Quid eiiim ? 
duro Gregorius insectatur Iciodorenses verbo quod 
quiescentem apud se Austremonium nuUo lionore 
afficereni, qnum tanien quantum apud se thesau- 
rumhaberentnon ignorarcnf. Quid ergo Gregorio 
rausai fuit cur adeo in Iciodori rusiicos invehere- 
f, ir Arvernisverourbanis2xirceret?Quodhi Amire- 
monium ubi sepuUus essct ignorareni, iUi apprime 
scirent : nec sclrent modo sepuUum apud se, sed 
rtiam quis ef quantus vir esset; nisi enim et Iwc sci- 
vissent, nihil erat cur sepulcrohonores impendere 
debuissent. Quamquam et Iciodoreiisem popu- 
Uim facile excuso : ideo enim Austremomum 
non colebat cruda rusticltas , quia non cole- 
batpoUta urhanitas. Erat enim Arvernorum prx- 
sidis, erat diaconi ab ipso Iciodonm missi, sancU 



onostoU cineres et ossa vcneratlone prosecpu ei D 
iunudum in Iviodorcnsi basiUca inhonorum non 
rcUnquere. Quod ita negUgere sanriissum vu-i 
inmuUim nuUosquetanto patria: apostoh i.onorcs 
reddere toi sancU Arvcrnorumprsesules potuerunt, 
non aUam invenio causam prxtcr oblinonem. 

57 Den^as ienebras peUere eaqni prunits quidam sn-mn po- 
radius,quumCauilnodiaconoca^hsf1svisioscrupu- j";' 
l,ani.ijLii:sicenimCauiiin.s,posieaArvmi^^^^^^^^^ ^^l^^^ 
prxsui, Greqorlo rem gestan narrani. 1 unc crgo 
Austremonii sanciitas Arvernis celebran iterum 
cmiii; sed non una cum sanciltaie staiim rcrum 
oestarum series ipsis innotuii; et pofud S. Gmjo- 
rius sclresancfum,poiuit nescire mariijrem. Intel- 
Uqo hinc posse mihi ohjici, cur ad Arvemorum 
ecclcslxtradiihmemappeUare ausim, qui hoc loco 
nuUameamfuisseconfendo. Accusatio specie non 
caret-faciam iamen ut diUmtur. TradiUoncm pro- 
punno, fradlfiouem non fuisse inferrupfam non 
contendo. Inierruptam fidsse apud urbanos aut 
saltem vehementer offusam tenehrisperspicuum est; 
apvdpaganos Iciodorcnses non item.Ieste eiiim 
Gregorio, cruda Iclodorensium rusiiciias non tgno- 
rabaf;sednonhonorahai,quemomnihonored,gnum h 

scire dehebat. Manet ergo Uhertas opinandi qux 
deindc in iota Arvernorum ecclesia rursus invalmt 
traditionem ab Iciodorenslhus fuisse servafam, nec 
tantum servafam, sed erectis monumeniis soiida- 
tam.Hincosiendehant heaU viri sepidcrum, lUtnc 
puteu-m quo marttjris corpus projecium fucrat, nee 
fonge inde dissitum martijrU hcum et fontem imra- 
euUs sanationum lUustrem. 

58 Prxter Austremonii missionem acceptam Prxtn- httc 
tempore apostoUco, pr^dicafion^-m apud Arvernos probabiUter 
insignl successu coronafam, miracida, sacrorum ""^"'^^f''' 
minisfrorum ordinationem,aUa quxdam supersunt 
qux ad hisioriai suhstantiam trihus Passionthus 
communempertiiwedlxlmus, Sunt autem ecclesia- 
rum mUficaiio, monasteru Iciodorensis fundatlo, 
Lvcil martgrlum. Qiioruni veritatem Ucet scriptis 
monumentis adstruere non jwssim, sunt famen ejus- 
modi td nidlo negotio credi possint. 

59 Hoc loco mcesse est Passionem minimam oratononm 
rursus distingui a duabus reUquis, ut primitivx ^'''^^« ' 
traditionis notas observemus. De primo oratono a 
S.Austremonio consiructo, iis verhisloquiturPasSiO 
minlma ut primorum temporum adjuncta facile 
deprehendas; ita enim scrlbU : Adhnnc denique p 
locum sanctus vir Dei Austremonius properans, 
ecclesiam ibi qu^e nec locis nec populis erat nota, 
Domino protegente, cum magno studio fabricavit. 
Vides ienuiu Inltia, hci ohscuritaiem ct humdiia- 
tein, omnia quaUa tempms lUud requlrit. Hoc oia- 
torio,quodfortassisprivatarum a^dlum pars aut 
suhterraneumcuhlcidumfult,pra;dlcctfionis siaiuit 

exordlu more aposioUco vir apostoUcus. Accur- 
rentihus deinde plurimis ac haptizatls, pUira 
erecta fuerunt oratoria, in prlvatis, ut credere fas, 
civium conversorum xdihus ; sparsa deinde per 
Arvernorum regionem prxdkailonis hice, sive per 
Austremonium siveper beati viri discipulos, aUa et 
aUa addita sunt oratoria. Hbc, opiiior, rei sub-^ 
stantia et historic^ traditionls veritas censen 

potesi. 

60. Lihenter concedo Passionis auctorem videii- qualiatein- 
tem pUtrimas haslUcas ledificafas, tantum sphndo- p.ts pctieha' 
rem,tantainque sacrarum xdtum copiain, errore '«'"' 
ductum Austremonio adscrlpsisse qum diu post 
knsivemonmmfacfasunt. Quod sanemanifesfum 
est In eis quis pauh jiost scripslt in eademPassione, 
uhl sancH viri discipuhrum zelum describit : Et 
sicut exhibuerant sua membra servire injustiti® 

et 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 33 

A et iiiiquitali a,l iniqiiiUtem, ita e conlmrio sludc- ilhnimmti,. ,.,-„1. ./,.a rs« ™/imV;.< Kmnplis ,l»,m„- «.ctom 
bant'!orvireDec>in.-.anclilicationera.Destruebant slralur uhoh,.':. . „ , , 

nr,« nbi (livmnniljus ante sacrificaverant, et ipsis «4. VI ,-n„rh„/.,m„.< liuiir ,1, ,,r.l,, S. Austre- Ma,i, m- 
h locis cnm magno conaminc et miro dccore n.onii di.p„lali..nr,„, .„e„le,„ „o^ra,„ ,,„^ .it .v-^.-^"' 
ecclesias construebant :quibus per idem lempus .,pr,;am,^. Q„a:r„„„,„r ,., Pa^^„,„r „,,„,„„, ,;.,,,- ^^ J.^,„„^„^ 
mns ct an.or in pr«;di(ta urbe increvil nt tanla; „e„t„r,,,„.,m m,),;, ,;; „„l..<:ta„l,a,„ ,l,x,iii„s, fatsa 
hasilic.c Domino opilulanlc , conshucrcntur ,„;,ha,-i ,„;,ae„„t, qua,„ms earmi.lem rerumvm- 
nuante nusquam in una aliarun, civitatu,.. regni Mem re.-tis ,l.,.;„„.;,li> ,„-a'ter f.„„„m ac Ira.l,- 
nUus constructe ccrnunl.,r. Pro quo gralias, tionem Arre,;,o,;i„,, .k,„,.„str„,-e ,„,„ ,>.,ss,„u,.. 
s,m,ne Patcr 0„,„ipotens, poscimu.s qui lam A,l nliq„as pa.siones „1 redeam,,., qu„h,„,H ,„ 
eg,-e.ium pra^dicalorem mitlere dignatns es, per Passin„e „„,,,„„ ar ,,arr„ l„„r .,,.,;„ ,l,.r„„,.s ,;.,- 
nucn olin, la.,. innn.ucrabilc, populuu, perdi- l„lls „„eleo s„,.e,;„l.l,l,,r. s„sj.ertam „t„j,.o .,„.,lo 
Z U caicslia rcvocarcs. H.rc ill., ,„. „„„ l„i,- "ol.is ,;.let„r. v,s, al,„„,le „lo„ea ,™/?n« «»• 
MntZo,-i Auslrcnonii „on r..„„ruiunl, .W aurt.,ritate. <^„.,., ,t..ej,.e.le .l,s.;,„I.,ta^.Xu.iT.- 
etim„,„ „„t orl„,;.m se.;,h„„ h,.;. .■I.„;i,s mnm.qno inter se,.t„..,j„,taessrl.-oll.,.;,„.l..s,,,„...l 
^ep"""'" ,le i,.sius prssentia miistrr„speh, ar jiassionis rl 

,.„ ""ci ""./»», '■""■ '"»' -•' '"' '■o,<st,;„r,o„em .■es„,;erlio„isre!iq„isq„ri„„„^,„aP„ssio„e„„r- 

"'°rr „„>„„^te,^ii I,-io.lorr„sis. F.,h„l.,m ,.r .■o,„„,r„t„m vat,,,; reji.^i„„,s, ,..,„ .j...,. ,l„ p,', «"" 7»'"". ■-' 

A„:rLio '::;j„t „„il,„,,„s „„„.11,,,^ .j„i a„te A„,o„i„m ',uo,l n.llnaUa ''^ ««' r"""' ^^^^;'^™ ^ J^: 

a,t Parliomium monastiram vilam „„ttam f„issr „i<,^lo,;s ,i.t..t,„: I,r,„ ,hrrn,,„„Ie ehqnisser 

"IZTno^ ah A„lo„io „„t P„,^l,o„,io ,„ona. ri,^is aposloliris el .e P.,.; .,,1 e..s .,h.t„ o,-„t,o,. 

Zr, ita i,„-e„la esl. se.l .,h „,,ostolis l,:,rlil„, i„.le ,,,„ hino> mi^it H bmo., nt antea Doin.nus fereral 

1;:PZisle,„,,o;-ih,.se,,llL,,,-,,,,....,..t...,.<iste„ H.C r„im ,-a„.ls „lq„e -"'-;;' ™" ^^^^ E 

B „J„hilio,^e,„fo,;„amve,larlace,-lis.j„ea,lsl,i,^l„ aurto,;s „.„;;,t.o„e i„„j„.„t„.j,„ vna p.st 
rrX2^„,m„s P„ssionis mi„i,ni aactoven, : Unea si„p,los co,iti„i,o .l,c,t „.l s,n,j,.las „rh..s 
Monasterium dicilur .edificassc in loco q..i Ic,o- '"'»-!'^- .„„ ,„,„^„ „f„.„,j„ ^„^,„,u ^ ,a,.a, 

dorus vocalur, ub i.on .nod,ca,n monachor..ra bo. l-a^cius ,siu .„„,e, , ■'.„„•,•„ ™,rt,.,„ 

toba... consl lucns, apostolicara vitam, qua... ai,rtovPassio«is i>„,-r:,j>,:,,>os„,t,,„e,-e,-o.vm.l„,s. P- 
ptene did cTra l"uc ler illis Iradidit conscrvan- CoHe.am a,,ost,.lo,;,m pr..;,.„i,m .l,c,t AusUerao- 
dan, d^^ i ,u egrdis arlis rclundi anin.um el ni..ra, „,iss„m .li.it aClemente "j;osloI.>.;„„s„c. 
i,Z'e,.perDo,,,inicollas..bdi.F;»cc,.r,o ,/;«..,■- .■e..so,-e, „on dw,t ov,l,nat„m a Clemcle, el ,la 
^^° S, VL" "^"■'"""' „„«,„.s.^.,-;„,» I.-io.lovi o,:,ti.„,em leinvevat ut Anslrcmon.us jam „,„;,,„ 
S AZ^ni^ f,L f",„latn„,. Aactov P„s- „o„,i„is riv rristcs oClemrnte s„scrpt„s «. Iionore 

rr:r:j:^^:t:r:^:-- =™-FTFt^:^^^ — 

di,-hii,o",rita ..jile, so,ita,-i .nWs dcdilam />!'^';^™ :^-';:^^ j.^ ^ S!? Zsfremo- ^ 

C „,.,>..toliris l„ho,il>„s. Q„od „rq,„,,erl.^rAc„ h,-et. „,s ^'''fi ' " ° -^ ,„ p„,^,.„ „,,„.„„,. 

i„„,Auslren,onius...«./,««ic/o;/«'--^;;'- T^ ^'^ZlrZlZa e,;-ov esse ridetnv, 

sa,;:,s e.rj,e,lltlones .;„„ socs ,nst,t„,t. Res ,«« ^;''';,,„,,^,,.„,,,.„„;;,,. ,>,■,■«,«; m//,,,c W,-,, 

eo,.cij>ie,„la ridelu,: S ■t"s ej„sco,„s .■„msor,a ^^J^^^ZdZ'''»'''^-'"'''' '"" '-'" '"""" 

ekclis, abdicata o,„,„ ,;;;„" te,;-enai;m ru, a, ..r ''"';, .,,,;„ ,../■,.,.„„/„,„ p„l,m- 

,,eni,in. alq-e „,,ostoli.-^ ''''''''''XZ^il.cZ- ^^Cl;^ ^^ Auslrcmonio.l,-,.«^"/» -„„./,."- 

j>,-ix sal„h ,„:..;„■„, „l.-r s"^'J"e j;^te.;""" "> 'l'" ''"■'7. ,,, ,.,„ ,- , ,,,„,„„, „ „ P.,ss„.,.e ,„i,.ima 

ren,,a: sta.lehat, .■t jn.vi .elo sah.h j„-ox„„.>r,.„ ' ""' ( '.'^' ' ,','j,, „,„„„ ,/„,,■,.„„■„,„.,„ Petvo 

.-■'■".^- "'"• ' —, ""■'""!'; ^"".'■' :; ;' t ';'</.; «..a,^ s„,^f...^t.,sj„-i„cij,es, 

„,„,„„•,. ,./,,„„„. ,,...„,i„„si,.ri.„.,io.^e„s.smo^„- ^^ ;,;^; ,^,,.,„,.,„„;, ,.,„■,„„ ,„„ iu „.„■,■..„- 

,lr,-ii ^dificatio, l,or .,..;„ .hs,.„.,s modo „,tell.a^ cj^'^ ■ ,„„ „,,„.„, „,; ^,„,,,. 

„,.„ ..sse c.-e,latnv. si .■rhq". Pas..o,„ fides ^!;;,; ;,.;;;;„,.„„,:-;,„,^,„,; ,,.. ,..f.;.r,„,... Dr 

„ „„, 63. Qnod Lucii mavt.viun, sj.e.^l..t. qaan,.,,^ ^^ Z^^;:, ' „,i!;, .„,.,i,L iis .,.. i„ er..- 

„„.,i,jrl..„.. s.;^ij,tis ,ib,-is n..,l„ ...'C A.^to nec „,o.„,l,lena ''", ,e mi.,l,,,a .,i.rim,.s. 

s,.,.;:..,.,t alia „h Artis S. Auslrcnon,,, nou r„eo '«'"^"' ',';,.f;,;;;;,„,.„ „„,.,.„, ,^„,„„,,,„„ S. Austre- e,*«„»™.,. 
umd,vohiberej>ossit,j,.om.....sr.imcrter.srji.s„.;„ > ■ „„„„ tit in winima Passione m„»ar,„„ 

ra,,itionis j,„,-til...s „dn,itt,.l..,: P.^imo c.m .,o„ n.on u "';2'fZe,e,^L : Est locus i„ co„f,nio .V"'"™;"". " 

f„..ilr f,.,;;'.t .■j"s„,.>.h ,„„,^l,„-i"m fi,,„rve.c^jm "l^^^^^^^g ',,, .„ti„„oru,u re.atiouc ^■•'"■"- 

,.u,lafictio,.is uecl.rcessil„sai,,,a,::.t ,„;■ .'hhl.,s. A.xc.mc^ ^^^^^^_^ ^^.^^^ ^^^^^^^^ ^.^^.^^^,, 

7',„„ .■e.-o ,:-s ,jest„ appvime conrenit J,..lxo.^„m P' ^" " ; ,„„,., ;„ „„„o co„vc„icl,anl 

rndoh ar i" ,■/„■/»'/"«'« o,lio f,.,-ioso. Taudem "°' ' ^ ^ ,.^;;;'j,i„,, „«.„0,, egregius Lcn,ovi- 

impo.sif..m „.,oles,:;,li b„,,ti=„to L,..„ „""'«■" ^!' ^,,, Martialis ct inclytus .uartyr Jiatu.-ninus 

vemota: ..nli.juitatis n.orrs ,-e.loht. A.l..„„.l>a.d "■ ;"' f ■'^,.,,^^, „„,„„;, f„,.„l.,m. .,..!„ »„"'- 

.■l„-i.^ia„i lacis co,jn,.miHU, quihns rt hapl.smus lolosa..u..- . /•„„,,„,„,„,„ 



Noren.hvis T,tmus /. 



l 



DE S. AUSTREMONIO EPISCOrO. 



G. V. H. 



Iter autetn 
BHiirigas 



[rperire nou po,„i. nisi fortcTnss^ ,-el T>^>gnac •^"^^l^J^lJZtnli litnr Ursinns, 
intelliyi ,olne,it. F,ne,n e„r eonoen„-ent qnotan,„s, m , atio no,,jb, " , ,,^,„ 

q,u.„L /„> viris ,,on sit ineUgnns, <-o„fict,„n esse mg,-a„s a •-" '^' « "'^ J ^ jj^^^enim adhuc 
L, eonrentn eonficto ,-o„se,ne„ter e.isti,no. ^ Z!^':;^!:::!^^:^^^ Domini v.ne- 

rari ei.-=que revcrentiam debitam exhibere. Q„« 
ntite,npo,ii„-i„r,tioB Eeclesioi conceniniU, ,tae„,n 

;e,^ta neqne „:4eeesso,-es nostri nee„e „os ^"''— f^^^-Kl^^^::!;: -^^ 

inlire pot„i,nns. L, apoc,-,,„,,„ P.,ss,one ,p,a,n er, ^^^f^JX^ ,,„,, Ue,u fuit 

Pet,;,s F,-a„ei.'>e,.s Chiffletins ad Hensehenn,,,, d,t, '''^'.' ^'-'f"';/',, j,„ ,.,,;,<, ft,„,„,;,„rf.,,««- 

,niserat, eade,„ fe,-c ie.jnntnr de ,„or„o Cassu. J,u ^^^™* Y 7 '.^ ij«.«//-' *-""-« 

posteama,;,,rfnit.A„i„,adrert,tHensehe,„nshe=c .1 1 , f ^ ^" l ./ .-^^^^^^^^ 

Uni^se .■ontinoc-e, d„„„„odo Cassii te,npo,-e. j„, '''-'''?''"■''; ^,2;«"' ^ X./» snpe,-stitlni 
ei,ra a„. 2C4 ,„a,-t,jrin,„ fecit, et Austremonms eo„sp,c,u ma,tp,s p,ole,„ etnnie^ p 

mserU (1). Mc„,ifestn,„ est hm,c Cassiisa„atio„.;„ '"^jl^^^^ibus o,nmb„s condndi,n„s iter liitn,;- ,ni„„s fi.le 
et co„versio„e,n ant confirtas esse ab nt,;,,.W' '^' '^S.ZZrZdi,,..^,,,,,.,,.^ ..h eo h.,nc i„r„n„. 

6.mconse- docmiiento et exeniplo, et inibi aliquantisper socmm tlhs octavum adjiuujnnU 

n-atlo, ,.nnininratim in eiusdeni cathedrjt pontificatu monio facet. ^ 

Lommoralus ni ^Jusaem J TTr^immi /-' Hocloro Passh magna prx Passione pafva uemque prar 

popu^i petitione sublunavit beatum Uismum \- ,' Z, . ., L.Jt • nf^rirnmm er^o dlcatio fidei 
discipnlum snum, nobiUtatis apice pollentem et redundat. H^c enun Ua pnrj.t^ ^^'''^'ZZf ^'^^^"''^' 
per omnia Deo placere studentem. Clericorum et laicorum rebus prudenti moderanune compos ^^^^_ 

er.o Tlaicoruni rebus prudenti moderamine tis, l^tus in Dommo ad Arvermca i^pedavi 
a!po^tis '. ^/.m lisL .erlis in ^ctraque arva. lUa vero : Clericorum ergo et la.corum 
^^^llH.a', nra^ter iUa populi petitione, rebus prudenti n.oderamme d.spos.tis, ad Nivei- 
Jr « p!^maona refert. ii l<iue ntrius.ue nensen. pagum iter direx.t Ad cujns nsque mo- 
jZ^hni. a,uiori /d.s, primum ah Austremonio las perveniens, populum adhuc error.bus m.phc,. 
^Z^m Xitas Liensinm recepit. Pes certa tum gentilitatis, idola adorando , d^mombus 
"c^^pinnm Bituricensium episcopum fnissc sacrificando, sua salubri et dulc. pr^d.cat.one 
Vn um;temporum personaruUue adjuncta ad veritatis cultun. necnon et fide. B.qmtatem 
L r.;wa iideutn^- In proprio hujus sanrti convertit. Ergo in De. t.moro W^;^--"; 
ufficio quo nunc utuntur Bitnricjes, nuUa fit U^tus m Dom.no Arvermca repedavit ad arva 
Austremonii mittentis aut consecranfis mentio; Si itaque Passmn magnx fides , Nivemenses 
Zatamen quod pugnet cum Actis nostris Ansir emonlo fdem pr.d.atam ac susceptam 
ihileqifur. Greqorius Turonensis Actorum narra- debent. Ipsa Nn-crnens,s ecclesia m suo Propno, 
tioni facet Gregorii verha supra exscripsimns : festo S. Austremonn, quod d,e S novemhns ntu 
aui inlihro De gloria confessorum, cap. 80, Vrsi- duplici eeJehraf, ita teMurdeseet de Bdnru-ens^- 
lum a discimdis aposfolorum episcopum ordina- hus : Romse fundata eccles.a, Petrus, cui umveisi 
Uun Bituricensinm insfitnisse dicit ecclesiam, et gregis cura fuerat comm.ssa, m diversas Occden- 
lihro primo Historix Francorum, capp. 28 d 29, tis partes misit discipulos qui fidem pr^d.carent. 
hnnr unnm fnisse e septem episcoporum discipulis. Ab eo Arverni in Galliis habuere Austremonmm 
(' Pes ita qesta videtnr : Ursimm sive episcopum Is cum evangelium apud Arve.-nos semmasset, 
sivesimplicempreshyterumXxxsivGxnox^xn^adBifu- studio prolelandi Christi Salvatoris imper.um, 
ricensesdedinavit quieopercjens fidei fnndamenta Noviodunum ^duensimn seuNivernum adLige- 
jerit clericos ordinavit.Erant tamen temiia admo- rim appulit, ubi religionis christiante tundame.ita 
\lum initia. Lahoranfihus suhvcnit Austremonius, jecit, quod et fecisse dicitnr Avanci B.tur.gum. 
ronverso^ confirmat proprinmqne iis episcopum Nihif cst cur testanti ecclesiB .\,vernenst fidem 
tradit aut ordinaf Ursinum. ah^gemus. 

70 Ouod si quis enmdem mihi Gregorium ohji- 7.1 Jam occurrit tempor.s nota, qna Passionem Tempor^s 
aulraditiom \^„,.,.„,,t,,„ (c>) „ Leocadio adhnc efhniro minimam carere supra diTimus. Passio emm nota mcerta. 

ZotZ, domum impetrafam, qnam primam fuisse Bituri- magnaet parvapost triginta sex annos in episco- 
uum dicit ecclesiam et ifa ratiocinefur : Hic Leu- patu Arvernensis ercles,x peractos, eremum Icio- 
cadiu^ te^fe Gregorio, e stirpe Veftii Epagathi, dorensem cogitasse Austremomum referunf, ad- 
Lnqdiumms martyris, fuit; non potuit ergo apo- duntque perseverasse usqne ad tempora Trajam, 
sfolico vixisse 3ivo ; hie, inquam, meminerit et autfere usqueadtemporaTraJam, ut Passwparva 
ascendente-^ et descendentes, respertu unins cujus- hahef. Imim-atoris nomen ex Lahheana eddume 
dam e stirpe hujus jure meritoque dici posse. excidit, in ms. codice Pansiensi habetur Vespa- 
Deindequod supra admonendum duximus lecto- sianus, mendo manifesfo, quod cum ipso texta 
rem hicrepetam.Primamevanfjelii prxdirationem pmjnaf. Sola Passio parva Trajamim nominat. 
apud Bitnrirenses ex traditione didicit Gregorius Dilucidandx hiiic quxstioni ideo supersedemus, 
eamque sevo aposfoliro assignaf, direndo (3) Vrsi- quia fundamentum hisforicnm hxc nota non habet. 
„nm adiscipnlis apostolorum episcopum ordina- (Junm vrro in fine Passio mayna mortem Austre- 



(UAct SS tom. m Maii (ad d. 15),p.^, num. 5. - cap.SO.- (4) Labbe, B/W., tom. II, p. 4b7. 
(2) Hist.' Franc, lib. i, cap. 29. - (3) De .jloria .o.,f., 



monu 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



35 



AUCTOBK 

G. V. H. 



A monii anno apas.vone Domini 04 (insifjiiet, nione- infn-pnntifriinu fnfinitfi,sed ni»i Possioneviinima 
nins iterin» lerforeni hic vianife^ta rhronologix credo ordinafnm ab Auslremonio episcopnm vices 
rnlnera reperiri, quihns medendis ttecessaria nohis gerentem, auf fotiassis plnres episcopos, qui nman 
dinmentn desunt. *''^ socHs snrcessorem Austrenionio dederinf, et ita 

74 Post honores S. Lndo vuirfyri redditos, deinceps snrressioneni serufani fiiisse usipie ad 
Sm^Zrroi andifo nuntio morl>i S.Mari! discipnli,virsanctus, Urhicuw, qui extremo seculo III et ineunte IV 
Passio adhihitis Kccterio Mamrfoque sorHs, ad iiirisei,- srdeni teuuit An-ernorum. Nomina antem episco- 
magnadc fi^^» Marium profciscifur iu raflem lorncnseiii, porum tanfa tem[>oris iuferraprdiue e.vridis^e fain 
^''^'^''^ quo in itinere ecclesiani in villa MarojoU heato frequens est in ecclesiasfica historia factmn, vt 
adificatis, i^^^^^ dedicaf.De Mario ejusque Arfis rideri potrsf niirarl suheat cur iude f.r defecfu nominum tradi- 
tonius II Jnuii Actorum ef qua: Danirl Papebro- torum non fui.s.se episropos aliqui conrludaut. Leyi 
chiuscommentafur.NosdehocAmiremonn ifinere dignusestde hac quxstione dortissiinus Domnus 
quodaffrnieniusanf imjemus nihll omuino hrd,e- Chamard, 0. S. B. (1). Quare stafim nioneo e.r 
wus Cousecrafani a sancto viro hls adjunrtis iuueniofu.rissePassionisiuafjuxaurforem,quando 
errle^iam non credimus. Qiiod vero additurM^ive- Vrbicum inducit haheutem ronrionem senatormn, 
moniuni simer sepultum Mariuni ecclesiam xdif- elsque iudicentem uf Judxos perseqnereiitur. 
ca^se ipsique Mario dedicasse, credere nequeo ; 7G.Jam ad marfip-ii narndiouem regrediamur. de ac0.u,H,. 
.unUoque minus credo nobiles viros, quos beatus Subsfautiam niart.jrii tres Passioues fere eamdem ^^^^^^^^^^^ 
Mariui salutari pra^dicatione ad viam veritatis traduut. Di.ri fere eamdem;nam qnuin parva ac ^^^^^^.,^^^.. 
converti fecerat eidem ecclesiiEbeati Austremonii magua posf fagellationem aiupiitafo capite martij- 
suK^e.tione ex pranliis suis in usus clericorum rium facfiim esse dicaut, miniina, alio ve,-horum 
ibideni onmipolonti Deo sanctoque Mario ser- cirniifu iisa,inuuere videtur eucrto fa,jris Kn^Wv' 
viontimn triginta mansos volmitate promptissima. monio fuuc tandem capnt fuisse a»ipufatuni;tt^ 
B condonasse eamque donationem voluisse ut .«/msovV./f .- Bealum vero Austremonmniantisti- 
S Au^tremonins episcopali auctoritate confirma- tem nmltis verberibus lamatum quo.u usque sp.- 
ret P ■«.. pntamhabeo fahu-lam. De .difnifa ritum exhalaret, novissnne cap.t.s "b runcal.one 
ecclesia in loco qui Compeudiacensis dicitnr, sanrfo martyrii palma eum decorantes.r.,.,/ Au tren o- 
1^Z'lia S Austren'onior?.W/r«M..,7.7..r//.. nio amputatiim, exfriuin Pas.onumauctoi,fafe, 
theZ^^^^^ inp>deuni.l.-oJiciturquosanct.U^^^^^^ 

t sT/Xlr deque Mameto reditus Iciodonnn ject,nu fuerat,atque lude e.rt,-ahifur iina cumLiicii 
Zi t .D^^^^ ^orporeJu.ta Passionem pa,-vam et miuimam. 

Z;» 1;' 7./..,.... ignotum esto aucforem. Passiomagna Luciimartynum muHo anfe coust,- 
iTZilim turraffruipore,n,iacumsepidturamarfyrisC^e- 

de Vrhlco 75. -^''^''." /^«' "^j^ jr,j,i,i„ ;,, ,,eiunm dinius miuiiiia: ac parr^ Passiom fdem esse haheu- 

succesmreab Arverufjs sihique suffeifum l "><-un, ' ^>''>"" miracido loQuentis ad Austremonium 

^Z ouJZretmdJn oJm.n: Qu^ pr^fer puteum, Pussio parva ac ,mm,nan,lul ,„e„unr.. 

k^Shn Z-a, in sola Pas.lone Lip.a Glorlosn.n ^ne Austremonu . co,-pore e.,fnn 

ZJ^r7p^"'naf,n-ll '"'iuuetls p,: ,nluln,a at.ue In co^los iufrol„un,,ne,n Pass.o —>' 
Tn aMaf Pasio ma^na. Qna, aufequan, resiit p,-odl.jio, parm ac ,na^ua,n,rardo.un, ,ed- 

et paria leaniunu XI j ■< j .,.,„, n,.„,.,addncor ,dnuidon,d i„-xtersi. 



E 



C X:^eZ^:MZ'sll:uf ,Ldlcl,uus, Uco„udicl,ur.art,rlie.stlt,ts,y,usacsauat,o. 

coadj,dor cnn jnre successiouls, coratns fue,-ll, """'''~'*;V ,, ,„.,,, sauCI rM ,„-oject,m *,,W,V» 

Passio ,niui,na facet, Urlucn,n etparmet,ua,na /;;^ J ^ , ,,„, ,, „„•„;,„„' «^,,™ l^.- 

Passlo„o,uiua„f. De U,-h,co r,der, potest Gode- /^"''' »"7 """^' ,..,„„„, Ve,-m,i p-odlglu,u 

f,;dns Heuscheulus ad die,n 3ap,-ills„, Acf,s "^'"Z^^:,,^^^^^^^^ 

Ls„-ls. Hoc loco dlce„da,n ridetur, s, Au. re- «''''''«"'' '"'""J',, ,i,„,,„, Maneat e,:jo. 



aqitK 
qiiotatinii!. 
exmdantis 




r^^;;:r:-;"::;:':=':;2: j:;;;...».»»;;^^^^"--"-"""'--' 

:;;L;l;« apostoUca, fa,.s,„n ita,uerlderi n,sc,;pt,one ,ul,as, lap,dea. 



post fempora apoi . , 

Austremonio coxvum fiiisse rrhicnm; nolim fanien 



(l) Les fgliaes du moiid^ rowm/». p. 399 sqq. 



DIVUS 



l 



36 



AICTOBK 

G. V. H. 



D1VU9 STREMONIUS A S- PETRO 

IN GALLIAM MlSSUS APUD AR- 

VERNOS VEN^ nOEQUE DATA H.S 

REGION.BUS APOSTOLATUM MARTY- 

R,0 HOC .PSO .N LOCO CORONAVIT 

CIRC1TER ANNO DOMINI LX 



nr S Al'STREMONIO EPISCOPO. 

,ni,-ae,i),u„ sal,;'ti ,.i " ""' , ,„,.p,i,,uus oxslitit 
Prinius Arvemaiitiuni prasuletpuEui uu 



Austremonii 

c sepulcro 

populo 



,N CUJUS MEMOBIAM H.C UBI 

QUONDAM FONS SALIEBAT D1U 

SACRA STET1T .CDES P1ETATE FIDE- 

UUM EXSTRUCTA QUA TEMPORE EVERSA 

MANC CRUCEM EREXERUNT D-« ET D 

FALLON-HARDY D-E 31 MENSIS MA1I osteiulit. /^(^''(rf^ """ '"" "— " "" .ff»;.sre( 

fopulo ■!"""-V""'^' 1 ;L;,„ S. AusU-emonii sepuk,;,,,, pe,;t. T,„„- n,U,t,., , 'f'J'^ . sirctus igilur 

-"'"""■ ■;;:::; rz:Ze ..-»... «; ';^;;;^«- t— :;:^:^o:;— ipu,ust.upo^^^ 

rri::;:^:;-:--'-— ^ -^-t''t4p::— ^"S';S 

; l^ff,' «. »--r"'- '• -J'"''-'" Austremonu ;<oj«- '- .'",^,.; 'V„™„«,,,,^, ,,.6i««!/'''- AusU-e- 

Z,M,r,;,tis. Q,.ale prodigii ge„„. etp,;„„s et Gjv^ f^ ,„„„„ pa,; diseip„lo et sueeessore 

B Z ior»«. see„U. aceidisse i>h,s se„,el co,,„or,- mo' ' « ^ '^' „„ ^„,,„rf,„„ .1,,,,. /» /!«., ,* 

^-''"'-''-•^i:^'t:r::;::: t:::;:: ;^:r;:::^:""«'-""- --^^ — 
^:^:.::t:::t!;:s;r:r.ii .^.™. ... — -;:;:3X..™..''0.~ 

LiL,,., ;.<•''«"""« '■'■'•'■ ■-"^" '■>">'■""" ''"'"""■ Zn;Ti„,„o,i Sir : Beatus ^P^^—l 

in numero septuaginta duorum d.scipuloium a 
Domro.IesuCl,risto designatus in sacra^ ccena. 

• IV. Ecdosiastica Arveruoru.u 



E 



H aUeruui 



i 



itartyrolo- 

gium Claro- 

moiUanuin 

sec. VII 



,noUUU,C..ta d. S. AuSt,r- l^ -ri^L resurrectionis .v.aUon^^ 

cmenter gaudere promeruit. Eratque cum cusci 
U,OU,0. 'ulisquandostetitDominusJesusinmedioeorum 

otdixit illis. Paxvobis; cujus dnlcissiman, pra.cla- 

^.....^.«.— ;.'.».«'-«r«i'^-'-"'"":;' "•-::^™::::'';:.:"r::S:trs::::; 



omao e Breviario Claromont.nsi Ludovici 
'vEstaimj, episcnpi Chiromontani an. n>;>4, quoa 

'''m Hicpaulisper sfand,nn est. Se.r autseptem 
secnhrum fradiiionem scriiJtam lectons ohoculos 
no^ui Hac itaqne traditione discimus Audremo- 
niumad tempora perti.ere aimtuUca, et marfyno 
,ltam PnivL, non obstantc contrar.a Gregon, 
Turonensis traditione. Jam quid deinceps tenmnt 
Arvernornm ecclesia penitns perscrHtemur, bi 
Dufraisse andias (1), contraria omnia ienuit eccle^ 



.„^:lo:sir,.Jus, aliai.,su,er A,-eer,^„n 
eeeksi3, doe,„„e„ta «ff«-«.rfa d„x„„useo fi„c ,ri 
Z^sta,di.si,„. I„.j„s ceCcsi. trad,t,o ja^ 
i„H„,e ill„st,-ataprop,;„m de sa„c^oapotolo s„o 

lust emonio -•c,/,/«^ te.^ti,„o„i„,„. P,;.„oloeopo„o 

t^^Zoyi,„„ C,aro,.,o„ta„,„„ „.s. '«"»*'•«';;;;«;. 

lihliolhce: „atio.,aKs Pa.-is.,'^, "<"■' /"'«"«""' 

'l^m^, sec. XII; ,•„ ,ao S. Austv— ,• o^^^^^^ 

;„ festo ej„s ,lie '^3''"'-/'''5''^''-^^ '^ ^ ~ |,"' 'fi n„t,-a,s..ca„a,as ,.,,....^.....^ ^ 

Arvernis,natalisbeatiAustremonnna^^ nsq^u /,.„,„ (5„;;;,„^„.„(„,.,-«ee«,J,or»„«,H 

Roma. a sanctis apostol.s ^^^^^^^^^^^^T^Ac^n- .■ecep» "J'-'"'""' Austren.onium « Ko.„a.,a sed.e 

eamden, urben> ob Chnsti evangelmm pio.d,can J^^J^^^ ^,^,^ ^^ ^^^_ ^^^.^^^ ,„ ^,„,,,^„„ ^,.,.,,,,,,.,,,. 

dmn directus est. ^,,^ 6,.f,.,-«,.;« vehe,.,e„ter doleo me mn potmsse 

fld.Sec„nd',toeopo.,o„.aHy,^olo,i„.r„^^^^ ^ ■„,,,,,,„„,,.„„ ,c.ekat,ere,.,brev,an,s 

,„.a„c,.,n anni tm ,,.od assere,.ur " ^^ '"' ^ ',* ,;„.^,;,„„,, ,,;,. ,,„,,„,„;, „, sesel.M ,n Pas- 

..apit,.U Claro,„o.,tan,, 1";<^'''"'^/^^^, !;„„, ,„;„;,„«. Citabo Passionis ,n,.„,n^ e.o,-d„„n 

noue ; /,, 'l'.o V- ^^ ''"" ''^'''''/.^'LTrustre et deinde .:i,aho ,ec,io„c,„ hre.iarii .p,a,„ Dufra'sse. 

,n Galliis, urbe Arvernens,, "«'^ ' J" f ", „rf p,.„ia„ri«„. 5'««'' ass,„„pse,;U .Mu,,t. T„,.e un,- 

,nonii ma,-tyris, qui ««"-/^Xmob» n.^p.e „a,a.„ fiet, "«'■ P'"":"^ ''"'"""■ ' ■ 

episcopusordinatns,adeamden urbemobUu.su IJ ^,,^^^.,,,^^ „ ^.„.,^„„,., ,„,i„ o.,,,ss,s 

evangeliun. pra.dicand,.,., '''rectus e Y AusUe,.,onius, apostolorum ChnsU 

81 W/o (000 pono h,^e,-,a,;„,n ,„■'■. „,e.,b ^? . » temporibus Decii imperatoris cmn alns 

a„«,„.. ,.e...n bibUotUee. naiio„aUs ^ar.^,^ a^_ "^^^c.c^s^ iu Galliis missns leg.- 

:;jf:^,.:::i:iS— -— - -----"-'^ -^'™'^^'""^™ """"^'" 



traditionem 
Arrernortim 

de 

Austiemonii 

missione 

apostoli^^^f 



et alteruni 
sec. XIII, 



breviaria 
Claromon 



(1) (h-iginede^^^glises de Fr««rMFan.. 1688), c. 9. 



giassan 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



;^7 



A grassaii co^pisscl, sancUis CleincMis aisi-ipuliw ac 
^ucco.ssnrbcaliPetn.apostoIoiuni pnncipis. hos 
viros.sicuUabapostolisorainatiruerant, in sm- 
t;ulis eosnrbilms dfslinavit. Hi vm-o missi sunt : 
TuronicisOratianus cpiscopns, ArHiatcnsis Tro- 
ptiimus "piscopus, Naibonffi PauUis episcopus, 
Tolosic Saturninus opiscopus, Parisins Dionysius 
episoopus. Loiuoviccn Martinlis opis.-opus, Arvor- 
nisvcroAustreinonius ost dcstinatus opisoopus. 
Itu Paasiii qitnm niinhnani Hiijirltainiis: ifhi lucc 
clarins serunda phra^is cr inniU-- .^rrijitoris ronfii- 
tntpnmaiHaliena fde {\o^\hn: ituimt,) tiixani. 
■omprvhitnt, 84. Dufraissf rcro proharv intcndniH traditioimu 
""frustra ' gs.se eirimx Arcrrnornni, sPi>ti'ni rpisrojin,^ emisse 
reclamante -^ Oalliuiu teoipore DecH auno 2o3,ar(jnmenti loco : 

Pufraifine : ■ - '■■■-■■ ..-.«*.-^i..«,.j /..i.'u/-/i_ 



Brerinriajiifjnitjwprfssajiisfin nostroniinrpisco- 
poriinictcaiJitnli in nsnin errlesiarnin Inijns di(P- 
aesis, upud Joannem Petit Parims an. ir>28, ct in 
Thiersafiitd Hohrrtnm Ma.ssalinum au. loo7, iu 
legeitda S. Ansfremonii ^ noreinhris, dicunt ipsos 
(fteptem- episcnpos) in Oalliam mis.ws fnis.^e iwpe- 
rantcDcrio: Snuctus igilur Austrcmonins, aposto- 
lorumCiiristidiscipulus,touipnribusDcciiiinpera- 
B toris cuni aliis plm-imis condiscipulis iu Gallms 
missus lo^itur ad prfEdicandum ... Hi vero 
missisunt iTuronicisGratiauns episcopus, Are- 
latensibus Tropbimus cpiscopus,Narbon>t Paulus 
episcopus, Tolosit; Salm-ninus episcopus, Parisns 
Dionysius episcopus, Lemovicensibus Martialis 
episcopus, Arverniifi vero Austremonius est desti- 
natus episcopus. Huc nsijiie hreciaria citat Dn- 
fraisse At curhouus inr.sccundam iihrasin ontisit 
et tiohis pro verbis puncta dedit ? An ideo tptia 
leqitphrasincaindcm(pt(im habct Passio miuiina, 
ei ita (ippositum docent hreciaria thesi tpiam hoc 
capite Dufrtiis.^e opc et auctoritatc eornmdcm hre- 
viarioritm dcfcurlit? Videtitur enim lectioues lUo- 
nim hrcriariorum exdcm esse qux Passio minima. 
Hinc p ut oolens nolens snspira,-i co</ar brcriana 
manitscriiJta diaresis Claromoutaux, (jna; optimus 
canonicns secundo loco apH adprohatidam thesiu, 
eadem reticendo hqui pro thesi, uhi rero lihera .m,d 
ad lo(pieudum, fhesi coutradicetret consouarc ntm 
monumeutis mss. et bremariis a nobis iu hac para- 
(jrapho eitatis. 
necrruu- So. Jam perijendum est ad seridum snbseqnen.% 

(rnant nt tradiiio ecclcsi^ Afveruorum in sacra UturgM 
{,fenarium expressa cotpiosratur. Qitcm iu finem afferam hre- 
amiiHSt ^.larium Claromontanitm , tijpis exntsnm auno 
1654 r»/^"?M/«s;Breviarium Claromontense, ad 
meliorem forinam debitumque modnm restitu- 
tum iUustrissimi et roverondissimi m Christo 
Patris D. D. Ludovicid'Eslaing, Claromontensis 
episcopi, authoritate, ac e.jusdeiu occlesiie capituli 
consensu editmn. Claromonli, apud Nicolamii 
.lacquard, 1654. In hoc breviario sequens legifur 
officium S. Austremonii : 

Venit.% adoreiuus Donnnmn rogom martyrum, 
qui bcatum Austremonium pontificali sublimavit 
fjloria et martyrii palma. 

In 1« NocTURNO. Ana 1 toni. Pruims Arver- 

neusium prajsul et pr^ecipuus exstitit Austreiuo- 

nius, quibus notitiam veritatis primus ostenclit. 

Ps Beatus vir, cum rc!i(jttis dc r.ommuui unius 

martyris. Ana 2 toni. Laudabilis athleta Dei 

socios tuibuit, Nectarium scilicet presbytorum 

et Mametum levitalis habcntem ordinis otficmm. 

Ana 3 toni. Pn^coniali plane excolcndus est 

laudc ponlitcx iste, qui primordialom siu^ prae- 

dicaUonis fructnm Domiuo dedicavit. Sequuntur 

lectiones e Ubro Sapietdis, cap. 10. Resp. 1- /-^n; 

didatns marlyrum cietns laudabilinm victrui 



triumplioiuiii ^loriatnr laiiroa. ii) qua beatus auctoue 
Austroiuouius tripudiali oxullat la;UUa. V. Lau- <J. V. H. 
dabili eteniiu virtutum tlore venustatus. in 
lucifiuo cielorum palatio gaudet laureatus ot 
perpotua ^doria docoratns. Tripudiali. Resp. 2. 
Sancti Spiritus nuctio do onmibus beatum dncuit 
Austremonium et instruxit in omni scionUa et 
doctrina. v. Gloriticans eum salutari munificentia 
ac mirifica lenitate. El instrnxil. Resp. 3. Hone- 
stuin, efr. de c.ommnni. In atitiqito hreriario 
Claromoutensi sec. XIV ler/itur resjtotisoriuin 
sequeus : Sanctus Austremonius, Dominn Josu 
Christo prjedicante, diviui documeuta inysterii 
sa;;aciter didicit. et quaj Kcssit virUitum insignia 
prsescntialiter vidit. Vocciu Doinini Jesn dicentis : 
Pax vobis, aiidivit ; illa namque bencdictione 
dignus fuit qua ascendens in coelos discipulis 
bcnedixit. 

In II" Noctuhno. Ana 4 tonl. Vir Doniiui Au- 
stremonius,SpiritusSanetigratiareplotus,turbam 
expctit fraudcntor, illiquo priedicalionis dncn- 
menta pronuutiat coiitidcutcr. Ana 5 toni. (ao- 
sceiite fidclium numero, ecclesiam construxit, 
quam iu bcali Pi-tri principis apostolorum honoro ^. 
dedicavit. Ana 6 toni. Spargimtur etcnim divim 
passim verbi semina, dilatantur almiflua ortho- 
doxa' religiouis sacramenta.— LectioIV.Sanctus 
Austremonius, a Romana sede summotiuo Pon- 
tifice in GaUias missus, primo Noviodunum super 
Ligerim appulit, ibique religionis chrisUana? 
sacramenta jocil ct episcopatum inslituit. Sta- 
bilitxi illic religione christiana , successoreiu 
sanctum Palricium relinquens, Augustonemetum 
Arvernornm veuit, urbeni. ut ait sanctus Sido- 
nius, in Limania situ, muris. turribus, iediliciis, 
antiquitate, civibus pcrcelebrcm. lequore agro- 
luiii amoenissimo, in quo siue periculo quiestuosai 
fluctuanl in segetibus undae: quod iudustrius 
ciuisque cpo plus tVequentat hoc miuus nau- 
fragat: viatoribus molle, fructuosum aratoribus, 
venatoribus voluptuosum; tjuod montium cingunt 
dorsa pascuis, latera vinetis, terrena villis, saxosa 
castellis, opaca lustris, aperta cultui-Is, concava 
fontibus, abrupta fiumiuibus: quod demquc hu- 
insmodi est ut semel visum advenis multis patna; 
oblivionem s^pe persuadeat. Resp. Cum voluis- 
set Deus noster gloriosos christian* rehgionis 
titulos per mmidi spargere climata, beatum F 
^Vustremonium per manus apostolorum sacri 
pr^sulatus venustavit diguitate. V. AUribmt ei 
ele-^antem parcimonialis vitse uormam et gratio- 
sissimam verissima? prffidicationis eloquontiam. 
Beatum - Leetio V- Ibi divino affiatns Spintu 
Austremonius evaugelicis verbis ciBCutienUbus 
pa-anis probavit mera esse deliramenta deorum 
siinulacra, Dei autem invisibilem in essentia 
imitatem, distinctam in pcrsonis Trimtatem, 
naturas differentes in Christo unica Filu a^torm 
subsistere hypostasi : et hsec ita verbis et mira- 
culis demonstravit ut Arveriiis cum pagana mi- 
pietate divortium facere et catholicie rehg.oni 
adha^rere suascrit. Quod ut promptius exeque- 
retur sanctos Lirenatmu, Marium, Mametum, 
Antoninum et Nectarium, vi.^, vit^ ac doctrma^ 
focios, ad superiores inferioresque provincue 
partes tamquam fertiles et ad messem albican e 
Laetes ad Christumque divimtus propendentes 
populo , Biturigas vero Ursiunm episcopnm 
dostinavit. Catechumenos instructos bap r.av.t, 
sa o clirismate dclinitos confirmavd, Iitteratos 
et probatos ad ordines eccIesiasUcos promovd, 
pront a Christo apostolis et apostohcis vins tra- 



38 



AUCTORE 

G.V.H. 



DE S. AUSTREMONIO EPI3C0P0. 

in Sion ..ecnri possinws videre. Qu,a G or,a. D 
Ouia^ Te Deun,. - V. Ora pro Bob,s, beate 
martyr Austre.noni. ,V. Ct digni efficamur pro- 
mi^sionibus Chri:>ti. 

aTl.^uubs. Ana. Felix Arvernica reg.o, quam 

beatus ,n=u-tvr A„slre,no„ius sangnuie conse- 

cravit proprio. Ana. f.l.risti ,„iles Anstre.uomus 

a Juda'is t^n,p,el,e„sus pro lUte Cl,r,st, c,.,t, ur. 

ed tonneuta sentire non poterat, qu,a C.hr,st,,n 



ditum csl, ecclesiasticam hierarchiam efformavil, 
dericos et monachos perfectionis regulam docuit. 
Tandem fessus annis et laboribus, m parlom 
oneris episcopahs, quod triginta sexannos susti- 
nuerat, sanctum Urbicum coadjulorem et succes- 
soi-em elegit, et ad Issiodorensem eremum dmna 
contemplaturus, niliil tameu debiti pastoralis 

omittens,serecepit.Resp.LaudabilisathletaDei ^^^^^ ^ _ ^_ 

Austremonius vencrabatur ab ommbus, quonuun .ea i ^^^ ^^^^^^y^^^ Ana. Austremoni, inquit 

probabilis scienti.^ documentis pollcbat et ver- semp ^^^^^ invictissimc, ne frangaris suppli- 

nantibus meritorum titulis ilorebat V. brat nam- ^";'; ^^^^ ^^,,^^,.^ j, p,,^nuo quod mox perce- 
que eximius doctor, juslitia- seetator. veritati. c.o, scd .latuia. p _^ ^_ ^^^^^^ 



dilector.Et verna.Uibus.-LectioVI. lUic chri- 

sticidarmn foetentium turba Jud^orum doimc.- 

Uum fixerat; pcrmultos cx illis ct primari. viri 

filium, Lucium nomine. rcligionis dogmata docet 

et baptizat sanctus Austrcmonius. Abomuiabihs 

pater, id iniqne ferens. f.Uum putei aquis muner- 

sum suffocavit. Quod ubi rescivit bealus episco- 

pus, Issiodoruni festinus accurrit sanctu.uque 

ma.-tvrem honorif.ce sepelivit. Majores iras mde 

concipit tetrum Jud^orum genus, instigante Lucu 

martyris patre. qui per sicarios varus ictibus 



pturus es ,n ceelesti palat,o. Ana Eodeu, 
momento q„o sanguis ex beati ,„ariy,.s Austre- 
onii oapite flnxit, sub pedibus ilhus fons aquce 
de terra prornpit. Ana. In qua bora sauct, n,a,- 
tvris Austrcuouii aBi,„a cst egressa a corpore ; 
lym„idicis stipala choris, a„gelorum obsequ,o 
iu specie colnn.b,* visa est ad ca=lest.a deporta.,. 
Ad Benedictus, Ana. E.ximii Austremonu n.ar- 
tyris tai alque pontificis, Christe, celebrant.bus 
festum, peti...us ejus ...erilis, da feterua; b*red,- 
tatis priemium. Oratio. Deus qu, beatuu, Au- 



niartyris patre. qui per ^^^-^^J^^^ '^Z^^onmc.V. ^M'^^ el martyrii subli- ^ 
B alTecti Austremonn tandcm capn c nde^^^^^^^^^^^ sUem P ^^^^^^^^^ ^^^^^^^ ^^^ .^^.^^ 



truncant. IUius corpus a gemcntibus d.scipul.s 

honorifice in ecclesia quam Issiodori jedificaverat 

conditum est. Ubi postea inhonoratum remans.t 

ad animm circiter quingentesimum sexagesimum, 

quo Cautino tunc diacono, postea ep.scopo, rcve- 

iatum ipsius sepulchrmn, Deo inspirautc, ca.iccU.s 

vaUatum vencratio.ii essc co^pit. lUinc sanctus 

Avitus, secundus hujus nominis Claromo.it ens.s 

cpiscopus, reliquias Volvioun. transtuht. Volvico 

postea Mo^acum delat^, ubi rcligiose asscrvan- 

tur frequcntibus miraculis insigncs. V.tae h.sto- 

riam scripsit sanetus Prcejcctus, Arvernorum 

episcopus et martyr. Resp. Du.n sanctus pr*d.- 

cat Austremonius, occurrit populus, crcdcnt.um 

au<^etm- numerus, laus Christi Jesu ommum ore 

personat. Christiana fides ab omnibus magm- 

ficatur. Vcnerabilis pontifex spirituaU lastatur 

eaudio, dum suo conspicit labore et studio gre- 

gem Domini multipUci augn.citan numero. 

Christiana. Gloria. Christiana. 

IN III-' NocTCRNO. Ana 7 toni. Destruuntu. 
.hnulachrorum delubra vana, corruunt .do a, 
ac niirifica sanct^ crucis eriguntur vcxi lla 
r Ana 8 toni. VencrabiUs pontifex sp.ntah ^tatur 
.audio dum suo conspicit studio gregem Do.inm 
multipUci augmentari .m.nero. Ana 9 tom. Pax 
Christi Ecclcsice pr^dicatur, vera salutis .lotitia 
diflmiditur, laudabilis pra^dicatorum ordo pas- 
sim magnificatur.L.cf/om.- e. honuM S. Amhrosu 
•„ ;//./; Dcsignavit Dominus et aUos scptuaginta 
duos efr. Resp. 7. Provocabat autem populum 
ad fidei sacramentum pius affectus glonosi ant,- 
stUis, quia in o.unibus actibus prj.d.cab.lem 
se e^ilcbat universis. V. IIU virtusd.vmat.anta 
contu^it facundia. dog.nata, ut verb. aud.tores 
rini christiani nominis ct fide. cxtemplo du e 
r ntur amore. Quia. Resp. 8. Magnificus ant.s es 
Austremonius dixit : O quan. des.dcrab.le nun- 
tium quod mihi pr^nuntiat me. coi-dis de..de- 
rium V. Magnopcre cupiens per martyn. agone. 
vkto ias consu.n.nare t.iumphales, ait: quam 
Resp 9 bcatc Austrcmoni, quam dulcc est 
^'tat'is gratia tuum fiere martyrium quam cha- 
rum estlmoris causa tnum laudare n"mphu.u^ 
Quiasicutinutroqucp*.aujM,i.i^.n 



masti victoria, conccde propitius, ut .llms sc.nper 
prctiosis fulciamur meritis cujus pra^clans glo- 
riamur triuniphis. 

Ad Vesperas. Ana sola. Fcl«x Arvcrnica^ 
nybna (h Umdlhns. Ad Magnificat, Ana. O 
beate Austremoni, quam dulce est tuum flere 
martyrium, quam charum est tuum laudarc 
triumphum : intercedc pro nobis ut mereamur 
viderc Deuni deorum in Sion. 

86. Q^iihus adde prosam prapriam missm, ex 
missaU aaromontensi ejnsdcm Ludoriei d'Estotnfj 
edito Claromonti an. 1046 : 



et fjusdeni 
teviporiii 
missaJf, 



Nova cantet cantica 
Gaudens plebs Arvernica 
Sancto Austremonio, 

Quem verbi dominici 
Destinavit nunciuni 
Sedes apostolica. 

Nactus pontificium 
Corda movet genlium 
Al) erroris vitio. 

C.ui dedit eulogias, 
Spernens fraudes impias 
Hie exit a fluvio. 

BapUzalus patrias 
Natus per insidias 
Perimitur gladio. 

Hic pnesul occiditur, 
Fons de terra oritur 
Sanctoque marlyrio. 

Ut columba vehitur 
Ad cielum deducilur 
Anima cum gaudio. 

A peceati macula 
Hujus sancti sedula 
Nos mundet oratio 

Viventis per stecula 
Post mortis paUbula 
In cotili palalio. 



87. Mansit itaque in anmm 1654 priseorum i» guibui- ef 

'— " , r^iip^ liudabili'^ ita .n seculontm traditio in ecdesia Arvernonim. Ex hor '""'^,! 

Quia sicut in utroque^^^ ..ro o^Ac/o ridemus iUnstrissim.m d-Esfain,. ^"^;^ 

utroque refulges '^•':^'""^-^/y,^ys de coUec^io motumforfassisfemponnnisfonnnfervorenioppn- ^^^,t,.„,„,.. 

pastor, ^^,,.*^.'P'^°' .!;'', ;i,;/^^^ Demn deorum gnanda apostoUca septem episeoporum misswne, 
tuormn .soUicitus sci\uioimn, quu ^^ ^. rmidms 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



39 



menioria uecepimus, oratorium \n honorem vir- 
ginis Deipurie in subm-biis construxit, quod 
Sanctre Mariae inter sanctos deinceps appellatimi 
c^t. Post fundatani Arvernorum ecclesiam, studio 
protelandiC.hristi Salvatoris iniperium,Nivernum 
ad Ligeriin appulit, ubi reUgionis ctiristianae fuu- 
damenta jecit : idem tecisse dicitur Avarici Bitu- 
rigum. Lectio v. Tandem ad suos Arvernos rever- 
sus, in partem oneris pastoralis. quod triginta sex 



A timidiH8a(/n-evccpisse,itn uf iii ipsa l^t/ftuln mis- 

ttioncm a Clcmente fartam proileriret, asscrens sim- 

pliriter a Komana sede summoque potitifice mlssum 

meAustreinonium;6T^f''« rero, imprimis mnrtij- 

rium,aperiisfiiiiie frailuidur ut in Artis,prwsertim 

in Faxsionc maijna, narratur. Ad tempora ajiosto- 

Uca Austremonius referfur In primo respoiisorio 

secundi uorturni : Cum vokiisset Deus noster glo- 

rio.sos christianfsreUgionis titulosper mundi spai-- 

gere climata. beatum Austremonium per manus annos sustinuerat, sanctumUrbicum successorem 

apostolorum sacri prassulatus venustavit digni- elegit.etadlciodorensem erenmm divinacontem- 

iaie. Nihiltamen inhocoffirio gloriosiuspr^Bdii-a- platurus se recepit. Illic a Judeeis, ex quibus 

fur quam sanrfi episroiji martijrium. multos Christo acquisiemt. variis ictibus ailectum 

Antifinnin ^*^- Sequeidi dfmum serido Arrernorum errlesia Austremonium capite plexuiii tuisse eeclesiai Cla- 

uMiitionrni nntiquam traditionem abjecit, aut potius Arcerno- romontensis traditio esl; quam tamen ignorasse 

descriferimi ^.^,,,, episropi suos /usserunf paferuam fraditioneiii videtur Gregorius Turonensis. Narrat enim pium 

abiicere; breriarium Romniium aboVitum fud , antistitem. iii summa saiictitate viventem, post 

norum introductum,dohufeac gemente meliore cleri 

portione. Ita eiiim lef/n iu mouuscripfo rodire,ldo- 

, njanuscrit doveni^i unncupafo'- : Mmo 1731 in ecclesia mo- 

.ilssoire. nasterii lciodorensis 0. S. B. martyrum honores 

sancto Austrenionio adhuc delerebantur, et Bene- 

dictini monachi Sancti AUyrii prope Clarum inon- 

C tem allalis documentis probabantsanctmn Austre- 

monium martyrii gloria esse insignitmn. Quo 

factum est ut multorum ex animis exortum dubium 

eximeretur. Verum anno 1737 , illustrissimus 

Dominus Massillionius.Claromontanus episcopus 



AUCTOriE 

G.V.H. 



acquisitos Ecclcsije plunmos populos, post Christi 
fidem per onmia dilatatam, telici coniVssione ex 
Iiac vita migrasse, efc. Hic sistiiuunj quin refiqua 
lectionum pars ad inmntiomm reliquiaruni spectat. 
OL Conijruit enjo luoderua traditio eeclcKix 
Arrernorum runt nurleo illo verifafin quem supra 
in Passione minima reperisse tyisi sumus. Atqm 
imprimis, non obstaufe Gret/orio Turouensi,peran- approbntnm, 
fiquit traditioArreriiorum dirifur iUa.juxta quam 
S. Austremonius decurrente primo seculo Arver- 
norum reuit in urhem; et iterum Austremonium a 



rectns 

a seile 

npostolica 



'piseopi 
Claro- 

iiioiitaiii 



novum composuitbreviariom, quod typis expres- Judieis capite plexnm fuisse ecclesife Claromon- 

sit Petrus Boutaudon, typographus regius Claro- 

monte. Jubente episcopo, clerus secularis novum 

breviarium accepit, in quo sancto Austremonio 

cultus sancti confessoris tribuitur. MuHi ex senio- 

ribus cleri hanc Romani officii abolitionem i^gre 

tulerunt. Ita prxdictus rodex Iciodorensis. 

%% Prxvaluerunt tandemin diwcesi Claromon- 
tana uorx fradifiones,et breriarium Claromontense 



tensis traditio esse d/citur, quam tamen ignorasse 
videtur Gregorius Turonensis. Patet itaque fradi- 
fiunem Arcernorum Grcf/orio Turonmsi contra- 
riam per decem et anipUus senda iuvahiisse, lahe- 
factnfam secido uiio, nec tamen reculsani, et nunc 
quoque nostris temporihus, ap/irobanfe mle aposto- 
licn, puhUco fesfhuonio in dlcinisofficUs crlcbrari. 
92. Miruin fortatssif< aUcui cideri potest, martijris 
cidtuni S. Austremonio non adhiberi, martijrium 



unni 1774 Frnncisri Marix le Maistre de fa Gar- 
««■. XVJII, i^^y Stremonium coUt ut eonfessorem. Aufiqiiis vero in offirio pubUro ex trnddione Arcernorum 
nnfiphonis ef resuousoriis abjertis noca,ex Scripfu- eccksiai non dubitanter, sed certo affirmari. Causa 



iihi tainen 
noii 

cofitnr iit 
tniirtyr. 



non uiia afferri potest. Prima ac prxeipua mihi 
videtur i/)sius Homani MnrfijroloijU elojiuiu, quod 
martijris tituUim non adliibef. Deiude nuctori- 
tas S. Gregorii Turonensis, qux seculi decimi 
sepfimi episco/ios commorif ut subluta marfijris 
denomlnatione uno confessiouis tifufo Austremo- 



B 



seil rursiis 

asscniif 

1'ropriioii 

(Inroiiion- 

Ifiise 



rorum rerhis eonflafa, mbstditta fitere. Lecfioues 

secundi Nocturni desuiujdx sunt, quarta ex Grego- 

rio Turonensi, Hist. Ub. I, cnp. 30 : Decii impe- 

ratoris terapore .... pariter conjuncti; quinfa ex 

ejusdem Turonensis Ub.Deglorin confessorum,cap. 

30 ;Per sanctum Stremonium .... auxilia antistitis 

impetrantur; sexta, ut ibidem indicafur, ex Histo- nium honorareid. Quapropter, ad vitandum scan- 

ria monasterii Mauziacensis (1) : Sanctus Avitus dalum,in re non omui ex parte ind,d,ia, uihU in 

hujus nominis secundus .... post mortem sepeliri cultu exteriori innoiandum Romaiu judiccs ccnsue- 

voluit. '"^""^- 

90. Anno tandem 1862, dic 11 sepfembris, Sacra 93. Pr.nfcr documenfa scnpfa duo nlia subjuu- 

Rifuum Congregatio approbarit norum Proprium gam satis antiquu, quorum famen asfatem defiiurr 

Sanctorum ecclesioi Claromontensis, ubi doininica nequeo.Primumestlapismarnwreusquiannol709 

infra octavam Oinnium Sanctorum eelehrandum invenfus esf iu ecclesia S. Ifhdu.quum alfure S. IHi- 

indicatur testum S. Austremonii confessoris et dU de^trueretur, iu qito Inpnle Injebntur : Hic reii- 



Au^liemonii 

maiiijriian 

prtBilicant et 

inscriptio 

<hiplex 




ut refert Grogorius Turonensis, aut etiam, juxta qua^ ita sonat : Partes femoris sancti AusU-emonn, 

aliam et pcrantiquam traditionem, decurrente Arvernormn episcopi ct mnrty ns {^).ifraque 

primo seculo, ab apostolica sedc cum sex ahis h^c iuscripfio,qtturumjuxta Dtongsium bammar- 

episcopis in Gallias missus, Augustonemetum thanum neutra septingentos annos supernbnt 

advenit ibique sedit. Cum patefacto sibi per varia (anuo 1720), Austremonium pra^dicat martyrem. 

mu-acula pr.^dicationis aditu Arvernam civitatem 94. Taudcm docitiueuforum senem claudat sche- 

sub lege Christi redegisset, plurimos direxit evan- dula quam interanuotida a prxdere^soribus nosfns 

geliipra^conesadsuperioresinferioresquepartes inreni, in q,ta ecclesi^ BrivateimsteMtmouuun 

provinci^, quorum pr.vcipui Marius et Necterius. legitur de marfijrio S. Austremomi : In Calendano 

Ipse vero catechumenisinsU-uendis ac baptizandis antiquo membraneo ms. msigms ecclesi* briva- 

fervens incumbebat. et si quem invenerat ido- tensis, cujus aliciuot fragmenta nobis exh.bu.t 

neum, sacris initiabat ordinibus. Ex tunc etia.n,ut Antverpi^ coi-am anno 171 1 Enunent.ssimus Car- 

(1) Clr. Mabilion, .-(c(. .VS. 0. S. B., sec. III, p. 102 sq.,n. 6. - - C^) Gull. rhri.st.. tom. U. p. ^'25. - (It) Ibid. ^_^^^^^_^ 



et iraditio 

nrlesite 
Brirafcnsis. 



m;ctobe 
O.V.H. 



DE S. AUSTREMOMO EPISCOPO. ^^^ .^^ 

tiore manu ; vi idus novembri>._;i-_- _ ^^ ^ ^^^ 

,ONll EP. ET MAKT. J 

eju 



D 



AV,STBEM0N,1ETMATR..EH,S,... --M^ .^ ,;,, ,.^,ert„„ '."" -^J':- . ^' ,,,„„ ««.JOnO r»™- 

tiore manu ■. vi mus novembri.. ; o ua ^^^ ^^_ ^,^^^^,^„ """'''^""fDe s fuil: ile omnibus 

:--z:";!=:;- - ■ - s^:r:;:::r;ri;£. .- - 



martyns. 



bus,uilple,ieuuuuu,> ... ^^^^^..^ ^„^^ 

subditus ora non ^^^^^J^^, specie- 
debet esse sollicta seo pi^ > adulatores 

b..^.<l— ■>'"r'^"':^"lriouaiuc.ousta- 



l'.>-'l"-'"'""'[— ;i;;;io,.iqua,ucousta- 

^V.IV pnnu, hnentione .-eli- ^S;™-- ^^ri^^^ 
^* _.; < VnmnMnonn se- n.sHi^t.hh. n,'"i'-J^;'^" ^., ,,,„,,„, ui,,^ 



invcnlioni'' 

S. Austre- 

monii 

historia. 



quianun S. Austrenionn se- 
culo VI, et de tluplioi trans- 
latione earunulcMn ieiodoro 
Vulvieun» et deinde Vulvieo 
Mauziaeunu 



(I Cautino 

episcopo 

sff. VJ »(flt- 

rata, 



bant pretio v'";»'.»""' '"■;'"„„,, ,; ,„„„o„ia Cm,- 
rf„orf.«-»m.»'''?"'.'^.'''"-''^'''77 ''„,„, 

■ ,„,.„;„„;».■««' S. Austreiuonii „ '•"'" ''i'''«'f '^' f;:^:;'''™;';^^::,,; „,c,t^.,,;o E 

p«:;rc:^;^.-'-^^ 

mmmmmm 

narmn resonantibus voeibus, et -^^^''^1 ZJ.,,^ticic,,j,,sviritu,nul,map,.dse h,he,-e,. 

;rrb.~5S-i^-^» ?iSS3SS:s.:s^= 

:'■'■• ^"c ■;,;,< '''■^"•'^ «' J'^'*'"""" ''^"■"■'''"' !'. Tebis us H aperiri beatissimi martyris Austre- 

,- — ::;= i- ,;:^,=""; r;;:"i::;=«^;-i 
;:s::i:::;:,s£;f r r;:;t ;;;"sr:==^^^^^ 



Secundo 

iuventio **' 

j)ritr}a 

transldtio 



{\)Sa\-avon.Ori9ine»de 



C!oirmovt,v.h%^mh-^i-^V-'^- 



pontifeK 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



41 



Iciodoro 

Viilvici"» 

extr. sec. VII- 



B 



SeciDida 
translatio 

Viilrico 
Maiizlacum, 



te>iq>ore 
Pijtpinireffin 



pontifex Prajcctus jacel huniatus; ibiquo, Deo 
ordinante. sepuUura^ juxta prxlibaluni Dei sacer- 
dotem PrjKJectum martyrem traditur venerandus. 
09 Hcnir irandatlnytew et sequeMem Vuhico 
Mauzkinm Mabifiowus (1) uarravit ex Actis 
Labheanis,quam nos Pnssionem mtgnam dmmus. 
Nohis hic brevioribus esse licebit, qunm interjra 
(locnmeuta infra legeuda daturi simus. Juxfa Fas- 
vonem minimam, hcus sepidtura S. Austremonii 
illHstrafus a suo iterum exorbltatus erat honore. 
Tertiam rocat Mabiliouius liauclciodori cladeui ex 
anctoritafe Actormn, vt puto, Lnhbeanorum., pri- 
mum .seculo V iueuufe vastaufibus Waiidali.%dein 
Theodorici copiis serulo VII decurreute. Nunc 
rurstis ex eodem- auctore vasfantibus quibusdam 
Wandalis,AcitnsII,Arrernorumepiscopus,iuloco 
wart,jriiprs:decessorissmPra-,iectierexitmonaste- 
riim Vulvici. Hic ifjifur Arvernorum ponfifex, per 
revelationem Jesu Christi, f//r/^ Po>^^io minima, 
divinilus ammonitus juxla Passionem parvam, 
juxta Passionem maqnam in somnis admomtus, 
qnum sibi adstaret vir in visu. vivido vultu, canis 
decoratus, oculis ardentibus, ingressu mirabilis, 
aspectu terribilis, Iciodorum adit nudfis ex rlero 
et populo comltaufitms, sepulcrum apenri jubef, 
sacras reliquias Vuhicum transfertjnxta heatum 
Prxjectnm sepulturx iradit. Aliis verbis idem refe- 
runt Passio minima ac parra. Passio magna 
factum unum addit. Translafo videlicet sacro cor- 
r)ore tantisper in monasterium quoddam puella^ 
rum hxreligios^ femins, malidxmonis instmctu 
sacris reliquiis dluserunt verhis contumeliosis us^; 
quas divimjusfitiapuuienfe, inde Vuhicuuipouti- 
fex et clerus sacrum corpus iranstuleruHt. lie, fides 
penesaucforem maueaf. Quo mmohxc translatw 
facta sit incertum; quum vero S. Prxjecfus occs^is 
sH auno G70,et successor ejusAvitus ad annum 080 
pervenerit, illo temporis spatio, anno circiter 680, 
facta censeatur translatio S. Austremonii Iciodoro 

Vulvicum. . 

100 Jam de secunda translatioue rehqmarnm 
S Austremonii Vxdvico iu mouasferium Mauzia- 
ceuse Anno ab incnrnatione Domim 764, mdict. u, 
re-nantevero Donmo Pipino anno 24,acta esth^c 
translatio. Eodem tempore imperabat Roman.s 
Constantinus Leonis filius. Ita uotatum tnveuioad 
calcem rehdiouis traushitionis secundx, qu^ Pas- 
sloni magnm subjuncta esf. Se.d inter insfru.uenta 
ecclesix Claromoutensis reperitur diploma Pippnn 
reqis pro dotafione seu insfauratione Mauziacen.^fS 
monasterii,quo diphmate mulfa Pippmus bona 
conredit prmdicfo monasferio; quod mnjnt : lu 
nomine sanctce et individu^ Trimtatis Pipmus 
opitulante divina -ratia Aqu.tanorum rex...; d>cd^ 
nue in decursu orafionis:Bt^io Austremomo prnno 
prjesuliArvernorum.cuJUs sagra ossa a Vulvico 
AD C(ENOBiUM (Mauziaconse) thanstulimus; ef m 
/7«.;Datakal. febr., indictione xi, anno xKiy. 
regnantePipinoinclytorege(2). tr/;m«.;ar.s6=« /** 
Christianx sequentia aunotarunt, qux irauscribere 

opera; prefium est. . , „ 

101 Ubi lcgitur supra an.24Pipim regis,legen- 
duml9 putant Cointius et Bouchetus. qui priJ^cc- 
ptum lioc evulgavit inter probationcs vcr.Pong.ms 
domus FrancicB, ubi occurrunt multa. ^-anantes 
lectiones.quas edidit Cointius ad annum 833, n 3 
utramqueeditionem,Sannnarthanorumexcod^e 

Joannis Savaronis et Bouchetianam, confercndo. 
Ceterum hunc annum 19 refert Cointius ad annu.n 



E 



C 



833, qui erat 19 regni Pipini filii Ludovici Pn. 
Verum ad illuni pertinere non potest hoc diploma 
in quo Pipinus ipse dicit factam a se translatio- 
nem corporis Stremonii, qu^e contigit anno 7^4. 
Vide etiam Annales Cointii ad annum 681. n" 71 
et sq. Heec porro conveniunt cum hisloria trans- 
lationis S. Stiemonii, auctore Lanfredo abbale, 
quam edidit Mabill. tom. 3 Act. SS.p. 191.Legen- 
dum videtur indict. secunda, pro undecima. ut 
etiamlegitur apudSavaronem. Facileautem erat 
unam sumere pro altera, quippe nota 11 modo 
pro II, modo pro xi explicari potest. Porro ubi 
legilur annus ^4 Pipini regis, sumitur initium ejus 
regni in Aquitania a morte Caroli cognomento 
Martelli, qui anno 741 exstinctus est, ut onmes 
fatentur. Quamvis enim slatim regis nomen sibi 
non vindicaret Pipinus,non mirum si post assum- 
ptum publice regis titulum, qui solus ei deesse 
videbatur. cancellarii aut qui vice eorum diplo- 
mata scribebant, annos ejus regni co.nputaverint 
a tempore administratse regiae summa;que pote- 
sLatis in Aquitania. Sane Marianus Scolus viginti 
septem annos regno Pipini tribuit. quod non 
potuisset facere nisi computando ejus exordium a 
morte Garoli Martelli. Hoc Pipini diplomaegregie 
propugnatum est a Joanne Berthon, rectore eccle- 
sise S. Martini Mausacensis. adversus Josephum 
Garachon.rectorem Sancti PauU apud Mauzacum. 
in Ute pendente coram judicibus Ricomagensibus 
anno 1707. Hoc modo diploma omni vitio in notis 
chronologicis carere ostenditur. 

102. Hxc illi ; quorum explicafio, quamquam 
Coinfioinferpreiatiosubfillsquidem,sedomnicarens 
fuudameuto visa est (3), spernenda nonest.Etenim 
nec ipse Cointius, nisi facta ri, diploma Iioc ad 
aunum 833, Plppini Ludovici Pii filH, Aquitau,^ 
reqls annum Wtraherepotuit. Debmtenim ex anno 
24 codicis Savarouis,facere 19,ui cum Bouchetmno 
conveniat,qu.um midto minor ei-raudi facdfas essef 

ex XK ad xxiv quam ex ii ad xi, quod nos admiUere 
coqimur. Deinde Pippiul, Caroh Magui patris, 
reguum a morte CarohMartelli compufat,im fuisse, 
Mariani Scoti allatum exemplum probat. Alferum 
eiusmodi exemplum hgifur in Gesfis abbatumlon- 
tanellensium (4). Tandem tempora P,pp,ui regis 
eiH^queexpeditionesAquitanm,illorumquehellorim 
adhincfa imprimis conveniuut rei uarrafa^inmsfro 
codice, signantquePippinum Cwoh Ma,iell, fihum, 
cui iusuper sijnchronum imperatorem Uomanorum 
Cousfantiuum, Leonis fihum, veiusfus aucior 

""'xmHaudtamen dissi,nulandum esf diffindta- 
tem <<uperesse, tituhim ridelirei, Pipinus opitulante 
Dei "i-atia Aquitanorumrex..yH^.H fituhim I ipp'- 
nasK,-ohMa,ieIhfi{iusnumq,ium,q,iodjov'mns. 
s.nnpsif,q,dquePippin,mi,L,nIoviciPi,fih,nu,fam 

HaiUsijnL-evldeturidri^^^^^^^^^^^ 

nersit, maximequum indictio fum xi. fumn, ipsiu 

"^^.p. conrenialimolndictioncumidf,,,ioeji 

RU usaue ad 838 (5), ac nwrfuus esf d,e lidicem 
l-JmZsQiiod li diploma ilhid autheuflvum pro^ 
aurdaf,n.up,eaPI^^^^^^^ 

PUmo hJalfera S. A,ist,ru,oni, translatio ad 
t^ulm iXperfiuet. Suspicionem fortasse move- 



au(;tobb 
G.V.H. 



jtftlri^ Caroli 
Maiin i, 



vel rij>i>i>ii A 
Aijiiitmiia, 



(1) Aet. SS. 0. S.B., sec. in. part. u, P- f 3'*^^,' 
Gall. ehrist., lom. It. Instr.. p. lOS ^qq- - i^i Annal. Lccl. 
Novembris Toinus I 



I ,, ^^1 n» 3 - (*) MoD. Germ. Hist.. tom. 



6 



Aldeberti 



AUCTcnE 
G. V. H. 



ipso regt 
jubeiite 



tt coniitaiite ; 



13E S. AUSTREMONIO EPISCOPO. 
Mdeberli episcopi recognovi. Quid,uid ^tauctor ^;; f^^^^",;;;-!:, assoM. Toto ta,uen c.lo 
,««., «d«rij,(o ro«.ta«'i'" ,,«/.<ra/OH.s «om-»., ;;,:^,,„„(, «j,», aii.m J)osten«ns «'««- «'«'"' ™' 

iZZe,n LpUori.n.uJa diceuJi ,euere e^en- ^^ ' " ' f ^ .^J ^^^^^ f^^„„t 3 p^ 

,* conati Jt. Juxtu Po.sioneu.n,nnn,au,M'^ t'^ " udio reposuevunt honoriflce, ot ■U.Ki vas 

fndus abba. petierat a Pippino ut »"^« ^^\ f^^ a £ ntUsime (uit reconsignaluni, quousque in 

ex civitate Arverna aliquem transferend. l.ce - ^ «™t'^f ^^^^^ ,etiosius temporc opportuno 

Zl Co..e..^ re. ',ui P^^^^j^^^f^J^^Z ^^ZZ Le^e inteyra.uarratione. cu,n 

m,ieus, iutcrogaus de corpo,;b,. «""»'" ,„(,,, .;„(;„,„-4„., /„ fine post Acta. 

„„nulatis, didicit ^''>-'"™. Y''-^"— nt^ mMu^ -'i"'" '" P"''""" """■"■" "Z 

priEdicatorem ejusdem urb.s lore. Tu.m= ■■emun lu ^^^^.^,^^,„^ „„i , 

!cens monachorum petitionibus, d'vmo actus A «' » ^ .^„„,. 5,»,,« ,„„, ;„x «ff«;- 

nutu (ut scriptum est, Cor reg.s .n n.anu De. quo- : " 5« '<" ,aatio,,e.Hotr'-'"-' "'"" 'l'" '*' "T" 

^umque voluerit vertel ihud,) celeri nu.rl,o ratr.- .( x ^« f :,,,„,.^i,,.«^„,, . iicitur H eiden, 

busjubetutquantociusproperente s,mu cu,..eo '«""|:^; „j„,,.^„,„ ,.;,,,, H^ e^t Bo,e,;us 

sJmum martyrem deferant. ^!""* "^" ^^^ ALta.^i.d^u.r-iaPippi^^oregesacr.mAnsire- 

Passiouis rniuiui^, eel, »« -P^f ».-''"!'"'„"„, ^ monii <■«,«.* «4''- «'"= ^i^^'^""" '« 3"^«'"" 
Lino tactus spira,..ine, « /«---,,,: ,^'^ " X ,^, „„ ,<,C;«««* 3,«,*«« «..53«, J.o("-, 
a,,cto,-e ta,u prodi,jiosu,u „,fiatur ,n «""'«'" f .,;,. <;„„«(;„„„„ «V..r,-... L«</"««s fe,-e ad 

splendidissi„,a,u dieiu. reoclat,on,s «^»' "^^ ".„ "^p„,,;,„;., „6i oi.c.,-,-. ,-";6,. tra,M,o 
■ia,u ; cujus fide,u, uti ,n,dtarun al,ar,m , e, u,n, /<» «.^^ 3^„„,;„;„„ Wio«(,„- .■ Nil jam co..j.c,e.is 

■ • ■ rex nomine f.sus amminiculo * sacrum njento a 

rriTeno cespitc aufcrt ac subilo * cc^ l.batum 
n,aXs laudabiliter sustentatur. SteUuUcsuas 
ZL suo Lakbeus inseruit ad,no,^- "'^f' 



intn-fueruiit 

Adebci-tus, 

Arvpniorum 

fj)isropux, 

et Jiogerius, 

(lux 

Aquitanise, 

* Saint-Ivoi- 

ne 



B 



E 

I(^((( ,tr(ipiit_ 

S. Austremo- 

nii a rcge 

impetradl. 

* Cliavroux 



apud auctorem yelinijuhnus. 
^ 105 Mauziacenm itaque sUUm cum mgenU 
caudio pergunL, et sepullur^ locum cum Joseph 
fcriba etWrdote regis in altum fod.en es 
noctemque iUam pervigilem ducentes sanctiss.m 

Lto rex cnm exercitu suo advemens, et «- 
auaque per omnem regionem aud.entes non 
nX ibi facta est tm-ba. Rex autem sequebo^r 
Trpu^et humeris deportubat; fit mgens l^i la 
QuTdeferebant l^tabantur; a qmbus auferebant, 
Slant.T.iqueorainebeat.m.t^^A^ 



lZ.ZkiiMeuin.II.cit^ 

jL nikil morafus et nulU duhio udm cum 

Austremonii n<men audici,set, eorpus sancti ui le 

terra e.altari juhef, et quum i-'"'";^'"'' '^ea 
manibus susfenfahat. Jam seqwiur : Piaeteiea 
tres pueri vultu decoreque parili ac venustate 
luculenti, sertis religatas invicem nianus rosa- 



G 



(■(ti tratisla- 

tiotii, 

sefuitduni 

relalionein 

poiieriorem, 



nebant. Talique ordi.,e beatus ™^rty "™. .,„,q„e ^peculis redimiti, ad exequ as convene.^e; F 
nius ad eumdem (Mauz,aceuse) ™h,. onaste q P ^^^^ apprehendc.s submde 

rium tranferri. Deiude pauca ^»»'"'^«" '^ « ^ervicaloperto,nonilhcubioccipulsedub.du.cr,- 
opportuna ct ,-Aus a,ljuuct,s ««^f "«2 1" ' ^, f arf . inat siuciput, manum injiciens tres rosa. flores 

Zelciodoro V"l""""''^"^"'"^ZZ a^^Z tulit : videlicet prima, sacram terre h^redem; 
.,,irac,daMa,,z,acioste„sap,-oy,;^dUu.^,^„anda *" ^^„^^,i, afHare honores; terUa, 

De ,ui,-aculis vero in iUnere faCs, '1'^^^^^ , .'^^peram in pr^sidium incunclanter coaptan- 

,,„„„ et „,agna '•<f-'""' «^/if ""X' oL dam.H»-,c,-c,;o,o««..,-o»e,/o,.«*,aPW,«oAustre- 

i,-y„,.,« Passioni ,nini,u^ "''''""'" /"'^vf^^;,,' monii ca^itis Ro;,e,-io,i,.a,n donalioucu ,user,pta 

iL, c,.us,un «^ affi.;uarenec neganmauum ^ ,,.^;,,„,,.„ ^ ^,,^u, ferac,ss„nu,u 

est. Fie,-i eui.n potucrunt, '"■"'" ^" ".f""', [,,to,-is i.ujeni,„u e.cogitarit, ut c.leste.n guas, 
dubitare prorsus licel. Ita a -/.™f » f ** ;f «"^ l,„ja„,,„n iuteroe.du.n iusinuaret, .p sublat.s de 
abasse,-e,,do..,e.ulc,cio^<,,,al,d,sta.,2P^t,o J ^^^^^.^^^^^ ,„,;,, Rogerw E,,f,-as,x 

106. Necessa.-iu,n d,.x„,,us h„c pa «ff« < « J ^ ^;„,„ ,„Me,u ct do,uus 

Us ,u. apud Labbeu,ni) i'-;/;* , "'^; , Zo.-^^s et cceleste po,-te.,dere.,t pr.sidiu.n Qua,-e 

,.,„„ S. Austre.uom, desc.;pa l''J'' '■J'' [ . „„,(„; ,„,„ „^,-i„,ere „o„2,o(,«(, co,,- 

aia co.nposita fuit, ut m,„ ""^'Xr^^uZ grLu fue,-it ut liogerio pcteuti Pippinus sanct, 

e,u.u judico propte,- ^""["1^^^;^^% Ipiscopi caput coucederet. Rosas .niraculosas ,,, - 



mil^dss 



(1) Xoo. hiU. »iss., tom. H. p- 50.V507. 



Aroemorum 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



43 



■ Ausiremo- Arrernonmnnscopo,anno 1197 aut arcteu au^ 
'■^"u reliiui:. h> n>o>,a.t^no Mamlaceus. anMer 

recognim aJrcnt^ fncrunt. Credlhile est a seenh duodemno 
mvo U07 ; ^^^,,,,,, „.,^„e ad seculum dechmm oetavum s:bjvus 
fui^^^e recofjnifas; nos tamen nihll authentin docn- 
wenti reperire potnimus, pr^ter mstnnnentnm 
authcnticnm qnod anno 1839, die 24 ortohris, 
in capsa sancti Austremonii a R. D. Comhes, 
episcopi Chiromonteusis vicario gencrah, has 
reUqnias recognoscente mventnm fnit; quo instrU' 
mcnto testahantur monachi Bcnedirtini se, III. 
D Massiliouio Claromonfcnsi episcopo petente, 
(Ue23 fehr.anni 1731, S. Austremonii capsam 
aperuissp, ef os a sacro corpore ahstnlisse, episcopo 
tradcndum. Cujus rei proressnm verbalem lege 
infra una eum- Utteris petitoriis episcopt Masst- 

honii. ■■ f 

110 Tandem sacraruw S. Austremonii reli- 

"""l'r" quiarum solemnis recognitio sen visitatio facfa est 

episcopi Cla- annom9,die24 octof>ris,a Claromontano cpiscopo 

romontani, ^^ j) Lndoriro F^on ac B. D. Comhes, prs- 

dicti episcopi vicario generaU. Cujus visitatio- 

nis proressum verhalcm hir exhibemus, latine rer- 

B sum e.r gaUiro exempfari quod anno 1880 7nense 

)anuarioMauziari desrripsimus iu domo preshfte- 

raU fradente ar benigne jniaute R. IK parocho; 

reUqua acta puhUca, qnorumversionem latmamhc 

dabinius ex exewphn-i gaiUco factam,apud eum- 

dem venerahilem rirum descripsimus, ipso quoque 

phmnunn juvante, cujns viri insignem caritatem 

eraa nos et erga S. Austremonium pirfatem satis 

taudarc non possnmus. In his versionif^us adornan- 

di^ pra^cipuum studium fuit in vestelatina servare 

gallicam formam, nt authcntiris dorumentis, qux 

vernarula Ungua in opns nosfrum inserr nrqueunf, 

esset versio simiUor ac quasi pellucida. 



una cuin delibcratione reliijiosorum Benedictino- 
rum, dicUe petitioni acquioscentium. Epistola illa 
atque ea deliberatio inventge in capsa reliquiarum 
sfincti Austremonii. transcriptse servantur in 
archivo ecclesiae Mauziacensis. !n dubium vocari 
nequit reliquias sancti Austremonii, populoruni 
venerationi in Benedictinorum Mauziacensium 
abbatia quotannis expositas, in eodem loco con- 
servatas fuisse usque ad infelicia revolutionis 
tempora,ad annum usqne 1792, quo annoreligiosi 
suo monasterio egressi sunt. 

113. Operam deinde dedimus ad coUigendas 

probationcs quibus constare possit prctiosum hoc 

depositum intactum permansissc tomporibus tur- 

bationis atque impietatis. Quem ad fmem audivi- 

mus depositionom D. Joaimis Baptistse Rougier, 

moderni majoris * et communitatis procuratoris 

inde a revolutione auni 1793, anno «tatis 77; 

D. Joannis Auzene, proprietarii et agentis muni- 

cipalis inde ab eadem revolutione, anno aetatis 

74 ; et D. Jacobi Jabot, proprietarii exercentis 

functiones «ditui * eodem tempore, anno 

^etatis 79. 

114. Hi omnes tres. notee probitatis vni, qm 
Mau/.iacum ab infantia incoluerunt, testes fide 
digni, separatim interrogati, testimonio nos cer- 
tiores fecerunt : 1" Fuisse ante rovolutionem noto- 
riumS. Austremonii reliquias existero in ecclesia 
abbatiEo BenedictinorumMauziaci easque quotan- 
nis fidclium venerationi oxponi. ^2" Tempore rei- 
public» perturbatffi, quum spoliabantur ecclesice 
ot reliqui^E violabantur, capsas quibus contme- 
bantur reliquis sancti Austremomi, sancti Cal- 
minii et sanct^ Namadise, et plurimorum aliorum 
reliquiaria a prgodicto Joanne Auzene, secreto ex 
ecclcsia fuisse rcmota et domum suam uvecta, 



AUCTORE 
G.V.H. 



per testeii 
iiionros 



• gaflict 
maii-e 



■ gallire 
marguiUier 

probala 

reliquinvinu 

authenlia, 



ilie2ioctohris 

on. 1839, 
M.D.Comhes, 



,etversiosimiUoracquas,pelluciaa. \ IL Jnvinte D Henrico Forrier, paroclio 

nLSequaturergoprimolocoprocessnsverbahs Pe -^^^^^^^^ 



tunc constitutionali,depositaque tmsse m armario, 
cuiu^ clavem spatio duorum fermo annorum 
D. Auzene constanter penes se servabat coque 
temporisspatiocapsasnonfuisseapertas.3»Quun. 

tranquiUitas redire atque impietatis furor sedar. 
videbatur, dictas capsas intactas fu.sso redditas 
atquc in sacristia dopositas, ubi nos ea^dem 
reDeri.nus. 4-Capsas in sacristia depositas ibidem 



s F 



Mmiziaci, 



D.Conibes: . . 

Exemplar processus verbalis visitatioms reli- 

quiarmn sancti Austremonii, sancti Calmimi, 

sancta; Namadia; et aliorum sanctorum in ecc-le- 

sia Mauziacensi dopositorum,facta! perD.Combes 

^icarium generalem, in arclrivo episcopatus depo- 

siti - Anno 1839, die 24 octobris, nos Augustus 

Combcs Montis-Ferrandensis seminarii pr^ses, '^^^■^-^^^ , Has ftiisse novis vio- 

vicarius generalis, ad veriflcandas P-^ictas re - Pe Pe "- ^ -^. ^^ ^„, j„^^,„ p. Henrici, quo 

quias speciallter delegat,, petente D. Fau e Xrtante et adjuvante D. Auzene impiorum eas 

C Mauziaci parochi, presbyteralem domun> .ct^ '^^°^^^^^^^^J^ . ,^,,i,n-^ ^o^ne. qn<, pve.by- 

^ paroclria. adivimus. Quanr ™numssiouem m p e- uio -ubta ,^^_^^,^ ^^,^^^,^ ^^^^.^^^^^ ^^^ 

turi operam dedimus ut c«to ™'"l™"f '^f ,,tTerat D. Rougier, D, Au.tae pr^dict, 

reliquias gloriosi sancti Austremonn c.vOat.s P™ ^^^, '^/^Maw.iacensim civium, empta ab 

Arvern,. apostoli, sancti Calnunn, .-"^1- Nama- "^ ^— ,i,ibus illa parte a.difrciorum abbati* 

di*, et alioruu, sanctormn m M«"'->aeens, eccte a h^»^^^ ™ quoe nm,c est domus prcsbyteral,s. 

depositorum, ibidem ad Imnc usque d,em tu.sse Maumcen ^J^^^^ ^^^^^ ^_^^^^^^^^ ^^.^^^ ^^^^^ 

oonservatas. ,. , „ ordinemquc restitutum. 6° Apertis 

112. Absque uUo dubio constat pret.osas sanct, ad pa en H^ ^^^^^. ^^^„.^,„„„„ 

Austremonii reliquias pri,no Icodor, .n sep,too ™^° "^/'^^^^.Ji^^i^^Melium fnisse expositas. 

depositas, deinde post destructum I™dor, mona. c le«sque ^^^_.^^.^ ^^^^^^.^^^ ^^^^^_^, ^^^^ 

st^-iumaban,roG74 usque ad 089.c>rn.ter,aC aro- 7 Capsas ^^^^,^^^,^,^^„, ,,^,,,„1. 

,no„tano episcopo Avito no.mn.s hujus s cu, do 1»^^^^"^l.J^ depositionibus additis circ,m,sta„- 

Vulvicum translatas, tandem amio 7M ab AOc- , -^w riendas capsas recognitas a 

berto Cl.aromontano episcopo iu abbat,a Mauz.a- ^' ^»^* '^•,^^,,, ^ p™eessinms , pra.se„t,bus 

censi fuisse depositas. Pra^ter ,no,u,menta h> to- puva Mauziacensi, D. Dalbine paro- 

ri^ ecclesia. Arvernorum, et f,del,u,u p,etalem 0-^'™^? ^^^^tilis Ricomagi, D. Ber„ard,„ 

quce sancti Austremonii gloriosas >-el»l>»»- »i ' ° ch^M,u-satensi, DD. Dellestable et De.,a,d,u 

Mauziacensi ecclesia venerata est qu-.nu lum d,^ P -^o 1^^^^ ^^. ■ ^^^,^^^.. ^^^, Ferra,rdo„- 

bitandi locm. relinc|uunt utrum Mauz,ac> .ancl^ d, cc^ e leemosynario coUegu R^o.nagen- 

ha> reliqui,^ fuerint deposita,, rem cerUm nob s s . D. bi^ Mauziacensi et DD. Auzene 

reddidit epistola Massilionii, op,scop, Cl.aronro, - ^^' O,^™^^,^,' f^^a capsarum, antiquj^at,s 

ta,ri,adreligiososS.Benedict,Mauz>ac,ex,ste,.t s ej J"l>ot ^x ^^^,^,^^ ^^,,,,,,^ Mau- 



eadei» 
sQlemnifer 
recognovit 



AUCTOHE 
G. V. H. 



{a,nMa^lion;ielreligiosorun, Bened.c; ,noru,n sa.ct, Bonmt „ „„^,,,„„,. ,,, 



D 



Lrafeci,nusmenlione„,.lnspect*sanct,Aust.c- 

Zui reliquiae veracitate,n test,raoniorun, pra;- 

c o u,u neutiquam dubiam tecere nosque 

S-adiu^lc^amnpHmum^cc^^^^^ 



faSciCUlOS ^«P»^'^^"'-" " 7" ,,,„03, DE M.^N,L0C0 ; 
SANCT, B0N.,T„ BHSCO .T » ° ^^^,,. 1„ 

atteri : Rbl,qu,* ,^^^,^^^ . M,x,tLA sanct. 
secundo os crat s,c " »<=>'P<™' (., ,„agnum, 



Heclaravit, 



B 



rmpore com raota= reipublicae et deinceps .nu..- po - ™^ P ^,^^ ,^^5 „„„ potuere. Hono- 

™ei,tactmn.Pretios,Bhcereliq„ia.pa„n.sser.c,s ^^'^ '^^ ,f„, ,,po„e„diReverendiss,moep.scopo 
;™luteerantetUnteiste.nporeexesiscooperhs ™ { ^^'^^'™ y/detectas esse probat.ones ,n 

^^ere : t.niola pergamena ^-^^^^^^ ^^^^ l.arum reliquiarum, pr,eter ha,^ u.uun^ 

bat:REL.QU,ssANCT.AusTREMOs.,.Pulve en.l...te. t.r ,.evolutioms quatuor ll.r rel,- 

r rp^ifn.i-iria operie.item sedulo colligendum ttmpoie ^^ ^^^,pg,^ ,^,gse 

ra^Sue in capsa decenter c.llocavi.nus qu.ax. a D.^-X^^,„, ,,p,,, .eddita eodem 

,na cum ossibus ossiuraque fragme.,t.s S. Aus^^^^^^^^ ^^^eaque populorum ve.reration. constanter 

„,onii,involutislinteocand,doc„mhacmsc,. l^^.^^^.^^^^ 

ptione : Ossa sanct. Stremoni.. .. ^ , „„„ f,dem nos, v,car,us genera ,s, 

'1 10. Quan,q„am in capsa S. Auslremonu .0 J^J^XesnXn., processum verbalem v,s.ta- 

i„veniraus titulu.n scriptum, qm ^^'"1 '^ ' ;,'o„is„ostr« coraposnin.us.cuisubscr.ps.musuna 

authe..ticitate„.positiveconr.r,,.e.nonposs„ us bon.s ^^^..^^,,^,^ pr.senlibus et test.bus 

prohiberi qumninns ea.ndem .U.s f.dem lal e e cmu ^^^^.^^ certiiicandBe authent.- 

S-us qua.a.,terevoIutioneme.sderahab,a ^^° Z'^";^ ,^,.„„ ^ioHosi sancti Austremonn, 

fuit! propter deposilionera cu>". o,rcu,nstoln c^ Ji ,. ,^^,^,,„,,,„„ ,„,rt, calra.nn, 

additis fide dignam testium aud,tor„m, propta Namadia; et sanctorum quorum supra 

signa anUquitatis caps^, propter ^^^^^ ™l,ionen,fecimus,eorun.quecultuiperpeluando 
reliqnias reperinms, propter eultmn h,s reUqmis 

ecWitumtoIotemporequopossibilelu,teasver,e- m ter,.s. ^,_ ,.,.,,.,,„ 

rari, propter cnramD.Perier, ep.scop, const, ut.o- 
na\i suppressisduabus aliis Mauz.ac, ecclesns, 
cota-vandi antiqua, abbaU. eccles.a.,, earaque 
dedicandi saucto Austremon.o, quemad,nodum 
,„aioratus Mau/.iacensis acta testantur, propter 
magnara difncultatem, nec veremur et,a,n d,cere 
impossibilitatem auferendi ha.s sacras rehcimas 
eisque aha ossa substitucndi, sive tempore , llo 
quo pretiosum hoc depositmn sub t" "t 
D. Amene, sive tempore quo trad.tmu fm D.Hen- 
rico Ferier, qui omnem lapidem n.ov.t ad s„bt.a- 
hendum illudfmori revolutionariormn, s.ve te.ii- 
pore quo in sacristia fuit occlusmu, clave ma.iente 
penes emptores domus presbyterahs, s.ve eo 
tempore quo co,nnuss„m fuit vigilant.ae .ac fideh- 



visitationis 

iuKtnimPHio 

confecto; 



E 



Coinbes, vic. gen. - Dellestable. - Dejmdm, 
S. Sulpicii. - Faure, desevvilor. - Bornardin, 
deservitor Marsat. - Dalbine, parochus S. Ama- 
bilis. - Rougier, major. - Grand, eleemos. 
coUegU. — Jabot-Ozene. 

l^O Ex hoc processu verhali clare patet quam 
^oWcita cura boni cii-es Mauziacences samit 
patroni sui sacras reliquins ah inrursu nnpiorum 
tutas servaverinf. Jure ixjHur ae merito IIL D. 
Ludovicus Feron, Claromontensis episcopus, 
anno 1839, die 20 novemhris, inventas S. Austre- 
monii reliquias declaravit authenticas sohmm 
decreto ac sfafuto quod sequitur : 

Nos Ludovicus Carolus Feron, miseratione 
divina et auctoritatc sedis apostolicse episcopus 



Citjus 

seittentiatn 

conjlnnapit 

in.E}:Claro- 

inontanits. 



c 



»icfit i't 

reliqitias 

SS. Cahninii 

Namadix 



tempore quo comniissum fuit vigilantia; iic fide ,- ^,^^^,,,^„',^„^5, ^.igi, relatione nobis pra;sentata a 

tati pa..ochorum catholicorum, q„. ""*^ .'i ''=™'" p Con.bes n,aioris nostri sen,inarii praiside, viso 

lione ecclesia. Ma^^^ia-^™^' ,.P'^P°f ' '"'^i processu verbali co,nposito a D. Faure deservi- 

Consideratio exigui raoment, q^^o^ P°™\'" tore Maumci, rebus oninibus multo cura exanii- 

haberi in -'f-'^"'!» ^*,<i;;;!^ .f ^'"^^^P ^e.tt" natis, collectis suffragiis unanirais omnium men,- 
ipsisque aha ossa ™bst,tuej^^l, ■ co,^^eratn._ ^_^^^^^ ^^_^^.|.. ^^^^^,. ,^„^,„.,^„^ ^^,,,^„ Sp„.,t„s I 

n.agn^ cur^ omn, 'f ^P»^^,**^™ ''''^'^ ™ i.nploratis, perfecta et plena convictione acquis.ta, 

servandi hoc preeclarum depos.tum, q»« ""' „Ji„a,i,„j; el ordina.uus sequentia : Art. 1. 

.nanifestatur »>'" .=-^1° ^»— °i t cul- Rchqui» -ncti Austreraonii quas possidet paro- 

pericuhs qu.B omn, abjecto '•'.n»'-; "^';.^; ™™4 chia Mauziaci agnoscentur ut authentica;. Art. II. 

tando hasce rehqu.as ^^''^PX,; ' fMa,;iacensis Reliquia. sancti Cahninii et sa..cta Namadia. in 

bonus ^^dmims rat,on.sM„„n.apahs ^J^-^^^^ J^^ ^^^^^^,^ ,„„,,,,,t,e etiara agnoscentur ut 

diebus revolut.o...s; ''ff^^*''^''"™^; Pf '^^^^j^^^ authcntic*. Art. III. Cuncta. istce reliquis qua 

devotio civinra ^^'^^;''~neTumM^- tales fideli„m venerationi exponentnr. Art. IV. 

Austreraonmm : ha. .-afones omnes ™"* '°'-l'^ ^^^^^ „,,j„ri, „o,t,.i se.ninarii pr8eses, per 

sime probant sacras has rehqu.as ad nosUa usque ^^^ ^p^.^,^,,,^,^ ^i^,^g^j„,, ^j ^pponendun, sigillu.u 

teraporaesseconservatas. ostendunt noslr„,n preUosis istis reliquiis. Art. V. Quod 

117. Argumenta jam '^''P"^''^;^"^^"';™™; „ttinet ad varia ossa conclusa quatuor reliquiariis 

rehq„ias sanct, fusU-eraon fmsse conse* ^^^^^.^ ^^^.^^^ ^^ ^^^^^^^^ ^^^.,,^„3 

etiam probant rehqmas -™ ' C^tamn et ancte ^^^^ ,„,„ti„„e„, volumus ut cura honore ser- 

Namadiae m eadem capsa '^»'^^'"^^^' ^ "°; ',^''. ^entur et ponantur in loco conveniente. Attamen 

usque tempora f^^'^ ^°"''^\''?^^'-^''Zry^Z- h md per,nittimus ut fldelium venerationi expo- 

Z^:::!::.::^^:^^^^^^ na,J,.deficiente plena certitndine eorumdem 



rf altorum, 



dio Foussier.Sacrte hee reliquisemvent^ sunt cum 
tsniolis, ooque in statu quem dicta authentica 
de.i-nabat. Nos vigilem curam adhibuinms ut h^ 
reliq^liiae decenter in capsa reponerentur. 

118 Visitavimus quatuor rchquiaria hgnea, 
quibus t.amquam stylobatis quatuor parvse statuie 
hgne^ eranl imposit^. In primo repenmus duos 



authenticitatis. 

Actum Claromonte,innostropalatio episcopah, 
die 20 novembris 1839. 

-(■ L. C. Ep. Claromontanus. — Ex mandato, 
Osoucard, can. vic. gen. 

Hl. Huic decrefo suhjuuyinius exepiplar epistoU 
Massilionii et processus verbaHs monachoruni. 

Mauziacensiuni, 



lur epistola 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



45 



iiiotiii 

remonii 



B 



Mibn'(Uio 



.sitiiii 



Mauziacensium , quonim in prorcssu irrhah 
D. Comhes fit meiitio. Vtruniqup i,istnimentiim m 
(imfuam hitiuam certimMs, serrata qnautum peri 
poierat farie (jalliva, ad anijeiidam fidem : 

Epistola Massilionh. Construonduni curavi in 
palatio cpisropali sacellum, quotl Deo dodicavi 
^ub invocatione sancti Anstrenionii, Arvernise 
iipostoliet primiepi^copi, cujus sacrum corpus 
in vestra conservatis ecclesia. Suppliciter a te, 
doniine, peto ut domino Theron parum aliquid 
cinermu ejus vel ossium aliquot parliculas hadas, 
sub novi sacelli altare mittendas. Pro benit,'nitate 
vestra scriptum testimonium adjungetis, quo 
signiiicetis vos mo potente hasce reliquias a 
ro%ore saiicti Austromonii separasse, sub altari 
sacelli palatii episcopalis ponendas. Nornen 
vestrum ac menm adscribclis, annumque diem- 
(tue ; est onim mea authentica jungenda particuUs 
quas mihi missuri estis. Exspecto magno cum 
desiderio, altare consecraturus. Si clementiori 
nteremur coelo, exhortarer vos ut veniatis 
mecum pransuri cras, ipsique illas afferatis. 
Suni, domine, animo sincorissimo vester 
Humillimus alqno obsequentissinms famulus, 

•f- .1. B. Episcopus Glaromontanus. 
Hocmauo, dio mnrtis. 
u,-uor...... H± Processus verbalis mon. Mauziacensium. 

.n.n-iiorum Hac die vigesima tcrtia mensis februaru, amio 

n.iz.arni- j^iiHe^iiiio sfi»tin*:;ent('simo tri^esirao prinio, ad 

hoiamoctavanuuatntiiuim,D.LudovicusTaupin, 

prior abbati^ regiEe SS. Petri et Pauli Mau/.iaci 
prope Ricomagum, Ordinis Cluniaccnsis, Claro- 
montanje dicecesis in Arvernia, quuiu nosmcapi- 
tulum convocasset, ubi tota comnumitas mventa 
est capitularitor congrcgata, nobis exposuit Reve- 
rendissimuin Dominnm Joannem Baptistam 
Massilionium , modernum episcopum Claro- 
uiontanum. houore se affecisse scribendi ad se 
epistolam datam die 30 januarii auni preesentis, 
(lua ipsum cunctosque religiosos componentcs 
oommunitatcm dict^ regi* abbati.^ Mauziacen- 
.is instantissime orat ut volintsibi commumcare 
aliquot particulas reliquiarum corporis saneti 
Austremonii, Ai-verna; provinci.^ apostoh et 
Claromontante di.^cesis primi episcopi, quarum 
possessores sunt ex tempore immemonah, quas- 
que conservant in sua occlesia obscratas cum 
C omni requisita deccntia in capsa, propter anti- 
quitatem venerabili; quie roliquice ponendt^ sint 
sub altari sacelli novi qnod dictus Dommus Epi- 
scopus construendum cm-avit in palatio suo epi- 
scopali sub invocationeejusdcmS.Austremonu. 
m. Lcctione facta por secretarium dictis com- 
munitatis non solmu epistoU^ Magnitudm.s ejus, 
sed etiam alterius, Revercndissimi Patris Joannis 
Fricout, snporioris religiosorum strictae ojjsei- 
vantia. Ordinis Cluniacensis, dat^ dic 14pr*sen- 
tis mensis ad priorem abbati^ Mauziacensis, 
tendentis ad exhortandum religiosos dictiie com- 
umuitatis ut corde bono annuant votis ac preci- 
bus dicti Domini Episcopi; facta super negotio 
deliberatione, omnes mianimiter ei concurrorunt 
per comumnem consensionem; et extemplodedu- 
xerunt diclum D. Ludovicum Taupin, dict* abba- 
ti* Mauziacensis priorem, ad sacnstiam, uIdi hic 
alba et stola indutus est ; deinde cmn ipso, corcos 
accensos manu tencntos, iverunt ad sacolUun 
ubi est capsa gloriosi sui patroni : qua discoo- 
perta, prostraverunt se, dictisque precibus rcqui- 
sitis in simili casu, dictam capsam aporuerunt. 
datoque inceriso, cxtraxornnt os corpons dieti 
sancti Austremonii, gloriosi sui patroni, quod 



involutum panno hombycino operis damasceni 
deeentor posucrunt in capsula, quam munitam et 
obsignatam sigillo diclj^ abbatite dederunt in 
manus D. prioris, quem rogaverunt ut Domino 
Episcopo eam tradendam curaret; ciuod hic 
libenter in se rccepit, promittens se commis- 
sionem ipsorum fideliter executurum, tradendo 
pretiosum depositum sibi commissum. 

In quoruiu lidoin praisentem proccssum ver- 
balem composuimus, cui omnes rcligiosi, com- 
poncntes nunc communitatem abbati?e regiaj 
Mauziacensis subscripscrunt, apposueruntque 
sigillum insignimu dictee abbatije, ut dicto Domi- 
no Episcopo pro re nata inserviat. — Datum et 
ratum liubitum in abbatia Mauziacensi, tiac die 
23 tebruarii, an. 1731. 

Domnus Ludovicus Taupin, 
Prior abbatiffi Mauziacensis. 
Copia priesens ex originali fidoliter descripta 
reposita fuit in capsa, cum epistola dicti Domini 
Episeopi Claroniontani. 
L. S. 

124. Hiscc snljjunjimus processum verbalem 
D. Faure,tunc parochim Mauziaceusis deserritorls, 
de ipsa D. Comhes visitntione, rapsariim apcr- 
tione et reUqniarum recotjnitioiie. K.r qno dirimi 
potest duhiim quoddam quod legenti processuin 
verhalem D.Comhes, qnem primo loco pnsuimns, 
oboriri potuit, ridelicet utrnm reUqnix S. Austic- 
monii et ceterorum sanctorum in una an m 
plnrihns rapsis fnrriiit rcpertx. Ex lioc procmu 
D. Faure clare patet in rapsa S. Austremonii 
solummodo hujus reiiqnlas fnisse rqjerfas, 
saiirtorum eero Calminii et Namadiai in alia 



AUCTOBE 

G.V.H. 



Hfcnon 

procvssus 

rn-huUs 

D. Fniirf, 

purochi 

Manziacen- 

sis, 



ptiitioni 
aitnuens ; 



capsa. 

125.Processusverbalisvisitationis et aperturiE 

capsarum saneti Austremonii, sancti Calminii et 
aliorum quatuor reliquiariorum, infra dc^ignato- 

ruin. 

Anno 1839 dieque octobris 24, D. Augustmus 
Combes, majoris seminarii prjeses, vicarius gene- 
ralis dioscesis, vlrtute delegationis speciahs Reve- 
rendissimi Domini Episcopi Claromontani, se 
transtulit in tedes presbyterales et in ecclesiam 
Mauziaci, ad examinandam authcnticitatem reli- 
quiarnm quas dicta ecclesia possidet, conclusas 
duabus capsis ligneis quarum una dicitur sancti 
Austremonii, altera coopcrta cupro vanis colori- F 
bus distincto dicitm- sancti Calminu et sanctse 
Namadiie, et quatuor reliquiariis ligneis quibus 
taiiKiuam stylobatis qnatuor parv^ statuae etiam 
\Wneiti impositse sunt. 

Ne dubimn venire possit de identitate capsa- 

rum et reliquiariorum supra designatorum, mvi- 

tavinms ad assistendum c=^rimoniee D. Joamicm 

Baptistam Rougier, majorem et procmatorem 

eommunitatis inde a revolutione anni 1/93, 

D Joannem 0/.ene, proprietarinm m parochia 

Mauziaci et agentem municipalem indc ab eadem 

rcvolutione,et D. Jacobum Jahot. propnetamim 

in cadem parocliia et fungentcm numere a^ditm 

inde ab eodem tempore. Qui Ires testes cognitie 

nrobitatis imanimiter doclaraverunt coram 

r ieario generali delcgato, coram DD. Dalbine 

mrocho Sancti Amabilis Ricomagi, Bornardm 

desorvitore Marsali, Dellestable professore majo- 

ris seminarii dio.cesam,Desjardin professore m 

eodemseminario, Prudhomme deserv.tore Sanct. 

Geoi-ii-de-Mory, Grand eleemosynario m colle- 

iRicomagensi et Faure deservitore Mauziaei, 

se perfecte agnoscere dictas eapsas ct reliqmana 

esse casdem atque eadem quas ct qua. religios. 

*-^''^ Benedictmi 



de 
i-ecoynUione 
retiijiiiaruin 

pn- 
D. Coinbfs, 



46 



AUCTORK 

G. V. H. 



Benedictinianteanmini 1793 fidelimnvenerationi 
exponebant. Insuper dietus Joanno? Ozene decla- 
ravit se, cessante religionis cultu in Gallia post 
aimum 1793, capsas et reliquiaria praedicta 
secreto ac directe ex ecclesia Benedictinorum 
domuni suam transtulisse, adjutmn solummodo 
a D.Henrico Ferrier.tunc parocho constitutionali. 



DE S. AUSTRJEMONIO EPISCOPO. 

ROMONTAM. Os cum inscripltone in cliarta perga- D 
niena repositum fuit in loco suo. In quarto erat 
digitus cupreus, quo in medio sub vitro erant 
parvie ossium particute, et a latorc inscriptiones 
parvjB dufE in charta pergamena, quas legere 
non potuinms, sive quia teinporis diuturnitate 
characteres notabiiiter erant deleti, sivo quod 



qui'hocasepetiveratutprrfctaobjectarevo- scriptura pnBcedeutibus multo est antiquior. 



lutionariorum furori subtraheret; dictas capsas 
et reliquiaria deposita fuisse in armario, cujus 
clavem constanter pcnes se habuit, et mansisse 
in hoc armario usque ad cultum restitutum, et 
toto isto temporis lapsu nnmquam fuisse aperta. 
et deinceps per se ipsum directe fuisse reportata 
in locum unde sumpta fuerant, et commissa 
tutel* dicti D. Henrici Ferrier. qui perrexit tem- 
pore et loco eadem fidelium venerationi expoiiere 
ut pridem factum fuerat. 

His notitiis collectis, D. Combes processit ad 
aperiendas capsas et reliquiaiia , ut sequitur. 
Primo aperuit capsam S. Austremonii, in quo 
reperta fuit epistola auto^rapha Massilionii. Cla- 
romontani episcopi, petentis a priore abbatiie 
B Mauziacensis portiones aliquot reliquiarum sancti 
Austremonii, ponendas sub altari quod in palatio 
episcopali construendum curubat; processus ver- 
balis religiosorum, petitioni annuentium, dictee 
epistohe adjmictus est et sigillo nbbati* nmnitus. 
Juxta epistolam repertum est vetus vas porcelia- 
num continens : l" parvam ampullam vitream in 
qua erant quatuor dentes; T fragmenta plurima 
ligni veteris onmino putrefacti, et teeniolam mem- 
braneam haec exhibentem : Reliquis sancti 
AusTREMONii. Post illud vas triginta duo ossa vel 
ossium fragmenta erant mixta pulvere multarum 
aliarum particularum ligni putrefacti, involuta 
linteo veterrimo et pessimo. Capsa mundata est; 
triginta duo ossa vel ossium fragmenta posita 
sunt in mappula candida ab onmi parte consuta, 
et cooperta panno serico et villoso rubei coloris 
cmn hac inscriptione : Ossa saxgti Stremonii, et 
reposita in capsam. Ligni ft-agmenta coUecta sunt 
in saccum lineum et posita in eadem capsa ad 
dextrum portee Iatus;vetus vas porcellanum, con- 
tinens parvam ampullam in qua sunt quatuor 
dentes, etiam in capsa repositum est ad portee 
latus sinistrum. 
C Deinde D. Gombes apei-uit capsam sancti Cal- 
mini, abbatiae fimdatoris. Primum objectum quod 
repertmn est, authentica erat latine exarata in 
charta pergamena, data die 8 septembris 1705, 
signante Claudio Foussier suppriore. Dicta capsa 
continebat saccos tres pelle ovina continentes 
ossa, et unum lineum continentem caput inte- 
grum, et reliquias alterius; ab utroque capsae 
latere inscriptiones erant conformos authonticae. 
Sacci positi sunt cum inscriptionibus in loco 
eodem quo fuerant ; authentica quoque reposita 
est in loco quo fuerat, et capsa reclusa. 

Statim post D. Coinbes visitavit alia quatuor 
reliquiaria lignea supra designata. In primo inve- 
nit duos parvos fasciculos separatos portantes, 
unum hanc inscriptionem : Reliquia: sancti Bon- 
NiTii EPiscopi ET RELJGiosi DE Maniloco, ct altoimn 
hanc : Reliquia: santi Marii confessoris. Uterque 
fasciculus cum sua inscriptione m charta perga- 
mena repositus fuit in locum suum. In secundo 
erat os unum cum hac inscriptione : Maxilla 
sancti Petri; fasciculus et inscriptio in charta 
pergamena reposita sunt in loco suo. bi tertio 
erat os satis magnum portans hanc inscriptio- 
nem : Reliqui*: sangti Austremonii episcopi Gla- 



Artis periti nobis dixerunt contineri Iiaec verba : 
Ex DiGiTO S. JoANNis Baptist^, qu.-R trausscri- 
psimus in charta et una in reiiquiario reclusimus. 
Altera let^i non potuit. Onmium supra reiatorum 
compositus est prsesens processus verbalis cui 
D. vicarius generalis et testes supra designati 
mocuin parochiae deservitore subscripserunt. 

Combes, vic. gen. — Dellestablo. — Dojardin, 
p s. S. — Bernardin, deservitor Marsati. — 
Dalbine. parochus S. Amabilis. — Faure, deser- 
vitor. — Grand, eleemosynarius collogii. — Rou- 
gior, major. — Jabot. — Ozene. — Prudhommo. 

\^2&. Hitiir srquafiir alfer processiis verbnfis eju!>- 
dfiii Faiire de apposifione sigiUi episcopaiis : 

Processus verbalis appositi sigilli episcopalis 
reliquiis sancti Austremonii, sancti Calmmii et 
sanctoe Nainadiae,quas ecclesia Mauziacensis pos- 
sidet. 

Anno 1839 dieque novembris 27, ex articulo 
primo ordinationis Reverendissimi Domini epi- 
scopi Claromontani, datfe die 20 novembris anni 
hujus, quae declarat authenticas reliquias sancti 
Austremonii, sancti Calminiietsanctse Namadia;, 
quas ecclesia Mauziaconsis possidot; ex articulo 
quarto ejusdom ordinationis quse D. Augustum 
Coinbes, majoris seminarii prsesidem et vicarium 
genoralem, specialiter delegat ad apponendum 
sigillum episcopale pretiosis hisce reliquiis, is 
donuo huc se transtulit in dommn presbyteralem 
et in ecclesiam Mauziaci ud unplondam comniis- 
sionem suam. 

Aporta sancti Austromonii capsa, lintea qua? 
sancti ossa continent exsoluta sunt; ossaprincipa- 
lia separatim involuta sunt toenia candida obsi- 
gnata ab utraque parte extrema; ossa principalia 
una cmn minoribus et ossiuin fragmenlis reposita 
sunt in eadem mappula in qua antea erant, quae 
fuit cooperta panno serico et villoso rubei coloris 
multis in locis consuto. Totum hoc ligatum fuit 
tainiola candida qu8e totam latitudinem circum- 
dat, et obsignatmn ab utraque parte extrema. bi 
medio addita fuit parva tEeniola rosoi coloris ad 
supplendam tseniolam candidani, breviorem quam 
ut totum preliosum fasciculum circumplecti pos- 
set ; qui fasciculus, debito obsignatus, repositus 
fuit in capsa cum hac inscriptiono : Ossa sancti 
AusTREMONii. Saccus linous continens ligni fra- 
gmenta inventa in hac eadem capsa ligalus fuit 
tEenioIa candida ab utraque parte extreina obsi- 
gnata, et positus in capsa a portie latere dextro : 
parva ampuUa continens quatuor dentes,ad orifi- 
cium fuit obsignata et rcposita in veteri vase poreel- 
lano a portae latere sinistro. Epistola Massilionii, 
processus vorbalis religiosorum, ordinatio Reve- 
rendissimi Episcopi in capsa fuereposita,qusefuit 
obserata, et sigillum foris appositum scuto seree. 
Doinde sancti Calminii capsa aporta est, sacci 
continentes o.ssa extracti, sollicite ligali; partibus 
extremis sigillum appositum : onmes dein cum 
suis inscriptionibus eodem locosuo repositi sunt. 
Antiqua authontica in charta pergamena latine 
exarata.insuperiuscriptioincharta indicans ordi- 
nationem qua permittitur expositio reperiri 
in capsa sancti Austremonii, in eadein capsa con- 

clusae 



appositioitr 

sigifh 
episropali.i:. 



F 



DIES l'RliMA NOVEMBRIS. 



47 



rirorjiiitio 
irlitjniaruin 

fartit 
tui.io INTid. 

B 



PfWtvr 

religuias 

i. Austremo- 

nii 

Mauziaci 

fiervtttan, 

r: 



'lianoiiUHlla 



clusse sunl. Gapsa fuit obscrala cl sigillum appo- 
situin sera? eatenatiK, ligata; Ueniola rosei coloris. 

Totuni lioc actuni est prEesentibus DD. Daibine 
parocho Sancti Amabilis. Dellestable majoris 
seminarii (iircctorc, Dejardin ejusdcm seminarii 
directore, Pilli^ve deservitore Vulvici, Rordes 
(leservitorc de Ghateaugan,Bernardin desei-vitoro 
Marsati.Faucherelcemosynariovisitationisoppidi 
Ricomagi et Grand eleemosynario collogii ejus- 
dem oppidi. 

In quorum fidem nos, deservitorparochiiEMau- 
ziaci, praesentem processum verbalem fccimus, 
(Uii D. vicarius generalis et testes praedicti nobis- 
cum subscripserunt die, mense ef anno ut supra. 

Gombes, v. g. — Faure, deservitor. — Dalbine, 
parochus. — Dejardin, p. S. S. — Dellestable, p. 
S. S. — Faucher. — Bernardin, deservitor Mar- 
sati. — Grand. 

1:27. Tondem mjuatur arfus (iidkeMiruH SLVtfiitJai 
tiperiunc vapsx S. Austremonii et e.rtnfrfionis 
refiqiiiiiruin farfx ii Lifdnrico F^ron, episrojio Cla- 
romontaiio,jK'r D. Brun, rirarium fjeueniiem prx- 
dirti episcopi, ex ejusdem mandato,die 20 jaiiuarii, 
anno 1852: 

Nos Ludovicus Feron, miseratione divina et 
auctoritatt^ sedis aposloHcae episcopus Glaromon- 
taims, implorato luuiino sanctiSpiritus aperuimus 
capsani continentem rciiquias sancli Austremonii 
Arvernfe rivitatis apostoll. pieque provoluti in 
^enua coram pretiosis illis reliquils, indc pro 
ecclesia nostra cathedrali duas particulas extraxi- 
mus, quse sunt fragmentum satis magnum tibiBe 
dextrae, et alterum fragmentum minus magnum 
ejusdem ossis. Quo facto, remisimus reliquias in 
eumdem statum, replicatasque cum eisdem linteis 
designatis in proccssu verbali D. Combes, vicarii 
generalis diipcesis et majoris seminarii prssidis, 
nostro sigillo obsignavimus. 

Mauziaci, die :20 januarii an. 1853. 

Brim, vic. generalis. — Ex mandato, Aug. Teil- 
Iiot, C. Secret. 

128. Mofjnojm-e desiderareram actnm autheidi- 
cuin hujns serundx aj)erturx et recoijiutionis reVi- 
quiaruni ; verum inveniremn licuit. Fortassenon 
puhlira, sed jyrirata assisteniis et exaiiiiiiantis 
medici, doiniiii scilicet Imbert, ut atiunde mihi 
coinpertum est, auctoritate facta est relatio quam 
lego in Ubro D. Goiiiot <le ahbatia regali Mau- 
ziacensi, (jalllce scripfo (1) ; iihi sequenfia niiine- 
rantur : 1" Femur dextrum cui deest apophysis, 
quem magnum trochantercm vocant, qujtque 
videtur fuissc serrata. :2" Femur sinistrum inte- 
grum, dempta magni trochanteris facie aversa, 
quae etiam serrata videtur fuisse. 3"Tibia sinistra 
et tibiae dextrie pars superior. 4" Vertebri pars 
satis magna ; tres vertebriK lumbares et rotula 
una. 5" Basis cranii tota. G^ Caput ferc integrum, 
costarum fragmenta duo, calcancum haud inte- 
grum. — Praeterea capsa continebat plurima 
ossa parva, e quibus, praeter digitorum pedumque 
phalanges aliquot, nihil discorni potuit. Fost 
kanc ultimam cajisx aperturam sigiUuin episco- 
pale portx apjiosituni fuisse non cidetur. 
E<jo quidem quuin Mauziaci anno 1880 
inense januarii instrumenta authentica descripsi, 
capsain intus et foris diliijenter inspicere potui, 
aperiente D.parocho; fasciculumet reliqua qitorum 
inprocessu rerbaU inentio est,oculis usurpari. 

H9. Ex noiabilibus reliquHs S. Austremonii 



exfra Maiuiacenspin ecclcsiain exisfere didicl jiar- 
fem unam in seminario iiiajori Claromnntauo- 
Ferrandensi, quam setmm tuHsse ridefurMauziaco 
doiiiuin D. Coiuhes,aUeraiH in errlesia ratiiedrali 
Claroiuontrnsi, ierfiam in ecvlesia parockiali 
Iciodorensi. 

130. Oiiinein oprriiin tledl inresfirjaiido cajnti 
S. Auslremonii, qiiod oHin constaf Iciodori fuisse 
conservatum ; citjus translationem et vices varias 
antequam Iciodornm peneniref, ridesis m 
refatione illa cujus supra meminimus, quxque 
infrajmt Acfahtjenda esf. Quum MahUionius srri- 
bfirf alferum foinum Actorum SS. Ord. S. Bene- 
dicti seridi lll^ rajnd S. Austrcmonii iu Iciodo- 
rensi monasterio adhitc sermbafur, itt Ipse aiictor 
testafur in Trauslatione S. Stremonii episcopi 
Arverncnsis (p. l'J4) : Iciodorum monastcrium 
hactenusffl//.i67?;porseveratsubOrdineS.P.Be- 
nedicti, recens con^regationi S. Mauri unitum; m 
quo sancti Stremouii caput ctiam nunc asserva- 
tur. corpus vero Mauziaci. Qiio vero temjiore Icio- 
doro tiblafuiH qitore jmrtafum fuertt, non coiistat. 
F. D. Dafjuilloii, ijtirochus Iciodori, qui iiie hosjn- 
ttditafe pra-rlara Iciodori domum sitam recejut, 
dicit se nidlani inrenisse memoriam kujus capitis 
Iriodori erisfenfis, neque aiife neqite jiosf reruin 
siihccrsionrm in Go.llia. NfAum quidem est in reco- 
qnifione relitjuiarum focta Mauztacl a vicario 
fjenerali Briin, a dociissimo ciro Imbeii, medicinx 
dortore^ infer relifptias inrenfum fuisse cajntt et 
cranii jjarteiti. ^erum floctissimo medico reiio 
constare non potuit koc esse caput S. Austremonii. 
Pliira auf certioro discere noii liruif. 

VSi.Belifjuifis S.Austremonii alibi quofjue ftiisse 
aut esse, subinde ex variis documentis colletji. Vnum 
ef olferum hic odscribo iterum,(nam allafa Jam 
fuere, iitfesfimonium martijrii ,) Juxfa Gallixrhri- 
stianx au<^tores (tom. Ilyjy. 225) : Aimo 1709, in 
ecclesia S. Illidii, destructo altari S. Illidii, lapis 
niarmoreus inventus est cum hac inscriptione : 
HiG reliquij: sunt B. Austremonii mrs. scique 
JuLiANi ET Stabfle. QnamquitiH non admiffo corpns 
S.Austreiiionii aliquamdiu Jaciiisse in kar errlesio, 
jiotef tanien reliquias quasdam ibidem fuisse. 

132. Deiiide let/o : In ecclesia cathedraU servatur 
capsula ex argento inaurato cum hac inscri- 
ptione : P.\rtes femoris saxgti Austremonii Arver- 
NORUM episcopi et martyris. Jiixta Samiiiaiiha- 
Hum neufra iiisrriptio sejjiiiifjentos annos sujieraf. 
Unde jxttet ex Judicio D. Samniarthani facile ad 
annnin 1107 posse referri. Quod si ito sif,credam 
a Roberto jiontifire Arreriiorum ex Mauzia- 
censi rwnohio Clarummontem fuisse alJafas tunc 
quuin reliquios examine canonico rerofjnorisset. 
Partes fcmoris dirit inscrij}tio;et rehitio doctissimi 
medici Imbert, fjui die 2!l JoHiiarii on. 1852 reli- 
qifias S. Austremonii examinavit, inter ossa sancti 
ciri eHumerat duo femora, parte aliqua mutila 
ufroqur, tjua; ridenfur, inquif, serrafa. Qitore non 
absurdum erit ojjinari duo femora funcfuisse muti- 
lafaquumsolemnis recognitio occasionem facilem 
jiOHtifici daret. PosterioreiH eporham non libenter 
admiftain,quia iHScrijifionis anfiquitas confrarium 
videtur postulare. Xikil tamen certi definire audeo, 
quia ttifa res miki sfat alieiia fide, eaque kominis 
autumontis jiofius quam Judiconfis. 

133. Taudem audivi ex ore doctissimi ciri, 
R. D. Ckaix de Laoarhie, parochi Sancfi GenesH 
opud Cornielifas Claromonfe, reliijuias S. Austro- 



servaiilitr 
Claromontc 
rt Irioilori. 



Quo dniiierit 

S. Austremo- 

nii caput, 

inccitum. 



Qusetlain 

rditjHia 

olini neronts 

Cfaronionte 
in ecrlesia 
S. Ulidii 



et in ecclesia 
cathetlrali, 



atque (uViuc 

in 
Entraigues. 



(1) Gomot, Histoire de Vabbaije royttle dc Mosut, p. i^. 



monu 



4S 



AUCTORE 
G.V.H. 



AHtiguiis 

cultus 

S. Austremo- 

nii aptid 

Arfenws. 



B 



Non tatnen 
memoratn r 

sanctus 

in vetustis 

martyrohi- 

giis. 



Ejiis elogium 

in maiii/ro- 

logio 

Romano. 



Missa 

propria 

concessa 

vicariatn i 

apostolico 

Novae 
Caledo>iis£, 



monii servari /h ecclesia 

S. Austremonii iyi Entraigues. Atqne hxr sunf qnx 

de reliqKiantm S. Austremonii eh-ratione, transla- 

tionibiis atqne existentia ad meam notitiam perve- 

nerunt. 

§ VI. Do cullu S. Ausd-emonli. 

S/ Actis apocnjphis fides est adhihenda, statim 
II martijriQ sacrum viri corpus ptthlici cidtus 
honores accepit. Qui cultus paulafim inte- 
puit et tandem desHt , douec tempore Caufiui, 
ccelesfi visione, si Cautino fides, marfijris fumu- 
lum illusfrante, intermissus cuitus rvparari ca-pit. 
Tunc vernmcuUum miracuUs etiam commendatum 
iucejnsse, e.r Gregorio Turonensi, De gloria 
conf., cap. 30, cerfinu est. Postea reru hellis ef har- 
harorum incursibus vastafo Iciodorensi monasfe- 
rio, sepulcrum saucfi viri absque honorihus dehifis 
aliquamdiu ruderibus ac squalore ohrutum ntan- 
sisse videfur, donec ab Avifo II sacnnn corpus 
exaUafum e ferra et Yuhicum franslatum fuif, nti 
snpra fuif enarratum. lude ad uosfra tempora 
cultn non intermisso S. Auslremonius apitd suos 
gaudef Arveruos. Extra Arvernorum fines hic 
cidtus sero sparsus est. 

ISo.Martijrohgijwi quod Hieronjmianum voca- 
tur Austremonii nomen non hahet, mdlis, ne anti- 
quissimis quideni exnuplaribus, v. g. Epternacensi 
aut Bernensi. Ado Viennensis Austremonii 
non memiuif, uec reliqua niarti/rologia antiqua. 
In Usuardo puro non invenifur ; in addi- 
tame7itis tamen ad kal. novemhrls legitur ejiis 
vomen et elogium hreve. Videlicet, iu codice Aqui- 
cincfino : Arvernis, sancti Austremonii episcopi; 
in codice Victorino, et reginse Sueci^ n" 130 : 
Civitate Arvernis, sancti Austremonii episcopi et 
martyris ; in codice Altempsensi: Arvernis, natale 
beati Austremonii martyris, primi pastoris civi- 
tatis ipsius ; apud BeJinum, in editione altera : 
Arvernis, sancti Austremonii, primi Arvernoruni 
episcopi et martyris. Molanus, haud dubie ex 
BeJino, juxta Soll^frium, texfui suhdidit : Arvernis, 
sancti Austremonii primi Arvernorum episcopi et 
martyris. 

13G. GaJesinins hreve hahet eJ og i u m : Ar\'ern% 
sancti Austremonii,episcopiet martyris. Tandem 
MartyroJogittm Romaiium kal. novemhris Austre- 
monii mentionem faclf his verbis : Arvernis, sancti 
Austremonii, primi ejusdem civitatis episcopi. 
Saussaii Imglus elogium descrihere supervacaneum 
esf. Qnihus adde breviaria, qux recensere nikil 
aftinet. 

137. Tandem hic suhjungimus missam propriam 
S. Austremonii, qussimuJ S. Austremonii cuJtum 
in e.dremas tevras propagafum indicet. 

DOM. INFRA OCT. FESTI OMN. SANCTORUM. In FESTO 
SAKCTI AUSTREMONII, PRIMI ArvERNORUM EPISCOPI, ET 
VICARIATUS APOSTOLICI NoV.£ CaLEDONI^ PRINCIPALIS 

PATROKi. (Ex duplici decreto S. R. G. de Propa- 
ganda Fide 15 maji 1881 et 18 decembris 
ejusdem anni.) 

Introilus. Fsalm. 95. Annuntiate inter gentes, 
quoniam magnus Dominus super omnes deos; 
quoniam omnes dii gentiuni daemonia : Dominus 
autem coelos fecit. Psalm. ibid. Cantate Domino 
canticum novum : cantate Domino omnis terra. 
Gloria Patri. 

Oratio. Deus, qui nos de tenebris in admira- 
blle lumentuumbeati Austremonii prajdicatione 
vocare dignatus es : da nobis ejus meritls et pre- 



DE S. AUSTREMONrO EPISCOPO. 
veteris communitatis cibus ita digne evangclio Cliristi conversari, ut D 



eam quam te miserante susccpimus fidem, san- 
ctis operibus confiteri valeanms. Per eumdem 
Dominum nostrum Jesum Christum. 

Lectio Epistolje beati Pauii apostoli ad Thes- 
salonicenses. (L Thes.^aJ. 2.) Fratres : Fiduciam 
habuimus in Deo nostro.... accepistis illud non ut 
verbum liominum, sed, sicut est vere, verbum 
Dei, qui operatur in vobis qui credidistis. 

Graduale. Gloria vestra sumus, sicut et vos 
nostra, in die Domini nostri Jesu Christi. In 
Christo Jesu per evangelium ego vos genui. 
Rogo vos, imitatores mei estote sicut et ego 
Christi. Alleluia, alleluia. Deo gratias, qui trium- 
piiat nos in Christo Jesu, et odorem notitiae suie 
manifestat per nos. 

Sequentia. 

Arvema gens, mente laita 

Prome cantus die ista 

In laudem Stremonii. 
Hic te primus informavit 

Vera fide, primus pavit 

Verbo evangelii. 
Missus a Roinana Sede 

Ad te volat; et repente 

Nova fiunt oninia. 
Plebs, quaj prius sine Deo, 

Redemptore gaudet Christo, 

Jam fidelis et pia. 
Quos ludebat stultus error, 

Quos tegebat noctis horror, 

Hi sunt lux in Domino. 
Ubi vepres et spineta, 

Ibi surgit seges inulta, 

Rigante Stremonio. 
Christe, quem sub hoc pastore 

Patres nostri coluere 

Fide et virtutibus ; 
Quorum fidem profitemur, 

Fac et mores imitemur, 

Placentes in omnibus ; 
Ut corona quam in ccelis 

Tuis parasti electis, 

Mereamur perfrui. 
Amen. AUeluia. 

Sequentia sancti Evangelii secundum Mar- 
cum. (Cap. 10, 15.) In illo tempore, dixit Jesus 
discipulis suis : Euntes in mundum universum.... 
super Eegros manus imponent, et bene habebunt. 
Credo. 

Offertorium. (Isaise 61.) Vos sacerdotes Do- 
mini, ministri Dei nostri, dicetur vobis : Fortitu- 
dinem gentium comedetis et in gloria earum 
superbietis. 

Secreta. Benedictio tua, Domine, super haec 
munera nostra descendat, qufe majestati tuce pro 
triumpho sancti Austremonii offerimus, humiliter 
deprecantes ut cujus ministerio fidem accepi- 
mus , ejus intercessione ex fide vivamus. Por 
Doniinum nostrum Jcsum Christum Filium tuum : 
qui tecum vivit et regnat. 

Communio. (Ephes. 2.) Eratis sine Deo in hoc 
mundo; nunc autem in Christo Jesu vos , qui 
aliquando eratis longe, facti estis prope, in san- 
guine Christi. 

Postcommunio. Deus, qui beati Austremonii 
ministerio eam nobis gratiam contulisti ut ex 
infidelibus fideles, ex peccatoribus justi efficere- 
mur : adesto operibus tuis, adesto muneribus, ut 
quibus inest fidci justificatio, non desit fidei forti- 
tudo. Per Dominum. 

138. Hxc 



E 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



49 



134. Hxr missa desvmpta esf ex Missis [n-opriis 
ad nsion i/is/f/nis ecclesix Claromo/ite/isis , a 
SS. Domi/io nostro Pio papa IX approbatis ac de 
maiidafo W. ac Rer. I)D. Lndoviri CaroU Ft^ro/i 
episc. Claro}}!. cdltis (Farisi/s, Le Cllwe, 1805J. Uhi 
prxterea leyitnr hsec prsefatio propria, i/t fesfo et 
per orfai-ain Irf/e/ida : Vere dignuin et justuni est, 
fequum et salutare te quidem, Domine,inomnibus 
sanctis tuis mirabilem pr^dieare, sed in hac prte- 
sertim beati Austrenionii festivitate maximas tibi 
gx-atias agere. Ipse enim vere nobis est apostolus, 
cujus ministerio nos a tenebrts ad lucem et a 



morte ad vitam misericorditer transtulisti; hunc D 
dedisti nobis patrem et magistrum, qui et per 
evangelium nos in Ghristo genuit et viamjustitia; 
verbo et exemplo prinms monstravil; hanc tu 
nobis iilo proedicante gratiam contulisti, ut qui 
hospites eramus et adven*, nunccives sanctorum 
et domostici Dei nominemur et sinms. Et ideo 
cum angelis et archangelis. cum thronis et 
dominationibus, cumque omni militia caMestis 
exercitus hymnum gloriae tuse canimus sive fme 
dicentes. 



VITA PRIMA S. AUSTREMONII 



AUCTORE ANONYMO 



B 



ex (htplice codice Claromontauo 



CAPUT PRIMUM. 



S, Austrcmonii inissio in Galliam. Labores aposlolici. 3Ionaslcrii 

Iciodorcnsis sedificatio. 



s. 



S. Austremo- *^anctus igilur Austremonius, apostolorum 
nius cioii ttliis Christi discipulus, tempoiibus Decii impe- 
sexa ratoris cum aliis quampluribus condiscipulis 
S. Cl&mcirte jj^ Galhis niissus legitur ad pradicandum. Verum 
post accessum apostolorum, cum Valentiniani et 
Novaiiani ]ii«resis inimicoimpellentecontra legio- 
nem christianam grassari ^ ccepisset, sanctus Gle- 
mens, discipulus ac successor beati Petri, aposto- 
lorum principis, hos viros sicuti ab apostolis 
ordinati luerant in singuhs eos urbibus destinavit. 
Hivero missi sunt:Turonicis Gratianus episcopus, 
ArelatensisTropliinms cpiscopus, Narbona^ Paulus 
episcopus, Tolosa^ Satuniinus episcopus, Parisius 
Dionysius episcopus, Lemovicen ^Marcialis epi- 
Q scopus, Arvernis vero Austromonius est destina- 
tus episcopus. De his vero Dionysius ac Saturni- 
nus pcr martyrii palniam cursuni consummarunt, 
Gratianus vero Trophimusque ct Paulus ac Mar- 
cialis in sumrna sanctitate post adquisitos Ecclc- 
sise populos ad fidem prse omniinis Christi dilata- 
tani, felici confessione migrarunt. Et sie tam illi 
permartyrium quam hi per confessioneni relin- 
quentesterrasinccelestibus parltcr sunl conjuneti. 
Sanctus vero ac venerabilis Dei cultor Austi'emo- 
nius, qui cum Gratiano beatissimo vel reliquis 
quos memoravimus est directus, quo aniplius 
cognovitgentilitatis fervere crrorem, illic intrepi- 
dus ac fidci calore accensus, Domino ducente 
Arvernis civitatis moenia pervenit. Spiritu enim 
Sancto repletus non verebatur incredulse gentis 
expetere feritatem, hoc sibi re arbitrans prodesse 
ad gloriam. si rudem ac duduni incultam terram 
ad verbi Dei sernina proscindore ct excolere ac 
fructiferam Domino juvante cum labormn certa- 
mine reddere posset; juxta illud quod scriptum 
est: Fai'ate viaiti Domini, /'cctas fadfe i/i soUtndi/ie 
semitas Dei nostri. Solitudo autem hujuscemodi 



regio cum habitatoribus recte dicitur, quia sino 
Deo in hoe mimdo vana et insensibilia olementi 
colentes variis daemonioruni erratibus subditi 
erant, adorantes creaturam potius quam Creato- 
rem. Nam eadem urbs ad quam Dei famuius 
primo perrexit in Limaimia ^ sita iiabetm-. illoquc 
in tempore secundum hujus desideria erroris et 
conventu populorum et nobilitate inclita vide- 
batur. 

2. Erat igitur civitas ipsa, ubi maximus tunc 
gentilium error c colebatur, in supercilio montis 
ejusdeni urbis posita, muro et turribus firmiter 
munita, et aqu^dueto grandi et miro opere irriga- 
batur. Siquidem terris fecunda, nemorosa arbori- 
bus, vineis ulierrima, populis constipata et reierta 
connnerciis habobatur. Sed terra IVuctifera et t'or- 
tilis a malignis operibus inhabitantium erat cor- 
rupta. Ad hunc denique locum sanctus vir Dei 
Austromonius properans, ecelesiam ibi quse nec 
locis nec populis erat nota, Domino protegente, 
cum magno studio fabricavit. Cumque illic inde- 
sinenter die noctuque vorbl Doi semina spargere 
non cessaret, ad prasdicationis ilhus constantiam 
innumerabilis multitudo utriusque sexus ex 
eadem provincia concurrentes, pie ac fidoliter 
sanctis ejus nionitis obedientes, Creatori omnium 
Deo credere ca'perunt. 

3. Igitur sanctus Dei prjesul ac per orania apo- 
stolicus vir, Arvornormn congaudens facilitatem 
credendi, baptismi gratia illos rogeneraro studons, 
evangelicis verbis adloquobatur eos dicens: (Tc/ti- 
mi/ia riperarn//i, quis roUs oste/idif fngerc a ve/t' 
tnra ira .^ Facife frnctus dig/ios pa-/tifenUse, qno- 
nia/n 2>er (jratiam Domitii nost/-i Jesu Chrisfi de 
i/isensibiUhns lapidibns, id esf ex inc/-edtdis et 
/lecdn/H Denm coy/iosce/dihns pafribus, in veros 
AhrahxfiUoscoi/im.utarimeruistis.GratiaemmDei 



Ai-vernis 
ecchsiam 
roiistriiit 



et C/iristi 

fifin» 
prmlicat. 



Nttin 1. — ^ crassaii 2. — ^ ita "i. 
Novembris Tomns I. 



estis 



50 



VITA PRIMA S. AUSTREMONll EPISCOPI. 



srrratur, 

t 



B 



Kx Mss. estis salvati per fiitein; qui vos pretioso sanguine 
quasi inmaculaii agni redimere dignatus esf. Cujus 
beuefcio et ope adjuti, confortamiui alterutrum, 
spem habentes qnia (pii ccppii in vobis opus bouum 
perficiet. Multis vero exhortationibus et doctrinis 
populoruni turbis inibutis atquc ad verbi Dei 
notitiam cuiu nuilto labore el signis a Donuno ac 
uiiraculis non modicis convocantibus provocatis, 
levitarum et sacerdotum officia, sicut traditum 
^ illi iuerat, ecclesiastico more instituit d. T;xntas 

denique sub eodem tempore virtutes dignatus est 
Dominus ostendere per illum, ut gentilium corda 
iion minus iniraculis quum pniedicationibus eri- 
gerent. 

Hiisiicus 4. Nam cum quodain die isdem beatus pontifex 

rjiisope Austremonius juxta Flaveris c fluvium populum 
<i Hnufragio pi.gg(^i(.aret ac strenue moneret ut stabiles pernia- 
nerent in his qute ab ipso didicerant. vmum uubi 
lertur a Domino accidisse niiraculum. Traditur 
enim relatione fidelium quod duo rustici ad ligna 
cfedenda flumen transfretare voluissent, cumque 
populi ubi vir Dominl praedicatio[ni] inserviebat 
substitissent, unus ex iUis accepto pane ex quo 
refectionis hora comesturus erat , ut credo , 
inspiratus a Domino, perrexit ad episcopum 
obtulitque ei. Qui suscipiens eumdem panem, 
benedixit eidemque rustico eulogias ex ipso dedit. 
Mox rediens navim cum comite suo pluribusque 
aliis conscendit, et vento flante commovetur aqua. 
Navis vero inter aquarum undas agitata submer- 
gitur. et omnes necantur praiter unum cui beatus 
pontifex Austremonius eulogias dedit; qul na- 
tando ripam fluniinis attigit, et meritis viri Dei 
intuentibus, inUesus evasit. Deemon vero qui 
ceteros in profundo pelagi mersit, hunc littora 
fluminis incolumem properari cernens, ad colle- 
gam suum audiente populo clamabat in aero : Eu 
quid ag/s? Quare non necas huuc qui tam andaci- 
te.r fiuminis uudas transcendit? Ad quem respon- 
dit: Non valeo, licet cupiam, quia Austremouius, 
qui undique nos ejicit,euhgias illl dedit.Quo niani- 
festo peracto miraculo, ab illo die et deinceps 
sanctum Austremonium magis prEedicanlem au- 
dierunt. Etiam usus inolevit in omnem regionem 
ut jejuni quique, si sacerdos adest, eulogias acci- 
piant, quae pro sancta commimione habentur. 

Mitltis ad 5. Igitur cum jam ab omnibus virtutibus et 
fidem signis claresceret, fiebat omnimodo ut ipsi adju- 

conversis, t^res magistri existerent et prjedicatores verbi 
Dei, qui paulo ante cultores idolorum esse desie- 
rant. Ab ipsis denique simulacra destruebantur a 
quibus summo cum studio fuerant fabricata. Et 
sicut exhibuerant sua membra servire injustitiae 
et iniquitati ad iniquitatem, ita e conti-ario stude- 
bant servire Deo in sanctificationem. Destruebant 
aras ubi dseinonibus ante sacrificaverant, et ipsis 
in locis cum magno conamine et miro decore 
ecclesias construebant; quibus per idem tempus 
mos et amor in prsedicta urbe increvit, ut tantje 
basilicae Domino opitulante construerentur quan- 
t£e ^ nusquam in una ^ aliarum civitatum regni 
illius constructte ^ cernuntur. Pro quo gratias, 
summe Pater omnipotens, poscimus, qui tam 
egregium praedicatorem mittere * dignatus es, per 
quem olim tam innumerabilem populum perdi- 
tum ad coelestia revocares. Jam enim implebatur 
hoc quod per Osee prophetam dudum ante 
dictum fuerat ex persona hujusmodi populi con- 
vertentis ; Vocabo uonphbem meam plebem meam. 



pfistorea 
coHStituit. 



condit. 



et nou misericordiam consecutam misevicordlani D 
consecutam. Et erit in loco ubi dictum est ets : 
Non plcbs mea ros, tbi rocabuntnrfilii Dei viventis, 
Et illud Isaiae : Venient ad te qui detrakehant tihi, 
et (jcntes qu% non coijnoveruut te, ad te propera- 

huut. 

6. Gum igitur longo tempore sanctus Dei Austre- 
monius in pn^dicta regione feliciter convorsatus, 

■popuiorum multitudinem ad Dei notitiam, sicut 
dictum est, perduxisset, congaudens de felicitale 
tanti gregis, tamquam bonus pastor Dominum 
exorat ut oves suas integro nuniero custodire 
dignetur. incessanter illi gratias agens pro innu- 
mera multitudine quam per eum adquisierat 
nomini suo. Et quamvis nmltis virtutibus et mira- 
culis insignis videretur, in cunctis custodiam 
virtutis humilttatem mente retinens, hoc scepe 
aiebat : Nou ego quicquam operor, sed qui habitat 
in me Spiritus Sanctus. Et illud apostoli : Gratia 
Dei suui id quod sum. Posthinc vero, cum jam 
gregem Christi nmltiplicatum cerneret, sapien- 
tiores quosque ex ipsis et omnem injustitiam 
odientes, providens reliqua: nmltitudini, consti- 
tuit pnisesse pastores, qui non desinerent omni E 
tempore minus doctos a pravitatis itinere revo- 
care atque ad viani veritatis, quae Christus est, 
perducere festinarcnt. Hi autem qui a Uxni 
benigno magistro prsedicandi curam susceperant, 
non subsistebant onmi modo, sed meditationi 
legis Dei inservientes, quod a sancto patre didice- 
rant, ceterce plebi adnuntiare studcnt. 

7. His ita habentibus, sanctissimus vlr Dei Mauastcriu 
Austremonius populorum frequentlam uon ferens lciodori 
quam in pontificali culmine sustinebat, necnon 
et seculi dignitatem quam ei prgeferebant filii 
quos in evangelio Ghristi genuerat devitans, ut 
impleretur quod dictum est : Justus justificefm' 
adhuc, monasterium dlcitur cedificassc In loco qui 
Iciodorus f vocatur, ubi non modicam monacho- 
rmn turbani constituens, apostolicam vitani 
quampleniterdidicerat feliciter Ulis tradidit con- 
servandam, docuitque eos regulis artis retundi 
animum et jugo semper Domini colla subdi. 



ANNOTATA. 



a Horum alfer, secuU X, fuit olim abbatim 
S. lllidii. In eo desiderantur numeri 1 et 2, quos 
ediuius ex aJtero seculi XIII; cfr. Comment.prxv., 
num. 0. Codicem hunc designamus numero 2, Hlum 
vero anfiquiorem numero 1. — Ipsam autem hanc 
Vitam primam in Commentario prasc. Passionem 
minimau} passim appcllavimus. 

b Llmannia, sice Limania, gallice la Limagne, 
regiuncula est tractus Arrernensis. 

c Videtur auctor indicare coluisse altquod insigne 
erroris monumentum quod in Arcernica civitate 
coleretur quum eoAusfremonius missusa Clemente 
advenisset. Opinor auteiu siguificari maximam 
illam Mercurii stafuam eo tempore erectam Arver- 
7iis, atque hunc esse maximum illum errorem qui 
tuuc colebatur Arvernis. I)e qua statua PUnius (1) : 
Verum omnem amplitudinem statuarum ejus 
generis vicit setate nostra Xenodorus Mercurio 
facto in civitate Galliee Arvernis per annos decem, 
HSJ^ (sestertiuut quudringentiesj. Postquani ibi 



NQm. 5 — > quatenus 2. — ^ nuUa 2. — ^ conbtruere 2. — * mitti. 2. 
(IJ Hist.Nat., lib. XXXIV, cap. 7. 



satis 



51 



A satis artem approbaverat, Romam accitus est a 
Nerone, ubi destinatum illius principis simula- 
ci*um rolossum focit cx peduin longitudine, qui 
dicatus solis venerationi est, damnatis sceleribus 
illius principis. 

d Nihil Clnumtis et totiiis aevi aposfolici tempo- 
ribusmnfjis cousoniuu dici pohiit. Verba enim illn 
morem evamjeiizandi apoatofis proprium uc drin- 
ceps a riris apoi^toliris usurpnfiim f/raphice depiii- 
ffiinf.Qtfem morem ClemPH^ Romanus in prima ad 
Corintkios epistohi iisdem fernie verbis fradit, 
cap. 42 ; Praedicantes apostoli igitur per regiones 
eturbes, priniitias earum spiritu cum probassent, 
in episcopos et diaconos coruin quicredituri erant. 
constituerunt (1). Quem modum ac rationem viri 
deinceps apostoHci secufi sunt fesfe Kuseiito. Qui 
posfquain de Ignatio, Polycarpo nlUsque apostolo- 
nim discijmlis Jocutns est, ita pergit (2) : Praeter 
hos alii quoque complures eodem tempore vlgue- 
runt inter apostolorura successores prlncipcm 
obtinentes locum. Qui utpote discipuli tantorum 
virorum admirabiles plane ac divlni, ecclesiarum 
fundamenta, qure variis in locis apostoli prius 
B jecerant, additis aedificiis exstruxerunt; pr^edica- 
tionem evangelii magis ac niagis promoventes et 
salutaria regni ccelestis semina per universum 
terrarum orbem late spargentes. Siquidem ple- 
rique ex illius temporis discipulis quorum animos 
ardentioris plnlosophiiT? desiderio vcrbum divi- 
num incenderat, servatoris nostri prseceptum jam 
antea expleverant. divisis inter egentes facuUati- 
bus suis. Deinde relicta patria peregre profici- 
scentes, munus obibant evangelistarum, iis qui 
fidei sermonem nondum audivissent, Christum 
prsedicare et sacrorum Evangeiiorum libros tra- 
dere ambitiose satagentes. Hi postquam in remo- 
tis quibusdam ac barl)aris regionibus tundamenta 
fidei jecerant aliosque pastores constituerant et 
novellae plantationis curam commiserant, eo con- 
tenti ad alias gentes ac regiones comitante Dei 
gratia ac virtute properabant. Quippe divini spi- 
ritus vis ac potentia multa per eosdem miracuia 
etiam tum operabatur, adeo ut prlma statim 
audita prtedicationc universi simul populi veri 
numinis cultum promptissimo animo susctperent. 
Qui hxc Jegit et Jecfa comi^araf cuni Hs ijme de 
S. Anstremonio in Actis iinrrantur, plane eadeni 
G reperiet dicta de Arveniorum primo episcopo qux 
Eusehius de primis aposfoJoruni discipnJis ac suc- 
cessoribus eiiarraf. 

e Flaver, /. e. Elaver ftufius, sice Elavarls, Elau- 
ris, Hileris, nunc fAlIier, surgit in Cebennis in 
confinio Gabaloruni et ViJlavoruin, et infra Niver- 
num (Nevers) in Lifjerim infiuif. Revenfiores scri- 
jjfores euin Alerem, Alarem nppeJJanf, Helerium 
quoque ef Hclarlum, Alerium rf Alerini (3). 

f Iciodorus, nunc Iciodorum oppidum (Issoire). 
supra urbein CJaromonfanain situin, ubi Bessa; 
aniuis cum KJavere confJuif. Monasterium primifus 
fundatum rarias cJades subiif acsoJo fuit a;quufnm ; 
posfea a S. Prsijecto aJumno restitafuin sec. VII, 
posf iterafas clades instaurafum est denuo sec. X. 
Cujus basiJicani in honorem SS. Pcfri et Austre- 
monii dedicavit Bernardus Claromonfensis episr. 
circu an. 050 (4). Inutile censenius hnc afferre qux 
defiindato hoc nionnsterio in Manusrripto Iriodo- 
rensi narrantur; in quosciipto, cujus in his rebus 

Num 9. — * regis 2. — ^ sanctum 2. 

(l) P. G.. tom. I. p.291.- r2) Wst. Eccl., lib. III, cap.37. 
(P. G.. tom. XX, p. 291.) — (3) Valesius, Nolifia Galliaruii), 
ad hanc vocem. — (t) Act. SS. 0. S. B., sec. iii. toni. II, 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 

quam levis sit fides nemo iynorat, asserifny iJJud ^.^ „^3. 
mouniitp.rium auno 318 n romHissn Nafarin fui.^se 
erecfum (5). De hnr Xntaria cfr. qvx dirif ,/. B 
Bouiliet (6). 



CAPUT SECUNDUM. 

Judivorum oonversio ItMitata. 
Lucius |)U(M* a palir noeafus. 
S. Austronionii inartjrium et 
sepultura. Revelatio eorporis 
see. VI. 

rer idem vero tempus non inodicam multitu- 'hfixi 
dinem ex Judseorum gente in Arvernam urbem Austienionio 
constat fore diffusam a. Nam antiquus liostis, »'^''*^"' 

...... „ , mobunfm: 

videns sibi perisse quos per famulum suum „ 

Austrenionium Dominus adquisierat, et quia a 
mundi exordio contra electos Dei pugnare non 
destitit, totam nocendi sui artem contra virum ^ 
Dei per hanc perfidam gentem studuit incitari. 
VerumcumbeatusprEesulhunc infelicempopulum 
propter piaculum in Salvatorem commissum mul- 
tis increpationibus argueret, utque ex divinarum 
Scripturarum auctoritate ostenderet proptersalu- 
tem generis ^ humani de coelo eum descendisse ad 
terras, et incarnatum de Spiritu Sancto et Maria 
Virgine, isdeui perfidus populus nullo modo ei 
prEebebat adsensum, nec soluni, ut eos monuit, 
poenitentiam ex incredulitate et duritia sui cordis 
perceperunt, sed etiam in ejus necem apertis 
persecutionibus conspirarunt. Quod sancti viri 
diseipuli intelligentes, mmtiare student magistro 
quod de ejus interitu tota mentis aviditate Judiei 
cogitarent. Audiens autem pater sanctus^hunc 
sermonem, alacri vultu tranquilloque ut semper 
erat animo respondisse fertur : Erre nunfium 
bonum deterra longinqua adlatum, si ad effertuni 
rei qiiandoque prxstante Doinino perveniret. 
C:umque discipuli turbati de tali secmn respon- 
sione conquererent, ait ad eos sanctusDei Austre- 
monius : Quid esf, fratres, quod tristiores soUto vos 
conspicio ? Numqnid considerutis martijrii mei 
gJoriain pertiinescere, quam tofo mentis desiderio Y 
a Domino studeo promereri? Metnentote verbl 
Domini Jesudicentis: Non estservus majordomino 
siio, neqiie disdpuJus major eo (jui inisit HJum. Et 
Iferuin : Si me persecuti fuerint, et vos persequentur. 
SimuJque reminiscite quid monuit dicens : Nolite 
eos timere qui ocridnnf rorpus, quia posfinodum 
non habent quid ampJius faciant. Quid denique 
Jucundius, immo qnid servJs Domini amabiUus 
huiv nunfio qiix drfidisfis ? Qui Ideo de ferra lon- 
ginqua hona nuntiare perhihetur,rum erutis ani- 
niabus fideJinm de laqueis ientationum, qux tofa 
vitn hinnana e.<it super ferram, ad aiternam 
patriani, ubi sine JnJjorum rertnmine vuiu Chrisfo 
perenniter regnatnri sunf, eos transmeare /nsi- 
nuatur. 

y. His vero et hujusmodi assertionibus fortiores Martyrium 
eoscontrahujusmunditentamentaredditos.ideni Lhcj! 
ipse contra resistentem sibi impiissinuim Judaeo- ^^^^'^^^^ 
rmn populum fide armatus, aperta eis voce Chri- ,-^,,;„;s. 

Austiemonii. 



p. 191 seq. — (5) TabletteH historiques de VAuvernne. tum. 

VIII. p. 214 sq- — (6) Statistique mommentale du Pwj-ile- 

Donie. p. 193. 

stum 



52 



KX U?S. 



stum prsedicare non destitit. Et licet ipsi plus de 
ejus interitu pertractarent, ille tamen et Dci Filiuni 
eis adnuntiare curat et parvulos quosque eorum 
comprehensos lavacri salutaris unda perfundit. 



VITA PRBIA S. AUSTREMONII EPISCOPI. 

ANNOTATA. 
a DiffHsoseotemporepcy Arvenionm ciritatcm 



D 




puum fore • baptizatum, maximo luroresuccensus, dere jmsas, in proj,im]uas commigrasse GaUias, 

cum multitudine su^ gentis ubi vir sanctus tunc eoque conceptum erga Christi Jegem odmm transtu- 

temporis morabatur advenienp^filiumsuum ("ertur Hsse. 

in puteum projecisse. Beatum vero Austremo- h Tempus iUud ipv^sens quo nosciturnuUus m 

nium antistitem multis verberibus laniatum nrhe ArveniorumvivereJudxus.prefwsum r,,Mur 

quoadusque spiritum exhalaret, novissimc capitis exhibere indicium quo tewpus stataatur horum 



B 

J iidxi cxpulsi 
S. Austremo- 



pfitis celebre. 



obtrmicatione martyrii palma eum dccorantes, 
dignam sibi Christus animam excipiens, aposto- 
lorum meritis constituitsociandam. Caput ejusin 
puteum post parvuli memln-a projectum, sed a 
christianis quam celcriter sublatum, utrosque 
condigno condientes honore in monasterio quod 
Hyciodori construxerat isdem sanctus martyr, 
sepulturje locum iradiderunt. Ex aqua vero ejus 
putei infu-mantium multitudo postca fideliter hau- 
riens,meritis sanctiviri exvariislanguoribus saluti 
restituuntur. 

10. Dehinc namque ca^pit christianorum odium 
in Judaeos concreseere, qui hoc scelus fuerant 
nii sepulcrum perpessi. Quos ita atrocissimis ptcnis variisque 
tmraculis guppliciis sunt insecuti ut ne unus quidcm in hac 
urbe sicuti in aliis habitare noscatur usque in 
pr^sens b. His vero ad nihilum redactis et extra 
fines suos, si qui effugere poterant, dignani ilHs 
pttnam Domino tribuente, ejectis. eumdeui locum 
in quo sanctum martyrem tumulaverant, summo 
honore diguum dueere, magnisque cum muneri- 
bus beati antistitis expetunt suffragia, cujus 
meritis et intercessionibus suffulti, ex quacumque 
tribulatione vel infirmitate I^si adveniunt, sani et 
incolumes ad propria revertuntur. 

11. Verum longa per tempora, et quamdiu 
populus superstes fuit qui signa et miracula 
sanctamque conversationem beati Austremonii 
mente et opere retinebat, ad sepulcrum ilHus 
eadem plebs cum multis donariis devota mente 
concurrere festinat. Hos vero a seculo exce- 
dentes et per plures jam refrigescente caritate, 
cruda sequcns increscit rusticitas. Qui licet scirent 
quod in praedicto loco Yciodoro requiesceret , 
C nullum tamcn illi exhibebant honoris cultum. 
Post longinqua vero annorum curricula Cautinus, 
cui ipsius Arvernae urbis episcopatus datus est, 
in diaconatu suo eamdem ecclesiam rexit. Igi- 
tur dum nocte quadam in lectulo cellai sufE qua: 
huic basilica; adhaerebat decumberet, audivit 
psallentium quasl parum resonantibus vocibus, 
et continuo surgens, vidit templum magno splen- 
descere lumine; obstupefactus namque aspexit 
intrinsecus; erat enim cellula illa in superiore 
contra fenestras templi. Et vidit, et ecce circa 
tumuhnn multitudo albatorum tenentium cereos 
el psallentium. Quod diutissime cernens, cum 
discessissent , statim fiicto mane jussit tmnulum 
cancello vallari, praidixitque reverentiam loci 
illius. Ex hoc euim frequens oratio super tumu- 
lum funditm-, et auxiha antislitis impetrantur c 



diin de 

nvylectum, 

sec. VI, 

ngenie 

Cauiino, 

ritrsus 

hoiwratur. 



Acforum. Yeruuifamen indicium fallax est, uti ex 
dicendis patebit. Prima qnidem spede designari 
videfnr eporha anfe sccnlum VI nudium; nam post 
medium seculum iUud muUiapud Arvernosiique 
ditissimivivebant Juda^i, teste Gregorio TnronensL 
Etenim inter vifia istiu^ Cautlni, Arvernorum 
eyiscopi, cujus e-x ore S. Gregorius reveJationem 
S. Austremonii quai in Actis narrafur, audivisse 
sedicit,cum ebrietate et avaritia et crudcUtate ab 
ipso Gregorio refcrtur ejusdem Cautini familiari- 
fascum Judxis. Post nurrata cnim alia indignis- 
simi episcopi scelera{\) : Judseis, inquit, valde 
carus ac subditus erat, non pro salute, ut pastoris 
cura debet esse sollicita, sed pro comparandis 
speciebus. Hic Cautinus successit sancto GaUo, 
Gregorii msfri avuncido,anno 562 {^).Saneimtan- 
dum noH est a Cautino revocafos fuisse Juda-os ex 
exilio; non enim omississet Gregorius iUudceteris 
ejusdem sceleribus addere. Ergo, dicat aliquis, tem- 
ims iflnd quo Arvernorum dvifas Judiels carult, 
seculum sextum medtum prxcessit'-^ Attamen alind 
idque posterius tempus est quo Judxis habitatori- 
bus caruisse Arvernicam ciritatem cetia hlstorla 
tesfatur. liem narrat Gregorius Tnronensis (3), 
eamdem versibu^ exornavit Venantius Fortuna- 
tus (4). S. Avitus, qul Cautino succcssit in cafhe- 
dram Arvernorum, una pentecostes vlgllia bapflza- 
vlt ampUus quingentos ; hl vero qui baptismum 
percipere noluerunt, discedentes ab illa urbe 
Massiliae redditi simt, ubl, adnofante Uuinartio, 
postea haptismum suscipere compnlsi fuisse viden- 
turex eplstofa S. Gregorli Magni ad VlrgiUum Are- 
latensem etTheodorum MassiUen^em episcopos (5). 
Potest ergo fieri ut Arvernorum clcitas dudum 
Judxo racua permanserit, quod videns Acforum 
compllator, hanc Arvernorum fellcitatem carendi 
Judxo inquiUno cim tradltione occisi a Judxis 
pafriai aposfoU conjungcre, ac factam muUo post 
Austremonii mortem sevo Jndatornm ejectioneni 
hujus Sitati attribuere vohterit. QuodmuUo magis 
susjHcarl Ucet In Passiom parva ac magna, nhi 
idem factum narratur cum Us adjunctis qux muUo 
efiam propius ad Gregorii Turonensts narraWo- 
nem accedunt; manere enim dicuntur haptizafl, ct 
qui baptismum recusant ejlci ; eodem plane modo 
res accidit suh Avito episcopo. 

c Hic primi aucforls fextus terminari videtur. 
Difficih enlm Intelhctu est cur auctor, qni non 
semelGregorianamnarrationem exscripsit suo eam 
argumento apfando,hlc verha prxsentia Gregorli 
retinnerlt, quoi significant Austremonium adhuc 
requiescere Iciodori, si statim alio trcmslatum 
fulsse dicturus esset. Ideo qus: adduntur, j^ost 
secutas translaUoncs adjecta putamus. 



E 



Num. 9. — 1 Xon\.G-2. 



{\)Hist.. lib.IV. cap. 12. —(2) Savaron, OHgines de Clair- lib. V, cap. 5. (P. L., tom. LXXXVIII. p. 186). - (5) Epist. 
mont,^.o% — {2}His(., lib. V, cap. 11. — (i) Miscellanea, lib.I, ep.4~3(P. L., tom.LXXVIl, p. oU9 sqq.). 



GAPUT 



DIES PRtlVIA NOVEMBRIS. 



53 



A 



GAPUT TERTIUM. 

Duplcx translatio ViilvkMini et 
MauziacuuK Miracula. 



III. I- I ostea voro per rGvelationem Domini nostri 

"s Jesii Chrisfi, quia istlem locus a suo iferuni, 

^ exorljitatus erat lionore, veniens Arvernorum 

,'". pontifex, adhibita secum monachorum caterva, 

'"' canonicorum insuper niulfitndine atque frequen- 

tia suEB plelMsJussit aperiri beatissimi martyrls 

Austremonii sepnlturam. Cum autem aperto 

sarcopha^^o corpup illius inde levaretur, tantus 

odor circumstantium nares perfudit ut vere sci- 

rent eum [in] anlani paradisi apostolorum meritis 

sociandnm. Inde cum snmnio lionore deportatns 

est ad Vulvicum « cocnobium, nbi beatisslnius 

martyr et pontilex Prfejectus jacet hnmatus, 

ibique , Deo ordinante , sepulturiT- jnxta prjeli- 

batum Dei sacerdotem Prifjectum maityrem 

traditur venerandus h. Ubi dum per plurimum 

spatinm jaceret, postmodnm auxiliante Doniino 

ad Mausiacense monasteriuni c, qui non longe in 

honore sancti apostoli Petri et sancti Caprasii 

niartyris exstat, cnm ingenti est gloria trans- 

latus (/. 

13. Nam cum isdem Mausiacus propter malo- 
ai,„, rum hominum invastationem valde a suo esset 
honore dejectus, venerabilis vir Lantredus abbas 
ejus cffinobii ct monachormn caterva rogaverunt 
Pipinum regem ipsius... ' e ut conccderet ejs in 
civitate Arverna allquem sanctorum transferendi 
Ucentiam. Rex vero clementer illls quod pctebant 
concedens et non post multum Vulvicum veniens, 
atque ex sanctorum corpora illic tumulata inter- 
rogans*,didicit beatum Austremonium olim prce- 
dicatorem ejusdem urbis fore. Tunc reminiscens 
monachorum petitionibus, divino tactus nntu, ut 
scriptum est : Cor regis in mann Dei, fjnocuinqne 
rolnerit rertd ilhnl, celeri nuntio tVatribus jubct 
ut quantocius properent et simul cum eo sum- 
mum martyi-em deferant. Qui statim cum ingenti 
gaudio pergunt et sepulturse locum cum Joseph 
scriba et sacerdote regis in altum fodientes, 
C noctemque illam pervigllem ducentes,sanctissimi 
martyr-is corpus digne componunt. Mane autem 
facto, rcx cum excrcitu suo adveniens, et circum- 
quaque per onmem regionem audientes, non 
raodica ibi facta est turba. Rex autem sequebatur 
corpus et humeris deportabat; fit ingens Ijetitia. 
Qui deferebant Ifetabantur, a qulbus auferebant 
flebant, talique ordine beatus martyr Austremo- 
nius ad emndem ^ voluit monasterium transferri. 
mmlis 1-1-. Gredo nutu Dei actum fore quod primo 
^scit. de Iciodorensi fuerit ad Vulvicum delatus et 
inde Mausiacum. Nam isdem beatus Austremo- 
nius in loco qui vocatur Hiciodorus, sicut disse- 
ruinms, regulare monasterium primitus con- 
strnens, ibi monasticam tenuit vitam. Sed jam 
non solum nec regularis ibi erat liabitus, vernm 
f etiam propter imminentia paganorumbella/", qu^ 

Arvemis regio perpessa est, nuUus cultus sanctte 
religionis ibi habebatur; ob id voluit asportari. 
Postmodnm vero a regulari iterurn Mausiacense 
ccenobio ^ placuit transferri, in quo loeo quantas 
per m[um] Dominus dignatus est operarl virtu- 



tes, miracula, signa, non est hoc virium niearum 
exponere. Sed ne in futurum fabulosa credantur 
quas adhuc nova cernuntur, pauca de miraculis 
quse per illum in eodem monasterio Dominus 
fecit adgrediamur. Nam isdem locus sub tanta 
debilitate erat adtritus, quia inter onmia 
opulentia sublimis habebatur, ut jam vix propter 
oppressionem pravorum hominum ibidem ser- 
viontium monachi esuriem valerent adquiri. Sed 
postea Domino annuente, ejus intercedentibus 
meritis et precibus, ad tantum recuperatus cst 
honorem ut sublimiter majoribus exfequaret 
locis et nil frugi habcrct in cunctis. 

1.5. Cum igitur paulatim fama sancti martyris 
circumquaque reboaret, fiel^at ut non solum ex 
vicinis locis, verum elinm ex longinquis regio- 
nibus concito gradu expetenda suffragia adve- 
nirent. Erat autem quidam nobihs genere, in 
territorio Turonico, qui male patiebatur a ditmo- 
nio et no"te ac die cnideliler agitabatur. Nam 
in basilica heatissimi martyris antistitis atque 
confessoris Turonicis ab uno daemone lihc-ratus 
est. Qui exiens fertur claniasse : Jum qnia mvritis 
hnjns sancti expellor a te, ego veniam ad sororem 
tuam. Tu autem si ah aJtero (lamiotie, scilirrf. 
meo sorin, r/ti liberari, Arrernis railc ad monasfe- 
rium Mauziacnm, et ihl a heato Austremonio 
curiiheris ab illo. diabole! invitus ab ejus cor- 
pore exiens et invilus nt mererelur curarl bona 
ventura ei prsedicens, corpus alterius invasurum 
non taculsti. Tamen isdem honio,non incredulus 
his dictis, ad eumdcm locum pervenit et ejus 
basilicam ubi beatissinms Dei martyr et pontifex 
hnmatus adhuc jacebat Austremonius, Intravit. 
Qui illico ditmonem cum sanguine vomuit et 
ab eo liberatus est. Ibidem per tres dies vota 
et orationes Domino persolvens, ad locum unde 
venerat sauus redilt. 

IG. Aliud vero miraculum quod Dominu? per 

eum operatus est narrabo. Fuit quidam nomine 

Atdcgeus, gravi per quinque annos infirmitate 

detentus, nullam corporis sentiens valetudinem, 

quia per onmes membrorum artus una tenebat 

ffigritudo. Deportatus autem ante sepulcrum san- 

ctissimi viri, ubi dum pervigilcm duceret noctem, 

sanitatem recepit et incoliunls ad propria rediit. 

Nec silendum puto quod quidam, Hildebertus 

nomine,pedum amiserat usum; ubi dum portatus 

fuisset, meruit recipere sanitatem, et qui ahenis 

manibus delatus est, propriis gressibus reverti- 

tur sanus. Sub eodem fere tempore deportatur 

quidam, Adalbertus nomine, cum duabus feminls 

Aufrasia et Adalberga, quibus officium pergendi 

erat abiatum ; et venientes sanitatem recipere 

meruerunt et incolumes rcdierunt. Venit etiam 

ciuiedam femina Adalsindis carens luminis 

officio, qure alienis manibus deducta et oculorum 

Imnen meruit recipere ac sana redire. Adducun- 

tur insuper duo viri Slgobertus et Lantarius cum 

quadam femina Adalberga nomine , oculurum 

Imninibus privati, et illuminati reversi sunt sam. 

Veniunt namque higalbertus nomine et Radulfus 

cum Benedicta et Ingelberga ; simul othcium 

per-endi eis ablatum; sed meritis sive mterces- 

sionibus pra.fali martj-rls a contractura pedum 

solvmitur, et nodi disjungimtm, et incolumes 

revertuntur. i ■» 

17 Prffiterea aliud dictum nnrabile quod egit, 
silendmn non puto. Sanetus namque beatus 



EX MSS. 



Eiiergimc- 
mcsUberatur, 



E 



■tniioiilur 
iiijiniiiis, 

jjeilibiis 

voiitracti, 

cmci. 



Pieiiitentis 
vinculum 



Num. 13. — ' Eiiuitanie pi-ovincie add. 2. — - ex-interr. 



itit 



1 .> _- 3 ita 1 ^. - Nttm 14. - ^ a-cosn. ita 1, 2. 

Petrus, 



fefrcnm ajmd 
sepuhriim 

S. Austrenio- 
nii dissilit. 



6 



Dmmoniaci 
fiberati, 



54 VITA PRIMA S. AUSTREMONII EPISCOPI. 

Petru^;. princeps apostoloruni, a Domino lianc sopulcrum beatissinii martyris perducti virlutem D 

anguoribus curai-e omnipotcntis Dei ct meritis sive prccibus hujus 
:ti curati sunt, et sanitaHbus restituti nicolu- 



obtinuit gratiani utavariis .ei.-o 
valeat quoscumque. Unde accidit ut quidam 
Romam veniens, ob niaxima peccaniinum suo- 
rum molimina brachia ferro utraque vincta 
haberet. Sed dum ante sepulcrum cum vota 
adstaret beatissimi Petri. ejusque intercessio- 
nibus cernua devotione supplicaret, illico ex 
sinistro brachio ferrum nutu divino disruptmn 
est et ex eodem sanus elTectus est. Sed sequenti 
nocte eidem Dominus per visionem revelare 
dignatus est : Surgem vade Arvernis in Aquita- 
7iiam, ef qnxrf monaafenum Mauaiacion, uhi 
beafns martyr et poMifex Aiistremoniits adhuc 



sancl 

mes redire meruerunt, ita sani ac si m eis jus 

proprium dsemones numquam habuissent. 

20. Est aliud pra^terea memorabile miraculum ?7r a hym, 
quod non omnino silendum est. Quidam namque et ab ob.^^es- 
toto corpore lepra perfusus ibidem ad beatissimi ■'''""■ 
viri corpus perducitur, qui etiam immundo spiritu 
tenebatm- obsessus. Dumque per aUquot dies 
ante sepulcrum gloriosissimi pontificis atque mar- 
tyris vota sua prout poterat cum uxore sua persol- 
veret, deprecans Dommum ut sanctissimi viri 
meritis et a lepra, qua per omnia membra erat 



Sionp 

dlB»)Ollis 

samtiis. 



kimatus jacet. Quo dum ordinante Domino Jem perfusus. eum mundaret atque etiam ab innnundo 
Christo perceneris, alferius hrachii sanifatem spiritu curaret; qui meruit exaudiri. Nam corpus 

ejus et a lepra curatum exterius et ipse mterms a 
duemone liberatus, sicque in utroque recipere 
meruit sanitatem. Ubi dum post curationem in 



C 



ciBci ciirati 

et alii 
dsemmiaci. 



recuperahis et u ferro liheraberis. Qui consurgens 
festine Arvemisvenit,etMausiacum monasterimn 
j'uxta imperium Domini advenit. Ubi dum ante 
corpus viri beatissinii vota sua et orationes 
persolveret, sicut Roma in visu ei prredictum 
fuerat, ferrum dextro brachio subito contrilum 
est et brachium liboratum. Unde satis claret, eum 
a beato Petro Roma solutus sit ab uno ferro, et 
per revelationem a sancto Austremonio ab altero, 
quia beatus martyr et pontifex Austremonius 
sociatus est apostolorum meritis, et digne, quia 
ab apostolorum principe fuerat ordinatus et ad 
Gallias ad preedicandum destinatus , ut meritis 
illius cosequaretur. Homo vero qui infirmus venit, 
sanus et incolumis Deo protegente ad propria 
rediit. 

18. Quidam pra^^terea da^moniacus ad emndem 
cum ahis quampluribus sanctum locum advenit. 
Quem quidam monachus ex eodem loco multis 
ab eo causis quEesitis interrogavit plurima;qui 
fertur ei respondisse : Tii qnid interroyas, quid 
vis? Tihi quicquam respondere iwlo, nisi tantum : 
Vohis anfem hac nocfe dorinienfihus Austremoiiius 
ante majestatem divinam adstahat supplicans 
pro his omnihns quorum corpora obsessa hahemus, 
ut ea dimiftenfes procul ejireremnr /wr/*'. Et cum 
monachus interrogavit : Qna hora eris jJidsurus 
abeo? Vel nt cumfuturum sit ut pellaris inde? Ai 
ille respondit : Sdo quia cum primuni signum 
motum fuerif in ferfiam, sfafim hinc egrediar. Et 
sic coaclus est ut horam expulsionis suae diceret 
et pulsus exiret. Sed, o diabole inimice veritatis ! 
quomodo de te vera dixisse fatearis, cum men- 
dax sis ab initio et in veritate non stetisti, et qui- 
buscumque suades falsitatem promittis? Scio 
plane quia coactus exiisti et magis coactus reces- 
sisti. Honio autem ju]:)ente Domino hujus sancti 
meritis et intercessionibus hora tertia ad motum 
signi curatus est et a dEemone liberatus, atque 
sanitati restitutus rediit incolumis. 

19. Venerunt etiam duo c^ci, utrique privati 
luminibus, et visibus a Domino receptis, ad loca 
occulta redire sua. Sub eodem vero tempore plu- 
rimi sunt adducti maligno spiritu pleni, qui il)idem 
a Domino sanitatem recipere meruerunt et a 
malignis spiritibus liberari. Daimoniac;e qua;dam 
feminae venerunt duae. Venerunt etiam et tres 
viri, onmes a dcemonibus obsessa corpora, et ad 



eodem loco persisteret nec ad agellum suum 
vellet redire. ammonitus est a conjuge sua ut 
rursus suum propriosque inviseret parentes. 
Dumque bis terque fuisset ammonitus, eique sug- 
gereret uxor sua ut reverteretur, mox fertur tale 
ei dedisse responsum : mtdier, qnid nie tani fre- 
quenfibus insultas t^ocihus ut domunculam meam 
rrpetain et paupercidos parentes revisifem? Num 
jmtas aut credis me adeo venisse ut revertar? Quid 
etiam <estimas me triduo precari Dominum j)Ost 
accepfam sanitafem meis orationibus, iium vf hinc 
recedam et teguriolum meum videom ? Non utiqne; 
absit ut redeamus. Sed quia Dmnino miseranfe, 
merifis istius prwclarissiml sancti ab infinnifate 
exferius interiusque curari incrui, hic moriar; et 
hoc corpus, Domino juhente,hic habebit sepulturani, 
etsi in sferquiUnio loceltum. Sicque factum est ut 
postera die,sieut prsdixerat, vita pntsenti caruit, 
et in eodem loco sepulturte est traditus. Credo, 
licet leprosus iste vir et daemoniacus fuerit. tamen 
boni meriti eum dico fuisse, qui dum curatus a 
Dommo esset, noluit redire, sed oratu obtinuit ne 
curationem quam acceperat, denuo ad seculum 
rediens, quodam modo perderet. Elegit enim 
magis mori ubi curatus fuerat quam iterum 
implicans se actibus seculi, perderet vltam quam 
per gratiam Sancti Spiritus habebat acceptam. 

FINIT PASSIO. 



F 



ANNOTATA. 



a Vulvicum, gallice Volvic, vicus est Arvernise, 
prope liicomagum (Riom, Puy-de-Dome). 

b Cfr. Commenf. prxr., uhi de frauslatione 
priina, prxsertim num. 99, 

c Mauziacum, galUce Mosat, Mozat vel Mosac, 
ricusest Vulvicum interef Jiicomagum sifus. 

d Cfr. Comment.prm,, num. 100 sqq. 

e Cfr. ihidem. 

f Cfr. Comment. prm\, num. 99. 



VITA 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



55 



D 



VITA SECUNDA S. AUSTREMONIl 



AUCTORE ANONYMO 



ex codice Brnxellensi 85S0 ". 



CAPUT PRIMUM. 



S. Austreinonii inissio in Galliam. Labores apostoliei. Monaslerii 

lelodorensis a^difieatio. 



[S. 
mentP 



I 



aliis sex 
lalUam 

■issus 

Listremo- 

niiis 



Nniprr vita vel passeo sanuti austhehonii 
EPisuopi ET MAhTYRis. — Imperatoris seterni 
modortunine universa regnorum sceptrti regente, 
postquam ejnsdem filins Dominus nostor 
Jesus C;in'istus carnoam formani, qnam 
B assumere dignatus est, potontia qua docebat 
super ca?los evoxit, sancti apostoli per quatuor 
terriE pla^^^as se diffuderunt et universis nationi- 
bus normam fidoi quam a Domino accoperant 
observandam tradiderunt.C.umque per id teuipus 
Nero inipiissimus terra marique imperii sui frena 
laxassot ot in Chri.sti tanmlos dira ejus rabies 
nimia acorbitate debaccharet, contigit beatum 
Glementem pontificem^successorem apostolorum, 
sanctse et summee sedis Romanae gubernare ' 
apicem. 

2. Beatissimus igitur ac gloriosus Domini 
Austremonius, apostolorum Christi coUega prreci- 
puus, ab eodcm a beato prjesule Glemente per id 
tcnipus digno est cum honore susceptus et loco 
maximre venerationis habitus. Contigit prtetcrea 
Valontiniani et Novatiiuii hteresim pullulari ^ contra 
religionem christianam ; unde coaclus est beatus 
Glemens sanctum Austronionium cum aliis qui- 
busdam strenuis ^ viris in partos Galliarum diri- 
gere. Quorum videlicet virorum illustrium, qui 
jam antea per beatorum apostolorum providen- 
tiam singulis erant urbibns delegandi, lia^c simt 
nomina : Turonus Gratianus episcopus, Arelato ^ 
Q Trophimus opiscopus, Narbonie Paulus opisco- 
pus, Tolosa Saturninus opiscopus, Parisius Dio- 
nysius episcopus, Lemovicas Martialis oplscopus, 
Arvernicam donique inter oos monarchiam 
Austremonius incHtus inartyr post Deum suscepit 
regendam. Hi denique omnes, secundum oinnipo- 
tentisDoi cunota regentisdispositionem,propriam 
meritonim suorum sunt adopti vicissitudinem. 
Nam ex eisdem Dionysius ac Saturninus, duo 
magna luminaria, per martyrii palmam assocuti * 
sunttoternifc 1'elicitatis coronam; Gratianus vero 
Trophimusque et Paulus ac Martialis verbi Dci 
semina ubique dilTundontes, etdo vasis iniquitatis 
immmorabiles populos reddentes sanctseEccIesiae 
gremiis, in non fieta sanctilate viventes, optatie 
beatitudinis sunt olfecti compotes, et licet hi 
per passionis agonein nec non et alii per quietis 
diuturnam confessionem, prtesentem sortiti sunt 
corporum metam, unius tamen vitse coelestis 
senatus eos pariter in isther retinet ovantes. 

3. Venerabilis ^ igitur Dei cultor Austreinonius 
partos Galliarum ingressus et comilibus prtolatis 



irventi)i 
risti fithm 
mxdicat, 



Num. 1. — ' i-orf. t'ubernavit. 

Num 2. — ' ita passlm in cod. occurrit forma deponens 
pro tirtiia. — 2 cotf. strenuus. — ^ ita con:, jiriiis Arela- 



a se mutuo divisis, tellus Arvernicum, ad quod 
per divinitatis ^ dispositionem dolegatum se fore 
non dubitabat, adgressus est intrepidus, et innu- 
mera d^monum delubra,qu« por eamdem regio- 
nem errore fanatico cuncta colere pro diis vide- 
bantur, vanissima esse figmenta publice priodi- E 
cabat, satagens ad vivifica Christi convertere 
dogmata. Spiritus itaque Sancti virtute fretus ac 
munimine verbi Doi firmitor vallatus, Arvernicie 
civitatis moenia incunctanter adiit, non voritus 
vesanise gentis expetere feritatem, quia mens 
Ghristo dodlta nulla formidatur incommoda. Prse- 
torea eviuigolizabat ois indesinentor fidem calho- 
licam, quam asanctis apostolis acceperat, videli- 
cet ununi Deum in Trinitato vonorandum, et 
eumdem in tribus personis oxistentom in unitate 
summopere colendum. Docobatque ieque unigo- 
nitum Dei Filium de supernis cuelorum ad forras 
descendisse pro salute cunctorum in plenitudino 
temporum; propterea lequum non esse ut homo, 
C[uiest et rationiscapax et magno pretio sanguinis 
Domini omptus, ad ^ injurias ejusdem Doi idolis 
mutis et vanis cervices suasinclinaret.Pnedicabiit 
alternam dilectionem ad invicem, et quod sibi 
quis uuituo juvamine fieri optaret alteri non 
clenegaret. Asserobat omnibus bonorum operum 
exhibitionibus insistendum, toto nisu ixcceleriuis 
pai-are viam Domino In cordibus eorumdem infi- 
delium, qui per tot soculorum curricula per infi- 
delitatom duruerant, saxea gorentos corda, ado- E 
rantes creatm-am potius quam creatorem. 

4. Erat Igitur urbs ad quam vir Domini Austre- 

monius perrexit in suporcilio montis posita, quae 

socundum illius temporis errores et conventn 

populorum et nobilitate inclita videbatur, niuris 

turribusque fiimiissirnis vallata, ot aqua?ducfu 

grandi mirifice irrigabatur. Erat et terris fecunda, 

nomorosa arboribus, vineis uberrima, commerciis 

referta,qufE a maligno incredulorum ccetu inmie- 

rito videbatur esse corrupta. Ad hunc denique 

locuin insignis Domini Austremonius proporans, 

et quampluribus iid fidei rudimenta convrrsis ac 

superfluis deorum cultibus abjectis ot ararum 

delubris ex parte dirutis,eccIosiam in honore beati 

Petri apostolorum principis Domino favente 

construxit. Quo negotio boni primordii patrato, 

«avisus est beatus pontifex quod de adquisitis 

Domino populis matrem fidelium coadmiari vide- 

ret ecclesiam, ubi advenientos populi veternosas 

oriminum diluerent noxas et por fidem inteme- 

rati^ Ecclesite gremiis rodditi, perpetuam trans- 

tensis. — * cod. assecutis. 

Num 3. — ' '» cod. antr hanc cocem iidd. sequitub. — 
a cod. divini lantis. — ' cod. ab. 

ferantur 



ecclesinm 
construil 

et cleriros 
ordinat. 



56 



EX MS3. 



Prodiffio 

ivstici 

^tis ope 

naufragio 

erepti. 



VTTA SECUNDA S. AUSTREMONII EPISCOPI. 

iiec ipsuin inutilandi licenliam habcre : nierito D 
pares et niartyrii agoneque et di^nionum prote- 

statione. , ^ , 

G. Claris i^itur signis radiante beato pr«sule 
ita ut nullo in loco lateri potuisset, prodentibus 
eum energumenis quos ipse curabat, cuepit se 
omnis populus eidem olTcrre, relicto gentihtatis 
ritu; quos ipse unda sanctificationis respersos 
benignissimis instmebat documentis, quatenus 
supernis inhiarent postquam Christi gratium 
agnovissent. Et quidam ex eis tanta Domini smit 
gratia repleti , ut et sufTragatores magistri fierent 
et cooperatores verbi Dei qui paulo ante cultores 
esse idoloruni desierant, et ubi d;Temonum delu- 
bris anle latuerant, ibi summo Deo magnis jubila- 
tionibus conerepabant. Unde et tantus ardor fidei 
Domino annuente in eorum cordibus incanduit, 
ut tam multiphces ibi ecclesias conderent quantas 
in nuUa aliarum regionum civitate constructas 
esse cernimus. 

7. Longo igitur tempore beatus Domini Austre- 
monius in hac regione fehciter conversatus, in 
apostolicffi sanctitatis excehentia vitam ducens, 
innumera virtutmn operatus est insignia, qure 
nmic stilo prosequi supervacaneum ducimus; 
prEesertim quia et valde erat difficile inter tot in- 
numeras plebium cohortes frequentantcm eum et 
quodammodo discurrontemagnosci nisi declaran- 
tibus signis. Namclaudis gi-essum reddendo, mor- 
tuos ab inferis vitae reddendo, energumenos ^ ab 
obsessis dsemonibushherando, csecis lumen prte- 
bendo,leprosos curando aharmnque mirandarum 
signa virtutmn patrando, totam gentem Arverni- 
cam Domino favente ad fidei aequitatem conver- 
tit. Signa enim, ut ait apostolus, non sunt fidelibus, 
sed fnfidelibiis. Confirmato ergo in Dei timore 
populo, providit ex eis sollertes et industrios 
quosque viros, qui et rerum administratione cete- 
ros pra^rent et prudentice sagacitate miro calle- 
rent ingenio, qui et zelo divini amoris referti 
Eequitatein diligerent et non haberent dolum in 
lingua sua, nec exercerent ^ malum in proximos 
suos. Hos itaque tamquam bases colunmarum 
ceteris praefecit, movens eos ut inscios et rudes 
docerent, omnesque ad meliora provocarent et 
ad fideni quam ab ipso didicerant minime devia- 
rent. 

8. Est locus in confmio Arvernicfe dioecesis qui 
antiquorum relatione priscorum a dominis tri- 
bus sortitum retinet nomen b. IUuc quippe semel 
in anno convenieliant beatus Austremonius , 
necnon egregius Leinovicensium MartiaUs, et 
inclitus martyr Saturninus Tolosanus, tamquam 
lumiiiaria huic mmido micaiitia. Conferebant 
inter se de supernis; de statu Eeclesio; catho- 
UcEe ac de suarum ovium protectibus mutua 
alternatim confabulatione disserebant, vel si ibrte 
in alicujus plel)e aliciuis hseresiarcha oriri vide- 
retur, qui raaxime m primordia nascentis Eccle- 
siai pullulari videl)antur. mutuo verborum jaculo 
funditus ab Ecclesiu evelleientur, vel si a piopriu 
errore non resipisceret, inler biothanathas pro- 
scriberetur. Qua ad invicem sanetissima coUa- 
tione examinata, unusquisque ad propria 
repedabat ovilia. 

9. Operse pretium videtur et illud non reticere, 
quod qutedam exstitit causa qua ad Bituricense 
pagum ire decrevit ; dispositumque peragens iter, 



ferantur ad aulam. Cernens itaque per sua; 
exhortationis ac prsedicationis instantiam. quse 
de ore ejus Donmio suggerente ineffabiliter pro- 
fluebat, innumerabiles utriusque sexus catervas 
ad immortales fidei latices cursitando, immensas 
crcatori omnium rependebat gratiarum odas. 
Instituit denique more ecclesiastico sacerdotum 
ac levitarmn distincta singillatim officia singu- 
lorumque graduum vel qui psalmos alternatim 
reboarent ordinatissime histitutadecrevit. 

5. Miraculoruin porro insignis ^ hunc beatum 
pn^sulem decorare Doinliius dignatus est tam 
innumcris, ut mentes rebellium non minus mira- 
culis ad crcdendum incitarentur quam exhorta- 
tionibus crudireutur.Ex quibus ut niajora prsBter- 
mittamus, unum de minimis ex quo majora 
perpendantur refercndum videtur. Quodam die 
dum pretiosus Domini Austrcmonius juxta Flave- 
ris fluvium consisteret et populos quos per fidem 
Domino adquisierat verbo prsedicationis veluti 
novella plantaria ccelestibus irrigaret monitis, tale 
inibi fertur accidisse signum ex quo partim datur 
intelligi quanta excellentia sint tanti viri acta 
B perpendenda. Revelatione quippe notum est 
eorum qui adfucre, quod duo rustici ad ligna 
caedenda proficiscentes pi-3efatum flunien trans- 
fretare conati sunt. Cumque illic ubi pontifex 
Domini preedicationi studebat paululum suhsti- 
tissent, unus ex ipsis. accepto pane quem refectio- 
nis hora comesurus ^ erat et, utcreditur,inspirante 
Domino, perrexit adbeatum antistitem obtulitque 
ei. Qui suscipicns eumdeni panem benedixit, 
eidemque rustico ex ipso eulogias dedit. Mox 
rediens, naviin cmn comite suo plurinhsque aliis 
conscendit ct vcnto flante commovctur ^ aqua. 
Carina vero inter undarum minaces procellas 
undis dehiscentibus male agitata submergitur, 
omnibusque dirus patet exitus, eorum corpora 
volventibus undis spiritu vitali carentia. Evasit 
autem is cui bealus pontifex Austremonius eulo- 
gias dederat, ipsius eum protegentibus inter undas 
meritis a quo in ore perceperat donum benedi- 
ctionis. Sed totius nefand^ artis auctor dcemon, 
qui hujus tam iniseri negotii cxstitit impiger 
patrator, cemens hunc virum incolumem ad littora 
tendentem, quem meritis bcati viri Dominus libe- 
rare decreverat, ad collcgam suum itidem mah- 
C gnum clamitabat in aere, audiente populo : Heus 
tu, ait. qnid operoris? Ciir hitnc 2>ermittis clabi qiii 
iam pernicihus alis iindas fransmeat fltnnitiis? Ad 
quem ille : Non valeo, Vicet wex sit volnntotis, qnia 
AustremoniuSj qui nos umiique ejieit, iUi eiiloijias 
(hdit. Quo audito, universus populus qui huic 
spectaculo intererat et qui deinceps comperti 
sunt, beati prresulis pra^-dicationi avidius inha^se- 
rmit. Mos eliam mde inolevit in omnem regionem 
ut jejuni quique, si sacerdos adsit. eulogias acci- 
piant. quai merito pro sanctsB communionis vera 
ratione-* habentur. quam pari et fequo libramme 
a superno inspectore sanctorum merita pondcran- 
tur! Hic dilectus Donhni Austremonius Arvernicce 
gentis aggressus edomare feritatem, fatentur 
da^mones se illum non posse impedire qui ipsius 
saneti erat munitus benedictione. Pari ordine 
Saturninus, martyr Domini inclitus, ipsius comes, 
ut supra retulimus, Tolosan^e gentis expetens 
verbo fidei demulcere rabiem, fatentur numina 
daemonum ejus se pra^sentiam tolerare non posse 



ef aliin 
711 iraciills 



pluj'>mis tuta 

geiif ad fidem 

converm. 

E 



Siiigiiliis 

aiiiii^ ronro- 

nit 

S. Austre- 

nioiiius SS. 

Martiateiii ^' 

Sntiirittiiiini. 

h 



Niim, 5. — ' ita cod. — ^ cod. comessurus. — ^ cod. com- 
moventur. — * cod. veracione. 



Nam. 7, — ^ cod. erguminos. — ^ cod. ercerent. 



repperil 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



57 



iitii- 

ini 
cl 

'tW 

mm 
rat. 



»1 sihi 

'iiiif 

ido- 

se 

eriitm 

l.at. 



ropperit quemdam vii-uin illu^;tn^sinuuu, uouiinc 
Cassium, cuui suis tratribus gravi languore iufir- 
mitatis toto corpore ipsoque vultu dehonestari ; 
quos ab eadem cegritudinis incomtuodifate ere- 
ptos pristinae sospitati reddidit Itetos. Erat autem 
prtefatus vir Cassius nataliuni splendore decora- 
tus, et quod mull:v benignilatis esset suorum 
affinium protestal)autur edicta. Qui quautte fuerit 
sanctitatiscujusve meriti^fmis probavit, in quo 
oumis laus secure canitur, qui pro Deo ad pal- 
mam usque martyrii dicitur pervenisse. Itaque 
beatus Austremonius ad Bituricensium incolas 
usque perveniens, populum adhuc in fide vacil- 
lantem suo studuit roborare documento et exem- 
plo . et inibi aliquantisper commoratus, in 
ejusdeiu catliedrie-poutificatu sublimavit beatum 
Ursinum, di.scipuluui siuun, nobilitatis apice pol- 
lentem et per omnia Deo placere studentem. 
Clericorum ergo et laicorum rebus benignomode- 
rauiine compositis, Isetus in Domiuo Arvmiica 
repedavit ad arva. 

10. Denique triginta et scx annis cum magno 
eertamine pontificatum ejusdem m-bis rexit, et 
perseveravit fere usque ad tempora Trajani 
imperatoris. Postea vero Urbicum virum sanctis- 
simum in ponlificali culmine ordinavit, omnem- 
que clerum et plebem illi commendavit ac dimisit 
ad regendum. His rite peractis, pretiosus Domini 
Austremonius.populorum frequentiam non ferens 
et aniles laudum strepitus vulgi refugiens, in 
pontificali quoque culmine positus favores adu- 
lantium perhorrescens. toto aniuii proposito spi- 
ritali theoriBe decrevit inhserere: omnibusque 
modis oblectamenta mundi respuens , ipsc ad 
meridianam plagam eremum concupivit;adquod 
perveniens monasterium construxit in loco qui 
vocatur Tciodorus, ut tanto ibi Domino vacaret 
liberius quantum a numdiali hominum strepitu 
erat segregatus. Ubi non modicam monachorum 
conslituens turbam, apostolicam vitam. quam 
pleniter didicerat, feliciter illis tradidit conser- 
vandam ; ad exemplum videlicet beatorum apo- 
stolorum et per ipsos credentium docens eos 
vivere, de quibus dicitur : Midtitudinis anfem cre- 
ihiifiinn erat cor uiium ef anitna una,nec quisqunm 
aliqnidsnnm esse dicebat, sed erauf iUis omiiia 
communia. 



RX MSS. 



c 



ANNOTATA. 

a Cfr. Commcnf. prBv., >ium. lO.Haiic Vitam iu 
Comment. przev. passtm Passioiiem parvam appel- 
hrvimiis. 

b Cfr. Comment. prxf.. nnm. 07. 

CAPUT SECUNDUM. 

JudaH)runi conversio lontota. 
Lueius puor a palro nocalus. 
S. Austromonii marlyriun» 
ot sopultura. 



„cia:i Per idem vero lempus non modica Judaic^e 

remonio gentis agmina in urbe Arvernica videbantur esse 
orfe,,, diffusa. Sed et antiquus hostis. videns sibi periisse 

iintliir, 



E 



quos per fanuilum suum Austremouium Dominus 
adquisierat, et dolens innumerabiles populos pcr 
ejus pr*dicationem de suis fuucibus extruhi, tuto 
suo illo antiquo conamine suae artis apodixen ' 
pcrfidam gentem hanc in virum Dei conatus est 
exercere. Venim cum beatus prtesul hunc infe- 
licem populum propter piaculum in Salvatorem 
commissuui umltis increpalionibus argueret . 
atque ex divinarum scripturarum auctoritate 
ostenderet pro salute gentis humaiiai de cnelo 
puuidescendissead terras el iuearnatum de Spi- 
ritu Sancto ex Maria Virgine , isdem perfidus 
populus nullo modo ei prEebebat adsensum, nec 
solum de quibus eos monuit ex incredulitate ^ el 
duritia sui cordis poenitentiam non egerunt, sed 
insuper in ejus necem apertis persecutionibus 
conspiranl. Quod saucti diu discipuli perspicaci 
curiositate animadvertentes , indicare student 
magistro quod isdem nequam populus de ipsius 
iiiteritu tota mentis aviditate pertractaret, dicen- 
tes illi : O fer rjuaterque beate dominc pater, num 
iipioras hujus vesanx ge.nfis Jndaicm pcrfidiam in 
fui f/rassari ^ perniriemY Cfrte quidem fafeinnr, 
id palam sit tihi, noveris linnc c.mtnm malignum 
suift machinationihus dolosis pate.rnitatem tuam 
ocius e.rsfin(/uere velle et, si fas sit, nomen tmmi 
fundifns a viventdms aboleri velle. Cnde nt tni 
cnram agere magnopere digneris , sancte pafer, 
oramns, quui in hnjus insanissimx gentis dolos te 
incidere rafde pertimesciinns. Novimus quin qnl 
cwli terrsqiie recforem carne visihili mundo appa- 
rentem interficere non sunt veriti , forte nec tiim 
miserehuntur revercnda- senectuti, et te .■^ancfo 
pafre erudiente didicijnus quia in occasn honi pa- 
storis magna exstat ruina subjectas plebis. Quod 
nehuic innnmerahdi popidn per tnam eriiditionem 
Domino adquisito provcniat , magna sagacifate 
tnam paternitatem providere congrnit. Queb cum 
vir Domini a discipulorum ore mente tranquilla 
et vultu alacri hausisset, sic demum ora resolvit : 
FeVix, inquit, hujus famm relatus, si ad dictorum * 
fidem proveniat effecfns ; opfimumque est pro 
Christo hujns corporex molis suhire dispendium 
si ex eo pervenitur ad felicissimum supernx beafi- 
tudinis immarcescibUe In-arinm. Nam, quod fateor 
nf palam sit omnibns , sciafis me pro Christi 
Domini timore imiumeras velle perpefi cruces, 
horrendos quoqitc heUuarum amplecfi hiatus et ^ 
iminmera tormentorum gencra , quonsque vitalis 
fiatns deficiat, non timere; maxime cum amplecicn- 
dum sit eornm doH^ occnmhere qni in Domini Jesn 
nece manus trnculentas injicere non timuere. Popu- 
Imn autem suumdeificu Omnipotenfis clcmentia sua 
ineffabili providenfia ubique circnmteget ^ et mise- 
ricordia qna enm volnit revocari a tenebris ad se, 
qui est vera Inr, fine fenns non desisfef tueri et 
conservare. Oumibus quoque indesinenter nionita 
salutis suggerebat. ita inquiens : Filiofi, sufficiat 
unicuiquc hactenns sna exercuisse studia et sut 
in volupfatibiis deserviisse; reliqunm superest ut 
qiiod quisqne vivit, Deo et non sibi vivat, qiii reddi- 
turus est secundum opera sua unicuique. 

1*^ HiEcethujuscemodiverbacumvirDoinini gmmlatus 
fdiis ciuos in Christo per evangelium genuerat, '^^i^^ 
tranquillo ut erat semper vultu oreque venusto 
perorasset,coeperunt discipuloruiu mcntes magno 
moeroris pondere priEgravari.cernentes eum insi- 
diantium laqueosetminas plus nppeterequamfor- 



Num. 9 - > cod. meriUs.— ^ ita fo,-r..p,;,is cnthedram. tia^saie. w- "•; 

Num. 11- — ' sic cod. - -cod. incrudelitate. - ^ coii. tegeiet. ^ 

Novembris Tomns 1 



midare. 



VITA SECUNDA S. AUSTREMONH EPISGOPI. 



KX MSS. 



B 

Martijriiim 
Lucii pucri, 



et deiudc 

ijjsins 

S. Auslremo- 

nii. 



58 

midare. Qxios intuens inquit : Cur, carlssiini, iiiihl 

soUto triMiore>< effirimini? Xum arhitramini me 

pro Chrtdi Dominl auiorecntawinis mjonem per- 

tinmcere ? Scitote quia pro eo cunrta quai a qnovis 

laforc ^ possuiit excoyitari ^ suppliria, suni paratus 

jm-ferre.Si enim Chrislum Dominumoportuitpati 

H ita intrare inghriam mam,quis cffo sum qui pro 

eopati recumn ^ ? Vtinam rd idoneus sim disci- 

pulorum ejussequi vesti(/ia, qui per ampla orbis 

spatiavariasuntperppssiformenta. Non est ennn 

servnsma/or doinino suo, neque discipulns major 

eo qni misif Wum. Quilius vevbis aniniiequiores 

effecti, pritstolabantui- euui quotidic adversus 

nefaudissiinam gentcui dimicantem et eloquia 

salutis more vehemcntissimi torrcntis cvomcn- 

tem, quse quidem aliis erat odor viti^ ad vitam, 

non credcntibus vero lapis offensionis et pctra 

scandali ; numimineque regio septus, Christum 

omnimodis non desfitit palam praidicare, utpote 

quem scmper orc ac mente gerebat et cujus 

tamulatui indesinenter inhcerebat; et quos ab 

eommprava revoearc potcrat synagoga,coufestim 

salutifera respersos unda universorum Domiuo 

subdcndos sancta aggregabat in aula. 

I3.Unde factum est ut cujusdam ex proceribus 

.ludaiciB plebis filium ^ baptismi sacramento 

lotum populo sociaret fidelium. Fiunt ergo nota 

patri JudaiO quje a beato Austremonio fuerant 

gesta, suum utique fllium lavacro salutari rena- 

lum. Quam ^ ob rem ejusdem genitor amarissimo 

commotus felle, etultraquam credi potest aegre 

fcrens, multitudine suib geutis agglomerata ^ 

veluti olim ad Domini Jesu necem cucm-rerant, 

sicitidem nunc ubisanciusDomini degebat pari 

voto eademque pcrliuacia ctfcratus adcurrit , 

filiumque suum qui viro Domini indissociabiliter 

adhi^rebat arripiens. in puteum qui nunc usque 

permanet pertinaciter projecit. Beatum vero 

Austremonium antistitem temerariis manibus 

pariter aggredicntes, muUis verbcribus diversis- 

que suppliciis diutissimeaffecerunt;cumque inter 

hffichostiam jubilationis et gratiarum laudes 

Douiino infatigabilitcr offerret, tandem cum capi- 

lis multatione decorarunt. Ad cujus protinus 

egressum animse fiunt obviam polorum catervte, 

et dulcitcr hynmizantes ad superuie curige sena- 

tumovautem admittunt, consertusque apostolo- 

rum choro, martyrii palma laureatus, quorum 

exstitit in mundo imitatoret collega eximius. 

quani prasclaram meritorum vicissitudincm con- 

tulit arbiter «ternus huic sanctissimo martyri, 

qui videntibus cunctis {Ethereum penetravit pala- 

tium, regnaturus cuin eo in a^ternum. 

14-. Impiorum denique phalanges adhuc inpre- 
tiosum Domini martyrcm Austremonium saevien- 
tes, ejus venerandum caput post parvuli corpus 
in puteum projecere. Sed is cujus moderaiiiine 
seculorum ordo dccurrit, suorum ubique fidelium 
curam gerens, religiosos citissime preeparavit 
viros qui et pretiosum caput et parvuli corpus ab 
aquoso eruerent domicilio et meliori rccouderent 
niausoleo. Sublato itaque a puteo magni pretii 
thesauro in ccenobio ' Incioderense, quod idem 
inartyr Domini olim construxerat , utrosque 
favente Domino locare decrevemnt. Quo peracto 
tanta coeperunt micare ad hujus egregii niartyris 
loculum insignia virtutum quanta nullius valet 
effari lingua viventium. Nam et ex aqua putei 
illius quo sanctum corpus est projectum multi- 



D 



E 



C 



tudo languentlum fidelitcr lianricns menlissancti 
viriab onmi cruebautur incounuoditatc, optatiE- 
que reddebantursospitati.Singulis quoquc amus, 
eodem die quo beatusmartyr relinquens terrena 
penetravil siderea, ejus putci lympha ab mns 
supergrediens sua mirabiliter videbatur hume- 
ctarc ora, largifiuam et quasi superinundautem 
'^ancti martyris dcsiguans virtutem. 

\o Patrato itaque hoc scclcre Judin, ccppit 
odium christiaJiorum in eos vehemcntcr cbulin-e, 
tautaque eos infcslatione ccepcrunt mipetere, 
variis eos suppliciis afficientcs, quousquc proprns 
sedibus eliminali suffi habitationis cxtones eih- 
cerenlnr : ita ut no unus cpiidem in omni rure 
Arvernicovelutiinaliis nnmdi regioniljus habi- 
tare sinatur usque in prteseus, cougruam meritis 
illorum Domiuo vicissitudinem rependente. Qui- 
bus ad nihilum redactis, ca-perc religiosi vu-i, 
divini amoris zclo fervidi, eumdem locuin quo 
sanctum martyrem tumulavcrant suiumo cum 
honorevenerari, multique cx longinquis rcgioni- 
bus adventantes magnis cum muneribus beati 
martyrisAustremoniicxspectabautsuffragia,cujus 
ope freti et munimine fulti,quacumque incommo- 
ditate dctinebantur eruti, sani et alacres ad pro- 
pria reverlebantur. Factumque est ut, quamdiu 
populus superstes fuit qui signa et prodigia beati 
martyris viderant et nota mente recolebant, 
sepulcrum illius etmagnis nitescerent donariis et 
plurima totius vulgi frequentia veneraretur a cun- 
ctis. Quos e scculo excedentes pluribusque jam 
annis evolutis refrigescente caritate, ccepit isdem 
locus frcquentia hominum destitui et paulatim a 
pristiuo lionoris statu annullari. Et licet non dubi- 
tareut bcatum martyrem eodem loco manere,non 
maxiuuuntamen ei exhibebantvenerationisfamu- 
latum, quousque illmn vis divina eo transfcrre 
decrevit quo nunc decenter quiescit humatus, 
favente regc reguniDomino,cui est bonor et gloria 
in secula seculorum. Amen. Explicit vita vel 

PASSIQ BEATI MARTYRIS AuSTREMONII. 

CAPUT TEHTIUM. 



Revelatio corporis S. Austremo- 
nii. Duplex translatio Vulvi- 
cuni et Mauziacuni. Miracula. 

Ue translatione jussu regis ad locum mau- 

ZIAGUM ET DE MIRAGULIS IPSIUS PB<EFULGENT1BUS. 

Post longicva annorum curricula quo gloriosus 
martyr Domini Austremonius con^umniato inar- 
tyrii agone in lciodorensi ccenobio diutissimc 
quievit humatus, placuit divint^ majestati nmndo 
palam facere quautas virtutis csset isdem inartyr, 
cum eum ab eotlem loco transfercndum decrevit. 
Per idem tempus regebat Arvernicie sedis cathe- 
drain prcesul nomine Cuutinus, qui in suo diaco- 
natu prius eamdem ecclesiam ubi vir Domini 
quiescebat gubeniavit. Igitur dum nocte quadain 
inlcctulo cellte su^e, quae huic basilicse adhierebat, 
decumberet, audivit psallentium quasi parum 
resonantibus vocibus; et continuo surgens vidit 
templum magno splendescere luuunc. Obstupe- 
factus namque aspexit intrinsccus; erat enim 
cellula illa iii suporiore contra fcnestras teinpli. 



Jiifiiti 

e.rjnthi. 

S. Austreino- 

nnsepulenim 

inirttciilis 

pritfs celebre, 

deinde 

m't/lectum. 



Reliquim 

S. Auslremo- 

nii, agente 

Cautino, 

rursus 

honoratm, 



Nmn 12. - » forsanliaove, ut in Vitu terlin. - ^ cotl Num. 13. - > fidelium. - ^ cod. quem. — ^ cod. agglo- 
e.xcogita. - ^ rorf.recusam. remeiaU.- Nom. U. - ' (i. c) vod. incendio. 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



59 



B 



c: 



Et vidit, pI etco circu lumiilum multiludo alba- 
torum. teuentium cercos et psallentium. Quod 
diutissiuip cernens, cum discessissent. statini 
facto mane jussit tumulnm cancello vaiiari prfe- 
dixitquG reverontiam illius. Ex hoc eniui frequens 
oratio super tumuluiu fimditur et auxilia antisti- 
tis impelrantur. 

17. Ig:itur Waudalica porsecutione ingruente '. 
urbes pluriuige per Galliaui dirutee fuerunt ; cujus 
persecutiouis tempestaleui prfpclara urbs Arver- 
nica vitaro non valuit; nam ot eadem pari modo 
est eversa. Sunt hactenus iu moniiueutum auti- 
quiB nobilitatis ruince aedificiorum, parietinis 
maceriarum exstantibus. Ecclcsiis quoquo ubiquo 
depopulatis, contigil eumdem locum quo sanctus 
Domini erat voneratione hominum privari. Unde 
divinitus Arveruorum prresul ammouitus, adgre- 
gata utiiusquo soxus - plebe non modica, adiit 
locum quo sanctissimum corpus quiescebat,jun- 
ctis pariter monachorum clericorumque cator- 
vis. Supplicata itaque Altithroni clementia, cum 
jubente prsEsule urna ubi sancti martyris artus 
quiescebant aperirotur et exinde sanctum corpus 
levaretur, tant^ suavilatis odor inde oxortus est 
ac si aromata et balsama ibi aspergerentur, in 
tantum ut omnes faterentur eum paradisiaco illo 
nectare dulcedinis perfrui quod sponsa postulat 
Iffitabimda : Trahe me, inquit, ^osi te; cwremus in 
odorcni HHf/ucnfonnii fiton/w. Levautes itaque 
sancti martyris glebam cuin hymnis cantantibus, 
advexernnt ad coenobium qui vocatur Vulvicus, 
ubi beatus martyr ot pontifex pr^fatus * jacet 
humatus, ot juxta ipsius bustum sanctum marty- 
rem Austremonium locandum decernunt. 

18. Cumque inibi ejus sancta membra diu quie- 
vissent, nolons divinitas geminum docus Ecclosi^e 
suse, haec videUcet duo magna hmhnaria. unius 
ioci contineri angustia, placuit itoruin divin^ 
majostati sanctum martyrem ab eodein removeri 
Ioco'.Estlocus antiqua nobilitate eximius.ab urbe 
Ai-vorni docom milibus distans, vocalnilo Mauzia- 
cus, ubi non modica uionachorum caterva spiritali 
theoriae illis diebus operain dabat. Ferobat ^ 
autem tunc tompus isdom locus insigno nominis 
beati Petri apostoli, pariterque sancti niartyr'is 
Caprasii coutinens pignora; sod postquam Deo 
favonto ahnus martyr Austremonius illuc est 
delatus, transiit ad ^ nominis * gloriam ipsius co?- 
nobii vocabulum. Cujus ccenobii rector bonae 
menioriiE Lanfrodus illis erat in dicbus, qui inito-' 
consilio cum subdito *^ sibi ^ monachorum grege 
adieruut pariter Doinnum Pipiuum rogein Aqui- 
tanife, unanimiter eum exorantes quatenus eis 
aliquem ex prinioribus sanctorum inartyrum 
Arvernte civitatis ad suum monastorium tiaus- 
ferro liceret. Rox vero precibus aureni semper 
accommodans, dictis petitionibus eorum assonsum 
prtebere judicavit, ot non post multum Vulvicum 
adiens *, de sanctoruiu corporibus illic tumulatis 
sciscitatus, didicit boatum Austremonium doclo- 
rem et uiagistruuiArverniciruris oxstitisse etojus 
incolas ad fidei rudimenta convertisse. Quani " ob 
roiii petitionum reminiscens inonachorum, divino 
lactus spiramine, sicut Sapientia protestatur : Cor 
re(/is in niniiu Dei est, et qaonunqiie volnerU 
vertef Hlwl, celeri nuntio tratribus jubet ut quan- 



clarescit. 



E 



tocius properent et cum ipsius juvamine beatum ex mss. 
deferaiit martyrem. 

19. Qui statim ciim ingenti oxultatione festi- uhimhaculis 
nantes ot ad iudicium regite auctoiilatts Josep 
ipsiusregisapocrisiarium 'secum habentes,noctem 
illam pervigilom ducunt, et sanctissimi martyris 
thecam reserantes, sanctum ojus corpus ad trans- 
foroudum educunt. In crastinum ergo phoebo suo 
jubare arva ubiquo inlustranto, rox prEefalus 
cum suo comitatu. ^ Ia*tus adcurrit, et onmes cir- 
cumquaque ad fmos, qui por totam regionem 
occurrere potuorunt, imanimos advonere ; aufo- 
reutosquo inde sanctum martyrem, cum plausu 
ot alacritato populorum iilud deforebant. Rex 
quoquo ad instar rogis David.qui olim ante arcam 
Domini ludobat, Ifetus ante sancti martyris exe- 
quias exultabat et ejus sancta membra propriis 
immeris evehebat.Erat autem hiems;cumcfue Ifeti 
et alacres iter agerent, subito tantfe densitatis nix 
coepit elabl ut totius torr;e suporficiem operiret, et 
quod est mirabilo dictu. por onuie illud itineris 
spatium quo sanctum corpus vehebafur, nihil 
nivis cecidit. Omnes quoque fegroti et ii quibus 
natura lumon nogaverat, qui sancti martyris locu- 
lum tangere meruerunt, et hi gressibus receptis 
incolumes sunt offocti, nocnon et isti optatfe lucis 
sunt effecti compotos.Denique paulatim augeban- 
tur agmina populorum usquo quo ventum est ad 
cocuobium Mauziacensc, ubi Domino favento 
cuin magno est decore locatus, ibiquc hactenus 
tanta ejus vigent beneficia et virtutum per singu- 
los dios incrementa, quanta nullus valet explicare 
lingua: qute si scriberentur per singiila. a pluribus 
dicerentur apocrypha. 

20. InCIPIUNT E.IUSDEM MIR.^CULA ' SANCTI AUSTRE- 
MONII EPISCOPI ET MARTYRIS POST TRANSITUM " «. lusi- 

gnia mirandorum actuum gesta, quee divinitati 
placuit ostendere per gloriosum martyrem 
Austremonium, Ai-vernicre gentis prfEsuIem 
atque doctorem, in coE-nobio Mauziacensi,quoipse 
humatus quiescit, nostrse non est facultatis 
retexore, quia humauEe capacitatis vires exce- 
dunt. Nam rerum opifex Dommus, qui nullius 
eget laude, post ipsius sanctissimi agonis trium- 
phum in prsefato loco admirandas admodum 
peregit virtutes ad comprobandum sui fidelissimi 
testis meritum, simul ut et humana ratio inde 
percipiat supe utilitatisjugiter omolumentum unde F 
virtutum cernit indoslnonter oriri iucrementmn. 
Illoruni sane sanctorumobtontu apud majesfatem 
.summi Dei nosmuniri credimus in terris in qui- 
bus sic ovidenter nitoscunt prodigia virtutis ^. Erat 
igitur ■* vir nobilis quidain '^ genoro ex torritorio 
Turonico,qui uifandae pestisquatiebaturdcemone. 
Qui a caris et notis in basilica beafissimi Martini 
opiscopi Turononsis doducfus, ab eodem est 
dEemone iiberatus. Sed exiens fortur clamasse : 
Qui,i hnJHS sancti inerifls expeUor a te, scius fe iie- 
rnin rnu/eliore spirifn invaOenfhan, a quosidenuo 
liberarl •* vohieris, vade Arvernis, ad inonasferiim 
Manziacim, quo beatus ' Ausfrenionins marfi/r 
qniesnf, et envi titSi sahitis restitutorem ^ esse 
coqnosce. Cujus vocis oifectus continuo subsecutus 
ost, atquo ab atrocissimo correptus " dfEmone ad 
prtEfatum locum quo pestifer spiritus eum ire do- 
cuerat pergens, basilicam sanctissimi intravit 



Enert/iimp- 

iius 

Ilberatur ; 

a 



Num. 17. — ' cod. intruenle. — ^ cod. xesus. 

Num. 18.— 1 co(f. locum.— ""^ cod. serebat.— « corf. adque.— 
* ii, coiL i-epet. Iransiil ad<iue noniinis.— ^ cod. iniUo.-" m/. 
subilo. — "J cod. suhiti. — '^ cod. audiens. - ^ cod. queni. 

Num. 19, — 1 cod. apociisaiiuin. — - cod. comitalus. 



Num 20 - ' miiaculi B.-'- (inc.-trans.) incipit texths 

UBIU Mm.VCULO«tM V. L. - ' ^:XPUC.T TEXTUS mcPlT 

UH.B MmAc.LOR. « odd. V. L. - *om. V L - -> v. n . q ) 
^^ ^. n. r. L. - " li]'eia.e /;. - ' om. I , L. - « restitu- 
toruni B. - ^om. B. . 

martyris. 



60 



TX MSS. 
ET IMPR. 



nautDititr 
iiifinn Hs, 



pedibus 
cotitractits, 



B 



mitlier cxca 

rum aliis 

tHbm, 



treit ficci. 



iliio viri et 

totiiicm 

m itliere--^ 

chiufli. 



Paii itentitt 

cincuJiim 

fcrreiim 

apudsepul- 

crttm S. 
Auslremonii 

t/insilit. 



martyris. Ante cujus tumuluni cuni aliquanidiii 
jacuissct, diBnioniacuni virns cuni niisero cvo- 
mens cruore, sanae menti redditus est; ibique 
triduo ijratiarum actiones Domino persolvens 
et beatum Auslj-fniouium suuni liboratorem 
asserens ^°. ad propria repedavit, 

2I.Nec illndsilendmn roor quod eodem tem- 
pore per boatum Austremonium gostum est. Fuit 
quidam homo ' nomine Aldegeus, gravi memljro- 
rum inconnnoditate detentus, nnllam sui habens 
valeludinem eorporis per ajnios quinque. Affmes 
itacjue sui et parenles ad basilicam sancti marly- 
ris eum advehunt -, et cum eo totam ducentos 
noctem porvigilem,virlutem adesse scntinnt niar- 
tyris. Nam sospitati redditus, qui ulienis fuorat 
evectus humeris, reversus est grcssibns propriis. 

22. Haud dissimile contigit iisdem in diebus 
miraculum. Erat qnidam liomo vocabulo Hilde- 
bertus, qui pedum dobilitate nmlctatus gradiendi 
funditus amiserat usum. Delatus est crgo ante 
martyris venerabile sepulcrum ; quem supplici 
conalu exorans ut sui niisereretur, adfuit propi- 
tiatio divinitatis, receptoque pedum robore inco- 
Unnis stetit. et cum ingenti alacritate publica voce 
laudans martyrem sanctum, ad propria est 
reversus. 

23. Snb eodem lere tempore adilt limina jam 
dicti gloriosi martyris queedam nmlier vidcndi 
privata olficio; quam comitatus est quidaniclau- 
dus eum duabus ' ejusdem sexus fominis non 
impari gressumn " debilitate mulctatis ^. Deducti 
ergo in basilicasanctumquemexcelsis proclaman- 
tes Austremonimn. adfuit divina clementia nexus 
solvere miserorum. Vultu * namque, quem diu- 
tina ^ depresserat caecitas °, in kicem commutato, 
gaudens mulier circumcirea oculorimi orbes vol- 
vebat, et qui aliorum viribus fueranl evecti,redin- 
legralis basibus pedum, ovantes huc illucque 
cursitabant, sicque redierunt ad sua. 

24. Adducuntur itidem tres cceci, qui diutina 
caecitatis caligine depressi, a ' magnarum opum 
affluontia ad exilem erant Inopiam delapsi, unus 
quidem sexus masculini, duo vero feminei ; parl- 
que voto Altithroni altis voeibus exorabant cle- 
mentiam. Quorum gemitibus divinitati annuere 
libuit, et ut cunctis patescerot martyris meritum -, 
atra depulsa caligine inlustrantur videndi jubare. 

25. Eodem die advehuntur duo claudi cum 
duabus feminis ejusdom invalitudinis ad preclari 
limina martyris '. Cujns ut inlroierunt ^ atria ^, 
deific^a faciente clemenlia,adoptopergondI robore, 
alacrlter cursitandorepedaru)it ad propria. 

26. Pr^torea aliud factuni diotu ' mirabile quod 
SEepedictus martyr pereglt, silendum non puto-. 
Beatum namque Petrum apostolorum principem, 
quem Deus a^theroEe custodem deputat ^ aulae, 
cunctos curare posse Ianguidos*nemo-^san« men- 
tis ambigit.Quidam itaque poenitens Romam adiit 
beati Petri suffragla potiturus, utraque brachia 
ferrovincta habens; antc cujus conspectum vel •■' 
sepulcrumeum cernuus exoraret ' Onmipotentis 
misericordiam, illlco ex sinistro brachio ferrum 



VITA SECUNDA S. AUSTREMONII EPISGOPl. 

nutu di vino disruptum est^ et ex eodem sanus effe- 
ctus est. Sequenti vero noete facta cst vox divini- 



D 



tus ad eum hujusmodi : Snrf/nis vade Arvertih /n 
GaUiaiii,et perquire locum Mau^iacum vocahulo 
quo marfijr Austreinonius humatus quiescit; quo 
(luiii aflv€/icris,alterius hrarhii sunifaicm rccupe- 
rfy/^/A-.Quiconsurgens fostino Arvernis venil, et ad 
jam dictum ca?nobiuin jussionis divinje haud " 
segnis exsecutor pervonit. Ubi dum ante corpus 
bealissimi viri sua vota persolvcret. repento ab 
illius bi-achio fcrrum procul exilivit ^**, et optatam 
recepit sanitatcm. Unde claret martyrem san- 
ctum " in illo '^ superna; curiai senatu visionis 
divinoe non dissociari a beato Petro in beamine, 
cui concors fiiit in pcenltentis reddenda sanilale. 

27. Adducitur cx longinquo quldam da^monia- 
cus arctissimis nexibus catenarum vinctus, cum- 
que antc sopulcrum martyris sancli miseris ^ 
modis quateretur, inter i^Inrimos circnmstautes 
percunctatus ® est eum quidam monachus multa. 
Ad quem Ille hujusmodi responsum dedit : Quid 
mc inferroijasYtibi rnlninie respondere volo ; sed 
hocscito,quianoctetransactahie^Austremoniusanfe 
majesfateni * divinain (tdstabaf, sup2^^if'ii'>s pro his 
quorum corpora ve.care non desistinius, ut ab 
eornm (lominatione procul ejiceirmur. Tunc isdem 
Interrogavit eum horam suae ogressionis. Cui et 
Inquit : Scio quia inox nt sljnuin horse tertisb 
motum fuerit, ab hoc homine exibo. Quod et ^ ita 
factum est. Nam ut ad laudes Doo concinendas 
signum insonuit , ille pestifer spiritus , relicto 
hominis domicilio, vacuas recessit in auras *. 

28. Venerunt ' eliam duo ^ c«ci, ex multo jam 
tempore videndi juvamine destituti, poscentes a 
sancto martyre luminis donum. Quorum preces 
dlvina majostas exaudire decrevit. Nam sancti 
martyris freti meritls, iugata nocte et ingrosso 
die ^, qui venerant palpando rediere videndo. 

20. Venerunt cliam tres viri et dute feminse 
inmiundorum spirituum infeslationo vexati, beati 
mart>Tis Austremonii exposeentes suffragium ^ 
Vlrtute ergo divina meritisque sancti comwulsi 
sunt di^mones hominum relinquere domicilia et 
inhabitabilia hominibus avibusque expetere de- 
serta; saiiEeque menti redditi, gaudentes repeda- 
runt ad sua, 

30. Patratum est a Domino per gloriosum mar- 
lyremaIiudmemorabile'miraculum,quodminime 
censeo reticendmn. Quidam namque toto corpore 
lepra respersus,ad beatissimi viri tumulimi dedu- 
citur; qui otiam spiritu imnmndo tonebatur 
obsessus. Cumque - per aliquot dies ante sepul- 
crum sancti martyris excubaret cum sua con- 
juge et intorno gemitu supplicationls preces 
accumularot quatenus a gemina incommoditate 
liberari mereretur, spe sua frustraius non est. 
Nam meritis sancti viri expulso dremone, cutis 
quoquo por omnia recuperavit candorom; sicque^ 
utraque peste carens, adeo sibimet congratula- 
batur ut futeretur se nec ad proprium redire 
agellum, nec sacrum eumdem locum ulterius 
relictuium. Suggerente itaque sibi conjuge ut 



Dt£iiioniacus 
liberatus ; 



K 



cwci curati 



et alii (Imno- 
niaci ; 



vir a lepra et 

ah obsessione 

dsemonis 

sanatus. 



Nnm 20. - '» (s. I. a.) s. ii. 1. 1', L. 

Num. 21. — ' om. V,L.~- advenit B. 

Num. 23. — ' ducibus B. ^'^ gressuri V, gressus L. — 
3 niulclaUe B, V. — * vuUum B. — ^ divinn V, L. — 
" cffcitutis B. 

Num.24.— 1 ad/i — ^ (n). m.) nier. mart. V,L. 

Num. 25. — ' (I. m.) m. I. V, L. — ■^ intiaveiunt L. — 
3 ara B. 

Niim.26. — 'o«i, r. L. — • (s. n. p.) n. p. s. V, L. - 



=• deputavit V. L. ~ * languentes I', L. — f- nenon B. — 
« f, V. om. V. L. — I om. B. ~ ^ om. B. ~ ^ au B. — 
'"exivitii. — 'Mm.s.)s.in. K.i.— '^ (i-i-) nullo V.L. 

Num. 27. ~ 1 niisteiis B. — ^ peicunctatum B. — ^ om B. 
— + niaje^Lile B. — ^ om. B. - « aures V. 

Nam. 28. — ' veniunt I^ L. — Mres V.L. — ^ diei B. 

Num. 29, — 1 sumaf,'ia V, L. 

Num. 30, — 1 mirabile B.. — = duinque B. — ^ in add. V. 

reverterentur 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



o; 



A reverterentur suosque revisereiit parentes, poni- 
tus uon adquiovll. sod nhjiirfiata c;! rlixit •* : .Smc 
im fridito Domtno sanctoque niartiji-i pro luU-pta 
mnifate gratlarum persolvere vota, ei quod nobis 
(/einto risnm fitirit jirraffcnuts. Non anibi^o liunr 
siUiJE uientis exslili.ssf homineni, qui nialesua- 
(lonti "^ uxori non credens, magis elegit StUicLum 
ma^niificfire martyrem pro impensa sauitato 
quam " rursus seculi se impiican' actibus ^. Biduo 
ergo in bono * permanens voto, tertia die ingru- 
ente ^ bae bice privatus ^** esl el auima ejus Iseta 
de pr;tmio efTecta est". 

a 31. Quoniam propensioreni fidem eisdem ope- 
rilniP ' aceomuKjdamus qiue oculis iutuendci diju- 

'■ dicamus quam illis quiK auribus audieiido vix 
credimus, nunc adgredianiur ea quae per beatum 
martyrem Austrenionium exspectatione di}?na ^ 
coram posili ficri vidinius. Vonit namquo a 
ToIosauEe gentis climate quoedam puella nobili 
edila prosapia, cui lumou natura nefravit ' iu 
lantum ut, secundum illius evaugelici Cfeci 
nati sed a Dommo per linimenta * luti inlu- 
luinati tigmentum, vultus iliius ^ puellae non 

^ solum tenebrosus esset ^ sed nec palpebrarmii 
vestigia quo oculornm orbes esse debereut 
significaret. H^c ergo ducentium ' manibus 
Mau/.iacensis basilicce atria ingressa, ante beati 
Austremonil mausoleum se poni debere " rogavit. 



In sinistra itaquo parte cancelli quod cui-vatura 
macerije iegitur tolam noctem pervigilem 
ducens, ante pullorum cantum seusit ad se acce- 
dere " virum vultu vpuorabilem. manus sibi per 
faciem oxtergonlem. Cumque oculi illi reforma- 
rentur dextroquo ad i)lenum redintegrato sinisfer 
perficeretur, subito quidam janitor illic quieseens 
nbscoui fo?toris '" miserum emisit sonum. Quo " 
sanctus provocatus abscessit, minorque inventus 
est ocellus dextro. tanien perfecte vidons. Exstitil 
in testimonium rei gostfB sanguis ab ejus genis '- 
elicioiis, multo tempore ostestans ^^ parietem san- 
guineum. Erat vero nomen puellfe Karissima ", 
percuuctabalurque omnes *^ cujus stigmalis idem 
ossent '^ totius essentiEB prorsus iguor;nis spe- 
ciem. Expi.iciuNT •'. 

ANNOTATUM. 

a A nnmero 20 tnl finein Vitx eadfin leguntur 
ar in Libro miraculorum qiii poi^t Vifam tcrfiam 
S. Aiistremonii dnpliccni translatinneni exciptt. 
Qiiare codiciini Brujcellensis ef Vaficani, sinnil 
d editionis Labbeanx collatione hir facta, varian- ^ 
tes lecfiones cxhihemus, signantcs codiceni Brnxel- 
leiisrni littera B, Vatirannm V, editionem vero 
Labbcaiiain L. Detextu Vaticano et Labbeano cfr. 
ipix staiiin ante Vitani tertiam dicuntur. 



EX USS. 
KT IMPR. 



VITA TERTIA S. AUSTREMONII 



AUCTORE ANONYMO. 



c; 



Hanc tertiam S. Austremonii Vitam, quam commentando a reliqiiis dnahus distinxinius nomitie 
Passionis maxinix, edimus ex codire ins. Vaticuno reyinai Suecia! n° 486 (in Comment. prcer. nuni. 20, 
inendose scribifur nunterus 420 pro 48()), nteinbraneo, folio paroo. Exaratus est sevido IX; quare 
auctoribus Ilistoriai litterarix GalHarum, tom. XV, p. 021, lianc Passionem seculo XII fribuentihus, 
consentire neqnimus. Porro qiiuni codvx anferiore parfe ahlata jiroloqum Jinjiis Passionis mutilum cxhi- 
beaf, eumdein pr3;p'f/innis ex codice Parisino bibliotJiecx nationalis, signato «" 5365, meinbraneo, folio 
niaximo, ser. XII, qni integrain Passionem exhibet, demptis versibus intercalarihtis prxter unum aut alfe- 
rum et tota ea parte tpm inripit a versibus iinin. 26 additis. Codicis hujus rarianfrs lerfiones perpetuo 
annotantur una cuin onnantibns lectionibus codicis Lirinensis ecclesix, editi apud Labbeum, in Nova 
biblioflicca mss., toin. II, p. 482, absfpte dicto prolotjo, sed cum versibus. Codicem veterem esse dicit 
Labhens, sed aifafrm nfm indicat; qnam nidlo modo indafjare potuimus. 

Coflicem Vaticanitni sitpiamus numero 1, Parisinuni nuinero 2, edifiouein rcro Labbeanain nuinero 3. 



PROLOGUS a. 



V 



InCIPIT PKOLOGUS SANGT! PhJ:JECTI ' IN P.4SSI0NEM 

sANCTi AusTREMONii. — Guni rector seculorum inef- 
fabile sua dignatione perounti mundo subvenire 
dignatus est jniserendo ipse pn^scius futurorum, 
sic idoneos spons® suse intemeratae, videlicet 
Ecclesije, decrovit ordinare pastores qui ot rena- 
tos in Christo adoptivos filios immortalitatis uuda 
abluerent et divinl verbi nectare eorumdem 
penetralia irrigarent , vel cum iniminens dira 
sfevientium detonarot procella, ad pii agonis 
incitamenta provocarent et ipsi ecclesiarum pro- 
vidi rectores in ovilo Cbristi insegniter excu- 
bantes, tamquam iodificati super fundamcntum 



apostolorum, insignium verborum spiculis corda 
rebolliuiu jacularout-, quatenus protervos demul- 
cendo et uiites ad potiora incitajido, cum innu- 
meris agminibus atria perennis vitai felici trans- 
migrationo merercntur penetrare ; quod non 
solum verissimis assensiouibus astruendo. verum 
etiam copiosis prodigiis coruscando, ad cujus 
aivi felicitatem toto nisu sequentes inhiare debe- 
ront cvideutibus patefecere miraculis. Sed et post 
mirabilem^Christiadscensumadccelostantavirtu- 
lum congerie iideni fundatores ecclesiarmn in 
SEeculo immicuere, leprosos curando, CEecos illu- 
minando. jiaralyticis gressum reddendo, exani- 
matos vivilicando, ut veridica Domiui sontentia 
in cis implota sit dicentis : Quicredit in me, opera 



VITA TERTIA S. AUSTREMOMI EPISCOPI. 



KX USS. 
ET IMPR. 



B 



e septuaginta 

diwhus 

Christi 

discipulis. 



qua; ego facto ef ipse fackf. Ex quorum collegio 
alnius Domini Austronionius toto orbe noniinan- 
dus, velut lampas lucidissimus , parles Gallia? 
illustrat et, ita est fatendum, suarum fulgoro 
virtntum ipsa reverberat astra, deitica favente 
clementia. Qui rite in orbe tali vocitatur noniine, 
quia sicut flanto austro pruiufo et frigoris auste- 
RiTAS liquoscit, ita isdeni martyr Doniini, a par- 
tibus RomaniEe climata adiens GalliEe, innume- 
rabiles infidolitatum niachinas suo pcritissimo 
eloquentia? porfodit spiculo, et superfluas orro- 
rum frivoiositates suo vjmefocit oxemplo et 
documonto. Qufe quamvis sint tnni magnifica ut 
exiguitatem huniani sensus vldeantur oxcedere, 
tamen ne ex toto silentii carcere tegi videantur, 
etsi ejus praeconia idonee non valomus eloqui, 
vol tonueni sermonem dovotie plobi auribus ten- 
tcmus inforro, quia maximus fructus ost audien- 
tium * athletarum gosta revolvore. Explicit pro- 

LOGUS ^. 

Conditor excelsi residens in culmiuc coeli 
Emicat in sanctis, jugiter laudandus in ipsis, 
Quos et mirificis murido radiare Iriumphis. 
Inter quos renitet viitutum lampade vernans 
Ma^ificus marlyr Austremonius orbis, 
Qui meruit pasci divini dnnrmate verbi; 
Diseipulus Cliristi de se|)tuaginta duobus, 
Cujus clara sequens certamina lectio narrat. 

ANKOTATVM, 

a Huncprologum damm, uijam diximm,ex€od, 
Parlsino. A^nid Labhenm omnino omiffitur prdder 
versus suhjuncfos; in rodice Vaficano fere fotiis 
deesf, depcienU primo folio, ifa ut exordiatur in 
media voce [exijguitatem humani sensus... 

GAPUT PRIIVIUM. 

S. Auslrenionii missio in Gal- 
liam. Labores aposlolici in 
Arvernia. 

IkCIPIUNT GESTA ET PASSIO SANCTISSIMI AuSTItE- 

MONU PRiMi Arvernorum pontificis. — Iniperatoris 
aetorni moderamine universa rognorum sceptra 
regente , postquam ejusdem Filius Dominus 
nosler Jesus Ghristus carneam formam, quam 
pro nostra salute assumere est dignatus, potentia 
qua docebat super coelos evexit, sancti * apostoli 
per quatuor terrfe plagas se diffuderunt, et se- 
ptuaginta ct duos ejusdem Doniini nostri discipu- 
los, qui jam, sicut sermo rofert ovangelicus, ab 
ipso electi fuerant, paucos scilicot operai-ios ad 
multain niessem et toto dilatatam - orbe quasi 
agnos inter lupos, pius ut ipsorum eis jusserat 
magister, direxorunt. Ante gloriosissimam nam- 
que ipsius Domini nostri passioneni eis fuerat 
jussum ^ no in vias ■* gontium ireiit et ne ipso- 
rum civitates ^ intrarent.At postquam Judeea, suo 
immanissimo scelere fcedata ot sua damnabili 
obstinatione ctecata, ipsius RedomptoHs ^ saluti- 
feram praedicationem et apostoioruui doctrinam 



funditus sprevit, dicens in sui.s filiis Domino : 
lipccdr (( nobls. et scicntiam viarum fitarum nolu- 
mns, isdem rerum omnium Domiuus, noininom 
volens periro, qui ideo venerat ut populis qui in 
tencbris ct umbra mortis sodebant lumon orire- 
tur justitiie, dixit eisdoni sanctissimis discipulis : 
Eunfes in mundum nuirersum, prxdicafe evati- 
f/elinm onrni creaturx. Qni crediderHel baptizatm 
fiierit, salrus erif. Sancti igitur aposloli ipsorum- 
quo jam dicti gloriosissinii socii cum ipso Douiino 
conversantcs ipsiusquo sanctissimo obtutu ' 
gaudentes, iiullatenus ab ipso corjiornli pra^- 
sentia patiet)antur ^ se separari , queni post 
modicum " teniporis in cffilis '" noverant exaltari. 

% Post gioriosam igitur Domini nostri ascon- 
sioneni postqiie Sancti Spiritus advcntum, beatis- 
simus Pctrus c/,princops apostoloruin ^ qui vicem 
Christi inter oos folicissimo geroro vidobatur -, 
advocans ipsos sanctissimos discipulos, humili 
preeceptione et duici jussione ut prteceptorum 
Domini memoros nou fierent segnes obauditores 
imperavit.et binos ad pra?dicandum,prout Domi- 
nus ante ^ eis jusserat, destinavit,et sua omnium- 
quo apostolorum bonodictione roboravit et pon- 
tificali honore sublimavit. Quorum videlicet 
virorum illustrium, qui singulis urbibus erant "* 
delogandi, hrec fuere nomina : Turonis dirigitur 
Gratianus opiscopus °, Arelato Tropliinus **, Nar- 
bonse Paulus, Tolosa ' Saturninus, Lemovicas 
Martialis. Arvernicam inter eos monarchiani 
Austromonius inclitus martyr post Deum susce- 
pit regendam. Ibi denique omnes, secundum Dei 
omnipotentis cuncta regentis dispositionem, pro- 
priam meritormn suorum sunt adepti vicissitudi- 
nem. Nam ex eisdem tantum Austremonius ac 
Saturninus, duo magna luminaria, per martyrii 
palmam assccuti simt aeternsefelicitatis coronam. 
Gratianus vero, Trophimusque et Paulus ac Mar- 
tialis, verbi Dei seniina ubique diffundontes,et de 
vasis iniquitatis innumerabiles populos sanct» 
matris Ecclesise gremiis reddentes, in non ficta 
sanctitateviventes,optatfBbeatitudinissunteffecti 
compotos. Et licet hi per passionis * agonem nec 
non et alii per quietis diuturnam confessionem 
priesentem sortiti sunt corporuni " motain, unus 
tamon vitse coelestis senatus eos pariter in aster- 
num retinet ovantes. 

S.Glorlosissimusigitm' Austromonius in numero 
septuaginta duorum discipulorum, ut supra jam 
dictum est, a Domino Jesu Christo designatus, 
ipso Domino prjT^dicante clarifica divini docu- 
menta magistoriisagacitordidicit, et quas gessit 
virtutum insignia praesentialiter vidit. Nam et in 
sacrEe coeniE convivio cum cconantilnis discubuit 
et novo mysticoquo mandato stronuus minister 
interfuit. De passione vero Domini cum ceteris 
condoluit discipulis, et gloriosa ipsius resurrectlo- 
nis ^ revelatione - subsequenter gaudero prome- 
ruit.IUa namque^benedictione sanctificari dignus 
fuit, qua ascendens in cffilum discipulis bonedixit. 
Angelorum etiain voces audiro gratulatus est * 
dicentium : Viri GalHsei, quid admiramim adspi- 
cientes iii crehim ? Sic reiiiet qnemadmoduin 
vidistis enm euntem iii ccelum.ln die quoque sancto 
Pentecostes ^ Spiritum Sanctum accepit cum 
ceteris discipulis, cujus intima unctio de omnibus 



D 



a S. Pelro 

cttm aliis sfx 

ejnscopus 

conserratus 

iii Galliam 

iniftitur, 

ft 



E 



mysteriorum 
vitx Domini 

testis 
oculatus. 



Prolog. — * pietiosa odrf. 1. — ''' om. 1. 

Nnm. 1. _io„,. 2. — s dilataudam 2. — ^f. j.) jus.fuer. 
2. — * viis 'i. — s {]. c.) civ. eorum 2. — ^ redemptione 3, — 
■• obtului 1. a. — 8 patiebant 2. — * modum '.i. — '<> ccelum 2. 

Num. 2. — ' (P. p. a.j pr. ap. Peli us 2. — ^ videhantur % 3. 



— ^omM.— ''fueraut2.— ^' o»i. 2. — " Tiopbiiuus 2. — 
' Tolosie 2.-8 passionem 2. — » corporis 2. 

Nam. 3. — ' iesuiTectione2. — ^ o»i.2. — ^ quoque 2. 

— • gnit. est aud.2. — ^^ Pentecosten 1, 2. 

illum 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



63 



A ilhiin (locnil ul inslnixit. in onini scienlia el 
doctrinn, stabiliens euni in fidei soliditate ct 
confiirnans in oinni patienlia et veritato, tribueiis 
illi lai-Liifliia rharismatuin munera, ac " clarifi- 
cans pahitari mnniticentia ot mirificali ditans 
virtiituni potentia. 

Hie '^ Domini inarlyr prieclaro luinine covdis 
Corpoveisque oculis meruit pie ceniere Ghristum. 
A Domino doininante quidem lienedicitur ipse, 
yunni |jeLit altapoli. cainern supeiastralevando. 
Quin etiam veniente die, cum Spiritus almus 
Itjni-' in ef(ivfiec(Hli descendit ab arce 
Et pcr aposloiicuni se contulilaymen honeslum, 
Affuit, emeritus ditari munere Christi. 

4. Venerabili.s igitur Dei cultor Austremonius 
parLes Galliarum ingressus, et comitibus prsefatis 
a se mutuo divisis, pancis tantum secnm comi- 
tando, quos a beato Petro discipnlos et socios 
accipere meruit, retentis, Necterium ^ h scilicet 
presbylpnini, Ursinumf[uo c ahnificfe probitatis 
virnm, Mumetum (/ quoque iiabentem levitalis 
ordinis officium, tellus Arvernicum, ad quod per 
divinitatis dispositionem deleg^atum se fore non 
dnliilabat, adgressus est iutrepidus, et innumera 
da?monuin delnbra ^, quEE per eanidem re^fionem 
eiTore fanatico cuncta colere pro diis videbantur, 
vanissima esse figmenta publice prredicabat, 
satagens acl vivifiea Ghristi convertere dogmata. 
Spiritus itaque SanctE virtute fretus ac munimine 
verbi Dei firmiter vallatus, Arvernicfe civitatis 
moenia iucunctanter adiit, noii veritus vesanse 
gentis expetere feritatem, quia mens Christo 
dedita nulla tbrmidat ■* incommoda. Prreterea 
evangelizabat eis indesinenter fidom catholicam 
(luain a sanctis apostolis acceperat , videlicet 
unum Deum in Trinitate veuerandum et eunidem 
in tribus personis existentcm, iuunitate^summo- 
pere colendnm. Docebat Ecque unigenitum Dei 
Filium de supernis ccelorum ad terras descen- 
disse pro salute cunctorum in plenltudine tempo- 
rum ; propterea aiquum non esse uL bomo, qui 
est et rationis capax et magno pretio sanguinis 
Domini emptus '\ ad injurias ejusdem Dei idolis 
mutis et vanis cervices suas inclinaret. Prifidica- 
bat alternam dilei-liipiiem ad invicem,et quod sibi 
quis mutuo juvaniine fieri optaret, alteri non 
denegaret. AsserebaL onniilKis bonorum opermu 
exhibitionibus insistendum. toto nisu accelerans 
jiarare " viani Domino in cordibus oorumdem 
infidelium, qui per tot seculorum curricuia per 
infidelitatem ' duruerant, saxea gerentes corda, 
adorantes creatniam ]H>tius quam creatorem. 

5. Post non multum vero temporis spatium, 
revelanle sibi ac docente Spu-itu Sancto, ad ipsius 
regionis civitatempervenit qua? hodieque propter 
praeclaram affluentiam amaniitatis et firmitatem 
roboris, turrium murormnque copia, vinearum ac 
nemornm abnndantia. apricitate • collium et 
venustate montium, a prisco eonditore Clarimou- 
tensis ^ e vocitata est. Fuderat najiique in ^ terris 
roseum jubar iguituin nt sol, cum sanctus vir 
coepit evangelizare catholicam civibus doctri- 
nam, Cujus prEedicationis rumor totam repente 



eommovit civitateiu. Atbleta^ auteiu Domini ^ cx mss 
Austremonius Sancti Spiritns -ratia rcpletus, kt impr. 
inexpugnabilibus sacne fidci armis inunitus, tur- 
ham gentilium honestate sermonis turbatam 
cxpetit gaudenter, illique pra?dicationis docn- 
ment.a pronmitiat confidonter. DonhniLio quidem 
incarnnlionis. passionis, resurrectionis et ascen- 
.sionis mirabilo mysLerium, oraculis vatunr longe 
ante pr.Tedicfum, apertissimis assortiunibus paii- 
dens,gIoriinii vitiv ca-leslis pra^ficabal incrodulis, 
voce aflabiii dicens : Qin vmUderit et iii iiomine 
Patrin et FiUl et Spiritiis Sanrfi haptizidits "^ fne- 
rit, mhuf! rrit. Qnl irro non crciUiln-it. rondemna- 
hitur. 

Spargen^ perpai-lesmundi regnatorOlympi 

Discipulo-s proprios, atiiletam ponlificali 

Huiic per apostolicas decrevit honore sacrari 

-luie ninnus sanctas, tribuen? atTaniina grata. 

Hnnc etenim primum felix Arvernica tellus 

Accipitexultans, dono sorlita superno 

Pontificcm, qni persplouani gustaveral undam 

Dogmatis a-terui de vivo fonte lluentem. 

Floi-ebat vero sociis sibi ccelitus auctis E 

Uisino Necteiioque percuncta piisJustoqueMamelo ''. 

Exultans igitur, nulla loiniidine llexus, 

f lonvocat assiduus gentes ad jura salutis. 



miiUos ron- 

rrrtit, 



'). Aiveinenses igitur cives tam proceres quam- sermour «c 
qui' ' urbani, nec non et pagenses, ut audiunt ter- ""raculis 
libileiii iucredulormn perditionem -. optabilem 
quoque credontimn salutem, desiderant protinus 
consequi et fidem Christi et gratiam baptismi. 
Adcurrit inlerim pojiulus credentinm, augetur 
nnmerus fidolium ; laudem Domini Jesu onmes 
uno ore personant. Christiana fides universorum 
credulitate magnificatur, sa^va principum severi- 
fas inspirante Deo in suavem mansuetudinem 
vertitur ^, dira plebis duritia in blandam dulcedi- 
nem commutatnr. Crescente vero fidelium nu- 
mero, vir Domini Austremonius ceclosiam in jam 
dicta * civifate construxit, quam in beati Peti*i 
principis apostolorum honore dedicavit. In qua 
etiam ecclesiasticos ordines congruenter instituit, 
probabilesque personas almne fidei sacramentis 
imbutas sacris ordinibus insignivit ac divinis 
obsequiis mancipavit. Prfeconiali plane est^ exco- 
lenduslande poutiibx iste, qui primordialein su« 
prfedicationis et magnificabilem tVuctum Domino 
Jesu Christo principique apostolorum, boato sci- 
licet Petro. humili dedicat prosecutione. Spargun- 
turotenim divini passim vorbi semina, dilatantur 
valde almifluie orthodoxae religionis documenta, 
diabolica " evacuantur figmenta, destrnuntur 
simulacrorum delubra, vana corruunt idola ac 
vivifica ' sanctse crucis eriguntur vexiila. Pax 
Christi nullo contradicente prfedieatur, vorte salu- 
tis notilia fido pollente diftimditur, laudahilis 
prfedicatio robore coruscante magnificatur. Vene- 
rabilis quoque pontifox spiritali Ifetatur gandio 
dum suo conspicit labore et studio grogom 
Domini multiplici augmentari numero. Gaudebat 
utique ^ de filiornin ijrofectibus, quos ac si pius 
pater nutrimontis Ibvebat ccelestibus. Mirabilis 
quidem in suis refuigebat " actibus, qnia dulcis- 



Nam. 3. — " hac 1,2. — "^ vehsi's itntr hanr. vorem mhh 1. 

Num. 4. — " Nectariuin -l — « (d. d.J del. dtem. 2. — 
^ fonnidabat 2.— *virtule3. — " ledemptus 2.— " pi-a;- 
parare 2. — i (p. i.) pro infidelilate 2. 

Nmn. 5. — 'apriscitate2;apriscitate 1,3. — - Clarmon- 
lensisl. — sjd. 3. — * adletal.— "^ noslrimW. 3. — 



et liapt. iii noni. P. et F. el Sp. S. 2. - '^ juxtoque 
Meiueto 1. 

Num. 6. — ' quam2. — - proditionem 3, .3. — ^conver- 
titur 2. — ■* dictam 1. — '• om. 3. — " diaboHce I, 2. — 
Tviviiice2. — «naraque^; ubique 3. — «refulget 2. 

sima 



64 



EX USS. 
ET IMPR. 



VITA TERTIA S. AUSTRKMONIl EPISCUPI. 
sima aniplecteud» >« exhortationis pr^dicamo.ita in Deo est abseondita. Sdmus quippe quoniam au„ D 
multimoda prosequebantur virlutum prodigia. apimrHerit simile.^ ei ervnns rf rMnnus run, 
Glorificali autpui ipsius imperio ab obsessis arce- 



icuti est. Tunc (/enerosx (/raftfhihnnti/r uninia;, 




giebantur famineparegoriali^Y.divitibusexempla perennitate corporis et anim^, et regnabimus rm,i 
dapsililatis '3<? ditissima crogalioncpandebantur, Dro inperpetims a^ternifates. 



pauporibus jura patientia- nuinifu-alis evangclica 
instruetione ostendebantnr, ut onniibus onmia 
factus onmes vir Domini lucraretur. Merito cnini 
conlaudant multi sapientinm ejus " qua; usque 
in soculuni non delobitur. 

Actibus in cuncfis sanctus mirabilis iste, 
Cu.ius al> ore pio non cessant verba sonando 
Quicquiil justitiip. quicquid pietalis aniandii:'. 
Interea populus properans Arvernicus adstat. 
Audiat ut supplex cifilestis gaudia vita!. 
Quosmonet intrepidus subvertere templa deorum. 
Quosimulacra simul pereant fabricata metallis. 
Vexillaque crucis ti;;nis figuntur in allis. 
g r.ujus et arrnati signo suh nomine trino 

ingeniti Patris ac •'' Geniti, non quippe creali 
Verbi. consimilisque peromnia Famini^almi. 
Credant esse cui conslat '« sine leuipnre repmnM 
Trinum personis, unum deilate perenni. 
Purificantis aqute renovati scilicet unda. 

ditigenUr 7. Laudabilis voro ol saepo nominandus Auslro- 
doctrinafidei nionius vonorabatur ^ ab onmilnis. quoniam pro- 
mstrmt, bajjiiihus scientife documentis poUebat et ver- 
nantibus moritorum titnlis ^ florebat. Poscebat 
itaque stepius ut corde nmndo spiritu fruerotur ^ 
sancto ; sacra etiam unctione edoctus, spiritu 
potiretur recto; spiritu quoque principali sub- 
nixus, fidissimus in sancta Ecclcsia poUeret 
orthodoxus populorumque praedicator ogregius. 
Proferobat otenim * de thesauro suo nova et 
vetora,fidoliuminstruons corda mirificali pruden- 
tia. Nam deificee Trinitatis essontiam, majestatis '^ 
A potentianicategorizans/i,unumDeumlaudabiIiter 

magnificabat, tripudianter glorificabat et glorian- 
ter laudabat. laudabilem opiscopum, qui lumon 
veritatis et justitiaetramitemsagaci pandit instan- 
tia, ot ut felici teneatiu' exorcitatione bona parsi- 
monialisque vitae sana et prudentiali ^ hortatm" 
C doctrina! clarissimum virum per quem Eccle- 
siae stabilimentum roboratur solemniter, fidei 
fundamentum ad altiora provebitur, ordo catho- 
Uca; credulitatis venusta honestate decoratur et 
sublimando fulcitur! Quid enim in persecutione 
tolerandum fuisset, j^Iacila exhortatione praemon- 
strabat; quidve in pace Ecclesige sectandum forot, 
fidelissima oruditione innotescebat : Scopon i, 
inquions, nostrum ' pmiitudine niali, aiif crqjernm 
dirigitiir aidhoritnte; sed ut id i^jsuin telos habeat 
salufare, diligenti nobis est studendum ® soUicitu- 
dine. SciJiret vt eo pariter fendauins, quo nostrim 
veraciter esse archin ^ sciinus, ef uhi iiostrattt 
regnare dirinitus *•* nsiam noriinits. Topon " in 
leye Doniini die nocfiique iueditando '- ipsius 
ainminiculandm pnesidio qua;rantns, ut quxrendo 
invenire valeamus '^. VitaetenimnostracumChristo 



E 



gio e ierra 
eliatis. 



Expulerat noctis tenebras aurora diei. 
Splendel>alque dies rutilo sub sole per orbeiii. 
Quum sanctus populus pandit pia verba magislri, 
Ul nascentedie sererentur '" semina verbi 
Ac {Pterna dies vitiorum pelleret " umbras. 
Cordisenim proprii thesaurussempcraperlus 
Semper inexhaustus radianti suggerit auro 
Lucidiora Dei verlio mandata fluenti. 
.^stuat ergonimis Cbristo ronjungere gentes. 
Centiiplicata Deo ut referat comuiissa talenta. 
Firmiter esse Deum declaransomnipotentem *". 
Qui regit imperio terrani pelagusiiue polumque. 
Hic genus humanum mortali carne solutum 
Corporibus monstrat reparandum nobilis auclor 
Cbristi judicio. sed nunqunm rursus eisdem 
Externum fieri. moriendo lege priore, 
Ut crescant tormenta malis et gloria justis. 

8. Sanctus denique Austremonius Ghristi ath- aigue l^apti- 

leta coeptis magnopero insistens.regionem sedule ^at.fontibu^ 

circuibat, ovangolium regni prjedicans. Cui virtus "l2'"^Zt 

divina tanta largifluEe contulil facundia? dogmata 

ut verbi auditores divini. Spiritu Sancto intorius 

oporante,Christinominis et fidei extemplo ' duce- 

lentur - amore. Quibus itaqne orttiodoxae creduli- 

tatis prEedicabat sacramenta, eos etiam subinde 

purificali baptismatis abluebat unda, Sanctique 

Spiritus confirmationis ac porfectionis gratiam 

pollenter illis salubria imperliebat charismata. 

Provocabat quippe illos pius at!'ecttis gloriosi 

antistitis ac doctrina mirabilis, vita laudabilis, 

exhortatio salutaris,munditiaplacabilis. Inomni- 

bus plane actibus suis praedicabilom se exhibebat 

imiversis, Erat nompe oximius doctor, justitiae 

sectator, veritatis dilector. sanctitatis splendor. 

strenuusorator,munificalis^occlosiarumfundator; 

humilitatis fundamontum, patientise exemplum, 

largitatis supplemontum.castimonise spoculum et 

totius honestatis ornamentum. In quo splendebat F 

charitas pertecta, sinceritas alma, jocunditas sin- 

cera.cloonalis^^A-prudontia.honorabilistomporan- 

tia, intima; puritatis fortitudo praevalida, atYocta- 

bilis sciontia, sanctaeque vonustatis elegantia. 

Inter alias denique virtutes erat prudens consilio, 

ingenio poUous, facundiu priepotons, Dei prae- 

ceptis onmigeno nisu parens, ad coelestem anlie- 

labat patriam tondons. Nam quotiescumque in 

aridis vel montanis locis verbmii Dei adnuntiare 

decrevisset et aqua ad baptizandum defuissot, ita 

illi vlrtus divinse adorat gratiae ut invocato Christi 

nomine ox proiundo ^" terrie fontes produceret " 

aquae vivse. Clarissimis ergo, ut diximus, signis 

radiante boato pra^sulo, ita ut nullo in loco 

lateri ^ potuisset, prodentibus eum inergumenis * 

quos ipse curabat, ccepit se omnis populus eideni 



Num 6. — '" ampleclenda 9. — *' medella 1. — ^-panegy- 
rali :i. — 13 dapsatilis — 2. " (s. e.) ej. sap. 2. ~ »6 el 3. — 
1« stat 1. 

Nun).7. — ' veneratur 3. — *(m. t.) tit. mer. 2. — ^ nue- 
retur 1 ; frueientur % ~* enim 2. — "^ majeslati 2. — « prii- 
denti 2. — ' nostrumne 2. — ^ (d. n. e. s.) n. e. dii. sl. 2. — 
* archon 3. — '" om. 2. - •' scopon 2. — '^ (d. noct. med.) 



med.die nocl. 2. — " valernus 1. — " gaudebis 2. — 
"^ adimpletur2.— 1^ serrenlur 1. — " pellere 1. — '^omni- 
potem 1. 

Num. 8. — ' extimplol. 2. — - ducerelur 1. — ^muni- 
ficabilis 2. — * clericalis 2, 3. — ^ profundum 1. — ^ pro- 
ducere 1 ; producerent 3. — ■" latere 3. — ^energumems3. 

offerre, 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



A 



(is 
fi 

ciiin 
'■tiuli 
\ii)io. 



B 



offerre, relicto gentilitatis litu. Quos ipse unda 
sanclificalionisrespersos benignissimis instruebat 
documentis, quatinus supernis inhiarent post- 
quam Christi gratiam apnovissent. Et quidam " 
ex eis tanta Domini sunt gratia replcti ^** ut et 
suffra{?atores niagistri forent et cooperatores 
verbi Dei,qui paulo antecullores idoloruni desie- 
rant:ctubida?mnnuin delubrisantclalucrantjbi'' 
sumnio Deo magnis jubilationibus concrepabant. 
Unde et tantus ardor fidei Donnno ainiuente in 
eorum cordibus incanduit '^ ut tam niultiplices 
ibi ecclesias conderent quantas in nulla aiiarum 
regionum construetas esse cernimus. 

9. Esf namque locus in confmio Arvernicai dice- 
cesis, qui antiquorum reiatione priscorum a dom- 
Nis ' TRiBus l sortitum retinet nomen. IIluc - quippe 
semel in anno conveniebat beatus Austremonius, 
nec non aeque egi-egius Lemovicensium Martialis 
et inclytus Saturninus martyr » Tolosanus, tam- 
qnamluminariahuicmundomicantia.Conferebant 
inter se de supernis, de statu ecclesi.-e catholicce, 
ac de suarum ovium ■* profectibus mutua alter- 
natim confabulatione disserebant ; vel si forte in 
alicujus plebe aliquis ht-eresiarcha oriri videre- 
tur, qui maxime in primordio nascentis Ecclesise 
pululare ^ videbantur, nmtuo verborum jaculo 
funditus ab Ecclesia evelleretur, vel si a proprio 
errore non rcsipiscei'ct^interbiothanatos'wpro- 
scribcretur.Qui ad invicem sanctissima collatione 
examinata, unusquisque ad propria repedabat 
ovilia. 

Rignifer insignis pater Austremonius atc(ue 
Clarificum luinen fidei splendensque lucerna, 
Exuerat pius ut letra caligine cunctos 
Quos nutribatpopulosa Arvernicatellus, 
Incessanter adil villas caslellaque cuncta, 
Hortaturque tidem baptismate sumere sanctam 
Perquam clausa poli reseratur janua nobis 
Et sine rjua nulli regnum cffilestepatebit. 
Nec mirum cum rite sui sit nominis iiaeres ; 
Sicut enim ventus qui nomine dicitur Auster 
Dicitur ac alio Zephyrus, tamen unus uterque 
Imbribus inrorans terras foscuudat aristis, 
Sic pater egregius coelestispascua vitfe 
Erogat in popuHs. locuples pietate salubri. 
In quo fonsinerat viUeet sapientJa vera; 
Idcirco tenet deductuni nomen ab Austro h, 
Quem, frati-es, summo studio veneremur ovantes. 



ANNOTATA. 



n NoH possumushor loco non wemonwe famo- 
sisshmtiii illwl fcchsix Arelatensis documentnm 
sicB, id qiiidam dixit, monumentum, qiiod Petrina! 
>i//ssioni f/ivet. Keperitur in codice Parisino hihlio- 
tliecx nufionalis, n" 5537, fol. tB; cujus in primo 
folio I eg itiir : Code-x. iste tuit Petri Saxii et ex eo 
Baronius edidit epistolas pontificuni Romano- 
luni de privilegiis ecclesiae Ai-elatensis. — Ste- 
phanus Baluzius. — Delatus ex urbe Arelatensi, 
ubi emptus est ab ha;redibus Saxii anno 160:2, in 
hanc bibliothecam Golbertinam. Hoc itaque lu 
codice inter episiolam Pelagii eplscopi ad nniversum 



65 

popidum I)ei, et epistolam Greyorii episropi /td 
Manassemjiemensem. archiepiscopum, le>/itur fni- 
gmentum quo/ldam rjeof,raphi/:um de Gahin,ei dein 
docuiuenfum illud nullius sane auctoritatis, q„od 
ideo ecclesiai Arelatensis documentum audit quia 
inArelatensi codice, ubi Ronmnorum pontificum 
epistolx de priiileyiis e/:clesiai Arelatensis perscri- 
huntur, foiiuitum membranm locum occupat. Est 
aiitem secuU nt videtur duodecimi. De scpteni viris 
a bcato Petro apostolo inGaliias ad pn^dicandum 
missis tempore Neronis. — Sub Claudio igitur 
Petrus apostolus quosdam discipulos misit in 
Galliasad pr^dicandam gentibus fidcmTrinita- 
tis; quos discipulos singulis urbibus delegavit. 
Fuerunt hi :Trophimus, Paulus,Marciaiis,Austre- 
monius, Gratianus, Saturninus, Valerius et plures 
alii; qui comitcs abeato apostolo iliisprfedestinati 
fuerant. Ex quo hoc unum coUir/itur, .seculo XII 
fuisse qui crederent hosce viros a S. Petro in Gal~ 
lias fiiisse inissos. 

b I)e sancto Necterio agemns die decembris. 
Vitam ejus narravit Jacohus Bran/-he in altero 
libro Vifarum SS. Airernia;,p.(!9S. 

c De sancto Ursino ayetur die novemhris. 
d De Mameto sive Mamerto artum est in Prz- 
termissis dieiSJunii. De eodem Daniel Papehro- 
chius in notis ad Acta S. Marii, eodem die, ita 
scr;;»i(;Nequehic Mammetus proprium aliquem 
cultuin habet; sed de eo agit Branche post Vitam 
S. Marii additque quod in Arvernia superiori, 
prope oppidum Salers, parochia sit S. Mameti 
dicta; quam Joannes Aicelinus, episcopus Claro- 
montanus, aimo 1598 dedit suee cathedrali, ubi 
suspicatur sepultum sanctum, quem etiam vocat 
Mamertmn. Ha:c ilh; cfr. Jacohus Branrhe, in 
Vitis SS. Arverniai Hh. II, p. 387. Hic Mametus ab 
ecclesia Claromontensi colitur die 5 novemhris in 
festo omn/um sanrtorum Arrernensium. Etenim 
inProprio ejusdem diei,lect. V,dieitnr. -Pietiis prce- 
termittere non sinit interconfessores,Mammetum 
Antoninum, Sirenatum, beati Austremonii socios. 
e Tantuin ahest ut Clarimontis nomen a 
prisco conditore urhi Arvernorum sit indttum ut 
ante regis Plppini tempora nusquam occurrat. 
Nomen iilud prima vice occurrit apud anoni/mum 
continuatorem Fredegarii Scholastici, qui p. IV 
sequenfia scrihit (Mi/jne, P. L. tom. LXXI, 
col. 6!ll) : Cumque in gyro castra posuisset (Pij}- 
^(■«HsjjSubito aFrancis captus atquesuccensus est 
(vicus Burho), et homines AVaifarii quos ibidem 
invenit secum duxit,maximam partcm AquitaniEe 
vastans, usque urbem Arvernam cum onmi exer- 
citu veniens Claromontem castrum captum atque 
succensum bcllando cepit... Uhi lininartius ann/j- 
tat observari a Savarone iu Orirjinihus Claromon- 
tensibus (paj. 22) hanc primam esse apud veteres 
auctoi'esClarimontismentionem,/2uem locum aperte 
ab ipsa Arrerna urhe distinfjuif. Undc conjieif 
castrum seu arcem in monte vicino ad urbis custo- 
diam exstitisse Clarummontem dictum, undepostea 
urhi nomen trihutum sif, cum nempe hellorum 
tumuitibus iion semei violata in montem translafa 
fuisset. Id prohat ex vulgitraditione qua loci incolB 
rineta et ferras urhi virina vulgo la cilta, eam vero 
urbis partem qux montis caeumen occupat Glair- 
mont appcllant.Ex modo hquendi auctoris Passio- 



EX MSR. 
ET IMPR, 



Nqid. 8.-9 quidem 3. — ^" (s. g. v.) gr. s. repl. 2. — Sal. 2. — * omnium l,± — " pukilai i 'J. — ^ respicerel 1. - 
" ubi 3, — 13 (in cor. c. ioc.) inc. in eor. cord. 2. ' biotanatas I. 

Num. 9. — 1 dominis % 3. ~ = iliic. 2. — ^ (S. m.) mart. 

Novembris Tomus I 9 «'* 



66 



EX MSS. 
Er IMPK, 



VITA TERTIA S. AUSTREMONII EPISCOPI. 

Zs, hodieque... Clari.non.ensis vocitata est, colU- inibi "IJS^^l^^^Ipemi^^le^^iibnnr » t ^ 
!„V„r /,«»0 de„omwafio„a„ auctori. teu.pore mt,s Ar^ ^ ^ ^^i^lull> suun. nobilil«tis apice 
recentem fuisse ideoque seculum ,w„u,n iuieus aut lun. Ursnmn, b disc.pulun^suum, ^ ^ J_ 

octmnim finieus hidicari. 



D 



B 



f Categorizans, /. e. rectf et verc jn-xdirans. 
g Paregoriali, /. e. consolatoria, cfpduvi e (jra^ca 

h Dapsilitas, /. e. Uhemlitas, pariter effictum " 

voce Sa^^iAii;. 

i Scopon, a vv.otM, cotisiliu)ii,propositum;part- 
tersermnni iufermixtai posfea incenlioitur hx roce,-i 
(frBCX-ziloz,fiHis,ap/it,primipium,oWix,substantfa, 

Wttoc, locus, (Tcitiaxa, corpora. Notaverit eruditus 
lccfor ex grscizanfe stijlo scculum quo malc affe- 
ctatafjnecizaudi rafione erudifx oratiouis famam 
quxrebant. 

k Cleonalis, gUrix digna, a grxca roce y-Uoi. 

\ Cfr. Coinineut. prxr. num. 07. 

m Biothanatus est qui riolenta moHe mortuus 

esf. 

n Quam vana sit hxc efijmoloyia indepatet. qiiod 
non Austremonium. scd Stremonium ridgo dice- 
Itant. 



CAPUT SECUNDUM. 

S. Austronutiui laborcs aposlo- 
lici oxlra ArviMMiiain. Bcatuni 
rrbicuni sibi opiscopuin sub- 



pollent^metperomnia Deo phicero .tudenten.. 

U Clericorum ergo et laiforum rchus prudenti Nwenie„sr.n 
ruoderamine dispositis, ad Nivernensem ^ pagum ^-- ;^_ 
iter direxit. Ad eujus usque mcolas pervemens ^^^^^^ ^^^^.^^^^^ 
popuhuu adlmc erroribus iu.plicitum rrentihtahs ^, ^^;^.,^. 
idola ador;mdo, dBeinonibus sacriticando, sua „iamSecu,>- 
salubri et dulci pn^dicatione :id veritatis cultum dam exroiif 
nec non et fidei ^quilatein convertit. Ergo in Dei 
timore populo confirmalo, lielus in Douuno Ar- 
vernica repedavit ad arva. Fertur etenim quod 
Leniovicinam ' regioueiu hdgidis suse ' radns 
maxima exparte illustraverit et ad fidem Christi 
frequenti vi?itatione convei-terit. Aquitamai etiam 
Seeund;!^ magnilicus extitit prtvdicator prieci- 
puusque instructor, spiritalium quoque chan- 
suiatum strennus lavgitor. Hse nempe regiones 
illum ut i.iissimum venerabantur ^ut iuciytum re- 
colebant « doctorem, ut venerabilem honorabant ' 
fautorem ^ totoque mentis desiderio condignum 
iUi exhibebant Mionorem. Hic emn laudabat ac ^ 
si magnre prudentise virum, ille ut '" principalem 
extollebat episcopum. Hic illins probabilem mi- 
rabatur eloqueutiam, ille huniilitateiu ejus prje- 
dicabat et patieutiam. Desiderabant quidom 
potentes viri et religiosiE mulieres eum sa^pius '' 
cernere , quibus consueverat salutariter •^ 
jocunda modesti hortaminis consilia propinare; 
peroptabant identidem pauperes frequentiu: 



Vitain con- 



ria fuudatit». Miracula. 



A]iiiil 
bitnricenvfS 
Cassiuiii 
sanat i't 
Ursiniim 
episcoimiii 
co>i$ecrot. 



c 



illum iutueri, quia gratissimo ejus solamino gau- 

., I • I ' • " .^ ^ .1 ,. debant se clementer recreari '^. 
StllUlt. lcUHloiVnSlS UlOnastC- t2.jan,quippegrand!BVuserafa.tate.decora 

splendidatns canitie, cumquo exterior homo ho- tewplatioam 

nesta venustaretur pulchritudine, interior pollebat cog^to"^' 

morum prohitate el coruscibili meritoruni specio- 

sitate. Quia vero exeiuplo Marth:t in actuali vita 

diu Christo regi libenti animo ministraverat, 

coepit cordetenus meditari de laudabili studio 

Marise, quee contemplativse specimen vitne - gere- 

bat , quia optiniam partem elegit quse non 

auferotur ab ea. Et intra se dixit : Quls dal}it 

milii pennas sirut cohimhx, et rolaha, et requie- 

scam ; ut sedens secus pedes Domini, audiam 

jugifer rerljum illius ? Ha^c vu" Domini Austro- 



Lum ergo fama viri Dei ob magnum sua; ^ 
sanctitatis meritum multarumque frequentiam 
virtutum - longe lateque divulgaretur, ex vici- 
nis civitatibus nobiles viri et mulieres , pluri- 
uifeque populorum phalanges catervatiin ad 
eum concurrere gaudebant ^. Quibus mystica 
ccelestis vitse pabula affluenter ministrabat et 
optabilem corpoiimi animarumque salutem 
annuente cleiuentia superni arbitri ■• impendebat. 
Pia namque sollicituduie erudiebat discipulos ui 
oumi sapicntia ac sanctitate.Operspretium vide- 



monius sedule secum ^ revolvens . disposuit 
negotia omnino relinquere secularia terrenasquo 



F 



tur et illud non reticere quod qua?dam extitit flocci pendere occupationes. Donique xxx et vi 

• " ■ ' ■' annis cum niagno cortamine pontificaluni ejus- 

dem urbis rexit, et perseveravit usque ad tem- 
pora imperatoris ■*. Providit ergo ex .«uis disci- 
pulis solertes quosquo ^ et industrios vlros. qui ot 
rerum administratione ceteros " et prudentiit- 
sagacitate miro callerent ingenio, qui et zolo 
divini amoris reforti aquitatem dihgerent et 
non haberent dolum in lingua sua nec exercerent 
malum in proximos suos. Hos itaque tamquain 
bases coluninarum ceteris prtefeeit. monons eos 
ut inscios et rudes docerent omnesque ad meliora 
provocarent. ut a fide quani ab ipso didiceranl 
minime deviarent. 

iiiuuius «u i_.iiui..-viioi»... V..... ^^. ...... , 13. Advocans namque unum cx ipsis, voluit Vrfjicnm ^i>>' 

l)opuIuiu adhuc in fide nimium vacillantem suo ei ecclesiasticos conmiittere ordines , ut ipse substitint ei 
studuit roborare docunieiilo ot cxemplo ^ Et postmodum heremiticam solitariamque vilani TJ.",nii 

fiiiKhi- 



causa qua ad Bituricensem ^pagum ire decrevit; 
riispositumque peragens iter, reperit quemdam 
virum illustrissimum '' nomine Cassium a cum suis 
tratribus gravi inlirmitate toto corpore ipsoque 
vultu dehonestari. Quos ab eadem aegritudinis 
uicoimnoditate ereptos, pristinse sospitati roddi- 
dit hetos. Erat autem pnvfatus vir Cassius nata- 
lium splendore decoratus, et quod multae benigni- 
tatis esset suoi-um affininm protestabantur 
edicta. Qui quanta^ sauctitatis fuerit cujusve 
meriti finis probavit, in quo omnis laus secure 
caiiitur; pro Doi namque amore ad palmam usquc 
martyrii dicitur pervenisse.Itaque boatus Austre- 
monius ad Bitmicensium civitatem perveniens, 



Nom. 10. — ' (m. s.) rnagnip ^. — - muU. h: vir. oni. 2. — » lecoluiil '■2. — ' lionovantuv 2. — *• fautoruni % '.i. — 
■'|i-om-.;,'aud.)('onfun-ebant 3.— ■• arbitris 12. — ^' Bituii- » exibenl^. — '"• qui 2. — " (e. s.) sipp. euni 2. — '- saluhri- 
c^iise 1. — « illustnum 2. — '' (d. et ex.) ex. el doc. ± ter 2. — '^ reparari l^. 

Num. 11 — ^Nevernensem ;i. — ^enini 2. — ^Lemovi- Num. 12.— ' owi.y. — -(sp. v.)vit.s|i, a. — ^(s.s.)sec.sed. 
censimn 2. — ^ sH^;)ie doclrinEeV — ^ venerantur l, "2.— 3. — * Vespasiani «f/t/. ii. — ''oiii.2. — ^ sniiplc re^evenfi 

ducere 



A (lucere Miberius potiiissel. Cui ot dixit : Accipe, 
frafer rhftrisshue, cnram pastorolis offirH, enm- 
fjiie sic tracta ct aye sicut corani Deo, ipsi iinmor- 
tali reffi coram sanctis omnihus rationem reddi- 
fiirns in fremendo examine. O felieein pastoreni ! 
boniim dispensatorein, qui utique iniplevit 
preeconialem perspicuie dispositionis affectuin 
quo scicbat sibi divinitus augeri incrcmenta vir- 
tutum ! Arvernonsi siquidem ecclesite, cui ipse 
pra&erat, beatum Urbicum c, licet invitum, semet 
tamen cogente, clero etinm eligente populoque 
conseiiliente , strenuum constituit episcopum. 
Hanc etiam ordinationeni clerus et populus id- 
circo niinus nioleste ferendam ^ esse ccnsebant 
c|uia illum intra ^ patriam inansurum fore ipso 
innotescente sciebant. Iste plane pontifex miro 
iloxologoque ^ cnllens ingenio, ordinabili voto 
et prudenti consilio sibi conunissam gubernabat 
eeclesiam. QufEsivit profecto adjutorium quo 
fequanimiter pondus quivisset ferre sibi imposi- 
tuin, non ut secum porlanti sacri juvaminis sub- 
traheret solatiuni, sed ut pariter portantes majus 
negotiarentiir ijra^mium. Ecce, ut ita dicam, vere 

B Israelita, in quo dolusnon est, quoniam quicquid 
facit rectissima intentione et sincera ordinat 
devotione.Ecce,inquam,fideIis dispensator, queni 
(onstituit Dominus super familiam suam ut det 
illis ciburn in tenipore. Ibi enim cst eruditio spi- 
rilalis gratia?, facilis ^ patet norma justiti^. His 
rite peraclis, pretiosus Domini Austremonius, 
populorum frequentiam non forens et aniles lau- 
dum strepitus vulgi refugiens, in pontificali quo- 
que culmine posilus favores adulantiimi perhor- 
rescens. toto animi proposito spiritali theorias 
decrevit inhaerere ; omnibusque modis oblecta- 
menta niundi respuens, ipse ad meridianam 
plagum heremum concupivit, et ad quod per- 
veniens monasterium construxit in loco qui 
vocatur Yciodorus, ut tanto ibi Domino vacaret 
liberius quantum a mundiali hominum strepitu 
erat segregatus. Ubi non modicam monachorum 
constituens turbam, apostolicam vitam quam ple- 
niter didicerat fcliciter illis tradidit conservan- 
dam ; ad exemplum videlicet beatormn aposto- 
lorum et per ipsos credentium docens eos 
vivere, de quibus dicitur : Miiltitudinis autem 
rredentium erat ror niium et aninia iina ^ nec 

G quisquam aliquid " snnm esse dicebat, sed erant 
illis oinnia comnmnia. 

Fama beala dehinc vulgantur ubique ' 
Concurruntque ad eum populi gaudentque catervae 
De cunctis propeiare locis, ul mystica verba 
Intenti capiant. doctis animisque recondant 
QuiP prsclara fides depromit niartyris almi. 
Quos atlileta Dei miserans inlbrmal et ornat 
Virtutum exemplis, divinae lucis et armis. 
E quibus Ursinus ctelesti dogmate plenus 
Eligitur prEesul, popuio quoque Bituricensi 
Omnis consensu populi precibusque petentis 
Pastor prieticitur djgne venerandus, amandus. 
Sed cupiens hominum strepitus vitarebeatus 
Quos jam subdiderat Christo baptismale saci-o, 
Accelerat fundare locuni. qui nomine dictus 
Anliquilus fertiir Flaviacus, (luem vocat ipse 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 

Yciodorum, ab aquis rf idem quibus insilus inest. 
Ecclesiamque dicat Petii sub honore ^ beati. 
Exultans illicque diu vivendo moralur ; 
In quo constituil monacliorum sancta manere 
Agmina, legis apostolicfesectantiacultum. 



67 



U.Quadam namque die cum pretiosus Domini 
Austremonius non longe a monasterio quod ipse 
construxerat juxta Flaveris ' fluvium consistcret, 
et luculento ^ sermone populuin alloquerelur 
populosque quos per fidem Domino adquisierat 
verbo prgedicationis veluti novella planlaria 
coelestibus irrigaret monitis, ostendit Doniinus per 
eum hoc ammiranda,' virtutis prodigium. ex quo 
palam ^ datur inteliigi quanta excellentia sint ■• 
tanti viri acta perpendenda.Duo siquidem rustici, 
cum suis venientes operariis et plaustris, priedi- 
ctum volcbant fluvium navigio transmeare, ut ad 
silvain pergerent, qu^ ultra flumen erat, ligna 
c^dere. Gum itaque pervenissent ad locum ubi 
sanctus vir prgedicabat, ceteris prietereuntibus, 
unus illorum divino. ut credimus, nutu inspiratus, 
paululum substitil, quo verbum '" pra^dicantis au- 
diret et ab eo benedictionis gratiam humiliter 
impetraret. In exordio quippe nascentis EccIesiEe 
talis erga pra^dicatores erat consuetudo, videlicet 
ut finita prtiedicatione eulogias coinmunionis gra- 
tia acciperent omnes " a prEedicatore. Unde rusti- 
cus ille. antequam ' conscenderet. juxt^i morem a 
sancto viro eulogias petiit ^. Quibus acceptis, cuin 
sociis proLinus ^ navem conscendit. Vertunt inte- 
rini '" fluctivagas per alveum Flaveris " undas ; 
repentina pernicies ventorum impulsione exori- 
tur, transversa viatione subito prora dirigitur, et 
duin puppis undoso monte ad alta sustollitur, illa 
proclivi dejectione in ima delabitur. Proceilosis 
ictibus navis hinc inde '- alliditur atque lamenta- 
bili '^ naufragio deinergitur. Quid plm-a? Pereunt 
utique onmes, prseter illum qui a sancto Austre- 
inonio eulogias aeceperat. Cumque idem ipse ad 
litus natando tenderet, diabolus in aera ad alterum 
diabolum coepit horribiliter clamare ", sancto 
pontifice '^ omnique populo audiente : Heus ! 
inquiens, quid facis? Quid pigritas? Cur non 
festinas illum submergere qui ad litus festinat 
nafando emdere? Occupa velocius illuvi, ne trans- 
nafef fluviuM et possit vivere. Cui alter : Magna 
quidem aviditate et ^^ omni etiain voluntafe hoc 
fecissem, si mihi idla/enus possibile fuissef. Sed 
hoc ipsum non periniffit fieri salutiferi potentia 
Christi, propter merituni sancti Austreinonii et 
propter fidem ejusdem viri. Offirit quoque " miht 
rrehra prxsenfis inferressio populi. Expulit enim 
nos de finibus Arvernicx regionis episcopns isfe, 
ia virfufe ef nomine illius Chrisfi qui resurffens a 
mortuis clausfra destruxit inferui et subvertit 
pofentiam prindpis nostri. Haec audicns sanctus 
Austremonius, magno repletus gaudio dixit : 
ca'li recfor, terra: fundafor, aquarum creator 
oinnisque creafurai dominafor, rex regum, Doiiii- 
nus dominanfium, gratius fihi cernua devotione 
ago '^, qui per Filium tuuin unicum Dominum 
nosfrum Jesum Christuin triuinphalem servis 
tiiis de anfiquo hosfe concedis victoriam. Cujus 
inenarrabili pofentia urcus fortiam superatus est 



KX MSS. 
ET IMPR. 

d 



Pi-Qdigiuin 

ntstici e 

naiifragio 

servati 



Nam 13. — ' (v.d.)duc. vit. ±—^ gerendam 3.— ^ infra 
I.— *doxo longoque -2.—^ facile 2. — «eorum quEepossi- 
debat «rfrf. 2. — ^ Hic rrrsus e.cscriptus est in cod. 2; sed 
l>ro vulgantur hgitur vulgant. — * (P. s. h.) s. h. P. I. 

Num. 14. — "EIaveris3. — =luLUIentil,2. — ^partiin 1, 



3. _ * sit 1, 2, 3. — fi verbo 1 ; verba 3. — ^ (a. o.) om. acc. 
Q _Tnavemarfrf. 2.— spelitS, 3. — 8 (c. s. p.) pr. c. soc. 2. 
— '" ilaque 2. — " Elaveris 3. — ^^ (n. h. i.) h. i. nav. 2. — 
13 iamentabile 1. — " (h.c.)cl. horr. 2. — '« pontiflci 1,2. - 
'6 ex J,3. — "eliam 2. — 'Md. a.) ag. dev. 2. 

et 



EX HSS. 

BT IBIPR. 



VITA TERTIA S. AUSTREMONII EPISCOPI. 

Exclamans alio ^s : Quid agis, wudeUs, inique ? D 

Vivere cur sinis hunc ? Cur non submergere tentas ? 
Altei- ad hsc : Quia ttUus ibil benedictus ah isto 
Piipsule nos pellcute suis de finibus islis. 
Cuncli mox laudes fesUnant reddere Christo 
Marlyre cum sancto qui summo vernat Olympo. 
15. Lon^o i^itur tempore heatus Domini ^ eifith 
Austremoniiis in liac regione feliciter conver.sa- Austremomi 



B 



68 

et iufirnu' acchwli sunt rohon: Domine, non ^" 

est qui siniHis sif tibi, qni cripis inopem de mann 

fortiorum ejus. Ut enim vidit prtelibatum 

hominem de aquie periculo ereptum, vaticinali 

adversus dsemonem utens apostophe ^°, IfKta- 

bundus intonat verbis : Quomodo cecidisti de ca-Jo, 

Lucifer, qvi mnne oriehuris? Corrulsti in terram, 

qui inlnerabas genfes. Qui dicebas in corde fuo : 

In ccelum consceiuiam, super astra Dei exaUaho t^g^ \^ apostolicse sanctitatis excellentia vitam 

mlium meum ; sedeho in monfe festamenfi, in lafe- ducens, innumera virtutum operatus ost insignia, 

rihus aquiJonis; ascendam suj^er altitudinem^^ quEe nuuc stylo prosequi supervacaneum duci- 

nubium, similis ero AHissimo. At vero propter j^^us, pra^sertini quia et ^ valde erat difficile inter 

superhiam tuam, sujteram perdidisti gloriam, tot ^ innumeras plebium coliortes frequentantem 

Delapsus es etiam ad erebi profunda, ut in la- g^j^^ ^j quodammodo discurrentem agnosci nisi 

inenfabdicocnmsB cofhivionis roragine mulfimoda ^eclaranlibus signis. Nam claudis ^ressum red- 

cnm fuis complicibus luens tormenta, experiaris ^^^^q^ mortuos ab inferis vita^ reddendo, ergu- 

qnanta propriodelicto^-commiseris^^ gaudia.Quid niinos Sab obsessis corporibus ^ liberando,ca3cis 

adhuc inaniter moliris pretiosa morte redemjitis lu^^pn prcebendo, leprosos curando aliarumque 

machinamenfa ingerere lethiferx seductionis ? mirandarum signa virtutum patrando , totam 

Christus, inquam, Jesus de te pollenter ^* trium- gentem Arvernicam Doniino favente ad fidei 

phat, rujns lucforiam nos sfudemus affectahiH jequitatem convertit. Si(/na enim, ut ail Aposto- 

voto iiniversis priBdicare, et salutifern vieificie \yxs, non sunt fiddibus, sed infideUhus. 

crucis vexiUa in illius ^^ laudis titulo passim eri~ 

gere^^yUt^'^ sicut a veridicis vaticinatnm esfprophe- 

tis, benedicantur in ipso omn^s tribus terrx, omnes 

gentes magnificent eum, et ab omniuin ore incessan- 

ter dicatur : Benedicfus ^^ Deus Israel, qni facit 

mirabilia solns, ct benedictum nomen majestatis 

ejus. spectaculum lamento et laude ple- 

num! Lamento enim in perditione illorum homi- 

num qui naufraga -^ periclitatione demersi sunt, 

quia prsedicatlonem sancti antistitis spreverunt 

nec ab eo panem salutis acceperunt, et ideo tra- 

diti satanee perierunt. Laude vero in illius salva- 

tione horainis qui perfectae fidei tenens sacra- 

mentiun, a sancto pontifice munus suscepit eulo- 

giarum, cum quibus pariter vitae indeptus est 

spatium. Inde quippe inexpertus est salutare 

beneficium unde almee fidei sanctEeque creduli- 

tatis mirabile cognovit mysterimn ^<*. In quo ita- 

que miraculo et christiana religio laudabiliter 

mirificatur ^Vprtedicabiliter Iaudatur,mirificando 

prsedicatiu', et glosiosum almi praesulis meritunr 

Iripudianter propalatur, augmentabihter magni- 

ficatur ac jocundanter ab omnibus veneratur. 

Iste Dei martyr, quamvis compleverit ipso 

Offlcium monachile loco, quem diximus ante 

Se sibi construxisse suis de rebus opimis, 

Junctis quo monachis Domino serviret ^^ ibidera, 

Non tamen a populis unquam solamina tollit 

Pristina, sed magnis signis in plebe refulget. 

Ex quibusaudacipr»sumo letexere dictu, 

Unum prodigium Ghristi virtute corascum. 

CumsoHto plebem innumerani fortissimus heros 

AUoquiturmandata Dei sermone revolvens, 

Augustam prope quam Christo fundaverat aedem, 

Scilicet ad fluvium Flaverim ^^ de nomine diclum, 

Quidam cum socio properans ut transeat amnem 

Rusticus, in silva quaerens sibi caedere ligna, 

Substitit, a socio declinans qui petit " undas. 

Hoc agit, ut sibi succurrat beuedictio sancta, 

Qua pius ipse pater populorum peclora firmat. 

Inde petens flumen, dum puppis ad alta procellis 

Subrigitur, veluti mare labitur ocius undis, 

Adfuit alma salus ahis, pereuntibus ilUs. 

Nando cumque tremens ad littus tenderet, ecce 

Insonat aerii voxhorrida daemonisatri. 



iiiii-anfhi. 



Edita luminibus variis ceu sidera fulgent 
Stelliferi cceli, sicsancli praemiajusta 
Sumunt pro meritis, variisque nitnribus intra 
Regis Olympiaci miranda palatia vibrant. 
Iste tamen martyr pretiosus clarior omni 
Lumine solis adest, pietas cui maxime ^ Christi 
PriPstat ut foret exemplum virtulis in jevum. 
Delicias sil)i nempe putat jejunia sancta, 
Tradere membra quidem nescit lassata quieti; 
Pallor in ore sedet, macies in corpore toto. 
Errat et in vultu gravitatis semper honestas 
Atque pudiciti» ' summae pudor immaculatus. 
Orat cum lacrimis, devoto pectore anhelans 
Solem justitise qui sanctos provehit ad se ; 
Summum jure bonum. aeternum lumenque bonorum, 
Qui quemcumque sibi perspectat corde fidelem 
Militiae proprise dignatur jungere sanctfp, 
Mcenibus astriferis secum regnare peroptans. 
Denique pro minimo ducit cruoiamina carnis, 
Quae patitur diuturna senex venerabilis iste, 
Ni succumbat amore Dei, mucrone cruoris. 
Martyrum amabilium victricia signa sequendo. 

ANNOTATA. 

a De Cassio cfr. Comment.praiV. nnm. 68. 

b Dc Vrsino cfr. Comment. prxv. mtmm. (>!), 
70, 71. 

c De Vrbicocfr. Comment. jtrsev. num. 75. 

d Yciodorus ab aquis vera efi/mologia; nam dor 
celtica lingua aquam significaf ;qnod in quibiisdam 
ftuminiim nominibus adhuc superesf, v.q. Dor, 
Douro, et in aliis nominibus communibus (1). 

CAPUT TERTIUM. 

Conversio Jud?eoriim ientata. 
Lucius |)uer a patre neeatur. 
Eeclesia^ a S. AustrtMuonio 
eonseerata?. 



E 



F 



Num. 14. — 'f quis 2. — ^^ apostrophale t,2. — *' altitu- 
dine 1,3. — ^^ omA, 3. — "^ hge amiseris. — ** pellenterl. 

— ^^ nulHus 1, 3. — *^ (p-C-) er. pas. 2 ; eligere passim 3. 

— " ail 3.— '» Dominus add. 2. — -» naufragi 2, — a» sacra- 
(1) De Bullet, M/'iuoires sur la laiigue celtique, tom. II, 



Umnis igitur ecclesia sanctorum optime novit judiei!^ 
qualiter Jerusalem, pro commisso in Salva- piHrimi^'"' 

menlum 2. — ='» magnificalur 2. — ^^ servire l. — '^ Ela- 
verim 3. — ^* perit 3. — ^^ forsafi jjro alii. 

Num. 15 — 1 o»i. 2. — s om. 2. — => oiii. 2. — * energu- 
menos.— f-dsEmonibusl.S.— ^/pgremaxima. — 'pudiciEel,2. 
Vesuntione, 1759. 

tore 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



69 



sti tore piaculo ultrici vastatione a Tito sit sub- 

'■ vcrsa et Vespasiano. De qua subversione 
ideni Doniinus Jcsus ante prfedicens : Quio 

' venimt dies in te, et circumdahunt te iniiuici 
tui luJfo, ct circunidahnnt tc ct coamiuatabuni 
fe uiidique pf ad terram consternenf ^ ie, et filios 
tuos qui in te sunt; et non relinquent * in te 
lapidem sitper lapidew qui non dastruatiir, eo quod. 
non cof/noreris teinpiis risitationis tua:. Quidam 
cniin JudiBoruni gladiali excidio ^, quidam famis 
penuria lethifera in obsidione, inio etiam saavis- 
sinia populatione perierunt. Perpluros etiam vili 
nmiii^mate venditi, in captivitate sunt miserabi- 
liter deducti, sicque per diversa *, ut Davidica 
compleretur vaticinatio spiritali dc oisdem Ju- 
daeis effata pra^sagio : Disperge, inquit, Hios in 
virtide tua, et destrue eos, protecfor 7neus Domine, 
et gentes cognoscerent ejus populi, de qua heec 
veridica recitatur prophetia, execrabilem in 
Christum Jesum blasphemiam et incredulitatem. 
et ex pernicioso lapsu Judaica? gentis ipsa^^spiri- 
tah gratia inspirante credendo declinarent " per- 
petuce captivitatis detrimentum ac fidei percipe- 

^ rent sacramentum feternreque salutis prfesidium. 
Per idem vero tempus non modica JudaicfB gentis 
agmina in urbe Arvernica videbantur esse dif- 
fusa. Multi namque ex ipsis illa in parte, qua 
venerabilis pater Austremonius jam dictum fun- 
daverat monasterium, mapalia sibi ad habitan- 
dum , utpote peregrini moxque pro immani ^ 
scelere dispersuri,construere disposuerunt.Reve- 
rendus itaque vir streimusque orator, beatus sci- 
licet Austremonius, cum sa^pius eis viam salutis 
et notitiam requitatis formamquc credulitatis 
pra.Hlicando panderet, prophetali quoque ser- 
mone illos increpabat dieens : Quid est, Israel, 
qitid est " quod in terra iniiniroruin es ? Ince- 
terasfi in terra aliena ; coinquinafus es cuni 
mortuis, deputatus es cum liis qui iu iuferno 
suut, derefiquisti fonieni sapieutim. Si in via 
Dri amhufasses , hahitasses uiique ° super ter- 
ram. Disee ubi $it prudentia, ubi sit virtus, vhi 
sit inielfectus, nt scias simul nhi sii lour/ifuruitas, 
rifa "*, rirtus ", nhl sit virtus '^ oculorum. His 
vero auditis, plurimi compungebantur, et poeni- 
tentite remedia votls onmibus a sancto viro 
depreca])antur, sancti gurgitis lavacro ablueban- 
c; tur. 
1"' 17. Sed et ' antiquus hostis vldens sibi perisse 

''■ quos per famulum suum Austremonium Dominus 
acquisierat, et dolens innumerabilos populos per 
cjus prfedicationem de suis laucibus extrahi, toto 
suo illo antiquo conamlne sufe artis apodixen per 
hanc perfidam gentem in virum Dei conatus est 
cxercere. Vcrum cum ^ iieatus prtesul ^ liunc 
infclicem populum propter piaculum in Salvato- 
reni commissum multis incropationibus argueret, 
atcpie ex divinarum Scripturaruni authoritate 
ostenderet pro salute gentis humanai de coelo 
oum descendisse "* ad terras, et incarnatum do 
Spirltu Sancto ex Maria Virgine. isdem perfidus 
populus nullo modo ei pra?bebat assensum ; nec 
solum de quibus eos monuit ox incredulitate et 
duritia sui cordis pa^nitentiam non egerunt, sed 
insuper in ejus necem apertis persecutionil)us 
conspirarunt. 



KX 51SS. 
PT IMHli, 



nficalnr. 



Qualiler excolilur lellus dumosa lahoie 
Profeiat ul dignns fructus, ita sanctus et iste 
Senles de populis vitiorum pellere certans. 
Deslruit errorem gentilem saepe monendo 
Ut necis auctorem vitent lucemque sequnntui 
Qua' cunctns salvat, vegetat, subliniat, honorat. 
His sanctis fidei monitis demulcel et ipsam 
Judaicani plebem, qua- tunc morabalur eadem 
Urbe colens scelerata deo.s quos sculpserat ipsa 
Atque suos palrios venerans polluta penates; 
Maxima pars quorum lavacrum compun(^ta peteliat 
Baptismi, assiduis lacrimis peccata luendo. 
Namque dolebat in his se lapsam sponte ruinis 
Qua' magis exilium barathri mnitale jiaiarent 
Quani decus et requiem vitfe ctpleslis amccnfi'. 
Talia conspiciens fieri saevissimus hostis 
Atque dolens praviler quod sanctus straveril onines 
Gentiles pedibus, Judipos provocat ardens, 
Quos habuit semper ferventi fraude sequaces. 
Ut sanctuin perdant. Subito quoque faclio frendens 
Plebis Juilaicfe. piavas suli fraudo latenti 
Pi-ieparat insidias insonti. Sed pius heros 
Omnia contemnit. spcrnit. certaniine victor. 

18. Sanctus igitnr Austremonius alhlela fulgu- ^'^'""-^ {"'"- 
rantes evangelicse doctrinte radios passim nulla- judmnu}, «h 
tenus formidabat diffundere, sed credenfium Ausiiemum.t 
corda lampabih splendore spiritalis gratife illu- ijapiizniiis, 
strat et celsa virtutum fastigia almorum exemplis <'/'"''''■ s"" 
actuum sublevat. Quid plura? Omnes quotquot 
ad vitam jeternam prseordinati erant convertit ct 
baptismatis unda purificavit. Denique intercom- 
petentes qui fide orthodoxa cathechizabantur ' 
filius principis JudEeornm patre nescientc affult. 
et ut gratiam baptismi consequeretur a viro Dei 
humiliter postulavit. Quem sanctus vir ^ cura reli- 
quis bapli/.avit sibique in filium adoplavit et 
Luciam nominatim vocavit, ulpotc de infidelitatis 
tenebris ereptum et luce veritatis illuminatum, 
sacris etiam charismatibus prudenter inbutum 
^terneeque sanctitati laudabiliter dedicatum. 
Completis ergo ^ ex more baptismi * sacramen- 
tis, vir Domini Austremonius multiphci fervore 
deifici amoris ^ succensus " villam ^ qti^ Plauzia- 
cus a nuncupabatur oxpetiit, in qua ex fidelium 
circamanentium sumptibus ecclesiam construxit, 
eamque in honore beati Petri apostolorum prin- 
cipis dedicavit. Princeps autem Judteormn, ut F 
comperit filium suum a venorabili pontifice esse 
baptizatuni. intolerabili confusns dolore pariter ac 
mcerorc ingemuit, ct vehementissime succensus 
ira, utpote diabolica instigatus malitia, propriuni 
tandcm filium, paternoutiquecarensaffectu.quo- 
dam projecit in puteo. ne iilum Christi Ecclesia 
baberct vivum ex quo alii Judfei acciperent cre- 
dulitatis exemplum. Quod cum sancto Austre- 
monio fuisset nuntiatum, niox cnm collcgiti 
fidelium ad lciodurense ^* regreditur nionaste- 
rium, et convocata secum caterva fratrum, cuin 
thuribulis et crucibus coruscisque cerooruni Innii- 
nibus pergit ocius ad puteum; cx ((uo niox sancli 
Lucii martyris juvenile corpus a fratribus cxtra- 
hitur et adlocum sopulchri cumduIrifluo*canore 
hyninidicai modulationis ilodncittn- '".O Judaicain 
perfidiam omnibus seculis exocrandam.quseprins 
in Dorninum crudeliler .«revit, servos quoque 



Nam 16. — ' prosternent 2. — ^ reliquent 1. — 
™ exitio 2. — ■* diversi 1, 3. — ^' ipse 3, — ^ declinaret ± — 
' (]). i.) perimani 2. — * quid est oiti. ^2. — " in pace 
adff. ± — >o vilii' 2. — » 01». 2. — •*" lumen ± 



Num. 17— ift(». 2. -s, 



O _ 3 



I). p.) |ir. Iie.ll. ii. — 



■* desceudisset I. 

Num. 18. — ' cathezizabantur^l— "Uei«f/(/. 2. — " onii- 
l,us 3. _ *bapti=mati 1.2. — "^amore. 1.2. — " el «rfrf. I. 
— "^ villa 1. 2. — ^ Icidiorense 2. — " dulciflua 2. — 

" reliijiiti Iiiiji'!^"""!- Oiii.^a. 

ficit 



70 



KT MiVR. 



B 



leUiifcro afficcre inforimiio non desistif! Nec suf- 
ficil illi jjcrcussissc oliiii ^regis pastorem, scd 
etiam ipsum insectatur gravissimo odio gregem. 
Iste nainque perosus patcr, si tamen pater dicen- 
dus est qui paternos in filium non servavit affe- 
ctus, christianis licet invitus venerabilem exhi- 
buit martyi-eni. Perdil infelix paterni reverentiam 
nominis, orbatus affcctabili dignitate felicissimfe 
prolis. Cumque titulum christianitatis in filii mor- 
tificatione cupit nmnino delere, facit potius ut 
omisso infidclitatis errore Luciu.^, typico insigni- 
tus nomine, scribatur crelitus in libro vitae. Lucius 
namquepuerad Christi tirocinimn sancti antisti- 
tis sagacissima eruditione instruitur, pi-obabili 
authoritate provehitur ct protegibilibus annis 
nninitur. Lucius sub annis pueiitiiie preestantis- 
siine Christi mililia fnngitur et officiali severitate 
crudelis pai-ricidae occiditur propriique sanguinis 
effusione perfunditur. Beata cerle el pr^dicanda 
puerilis a^tas, qna vctcrnosi^ machinationes anti- 
qui hostis mirabiliter deluduntur, qua impiissi- 
inus pater a piissiino tilio veritatis gratia '^ sper- 
nitur, qua infidelitas confunditur et deiflci vcxilla 
tirocinii coruscabihter panduntur. Hsec est illa 
a?tas qu^ in glorioso marlyre Lucio h magnific^- 
bilitcr pniidicatur ct poloso honoramine clarifica- 
tur. Lucius etenim puer christianissimus, fide de- 
votus.sperobustisslmus, charitate ardentissimus, 
agonotheta robustissinuis martyrque proniptis- 
sunus, veritate eoelitus jubente munificahbus 
angelorum obsequiis cxcipitur atque in choro 
inartyruni fulgido diadematc felicis victorise 
coronatur. Ipsimi profecto christicolfe ut lauda- 
bilem venerantur marlyrem cernuisque depo- 
scunt orationibus ut eum pro se apud Deum 
perpetuum habeant intercessorem. 

Hon-ea complentm* Chrisli rediraita maniplis 
Yivificip messis, nostro gaudente palrono 
Passim doclrinae radios diffundere sani-tie 
Qui datus est nobis specialis in orbe magister. 
Fiiius tnterea cujusdam principis orat 
Judaici vulgi, divino munere tactus, 
Ut mereatm- aqua viventis fonte renasci, 
Lucius a lucis sorlilus nouiine nomen. 
Qui dilTerre nolens sanclus quod qu»ril et optat. 
Ei-udit ad plenum, qua mente lavacra subire 
('• Debeat. et sacro renovat baptismate lethnni '^. 
Talia cunu|ue patris ssevi referuntur ad aures, 
Frendet et insanit, nimiumque dolosus oberrat 
A patriw affectu. sitiens extinguere morte 
Magnificam prolem et meritoium j^ermine clarani. 
Tandem vipereis instaurans anna venenis, 
Perimit insontem puteoque retrudit in alto, 
Sperans infelix facinus tam jrrande laleie. 
Dic, natura potens, ubi sunl tua jura paterna, 
Cum pater interimit natum de se generalum? 
Mox Cliristi famulo ut sanctas defeilur ad aures 



VITA TERTIA S. AUSTREMONII EPISCOPI. 

le^rotatione detineri iiinotuit et ut ad cum ocius nimecdemn 



visi 



ronsecrat 
Maroioli, 



yUirlum 
ilinciptilum 
HyrotaiKan 

adiens, 
Aiistremo- 



E 



isitandi gratia iret ^ ejus cx parte commonuit ^ 
Direxerat enim illum beatus Austremonius ut ^^^^_^^^^ 
montana peragrans loca vices pontificis exe- ^^,,^,.^ j^^^... 
qucndo homines erroris tenebrositate cfecatos drfmdi, 
corusco fulgoro sna' pni^-dicationis inluminarct et 
ad ti-amitem itquitatis dcdnccret. Quod et fecit 
bonorum exempla actuum * monstrando et prae- 
dicabilia virtutura p;itrando prodigia. Sanctus 
itaque AusU-emonius, ul expcdito cursu illum 
invisere posset, beatum Necterium ^ laudabilem 
presbyteruiu sui itineris facit socium, noc non ot 
boatum Mammetum,veuerabilein archidiacomnu. 
His ergo secuni comitantibus, valleni expetit Jor- 
nensem r, ubi venerandus vir MiU'ius infirmitate 
detentusmauebat. In eodein aulom itinere diver- 
tit ad quomdam villam quse Maroioius " (/ vocita- ./ 

tur, in qua fabricatam ab incolis basilicam aposto- 
lorum i)rincipis in honore dcdicavit. Inde quidom 
concitis grossibus ad virum Dei Marium vir 
Domini ^ Austromonius pervenire contondit. Con- 
tigit namque ^ ut ^mtequam sanclus antistes ad 
beati Marii pervenisset hospiUum, euindem viruni 
Dq[ 9 e ^" seculo jam migrasse fulgidaque ca^Io- 
rum palatia nutu Dei subisso. Sa^pe noiiiinandus 
itiique preesul beatus Austremonius sanctum 
corpns athletEO Ghristi novo cum digna veneratione 
tradidit mausoleo, novamque super eum ut 
dignum erat basilicam sumptibus fidelium circa 
manentium oedilicavit ipsamquc cjus in lionore 
solomniter consecravit. Xobiles etonim viri quos 
beatus Marius salutari prjedicatione ad viam 
veritatis converti fecerat '^ eidom ecclesiee beati 
Austromonii suggestione ex pr;«diis suis in usus 
clericorum ibidem omnipotonti Deo sanctoque 
Mario servientium triginta mansos voluntate 
proinptissiina condonaverunt. Quam donationem 
voluerunt ut sanctus antistes episcopali authori- 
tatc confirmaret, ut nullus subsequentiimi ulla 
temeritate violare cam auderet. Hoc enim beatis- 
simi prEesuIis sincerissima ammonitione facie- 
bant, qui magnopere desiderabat ^- honorai'e 
sanetam Dei Ecclesiam et fidem corroborare 
catholicam. In utroque siquidem pollet niirabilis, 
id est et desiderabili priedicatione et prsjedicabili 
operatione. Strenua namque dispensatione eccle- 
sias Dei utiUssimis ^^ commoditatibus dotando 
nobilitat, ut in terra viventiuin centuplicatam F 
portionem secundum Dei promissum recipiat '*. 
20. Dh-exerat etiam plures discipulos in mon- 
tana pra&dicationis causa, ex quibus ad eum 
unus illuc venit reverendus vir, scilicet Antoni- 
nus e, qui etiam innotuit ei qualiter omnipotens 
Deus per oos sacramentum fidoi hoininum nien- 
tibus inseruerat, et quomodo amor vitae aeternai 
in eis excreverat; qualitor etiam universalis plebs 
obnixe postulabat ut iret dedicare basilicam 



ac dein 

tertiam 

Cotnpendiaci. 



noviter tedificatam in loco quiCompendiacensis/' 
Crimen hoc horrendum, monachorum cum grege sancto dicitur. Quod vu' Domini audieiis, omnipotentem 
liluc ire parat, sanctum corpusque sepulchro Deuni , qui facit niirabilia solus , sincero corde 

Snblatum fovea cletnenter liadit honesto, glorificavit seque iturum ut populus petobat 

Egvegius martyr constanter et ipse futurus. voraciter promisit. Ordinatis ergo ibidem ecclesiae 

ministris , supradictum cum discipulis adiit 

19. Gloriosus denique Austremonius dum locum .Ibi etiam ecclesiam (/ in honorc sancti Mi- 

sancti luiirtyris Lucii sepulturai iinplet officium, chaelis arcliangeli consecravit et ecclesiastico 

bcati Marii discipuli sui Uigubrem ' oxcipit nun- ordinc nobilitavit. Cumque por ahquod tempus 

tium.Quinetiamillieumdem venerabilem virum ihidom degeret ot populorum orrata proedica- 



Num. 18. - " gratia' 1. - "^ forle UKmii. '■• Maraiolus 2. - ^ Dei 2.- ^ ilaque '» - " om '' — '" de 

Num 19 ~ ' lueul,rem 1. - ^ (o. v. g i^ vis. gr. oc.ir.2. ■>. ~ " (conv. fec.) converterantL'.-- desiderabant 1, 3.- 
— Mnonuit:2. — * le. a.l act. ex. 2. — SNectanum 2. — " utillimas ^>. — i*acciniat-X 

bili 



'accipiat^. 




DIES PRIJIA NOVEMBRIS. 



71 



A Ijili caslignlioDi' eniendarct •, convenerunt ad ^. S. Pelri, /'// plafca hnjus .uminh. deMnicfa 
ouin undecumqne ^ discipuli cjus quos illas in anuo 1790 n rebpllibnif.. 

|)artes ad pra?dicandnni transniiserat. Quibus 4. S. Michaelis, a miiffis Mro seculis dinitu ■ 
venerabilis pastor salutaris fluenta doctrinae affa- evat in platea des Gras, proiie portam orcidenfa- 
bili effusione propinabat, et ut parsimoniali ^ '" " " ' " 
observatione ad sanctarum arcem virtutum con- 
scendere niturenlur bonesta urbanitate mirabilis 
facundiae hortabatur. Accendebat * siquidc-m in 
cordibus eorum perfectissinnnn et saluborriinmn 
amorem'* co?lestis patrito. prgedicando illis heh- 



lem cafjiedrnlis. 

0. Dedirafa SS. MM. Cassia, Vicforiiio et 
Maximo prope S. Illidiiim ; pod rerim erersionem 
seculi XVIII dpsfi-Kcfa. 

(i. S. Syniphoriani, warti/rio coronat! Amjusto- 
diiiii. Hmc ecclesia! anvo GfSO S. Genesii mmeu 



siani jocunditatem perennis gloripe. Suadebat dafiim est, qui eam resedificareraf, eiijus quonue 



utique eis quo lerrena flocci pendendo desideria, 
Christo re{?i foto conamine totaque virtute, se- 
mota utique "^ simulationis techna, militarent, ut "^ 
ab eo absque ulla cunctatione splendidam per- 
petuae felicitatis coronam perciperent. 

ANNOTATA. 

a Villa Plauziacus, (faUice Plausat (Puy-de- 
Donie, Clermont). 

b PapehrochiiiSj in anuuf. ad cap. III Acfo- 
° riim S. Marii, tom. II .Jun., Lucium, infjuif, mar- 
tyrem nullum norunt Arverni. Af in fesfo oiuuium 
saucforiiui Arrerneusisecclesia-',/ia:c/iabefProj)riuiii 
Arvernense, in lecfione IV: Hsic igltur dievene- 
remurintermartyres Antolianum, ^/r... et Luc.ium, 
a beato Austremonio, ut tradilur, baptizalum ac 
scpultum. 

c Vallis Tornensis, sire Va/lis Moutis lornalis, 
secnudum Braur/ie, in Vitis SS. Arceruix, iib. II. 
p. 368, extendifur ab oppido Sancfi F/ori (Saint- 
Flour,Cantal)«S(/Hf ad Massiacuui (Massiac, Clan- 
tal), nhi diio rid a. sancto Mario vocaidur, nnus 
S'-Mary-le-Creux, alter S*-Mary-le-Plain. 

d Maroiolus, secnndiini eumdcin auctoreiu Maro- 
geol, uiio inil/iario a va//e lornensi. 

e De hoc Antonino agetur die 3 Noveinbris. 

f Compendiacensis /ocus , gallice Compains 
(Puy-de-Doiue, Issoire). 

^Fieri nonpotesf ut ecc/esiarum a sancto Aiisive- 
monio fnndafaruin accuratam seriem texuiuiis, 
ileficiente rernm cerfitudine. Midta fiiisse nuniero 
oratoria apnd Arcernos adfidem conversos res Ipsa 
/oipiitur, quoruui fortassis nitinen/m posteri mirum 
in moduin aii.reriint, ita nt qux posteriora secula 
<', ere.reranf ad Austremonii tBr«?>(. frausferrent; qna 
de re in Conunent. prxv. dixiinns, unmm. 09, 60. 
luter ecclesias iu ipsa ur//e Claromonfaua a^difica- 
fas, a/iquof ad Austremonium refcrunt H qui sau- 
cfum viriini ad iJecH wtutein retrahunt; ita liecie in 
Ilistoria ecc/esias Arveruensis tom. I, pp. 51, 58, 
dfccin ecclesias ad Austremonium auf salfcui ad 
ejusdem fempora refert; sunt autem sequentes : 

1, Qnai creditur doinus Cassiifuisse,post dominl 
conversionein in ecclesiam versa. Dedicata est 
sauctx Marix et saucfo Laurentio. Ila-c aiuliebat 



mafer ecclesia beatai Marix episcopalis, quam Gre- fF>'^>^ ^olos te iucidere ralde pertimescimus. Novi- 

qoriiis ruroneims, in Hist. lib. II, cap. 16, vocat '^'us enim quia qui co'// ferr^que rectorem carne 

veterrimam ecclesiarum intra muros urbis. In risibiU muiido apparentem wterficere non. >tunt 

eodemloconuncstatcathedralisecclesia. rerifi, forte nec tuai « miserebiwfnr reverenda- 

•2. Sancta- CA-ncx^.paidinu a cathedrali disfans, seiiectuti, et te sancto patre erudiente didmmus 

a meridlona/i vidclicet parte. Posfea vocata fud a 5'"« '« oooam honi pastoris magna exstat rmna 

Sancto Sepulcro. sed desfrucfa fuif a Jacobo ■^"Im-fx plebis \ Quod ue huir lunumerabili po- 

d'Amboise, ad faciendiim foufem iu eu /uco qiii pi'lo per tiiam erudifiouem Donuno adqmsdo 

^N/»c es/ platea Delille proveuiaf , magna ^agantatr fuam paternitafem 



FT rMPH 



corpus in eamdem frans/afum fuit. Desfrucfa fnit o 
re/ie//ibus aiino 17Ui. 

7. S.Mauritii et sociorum MM.Hxcecclc^ia anuo 
730 a S. Bonnifio, anno 1095 a S. Ferreo/o nomen 
habnit; ante reruin eversionem in Ga//ia.,erate.c.c/e- 
sia niiuoris seminarii (sous la Poterne). 

8. Ecclesia de Chantoin, qiix fuif deinde sancii- 
moniaiium,posfea canonicorum regu/arium, dein 
Carme/it. discalc.,demum sacerdotum missionario- 
rum. 

9. S. Andreae. cujus Tigridius, rivente S. Leo- 
gitntio, regimen habult. Erat iu urbis parte occt- 
dentaii; desfructa fuit anno 1797. 

10. SS.Cyri et JulittEe. Amio 470 erat sauctimo- 
nialium,deiiide paroc/iia/is; anno 1793 rersa fnif 
in sfabulnm equorvm. 

CAPUT QUAUTUM. 

S. Austremonii inarl^riiini ef 
sepulturn. 

l ra-dictus interim Judieus, Juda-orum ne- 
quissinms.quod de carnali filio crudeliler fecit 
de spiritali patre ejnsdeni tilii jam martyris, beati 
sciiicet Lucii, omnigenis tacere nislbus gliscit, ut 
qui maligna persuasione interfecit sanctum 
martyrem. dolosa machinatione bcatum occidat 
Austremonium. Magnificus nempe antistes Au- 
stremonius magnopere cupiebat, ut diximus, per 
martyrii agones victoriasconsummare triumpha- 
les. Quod sancti diu discipuli perspicaci curio- 
sitate animadvertentes, indieare studenl ^ ma- 
gistro qnod isdem nequam popuhis de ipsius K 
interitu tota mentis aviditate pertractaret -, 
dicentes illi : ter quaterque beate domine patf^-, 
num ignoras hujus vesanai gentis Judaicas per- 
piliain iii tiii grassare ^ perniciem '-f Cerfe quod 
fatemur ut palam sit tibi *, noveris hnnc cMum 
maliqnum suis machinatibus '• do/osis paferni- 
tafem fiiam oriiin extiuguere ve//e , et si fus sif 
nomen tuum funditus a viveniibiis abo/eri rel/e. 
Vnde ut fui curain agere magnopere digneris , 
.■<ancfe pater, oramus; quia in liujus insanissim^ 



Murtfni )iibi 
n Jinixin 

Intpiilnliiiii 



Num. 20, - ■ f,H. .ast. em.) c..ti|..veril, pr^di.atione '2. Nam 21. -- • sataguut 'i. --^ Iractnret-^ -- ^ cm.^re ^ 

-n.ndir,.,e:^.- «,mTimonili l. - * ..rendeb.t \,% X " Ms. L) t.bi .il 2 - '^ machmat.ombus 2. 3. - Mf. u. t.) 

-f-aimiiel.;!.— einique2.— 'et«. "■ '■ ^- -■ - t''^'" - ., 

^ providere 



72 



KX MSS. 
£T IMPB. 



providere eongruit. Qiu^ cinii vir Doinini a disci- 
pulorum ore ^ mcnte tranquilia et vultu alacri 
hausisset, sic demum ora resolvit et intima alacri- 
tate gavisus magnaque hilaritate ^ perfusus 
dixit : quam desiderahilem nuntinm qni milu 



VITA TERTIA S. AUSTREMONII EPISGOPI. 

fum s meruero ghrificali vietoria. Mihl quippc 
rivere Chri^tu.<i esf et mori lucrum. Misericordix 
etenim ejus omuino meum commitfodesiderium, nt 
ipse siia ordinatione disponat eum, a quo constat 
fofius boux volunfatis » exordium, Non enim se- 



D 



pr^nuntiat mei cordis de^iderinm! felicem parahit me a chav.tate dbus vlla ^^ mundi tnbn. 



B 



rxspectat 

Austremo- 

nius. 



V. 



me, si perrenire quirero ^" ad cleoneuin cerfaminis 
studium in qiio diutina " pnitur niachia '- a et 
inclita in virtufe Tonantis merifoque agonizantis 
iaudafur rirtoria! Cumque plus solito la^tior ^'^ 
incedereU discipuli ab eo perquisierunt mirantes 
quid sibi jam dictus nunliasset legatus. Et sanctus 
antistes : Felir, inquit, hujus famx relatus , si 
nd dictonim pdem proveniat effectus ; opfi- 
mmnque est pro Christo kujus corpores nwlis suh- 
irc dispendium, si ex eo pervenitnr ad feUcissi- 
mum supernx heatitudinis iminarcescihile hra- 
mum ". Nam, quod fateor ut palmi sit oninibns, 
sciatis me pro Christi Domini amore innumeras 
velle perpeii cruces, horrendus quoqiie helhiarum 
hiatus et innumera fonnentorum i/enera quons- 
que vitalis ftatus depciat non fimere, maxime cum 
amplectenditm sit eorum dolo occumhere qui in 
Doniini Jesu *^ nece manus truculentas injicere 
non tiniiiere^^^.Populum autem suum deifica Omni- 
potentis clementia " sua ineffahili providentia 
ubiqim circumteijet ^^, et misericordia qiia eum 
voluit revocari a tenehris ad se qui est vera lux '" 
fine -•* tenus non desistet tueri et conservare. Omni- 
bus quoque indesineuter monita salutis sugge- 
rebat, ita inquiens : Filloli, sufficiat ^i nnicuique 
hactenus sua exercuisse stndia et suimet volup- 
tatibus deservisse. lieUquum superest ut quod 
quisque vivit, Deo vivat et non sihi, qui redditurus 
est unicuiqnfi secundum opera sua. 

22. Ex qua responsione discipuli oppido mcesti- 

ficantur, gravia subinde ab imis pectoribus 

suspiria trahuntur, intemus animi dolor flebili 

lamentatione panditur , afficiabilis cordium 

mcestitia lacrimabili ejulatu ac lamentabili plan- 

ctu manifestatm-. pallentes quidem genae fluidis 

lacrimarum rivulis irrigantur, inter creberrmios 

etiam sin^ultus verba pree doloris magnitudine 

negantur. Sed sanctus Dei athleta et ^ venerabilis 

pr^sul supenia illustratus - gratia, nimise^illorum 

tristitise paterno compatiens, afl^ectu consolato- 

rium eis sermonem fecit dicens : Cur, mihi * cha- 

rissimi ^, solito tvisfiores efficimini P Num arhitra' 

mini me pro Chrisfi Doinini amore cerfantinis 

iigonem pertimescere ? Scifote quiu pro eo cuncta 

qUtE a quovislicfnre possuiit e.rcogifari ^ supplicia 

sum pnratus perferre. Sienini Chrisfum Dominum 

oportuit pati et ita intrare in gloriam suam, quis 

ego sum qui pro eo pafi recusem ? Vtinam vel 

idoneus sim discipidorum ejus sequi vestigia, qui 

per ampla orhis spatia varia sunt perpessi tor- 

inenta. Non est enim servus major domino suo, 

neque apostolusmajor €0 qui misit illum. Nam de 

mea salute contristari fiolite, sedjjotius congaudefe 

nifa; felicifafi, qnia heafum et felicem me fore 

incunctanter censeo, si in confessione reritafis per- 

severans proprium pro ipsa veritate ' sanguinem 

fudero. Mea procul duhio auginenfahifur gloria, si 

cum paJaistrolis finierit pngna, remunerari coeli- 

Niim.21.— ^ora2. — ^ alacritate 1; (gav. magn. hil.) 
oiH.'l. — '°(p. q.) potuero pervenire 2. — " diutius 3. — 
'- machina ^. — *' (p. s.l.) I. p. s. '2. — " (imm. hrav.) prae- 
mium2. — "^ Ghristi «rfrf. 2. — ^^ timuenint2. — " (o. c.) 
i-lem. omn. 2. — '* circumtegeret 1 ; c-ircumtegere 2. — 
iB cid-lux om. 2. — 3*» fide 2. — " sufficit 2. 

Num. 22 — ^ om. 2. — ^ stratus 1,3. — ^ minime 2. — 
* mei 2. — ^' om. 2. — " excogitare 2. — "^ (p. p. i. v.) pro. ip. 



tio, non iemporaUs angusfia, non iinmanis perse- 
qunforum sxrifia; quia,Ucet pennittente Domino 
corpus diversis fotigare acerhitatihus ad idfimnm 
qnoque occidere possint ", animrim in pofestate 
nidlatenus possunt hahere. Qui enim promisit 
nobis nulliim ex nostris perifurum forc capiUis '^, 
faciet misericorditer nt nuUiim ex nosfris pereat 
memhris, sed integer spiritus et anima et corpus in 
ejus advenfu servefur ^^. Spirifus efenim nieus de 
,'rgasfido carnex corruptihiUfafis egredi oppido 
desideraf, ut Domino ccElitus confiteatur. Sed si vobis ' 
in peregrinafione adhuc pnsitis '* necessarius sum, 
in casiris fideUum ut infideles '^ adquirere sata- 
gam '", j^ro amore Jesu Christi militarc non 
ahniio. Mulfo anfem est meUus esse cum ipso ^^ si, 
ut spero, mei desiderinm animi celeri tcmporis 
meatu compleafnr. Non im igitur mei terreat 
absentia corporis, qiiia magis subrenire vobispot^ro 
cum ad beafitudinem quam Deus promisit se diU- 
gentihus ^^ ipso suffragante pervenero. Cor meum 
quippe ef caro mea exultaverunt in Deum rivum, 
qui non privabit bonis eos qui amhulant in inno- 
ceniia. Cumque vir Domlni talia prosequeretur, 
mitigavit aliquatenus mcestitiam illorum. Inter 
amicabiles denique complexus grata miscentur 
oscula pacis, eisque paternali aftectatione valedi- 
cens, ppiscopali etiam authoritate benedixit, et 
post benedictionem htec afTamina inlulit : Sequi- 
mlni, inquiens, me ^^, frutres amantissimi, non 
incessu p)edum sed sacra imitatinm%qua Dominum 
Jesum dncui certafim esse sequendum. Tenete, 
qusso, formam doctrinse iUius quant we docente 
didicistis. Nonvos fraiigai uUus terror mundanx 
pofenUx, nerpie occupct lulnlis amor execrahiUs ^** 
phUarggria:, nec infaustx collnvio disfentet gastri- 
margix -^ Sed et infer prospera et adversa viani 
fenete regiam, quo nec prospera vos insolenter 
extoUant nec adversa turhabdifer dejiciant. Ser- 
vandn ifaque almai fidei salufare propositum, 
cajneiis^^ teternx remunerationis pr3Emiuin, His 
dictis, beato jussit Necterio ^^ ut preedicamenta 
verae salutis Antrambensi h studiose ministraret 
populo '^. Ipse vero c(Bpit protinus remeare ad 
supradictum monasterium, assumens ^* secum 
beatum Mammetum tantum diaconum ^'^' suum. 
CumquG monasterio adpropinquassent ^',in quo- 
dam termino distante uno et eo amplius stadio, 
beatus Austremonius orandi gratia substitit '^^ 
flexisque in terram genibus, diutissime oravit. 
PoUente etenim fide fidissima illius mens peren- 
nis consciacoronEeindicibiliinflammabaturamore 
perpetualis gloria. Non dubitabat etiam pro 
Ghristo sustinere quidquid non solum tormento- 
runi Judaiea,verum etiam onmis humana poterat 
sEevitia excogitare. Jam quippe mimdo altior 
magis de triumphall victoria in Christi fidu- 
cia ^" quam de senilis corporis meditabatur 
agonia. 



E 



ver. prop. 2. — ^ccelitus2. — " (bon. vol.) honitatls 2. — 
1" ultra l, 3. — " possunt 2. — ^^ capillum 2. — •* eruetur 
1,3.— i*positus 1, 3. — "* infidelium 1, 3. — i« et orfrf. 1. 
— " illo 2. — >8 (s. d.) ditigentihus se 2. — " (i. m.l me 
inq. 2. — '^o execrahili 2. — ^' castrymargite 1. — " ca- 
piensi. 2. — -3Nectario2. — ^* (s. m. p.) pop. st. min. 2. — 
^^ assumpto 2. — *8 (liaconem 2. — ^^ appropinquasset % 
-« suhstetit 1. — 29 (Ghr. fid.) Christo 2. 

23. Interea 




IMES PRIMA NOVii^MBRIS. 



i' ^:i. InttTca pra!libatu5 JudiEoruin prineeps r, 

" inissis in via latenlor exploratoribus, prspslolabu- 
tur adventum ejns. Ut autom cnm advenissc 
(■{jMipcrit ipsis iimotcscenlibns, oeciu-ril ilii iu 
prjfidicto loco cum snis compliclhn-^. Miimmclus 
vero diacomis ejus ut vidit Illos oirmrprc. timore 
|)crlerritus heatum rcliqnit Austrcmoninm. Nun 
lonjrc qnidem ab codem ' loco quamdam in^res- 
sus e.nl .■^pcluncam, ot quia sanctum antistilcm 
niclu passionis snlnm reliqnerat, deinceps a con- 
spcctu hominmn rcmotus in eadem spclunca 
solitiiriam dnxit vitam. Cliristi veromiles Anstrc- 
iiiunins, a .ludfeis comprchen^ns, pro fide Christi 
tlaftris atroeissimis ca^dehatur ; sed inlata sibi 
lormcnla sentirc non potcrat. quia Christum 
.Icsuin suo semper in ore habehal ; et quia tides 
iu eo mirahiliter pollcbat. Christuin pro quo 
patiehatnr negare non poterat. Cumc[ue diu 
\exarctur, apparult ilH angehis ut pio soiamine 
cnm confortarct :Atn-'frriiioni, inquit, i/ftinoais-f^inif 
/ir.miif Chridi, nr fravgarit^ siipjdicio, mi miii/ift 
i/rafnlare de - prannio (jiiod mox j)ercepfuruft rs iii 
ra-li'sfi jiidafiii. E.t.yiprffif iiciiijir fr inirafiifis auf/r- 

H Ii)ru)ti ra-fna, ccelesf.iitiu rjuuijiir virfiitiini rxeiTlfiia, 
candidafns efiain marfijrmu choriis, in quo aeniper 
fip-falieris jirrjirfua fjforia derorafiis. Hac itaqnc 
consolatione percepta. athleta Ciiristi Anstremo- 
nins, ac si novus pra?Iiator novitatc glacialis^^per- 
tusns !:etiti:«, ovantcr agonlzabat in ccrtamine. 
Senilia (piidcm cjusdcm corporis memhra intcr 
dirissima carnificum verbera virtute pollebant * 
rohnstissima.McnsquipperclIcispatientlicconscIa 
murnuu-e carebat ac querimonia. Non enim 
auferebat immanisslma ab eo ^ lictorum vesania 
fiduciam tripudialisvicloritp. quia corroboraverat 
iiientcm illius altissima virtus divinre potentiiv. 
Felix utlquo " paljestra, in qua Christi athleta 
fidelitcr dccertat. qno dcsiderabile trophEenni 
;i'tcrna' trlorificationis obtineat. Pertimescit inte- 
rim nefantlissimus princeps ne tam crudelis in 
sanctimi Austrcmonimu sa;vllia christianls circa 
manentibus ab aliquo viatore nuntictur, et idco 
praioptat illum ocius occidere, ne forte a fidelibus 
viris ^ pcr vim rapiatnr. Onod etiani idcntidem 
sanctus autistes-metncliat, nc glorioso diiidem;itc 
miu-tyrii diu desiderato * brevi temporis spatio 
frnstraretnr. Similc eteiiim desiderium li.ahebant 

C sceiestissimus prlnceps Jndivorum et magnificus 
christianorum antistes, scd dissimili conditlone. 
Illc quidcm nt scrvnm Dei extinguerct ct univer- 
sidem " Ercleslimi de intcrfcctiono tiuili pontiti- 
cls mcestificaret; iste vero ut inclito martyriu 
cteli dccoraret p^Iatia et Ecclesiam Glirisli trlum- 
phiLli splenditicaret ^" victuri;i. Jubct ergo tuini- 
dus'^ ac deteslabills priuccps piwvaricali censura 
sanctum Dei antistitcm capitall velocius pmiirl 
sententla. Traditur deuno crudelissimis '^ carni- 
ficibus i^ Insupcrabiils Chrlsti mile^, hinc indc 
' impeiliiur. itcrat;ique sulisannationc illuditm- ct 
iliudendotciTateimsprosternitur.Cmnqueinterra 
Kenmi fixissct, ^ladlidor ^upcr euiu stctlt capul- 
que lilius gliidiali '* .secamlnc '■■ ampntavil. hide 
vero velocius reccdentes, almum caput venerandi 
martyris secum detulerimt.et in putco quo nefiui- 
■ llsslmus princcps "■ j:impridcm smuu prqjcccral 
liiium. jattavernnl. 
i21. MiralMlis qiiidi'm Dcns. (jiil lu s;ini'lis snis 

Num. 23. — ' eo 'J. — ■ '>'"■ "^- — ^ /"«''''' ^'laili»l's- — 
* pollelmt ±— ^abeuinnii. i. — ° iUii(|iie l.:i. — ^ om.± 
-' 8 desidejatii'2. — "univei-siuii y.— '" (l- s.) ?^pl- tr. iJ. — 
" timiilus I. :t. — is tm. '1. — '" » caniir. 1, if. '* glavi- 
nnli 1. — ir- seccamine ± — '" .[n<l;e'.ruin luffl. -_'. 
Xorriidiris Tniiiii^ l 



73 



ammiranda valde ' exercel ma-nalia. Ut enim 
ostendcret quantfe sanctitatis quantique meriti 
venerabilis antislcs ct martyr insignis fueril, 
mirabiii enmvirtute si-norum mirabiiiter hone- 
stavit. Nam eodem momento quo abscissione gla- 
riii san-nis ex ejus capite fluxit, sub pcdibus 
liims fons aqua? de terra prornpit. Mirabilis 
quippe productio fontls evidenter festimonimii 
sua- indicat ^ prohitidls. Teilus (piippc ammiran- 
dmn ac pi-obabiiu dcdll Indicium cimi sanctus 
Auslrcmonius.«uo sanguine purpuratus migi-avit 
ad crelum. Tn (pia etenlm hom ejus aninia est 
egressa a coi-pore, hynmldicls stipata choris 
angelorum ohscquio in specie columbfe vlsa est 
ad cojlestia deportari. virum omnijrena lande 
dignum, cui jubente Dominu lamul:itur militia 
iuigciormn! marfyrem almifluEe venerationis 
gloria sub]imandmn,quem Dominus Jcsuscensuit 
super omnia l)ona sua constituendum! De quo 
tri]iudinnter exuitid. mirahilis concio palriarcha- 
rum, cui plausibiiiter con^:;mdct ciarissinms ordo 
prophetnrum, quem subiimilcr houorat ciiorns 
iiposfolorum, qui etiam in giorioso c(bIu residet 
martyrum laurcatus splendido diadcmate vlrtu- 
tuin. Felix pro certo Arvemica ref,'io quam bea- 
tus martyr sanguine consecravit proprio. Felix, 
inquam ^ qu:e tanto gaudet patrono^cujus etiam 
gratiali * semper adjuvatnr merito et pr^esidiali 
munlturpatrociuio.DIgnum itaqnc est ut beatum 
Austrenionium onmis venerctur nmndus, quia de 
illo gratniatur in ccelo universalis sanctorum 
exercltus. 

^O.Nuntiatm-interca discipulis iithletara Christi 
Austrcmonium a perfidis Judseis esse interie- 
etum. Proh dolor! qiiis potest expedlre quantu.s 
uKvror quuntusvc luctus pariter et gemitus disei- 
puiorum irrepsit corda-' Niniii-um, quia extincta 
crat corporaliter lampahill.s cornm lucerna. Cur- 
ritiir eteiiim cuiii magna i-ordis nucstitiii, cum 
summa curritur diligentia. ut sciatur quo sint 
posita sancti priesulis ac venerandi martyris 
membra. Invenitur vero ' tandem sanctissinmm 
corpus absque eapite. Afficiuntur inde procul 
dnblo intolerabili m<prore pariter et angore -. 
Implctur protimis ccclum lainentablli clamore, 
reboant ^ hinc inde voees mcestifico ploraraine. 
Inter qncruios denitpic planctus lali etiam usi 
sunt faminc : fieafe Aadiriiioiii! iif. ijuid * iuter 
iiaiifirtf/ia srridi fjregrm fimin tam r.ifo refirpiisti ? 
miicfi.fsim(' jiafcr, rai iios reycndos ef " sulafari 
nonna insfifaciufos commisisti? Qnis iioster erif 
aiiifiifo jiasfur ac tfa.r? Qnistain sfrcniinsdortorac 
/irs^cijiiiiisY Iii (jno prndcntiafis inreniemns consi- 
fiuiii /irofjifafis , in quo t/ratissimum sofaincn 
infiini aiiiorifi, iii qiio pnvdicafjifnii c.rfnirfafli)nein 
rera: rcfiijionisY Tn (jiii cs, iit ad Dinniinis Jcsus, 
spfeiidida fuxmundif qui efiam jier luortem camis 
iiiundiiiii ricisfi, iii iKiinitie ejus sis inrntor nnstri, 
iif fr jiossiiiiiis srqiii ad ijfnriant ra^fi quo te sequen- 
dum ssBpius tnonnisfi. Student interea uti res 
gcsl;i eral Urhico quaniocius mandare episcopo. 
Qui cum cognovisset magistruni suum ab impiis 
Judieis tiiisse interemptmn, indicibili permotus 
tii.stamlne, aggregata illico cleri ac " populi nml- 
litudinc secum, cxpcdit;i viatiunc ;id Iclodorimi 
pervcnit monasterium. Disclpuli vero corpus san- 
itissimi martyris in ccclesiiuii :di <•(* in ' honore 

Num 24. 'oHf.5. — -{^. i.)inil.s.y. — ■' (jiuiin-intpi.Tni 
0111.'^. — ' t-Iat-iiili I ; gloiiali X 

Num 25 — "^ fjiii.± — ^ (et aii^.)ac lU.tme "J. — ^ oin.-l. 
— * int ().) iiiquit -2. — "iicy. — "(cl.ai-i ii-ltritei-J. — "i»l.'J. 



RX MSS. 
FT 1MI'R, 



Sepelifiir 
Iciodori. 



10 



Siincti 



74 



V[TA TERTIA S. AUS 



KX MSS. 
KT IMVR. 



B 



itbi miraeulis 

conirtcat. 



sancti Petri dedicatam cuni condignis officioruni 
muniis detulorant. Doleut pripterea detrimentuni 
ablati capilis; sed protinu.s e regione callis rcccn- 
tia intuentur vestigia sanguiuis; cumque eadem 
prosequerentur vestigia , venerunt usque ad 
putcum et cognovermit in eo tuisse projectum 
caput saneti martyi-is. Sed is cujus modoramine 
spculorumordodecurrit,suornmubique fldMinm ^ 
curam gercns, rcligiosos citissime priyparavit 
viros qui pretiosum caput ab aquoso einiercnt 
domicilioetmeliori recondercnt mausoloo.Hepen- 
tina namque liujus facti opinio pcrvolavit ad 
omnium aures Arvernorum. Factus quoqne est 
concursns populornm repente, concordi unanimi- 
tate plangentium pariter ac lugentium : <thii sidit 
illi qui interfecenmfpaittorem nostnim ? ToUoittiir 
de medio rhrintiaiiontm. Episcopus interim cum 
clero triumpiiales cxcquias beati martyris solenmi 
peragit voto. Discipulorum quoquc chorus hymni- 
dicas prcces fundendo sanctum mai-tyrem com- 
mendat omnipotenti Doo. Miscetur quippr luctus 
cum jubilo vocis, perstrepit cjulatus populi vuldc 
ptangentis, et inter cauoras modulationos hynml- 
dica^ jubilationis ad locuni dcportatur polyandrii " 
vcnerabile corpus S. Austremonii. lllius etouim 
glorificabile corpus in co-nobio Iciodorensi sopc- 
litnr pra-cisi '" in loculo ^^ lapidis. 

26. Quo peracto \ tanta copperunt ad hujus 
ogregiimartyrisloculum niicarc virtutum insignia 
quanta nullius valet effari lingua vivontium.Nmn 
et ex aqua putei illius quo sanctuin caput - est 
projcctum mullitudo langupntium fideliter hau- 
licns, meritis sancti viri ab omni eruebantur 
incommoditate optatieque reddebantursospitati. 
Singulis quoque aimis, eodem die quo beatus 
maHjT relinquens terreua penetravit sideria ^ 
ojus putei lympha ab imis supergrediens, sua 
mirabiliter videbatur humectare ora largillua ■* 
ct quasi inundantem sancti inartyris designinis 
virtutem. beate Austremoui. qnam dulcc uiihi ■• 
est pietatis et hunhlitatis gratia tuum tlcre uiar- 
tyrium! Quam charum est amoris et honoris 
causa tuum laudare triumphum! quia sicut m 
utroque polles laudabilis \ ita in utroque retulges 
mirabilis \ Te quidem honorare laudifluum esl, 
qniaomnisqui te solemniter honorat, Christl Jesu 
mirabileiu poteutiam qui te glorificavit,sine dubio 
('. magniticat.Te enmi exorareproficuum est, quia 
inde optabilis iinpetratur delictorum venia et 
coelestis adipiscitur gratia.Nunc vero securus de 
te ipso, sis quajso * de coUegio tuorum sollicitus 
servuloruni. nl tuo tuUi suffragamine mereamur^ 
de virtute in virtutem proncore, (pio Dcum deo- 
rum in Sion securi possimus videre.Omncs etiam 
qui tuani solemnitatem huinili ^" concolebrant 
devotione. pri\;sonliali fruantur paco et percepta 
delictorum remissione tecum giorientur teterna 
clarificatione. Complevit igitur beatus Austremo- 
nius gloriosum agouom suuin die kalondarum 
novembrium anno a passione Domini nostri Jesu 
Christi sexagesinio quarto, rege regum regnante. 
cui est lionor et gloria in secula soculoruni. 
Amen ^K 

(iens inimica bonis semper Judeea nefaniia, 
Aslutaiii vulpem vapido suli pet-toie porlans, 
Oixiiuusiit siipra, veslruni Imnc lurilnuida palrouuiii 

Num. 25. — " ««». '2. — '^ |).»ly:ni(lri 1. — '" pnpciosi -2. 

— " |yi-n :>. 

Nam. 26. — > peracla I. — " {s. c.) c. s. 1 — " sideia :i. — 
i iaigjflue i. — ^* orii. -2. — «^ niiraliilis •!. — ^ laudaliiUs:^. 

— '(s.q.) scis (iiiseso I ; sis(iue :J. — « mcreantur 2. — 



TREMO.VII EPISCOPI. 

Tradere umlitui moili pro nomine Christi, 

Principis inslinctu qui natum lumiue vita- 

Audax privarat vacuans vilidibus auvis. 

Evgo patens miles cai.itur trahilurquo cruentis >■■: 

Judaicis manibus tr.igicali sanguine .lignus. 

Sicque diu tortum confortans angelus inquit 

C(elitus apparens : Athleta »••> Dei venenmde. 

Begi diltrctus supero, gaudere niemenlo; 

Gaudia percipies nuUo lahentia fme. 

Red.litur his di.'tis siMu-tu.s constantinr alniis. 

Non trcpidans Gluisti nomen sublime superbis 

Proclamare senex Judieis. donec ab ipsis 

Atlritu^^ iHVuis pro Christo sponte tetendil. 

In tei ram geniluis prostratis. flexile cnllum. 

( :ui superassistens ictu deliberat uno 

Ceivicem rapitis gladiator plectere saiictam. 

^\r quoque summa " poli conscendens clanor astns 

Adslatin arcepii regis jam victor Averni. 

O quam laude sacra cudis terrisque eolendus 

Marlyr liic egregius. quem Christus censuit alnm 

Pro uieriUs decorare libens diademate cckIo! 

I)i(,'nus laude quidem ipiem laudant agmina cicli : 

!)e quomundusovansexultat iite patrom», 

Summa crealori nostvo sitgloria sempev. 

Uie kal. n(iveml>iis gloriosa vota redduutur ; 

Sexageni quaterque anni a Christi morte dicuntur 

Pnesulis Austremonii gloriosum usque U-iumphum "■*. 

ANNOTATA. 



n 



E 



a Maehia, '. r. imfiiiu, a coce \i.i-/r^. 
b Autrambonsis populus videtur esse populut^ de 
Entraigues (Puy-de-Dome .Rio!n.)^j*v>y«'Ennezat. 
r hiquoditin ('.amiphiri Maiinacripti Ifiodort'iisif< 
quod idciioafum fiiit aimo 1740, leyo Luciiim mar- 
tyrem, filiwn Lucii prxferti Romaiii a Neroiie 
ronstitufi, ah Austremonio fuissc conversam ad 
fidem, mulfosque Liieii et Austremonii opera Cliri- 
stum fuisse secutos. Quod quum Luciiis patri suo 
indicasset, hic ira succensus Austremonii necem 
molifur. Cujiis martyrii narratio sequitur ex yal- 
tiro sermoiie iu lafiuum rersa : Sanctus admonitus 
a fideli famulo lugam capessit versus Bessani, ubi 
socii sui Necterius ac Mametus degebant, viam 
secutus iu virum Pt^rier, per quein ui Bessam aut 
Sanctum Necterium iler ducit. Fugientcin sequuu- 
lurlciodorensescum pr^tecti niilitibus;quosquum 
vir sanctus venientes viderot, gressu citatiore y 
viam carpit. Videntes auteui niilites flamorem 
tolIuntdiconlesiFugilivumtenete.Nobilisquidam 
vir de Veviev. qui venatni operain dabat, auditis 
elamoril)Us, equo rertur adversus euntou ut viaui 
prtecluderet. Sanctus vero pergit, regreditur, 
asceniiit in viiic;Ls de Plaigue, ubi tuuo sylva crat, 
qualis tractus dictus Arundinum (det! Hoaeatu'), 
anholus pervenit in Tormay, ubi nunc est sacel- 
lum ipsi dedicatum, bibitque ex aqua tbntis 
qui in dicto sacello adhuc scaturit, quique 
umltis haurientibus solatio fuit. Eo in loco vir iste 
nobilis de Perier iiatns ob lougum cursum, san- 
ctuni tenuit, queni capite plecti jubet. Ipse autoni 
occisi caput obtulit Lucio praitecto qui valde la;ta- 
batur dono. Lucius vero priefecti filius auditam 
Austremonii uocein patri exprobravit ; qui vehe- 
menter in filium exardescens statim eumdem 
morti tradidil, jnssilque, secundum quosdani, 
cadavor iii putomii mitti, tiuom modcruo tempore 

lu y,,, .). — " iiic ihHiiih vodex % seu rafininus, ~ ^- cu- 
lentis 1. — '^adletlial.a. — "summo 1.— ^" sicetiam 1 
iii iuaryini'; in tejiu ccro Xf\ gloriosum usque triumphuin 
iu-iesulis Stremoni, c/ rarsxisin inunjiin' huir numini indi- 
riitiir jirivjjijiiciiila nifllobn Au. 

dicunt 



DIES PRIiMA iNUVEMBUIS. 



75 



\ diuuiil L'sse pulcuiit uiiLu ucclcsiam saiicti Aviti. 

qiiomadniodiim in Vita S. Austrcmonii dicitur. 

Ulriu.squc martyris legcndam composuerurit 

S. Praejectus et S. Avitus Claromontcnsos epi- 

scopi. Fit autem juvcuis Lucii iiicmoria in mona- 

sleiio Iciodorensi postridie festuin Austrenionii. 

Deiiicepsnegaricofptn^ cstS.Auslrcmoniomar- 

lyris titulus.co quod Gregorins Tiironensis conles- 

soreiii eum appellat; sed sutlus est fidem adhibere 

SS.Pnejecto et Avilo. saiicti Grcj^orii :>^qualiljus. 

qui euiii niartyreni vocant. Adde martyrologium 

Burde^alense, Claromontanuni, atque ecclesiani 

moiiastei-iiTciodoreiisis. utii iii ejus officlu antiplio- 

najinartyrisdecantantur. Nuncquoqucpauio ante 

quani haee scripsi, anno 1731 patres Benedictini 

Snncti Itlidii prope Clarnmmontem produxciunt 

cliartas. quje ali errore revocaruul crcdentes 

S. Austreinoniuni non essc martyrem.Nihilominus 

anno 1737 Doniiims J. B. Massillon, ClaronionLen- 

sis episcopus, dicit emn solninuKjdo contessoreni 

in breviario quod fecit ijjse et jussit typis dari 

per Petrum Boutaudon, regium typograplium 

Claromontc. Quud breviaiium omufs sacerdotes 

R seculares accipere coacti smil stricte jubenLe 

Doinlno Massillon. ac prohibcnte quoinlnus 

Roinanum officiuin facerent; quani rem nmlti 

presbyteri provectioris aatatis aegre tulerunt. 

Qnidtnii rlr iforfit^siinns Cfuroiiiniifc iue fifJino- 

iiuif siiprrfsfyf ijHiniiiJiiiii r.r/irohnnii/i foriiiaiii qiia'- 

(tdreriiiis incolas i-ici Perier adJutc adhibefitr, qtix- 

•liic orfinii Iifdjiiissc dirciida csf r.r iiarrafione pr^- 

inissii. Ifa riiiiii dirifiir: Snnt isti Judivl dc Perier 

qui occiderunt S. Austremoniuni. Fortassis operse 

iirrtiinu esf hor loro alirjnid adderrdr Maiiiiscripfo 

Iriodorcnsi. Afi'jaaiido fifidiis prxfii/ifar Aunales 

Iciodorenses. AUrilmituraurtori cuidain Charrier, 

qni asserlf nofas sc coUef/lsse nna cnin Irlodorensl 

ricr Pefro Gnh-hi, ex nianiisrrlpto <iHodain codice 

memlraneo, quem mllltes caplfanel Meiie ex fhe- 

.'tanro mfinasterli Iiiodorcnsis rapfnin Injniblicani 

platcam oppldl afijrrcranf, aniio 1575 nrhe capta. 

AUi, qnos inter domlnHs Bidanrc, anctoreni 

faclnnf Jidlnnum Blauf, Iclodorensem. Vldc 

TahclfidashisforicasAri'erni3i,aHcforeJ.B.Bond~ 

let, tom. VIII, 1847. CHiiosi lectoris enjo ex 

eodem Mannscrlpto Iriodorensl, scipientia Ititine 

verto: Vita S. Austremonii scripta per SS. PrEe- 

C jectum et Avitum jjerdita fuit vel combusta a 

Gothis vel aliis invasoribus i[ui ecclesiam Icio- 

dorensem vastavernnt. Illa vero, quain inveni 

stylo gothico scriptam, unte urbcm a capiianeo 

Merlecaptamtranslala fuit ad prioratuni Sancti 

Saturnini. Htec Vita compo.sita fuerat a quodam 

nionacho ad reparandnm damimm qnnd mgin 

])assa fueiat ijriore Vita pcrdila. 

CAPUT QUINTUM. 

.Iu(l3ci puniti. Cultus S. Auslre- 
nioiui noiiloHus. C()r|)ons 
revohuioot duplex Iranslatio. 



7"/ Ueniquc iiiuniis exequiarum expletis. Urbi- 

'irixti (.Lis episcopus L-onvocans ad se civitatis senatorcs 

'"' regionisque primores, indixit illis ut detestabileui 

'!',i; Jndaiomm synagogani cum suo principe ahsqu.- 



V.T 1M1'II 



dilatione comprehcnderent, el quicvuiique ex eis 
fidein christianai religionis malk-ns olxservare 
doxolof:o ' cathechizati in scrutinio salutari ablue- 
rentur baptismatis gurgite ac pro Christi amore 
pennitterentur vivere; qui vero pertinaci renuis- 
sent intidelitate, pcenali mulclarentur uiortis 
damnationc. Cujus placabili edlcto moxparentes, 
conipichensi sunt Juditi exccrabilcs: quibuscom- 
prehensis,prteconariavoccclamatmii est ut Linum 
r diiobus eiigerent, aut Christo regi militare tml 
niortis supplicia luere. Illi iiamque qui vocem 
angeli audieraiit dum beatus agoni/.abal Austrr- 
monius in eertamine, dicentis : Anstremoni, nc 
fraiif/aris supplicio, scd (jratnlare dcprxmio quod 
infj.r perceptnrns es iu cwlcsti pfduflo, admirabilc 
etiam viderant signum quando caput ejus esl 
amputatum, fontem sciUcet aqua^ de tcrra' visce- 
ribus fuisse divinitus productimi . pollucibili 
voluptate crcdiderunt aiiisquf quamplurimis 
credere persuascrunt. Qui vero iii sua reman- 
serunt perfidia. justissima dirissimaj mulctatio- 
nis afllictt pa?na. transilorite mortis pertulere 
torinenta, postque - temporalia multimoda,' 
vexationis ac macerationis verbera, vacua et 
lacerata relinquentes corpora, divino examine 
danuiati pffinalia petiere tartara. luitnri horrida 
perpetuEe mortis supplicia. 

i>y. Quibiis ad nihilum redactis.ca-pere rciigiusi cnt^is 
viri diviiii amuris zelo fervidi eumdem locum quo Ausiifiiiuini 
sanctum martyrem tumulaverunt sumnio cum /"'""*; '"''/'■ 

, ■ ii- ..... releliris, ifein 

honorc venerari, mullique ex longmqms resioni- - . , 
bus advcntantes magis ^ beati martyris Austre- 
monii expectabant sutfragia. Cujus ope freti et 
muninnnc fuiti, quacumque iucoumioditate deti- 
nebautur eruti, sani et alacres ad propria revcr- 
tebantur. Multis itaque prEEdiormu largitionibus 
haud ijrolixo temporis interstitio Idem excrcvil 
locus, in tantum etiam ut ex plurimormu abuii- 
dantia sumptuuni plurimge circa ipsmn coeno- 
bium - ecclesijB cunstiuerentur. Quod Itaque 
asseiitionahs antiquitas prisco patuii uotaminis in 
culmine testatur, ipsa quoque operosa faeies 
pavimenti pluribus in locis tvidenterfatetur.Quo- 
dam igitur tempore quachagesima: ^, cum sacei- 
dos divina ex more celebraret mysteria, beatus 
Austremonius, mirabiie dictu, tle suo cunctis qul 
aderaut cerncntibus exiit sepulcliio, et proccden? 
ante altare, elevata juxta morem episcopi manu 1"' 
dextera, sacerdoti onmique populo benedixit, ac 
benedictioue completa ipsis vidcntlbus ad pro- 
primnregressusest sepulchrum.Permaiisitautem 
sanctie religionis cultus, iionoris etiam status cjus- 
dem loci, quousque permittente jusUssIma Dei 
omniputcntis cciisura, proph-r iimumera lioml- 
num facinora paganorum grassata * est longc 
latequesEEvitia. Cujus feritatis immanitate multie 
i-ivitates sunt depo|)uIati.e, plurimacastclla fuudl- 
tus destructa, mouasLcri;t solo tenus diiuta, el 
quas tunc erant hominum habitacula facta sunt 
pra; nliiiia vastaLIouf feiiuuui cubili;i. Per idciii 
tempus Iciodoreiisc monastfrium laudabili pluri- 
marum stipamine ecclesiarnm prtedical^iiliter val- 
latum. I'cr;ili barbarorum mauu noscitur fuisse 
depopulatum pemlusquc subvLTsum. Qua tcni- 
pestate etiam antiquiores monachi, qui sciebaiit 
ulji et quallh-r erat reconditum ^ venerabile cor- 
pus saiicti Auslrcmonii piitsutis. rupto parcarum 
stamine tenuere via.s universa- carnis. Sic(iui- 
remaiisit incognitum a ejusdem snncti martyris „ 



Num. 27. — ' (J.jxoluco 1. ^i. - i»o<tfiu;iui .1, 

Nam 28. » mnsnis 1. — = {■teiiobioium :i. '' i|uu.hri- 



:esjiiii t, — ' criissitln I. — '' i-iHKiiliilii 



sepulcliriuii 



76 



VITA TEHTIA S. AUS' 



EX MSS. 
KT IMPB. 



Arpern icn 

fegione 

vustata 

ft ifirulo mo- 

miKterio 

Iriodoretisi. 

h 



B 



C 



Jturntts 

i-asiata 

reijione, 

Austiemonii 

corjjiis tratis- 

fertur 

Vidinmm 



sopukhrum;recoleinl.iUniiunsuinoiiiInis)nciiiori;) 
posteris soinper fuit nota. Sopito vero tni-bine 
belloruni ac redeunle pacis tempore, ubi tot 
quondam fuerant mona.^^teria duo reparantnr ora- 
toria, in quibns illi qui reniansennif divina imple- 
bant offxcia. 

20. Ouoniodo vero eadom strages Iragmdia- 
imnque funestie clades gcsta? sint ' qui nosse 
pleniter cupit, recurrat ad librum quem de Ger- 
manonnn ^e.^^tis noverif scriptum. Namque. sicut 
injbi refertur, postijnam tlagitiosissimus rex 
Theodericus b regnuin Francorum pervasit, nimia 
ardens crndelitate simulque cupidine, Galiias et 
Aquitaniain Papianuiue civitatem una cmn Lan- 
gobardia violcnta pervasione copit ; et ut valerot 
solus pofiri rcgna pervasa, bellum cum fratiibus 
egit apud Vifimain, antiquissimam urbem, in quo 
bello fratrem superavit nec nonque oceidit r. 
auri sacra fames, quid non cogis agere morlalos":' 
Qute Imnc niisemm vonenosa radice totius ini- 
quitatis ita lethaliter infocisti nt hoc agere pra-- 
sumeret quod facere verentnr belKue. Sed ejus 
exercitus pertassus diutina expeditiono et prrelio- 
i-um labore, in duccm sunm arma parant conver- 
tere. Qui veritus ne rogno cum dedecore priva- 
retnr atque truculent^ neci daretur, convocans 
quosque proceros sui exercitus, tali horfamino 
eormn iram fregit et animos eornm tali ammoni- 
tione cupiditatis suse vinxit : foiiissimi et 
iiivi^tisiiinii ntilitcs, oinniitm hihornm linmcniorcs, 
jam iul capiendarum - muUunnu p-iedain pr.rixt- 
ramini, qui nunc usque fame et algore nec nonque 
helJorum inruptione nimiuin lahorastis. Eo qnippe 
i-ohis terram pra^tendam divitem auri argentique 
metaUis omniuinqiie fruf/umfertilem. Qua pervasaj 
e restri^a cordibus innnoria pristini lahoris recedet 
funditus. Sicque Arvernis ingressus f/, monasteria 
et ecclesias solo tenus, ut jam prslibavimus, 
coaequans, nimiaque grassatus ^ noquitia, Briva- 
tensem vicum, sicut in Libro miraculorum beati 
Juliani legitur e, irrupit et concupiscibilia quaeque 
disrupit, neque sacrse sedi popercit. fndeque pro- 
gressus, Iciodoronse adiit ca^nobium et euin 
pristina gloria, sicut eadem Passio docet, spolia- 
vit et ad solitndinein redegit. Arvernis quoque 
civitatem obsidcns se capere ratus, nutu Doi 
propria spe est frustratus. Sed ne stratematicon 
vidoamnr texere. his omissls ad propositum 
unde evagati sunms Altithroni juvaminc revei- 
tamur. 

30. His ifa gostis, Doi lidcles, llcet rari?simi, 
qui remanseraiit, duris silicibus vel pra^ruptis 
montibus seu abditis cuniculis tutainine dcfensi, 
ne Dci cultus funditus in eis doperiret, oratoria 
pro capacissimis basilicis pro suo modulo restau- 
rai'e coeperunt, cum funditus onmium monaste- 
rioruni cultus Arvernis positorum deperisset. Sub 
eodom ferc tempore quidam vir illustrissimus. 
cognomino Cautinus , archidiaconatus fnnctus 
officio. Iciodorensom locum suscopit ad regen- 
dum. C.ujus tempoi-ibus cernentes plurinii sedn- 
tam toinpestatem jam dictam, authoicm pacis 
Domuium non ut oportuerat honorlficavo- 
runt '. sed apponentes sct-undnm psalmograj)lii 
dictuni iniquitafos supcr inquitatos suas, cum 
magis ad iracundiam provocavorunt. Quibus 
inerito sic contigit, sicut olim ^gyptiaco populo, 
cujus onmia germinantiu postquam graiido con- 
sumpsit. quicquid fiiit reliqumn, locusfa supervc- 

Num 29. — ' sunt 3. — - sK^yj/purbiumV — ^ciassiitTis 1. 
Num. 30. ' Ktorificaverunt 3. — -grandini 1. 



mEMONil KFISCCPI. 

niens corrosit; et ut por prophetam dicitur : 
Uesiduum grandinis ^ comedit h'uchus,et residuum 
hrnrhi coiiwdit lornsta, rastarit ruhigo. Sfatiinquo 
subinfei-t : E.rpergisriinini, miscri, ef flctr. Nam 
quicquid Doo odiMlis reliquit Thoodericus, post- 
modum gcns Vandalica nimimn effora. de vagina 
sua; crudelitafis ogres.sa. dissipavif . Avitus autem, 
successor beati Projecti. auferons ab Iciodoro 
coi-pus bcatissimi Austremonii. jnxla coipus sui 
antecessoris, sicut in ipsius translationc i^leniter 
roferendum cst, Vulvico transposuit. 

;J1. Scd Dous nmnipotons eolla rogum Franco- 
rum jugo suffi tidei subjugavif, victoriuuiqno eis 
clemonti dignationo contra barbaros concessit ; 
sicqui' ipsornni ccferorumqno virorum saniori 
iiiento viventium et pmbitali opcram dantinm 
suffriigamino paulatim mater Ecclesia, qum cen 
iioino ignobilis inculfa manebaf. pristinum doco- 
lom ca'pit resumerc ct suum iuforfuniuin pede- 
tentim abjicerc,sacraquereligio certatimaugnion- 
tnni rcsnmere. Intor quos regos unum diva 
sublimitasprEelegif Pipinum cognomine, qui,sicut 
Titan suo jubare laricomorumque vibrationo 
tclrum fogimon nebnlarum fncessit ef detogit ita 
suo auxilio ct laborc nocumn destruxit et proli- 
cuuii) immo salutiferum cultum auxitQui ^ vene- 
rnndus rex nimiumcpic solors ot industrius Deo 
gratam jussit aggregari synoduiu /", in qua- fuere 
praisules clarissimi et comites imimneri. Cum his 
orgo jam dictus rex plurima. proul divina subli- 
mitas concessit. de fido sanctae Trinitatis contra 
Deo contrarios haereticos disputavit et incorrigi- 
biles qnosquo de suo rogno cnm suis complici- 
bus exturbavit. Aperto quoque domum pro- 
prio Eerario , infinita munera Dei fidelibus 
pro suo liliitu " ad restaurationem ecclosiarum 
et sartafectorum reparationom devotissime con- 
tuHt. Huic sacratissimo jm"e interfuit praavius 
Rotgorius. duxquc maximus Pitagorejs linguse 
probatus et signifer egregtus. Hic ortus cx Fran- 
corum genere clariorque Agameninonio ger- 
mine, in curia supradicti regis altus est nobiliter. 
Qui,moriente Arvernorum quodain comito cogno- 
mine ^ Hectore, a rege saepefato Eufiasiam ejus 
suscepit sobolem ; cum qua celobrans dulcos 
liymena?os. (jinnia quio patris ipsius fuerant 
suscopit jure. Hic ergo inclytus comes locuni 
maximuin in honoroDominiSalvatoris construxit, 
queiii Kariofukim, qiiasi (jb oful.\m dignitatis 
Karom ojus patre jam defuncto, ipsius Karoli 
amminiculo onoma indidit. Cui loco castrum, 
quem Incissam Pctram vocant, ut condigna repo- 
cia ab ipso mundi Salvatore mereretui' percipere. 
tribuif, quem cum jam diclii Eufrasia jam nomi- 
iiafo Hcctoro jurc hcrcditario adquisivit. Sed his 
omissis, (oepta gradiamur semita. 

32. Ahbafes igitnr, ({ui regi£e majestati ' ade- 
lanl.ab co perc(^ptis maximis muneribus, quicpie 
gratantcr :id propria rediere; inter t[uos extitit 
qnidnm pra?cluus ^. ipsi regi admodum dilcctus, 
nnminc Lanfridus, (iui omnigena prece sibi tribui 
jjoposcit almi Austromonii corpus, quem diu 
continucrat humatum Vulvicense coenobium. Nil 
Jam coiijiciens rcx, nomino iisus amminiculo 
sacrum merito a torrigeno cespite aut'ert,ac subito 
cailibatum manibns laudabiliter sustentafnr g. 
Pii^tcrea tres pueri vultu decoiequc parili ac 
venustate luculonti.sci-tisreligatas invicemmanus 
rosarumqnc spccuiis i-cdimiti, ad exequias convo- 

Num. 31.— ' cni 1,3.— 3quo!.— -Hbito3.— ^ iiomine:J. 
NuJD. 3Si. ' in^jcstaiis 1,— -piiPcIaiiis :i 



D 



'■/ ItOXtlH, 

OftfniPippi,,, 
rpifin, 



E 



Vttlcico 
Maiis-iafutn. 



iiere 




DIES PRIMA NOVEMHHIS. 



A iioro: ([uonim unus pepluiu apprehemloiis, sub- 
intk' ccrviciil oporto, non illic ubi occiput, sed 
ubi discriniinut sinciput, int^mnii injiciens, tres 
rosae flores tulit : vidulicct priniji, sacrain ibrro 
hierodoin; secunda. laitos -' vci-nuli-; aldiuo hono- 
1-0!^: terfia. vini suporam in prjesidiuni iiicunctan- 
ler noaptandani. Hisons suntsinnil. Quod supon 
voliioii', lirni dc pci-toro (Ixis. Scd nunqnuni iiiago, 
vulio disparanuis. Paretnr pnocluibus loiiis aptus 
nt olim. Post hsec si{fnit'ero regis monsU-ahat. 
partesque vinriri. honoralionis colsa^ affoctatione. 
Pornix in vallibns ^ tiiiunphal Januarins cavis ^\ 
Cantemus,atque amemus.Nuuc vos pudici.nostra 
rnm vostra Inudc jun^itc. Snh cespito souia. ho- 
norabili vofo niodio aquis. Cujus sununa plaga 
moridiani Flaviacus ndornatur. Expucit " gesta 

KT MASSEO SANUTl AlISTREMONIl EPISGOPl ET HARTYRIS. 

ANXOTATA. 

a Noit n-iif inrriijnifinii, iinl/u tainfii rriif honoir 
„ r.irniimliifnin. Seil iirqiir niinrloriis ille innf/nojicrr 
rolifnr, rolifnr luiiicii. Jiire inirdr/ qn/.s jwssrt 
Arrrrnorain teivdiim erf/a S. Austremonium pie- 
tnfis rnltnin. In ipsa nrhe Claroiniiiifana itnlla 
'■rrlr.sia .-lanrfo cpiscopo, pafri.r iqjo:^tolo, ilnHrafa 
rrrnitnr; Uahet tamen mr.ellum in errlpsiu rufhe^ 
ilrali. 01/ ni rrrlesia In honorem S. Ansli"oiuonii 
i/idinifa fnif, qii!L' esf friyesinia srruiida iii srr/r 
tmlesiarum nrbisClaromontanai,qnam ex veferi ins. 
roilirr Sanrfi Ill/ilii Siiraro nlirlif rf nofis illnstra- 
rif. P/rfiifis ijeitns enjo pafri.v. apostolos, ij//o(l alibi 
firrjitens est, in Arvernia rarnin, nt r/del/crt cives 
fili/s snis opnstol/ nomrn frihnanf. Pancissimi 
Arrerni nominr Austremonii rorantnr. Iiidicecesi 
Rnihenorum (Rodez) vicus est qui Austremonii 
nominr iiisii/iiifnr.SanrtnsAnsivemonm^patronus 
i'st sripiritfinm lor-ornm, Jlont-morin. Ferminat, 
Lorigo ; erclesia: Iciodorensispatrouus est. OUm in 
ahbatla Iriodorensi cnltns ej/is releherriuus erat. 
li/ rrr-lrs/a Maiiziitrnisi adlninlrbitofruitnrhoiiore. 



77 



Pra^trr /ixc doctns 'ini,/am sarerdos Cfaronioiifen- 
sis duo tanimn anl tria hca noverat ubi S. Austro- 
monius simiali iiinilo nilchafar. Forfassis /jhini 
alia snpersinif, ,jaa- ijnxrntffnt ine /afnernnf. 

h Aur.for ronfnitdit T/ieodoric.um Gotliornw 
rrijrm c.um Theoderico Clodorei fiHo, i/e qi/o hir 
sermo est, ut farta (d> anrtorrei adsrrijifa j,rohant. 
Qnrni vero libriim de Germanornm t/esfJs .srrijitum 
hor loco desiijnare aucior volnerii, inilii ijniilem 
dnhinm esf. Ila/td fainen longe a twro aberrari' 
inihi ludeor, si ijisnm Greijorii Turnnemis Fran- 
/•ornm hisforia- Ubrnm ierilnin nna rum Frrdr.i/a- 
rii epitome hor nom/ne de.^i(jnafnm ojdner. Eailnn 
frrme in aj>inione esf Rninurtins in nota ad lih. ]{ 
MirariiL, de niiraridis S. JnUani, rap. 13. 

c Haicsjierfant /)rai/inm ijnod apud Vironliam. 
iocum urliis \'\Qm\vn^h,coininissum est inierGodo- 
iiiurnm, S/jisinnndi Jinrjnni/ionnm ret/isfrairem, 
e.tClodomerem ac Theoderimni, filios Cloi/orei, in 
qno jn-aJio a ftiijiente Godoinari e.i.erritn, ijnnin 
inraniins proressissef, r/rrnnidatns Ciodonier orci- 
sus est, nltione divina fratricidam atitngente talio- 
nis pa-na, ijueinadinoi/i/m heaii/s Arifns pr.rdixe- 
ruf. Qua- r/udes iit ijnffjme Fredegarii fribiiitur ^ 
T/ieo(loriro qni sorernm ulcisci fratris morte 
rolnissef. Vidr Il/^f. Frunrornm lih. III, vaji. (!, ei 
Fpifoinen /oro resjwcfiro. Vironf/ain rero Valesius 
in Noiitia Galliarum putat esse V6zeronces (ls6re, 
La Toiu-du-Pin); Rninart/ns rero in hnnr lorinn 
annrifiif r.r Liihbro r.ssr Voirou (Isore Grenoblc). 

dCfr. Gref/orins Tnron., Ilist. Francorum,!!/). 
III, rajij). li, 12. 

!■ (.'fr. idcin, Lib. inirarnloriiin, dr niirandis 
S. .Jiilinni, rap. 13. 

t' liair sijnodns iii Sucrornm conciUornm iiora 
anqjliss/nia rolleriionr,foin.XIl,p. (j(il (Florenfia: 
IJdO), iwatur coneiUuin Volvicmise, quoil ej- sola 
hac narratione innotnii. 

g Cfr. Ciiminenf. pratr. nnin. 108, uhi dehor loro 
disseriiur. Qnai rero seqHnntnr adfinem, intelUfjere 
nequinius ; snnf /inrn jtnfa oiiosi /ihrarii inr-dlfn- 
inenfa. 



KX MSS. 
BT JMpH. 



REVELATIO CORPORIS S. AUSTREMONII 

KV EJUSDEM DUPLEX TRAN.SLATIO 

AUCTORE ANONYMO 

(^./* vinL ]'(tfir(fHf> rf ('(lifioHc LaUlwi ", 



■ XCinr llEVKLATIO COHPORIS BEATJ AlSTREMONlI. 

''■ Posl longieva aiinorum curricula, quo gloriosus 
'" lotoipio orhe nominandus luaityr Doniini Austro- 
monius in palaestra Cedar liujus cujus incolatuni 
orthogibraa paradisi sede lapsus suisjureha?re- 
ditario diniissa Iiiiis.cnin dialiolo iVIici rotifli;^'ons 
congressu, consunuuato bravio atqne agone inar- 
lyrii, coelestia victor conscenderal regna, ojusque 
sacrosanrta somata vili snb cippo in Iriodoronsi 
quieverant huinafa cconobio, contigit dissnt;tudino 
longa maloruni , homimun crescente miseria, 
«'jusdein piissinii pafris corpus scrvitio privari 
'oiidigno. oblila innumcra bouoficia qua; isdoin 
ilii i';r,.i-a| d('gons in hac vita. Ideoquo lihuil 



diviiiu;; sublimilati ' mundo palaiu lacerc qiiali^ 
quantusque esset isdem martyr, cum eiiin lali 
iiiodo volnit innotosci. Nou eniin j^oterat hiccrna 
igne S. Spirilus vohomcntcr acconsa sub niodio 
reponi. sed supra candelabrum elevari, uf oiimi- 
bns qui in doino Doi snnt Incore valeret. 

± Anhiain igitur Arveriiica? sedis callioilrani 
praesul pro suo niodulo Doi fultus amniuiiculo 
tiinc regebat.qui. uf roor, qnodaiufolici pra-sagio »>chidiacono, 
pro ipso sno oporo. in qiio prudons c-xtihl. (,au- |,.p^^,.„^,^„„ 
tiiii noincn sortivit. Nanique i.sdem ajitequani 
pontificali sublimarctur throno, ecclesiani in qua, 
ul jani dixinms, vili sub gleba et humili sub 
cespito cdHfsft' illnd ot protiosuni latebaf fho- 



rereltUitr 
Catiliiio 



r/nsco/io. 



Nnm. 33. — ■'hv\it< I. 

" KSn.ir.iir\T 3. 



— ' nivalliljus 1. — ■'■ roiiii^ I. — Nnm 1. — ' vnljliinilali-- I. 



sani iim. 



7S 



KEVELATIO KT THAXSLATIU C.UllPOHl-S S. AL:.STKL:M0.\I1. 



KX MSS. 
ET IMPK. 



Deiti. rursiis 

^Jtis iiieinoriiy 

ohlilertilu. 



c 



a(/eii(e Aiilo 

e/yincojju 

traunfeiinr 

Iriniloro ; 



siiuruiu . iii duo archidiaconatu regubat. Igitur 
duni ([uadiuii nocte in lectulo colUv .<aa' . quse 
huic tiasiliciie erat conti^ua, tciii]ioribuf^ pre-ssis 
deiaunberct, aure capescil Llarissiniuui scd Uinien 
tenuipsiuaun sonuni quaruindam vocum laude.'* 
Deo resoriantiuni. Qui lontinno melu pcrcitus. 
stratu seniet excutiens attonitu.squc, quod hau- 
serat aure gliscens coguoscere oculis. confestim 
ii.spicit interius cernitque eumdein lcmplum 
iiiafiin) radiare fulgore, sed non materiali luniine. 
HiKsitabat namquc inti-a se quid hoc esset. Cella 
(inippc ipsius udeo tenebat fastigia celsa ut 
cunaculum fenestris tevnpli cssct aptatuni. Et 
ecce juxta tumuluni ccelestem cernit assistere 
niilitiam, radiiiiilem snpra solis jubar, salutitera 
crucis vexilla iii manibus teiientes cereosquc 
gestantes ultra solitum morem fragrantes. Podera 
quoque el ciclades qnarum amiciebantur teg- 
minc , nivium supcrabant candoi-cu) omnis- 
que muscl balsamique odorem. (Jui quanto 
eamdeui visionem curiosins <'npiebat ccrnere. 
lanto ejus visus hebetabatur splendore. Credo 
virtuiem fore angelicam qufe ad tuniulum bcati 
martyiis excubias celebratnra convencrat. Cuui 
ergo ' illa alnutica discessisset tnrba, ipse ad se 
rediens, facto manc advocat socios et cives. Tum 
lui[uit : iiiif/erliriri -, iii hac hasiJira nir dr/M'- 
riit rrrfreiifia iiairis nostri et riir est frHstrafii.f 
.serritiu ulmnnontm ejus solertia iot per seeula 
ipM fliijnr rrhlbiia, resira forprnte iipiaria ? Qno 
dicto. thecam martyris jubet vallari cancello et 
postmodum honore excoli maxuuo. Ex hoc ergo 
si frequens oratio super tunuiium sanrti devota 
rundatnr, auxitia ab ipso sacro imtisllte scmpcr 
iinpeti-autur. Explicit revelatio. 

X iNOIPrr E.(USDEH PRJMA TRAXSLATIO. IgitUr UOO 

post multum aecidit teinporis spatimu ut Wan- 
dalorum gens ci-udelissima, suain cupiens augeri 
fainain. dikitare ct gloriam. universam pene ut 
invaderet Galliani. Qu;e m'bes destruens. castru 
evorten.?, ecclesias dissipans, monasteria villasque 
depopulans , maximanT stragem christianoiinu 
faciens . nullum propria ulterius sinebat potiri 
vita quem in sua poterat reperire pntsontia. 
Civjus persecutionis tempestale prjeclara urbs 
Arvcrnica, licet multis florerct pompis et robusto- 
rum ^ virormu defeiL^aretur gladiis. turrium mu- 
rorumque tutaretur propugnacnlis, evitare non 
potuit,quia divinis destitnebatur auxiIiIs,eo quod 
nec dum ut oportebat authoreni honorificabat 
suie salutis. Sunt enim hactenus bi nioniinentum 
priscse ipsius nobilitatis, inurorum tantum slgna 
celsa levantes fastigia, non ad allud utilia. Eccle- 
fiiis quoque ejusdem pagi ptne .solo aequatis ^. 
contigit, heus proli dolorl eumdeni locum quo 
sanctns Domini Austreiuonins quiescobat deso- 
lari ot ipsuin protiosissimum luargaritum regls 
setemi diademate aptum veneratione homiiium 
funditus privari, ot qnod ])rius negle^cntia ^, hoi- 
ei poslniodum , quod gravitcr est gomiscen- 
dum *, sacerdotum egit ignorantia. 

4. Nainque tune temporis bcatus Avitus, vn- 
strenuissimus , pra?sulatuin gorobat Arvcrnica- 
sedis; qui praeteritoruni flagellorum reminiscens 
atque mtcrore tabescens, illius Boiinargls ' valde 
anlmabatm' fainine. quo nos dicit jicr nmltas 
angustias et tribulationes regnum Dei oporlere 
iutr;u-e. Cum orgo orationi dans sempi'r 0]>ernm 



fessa luembra commeudas.set quieti. iii una 
noctium adcst ei niedife noctis iii hbraniine vir in 
visu, vivido vultu. canisderoralns, oeulis ardonli- 
bus, higressu uiirabilis, iispectu terribilis, qui sie 
infit : iJt heits tn ! inquit,c»r iynuvia lorpens somtio 
(trpriineri.i maroreqne roiifcria,^ fahrsrisY Kt (wn 
nnupinin ajaid Deani ha/mis patronain, qiii omne 
quod ab eo petierif dicfo ritiusfacilUine iinpetrarr 
itossii.ro neq/refofrafrnin rjns^nliurnniscilifrf san- 
cturtini, anj-itia rrqnirisY Nainqnr pro errfo nncrris 
quia qnamdin ejiis beatissimum eorpus mncratione 
drhifa rarnerii, fna apnd Denin deprreaiio effrrtnni 
mininie licrrrpinra erif. Eri/o iiiipir/rr SHrijr ipuin- 
focins, et alibi rjns sanctissiinim franfcr coipns; 
qnia qiix hiiir ciritafi accidit prstilenfia, hac 
niaxiine fiiH oh cansa. Nain nt certior fihl meus 
/iiit serino, a lorn qui vocatur Iciodorus Vulviro 
cirnobin beafissiiiii Anstreiitnnii i/loriosissinnini 
defrr cnrpns^ nt pnr ejiui prrtios/.-isiaia '' ineritii 
ktwiano gpiieri Januam suiit miserivordiie aperiat 
Drns. Qua visione ])ers]jecta. pr-cesid menioratus 
a stratn cxurgcns onmipotenti Deo gratias rcddi- 
dit, frati-esque advocans onmein textuni hujusce 
vislunis ])er ordinem narravit. Aggregata itaque 
utriusque sexus liaud modica plobo, adiit locuni 
quo sanctissiinum corpusquiescebat, junctis sibi 
pariter monachormucIerlcorumquecatervis.Sup- 
plirata itaque Altithruui rlemenlia. cuni jubente 
prajsule urna ubi sancti martyris artus quiesce- 
bant aperiretur et exiude sanctum corpus leva- 
retur, tantce suavitatis odor indo f^i oxortus ac si 
aromata multa et balsam:i ibi spargorentur. 
in tantuin ut omnes qul aderant fatorentnr eum 
paradisiaeo illo nectaro dulcodiiiis perfrui quod 
sponsa postulat Ijetabunda : Trahe ine, inquit. 
[wst te, cnrrrnnis in odornn nnf/neiitorniii fnurnm. 
5. Levantes itaque sancti niartyris glebiuii cnm 
hymnidicis cantibus et popnioruni plausibus, 
perveniunt comitante Deo in qnodaiu. non dicam 
puellaruni, sed pull:uuin monasterio; quia nlgrl- 
dinem quam habitu gestabant. comitante diabolo 
in corde gerebant : ibitjue divertuntur hospitandi 
gratia. Ipsuui quoquc inonasteriuni eonstructnm 
fuerat in honore peccatricis Marifo et Marthiie 
sororls. Tum ille chelydrus. qui Adam primige- 
iiam a florigera sode depnlerat, quique onmis 
bonitatis semper novit esse contrarius totiusquc 
charitatis Invidns, recurrens ad solita fidlsslnia- 
que sibi arma. imniittendo se in aliquarum soro- 
rum cordibus,lingna vlperea talibus conviclis lace- 
rai-e sanctum non timuit corpus: O, inquit, frafres 
dihciissinti,istnd ' corpHs qnod affulisfis exanime, 
dicife eujns sit vel qno censeatur nomine. Quibus 
responsum est a fratribus : Hoc, inquit, coipus 
renerabik qnod ceniitis,sanctissiini pro cerfo nove- 
rifis forc Ansfremonii, iirxcelhnfissiini patris, 
priini et sumini Arrernornnt jifxsHlis.Qwhus illa;, 
uti dEemonibns pleuie : Isfuin, Inquit, re.tfrum 
Anstrehodinin qneni dirHis, qnanfoeins rohiscuin 
aufrrte ethinc recedite, quiu nisi hoc cifius fcvcri- 
tis, non absque muf/no vestrorum detrimenfo inju- 
rifiti reeedefis. Hfec autem dicentes cum magno 
fiu-ore aliaque plurima convicia in sanclo Dei 
jaculantes, propriis non claustris, sed antris so 
abdunt. Altitonans ergo, qui ni! iimltuin abiro 
patilur, quique per prophetam terribiliter dicit : 
Nolife tangere christos ineos, id est reges et sacer- 
dotes, ef in sanctis meis nolite malifjnari, itemque : 



D 



contemneuli^K 

sucrim 

corpm 

divimtii-^ 

puiuiintiir : 



V 



Num. 2. — ^ veri) 3. — - inigerliTivi :t. 
Nnm. 3. — ' robustium 1. — - aTiuantis 1. — ' igntirau- 
li:i :i. — * genienscendum 1. 



Num. 4. — I Buii.'ut,'is 1 . — - jrloriosissima :t. 
Niim 5. — ' illud X 



gui 



DIi!;.S PRIMA 

\ Qni ros. iiiquil. t"tit//'l. pnjillh/ni ncnll mei fauf/if, 
ip.-^iniim (l:uiiii;il)ili'iii iiugarihilciii iideo voluit 
UMrihilitcr ixTfolli v[ austrnv nlcjscl, uf luer 
niulifutes ultcrius uequaquajii uudeaiit in srui- 
«loK Doi ulla convicia rabido ore proferre. Nani 
a!ia' earum a dEpnionibus captse, aliiv propriis 
laquais uecatai. alia^ etiani Ipbribus et dissenten- 
i-is ronsuniplsp. nonnullie utiquc profluvio ventris 
laljDranles ol cnni ipsis storconl)us piopria extn 
iliKefeules.verniibusqnesi-alurieulcs.interoniptit;, 
ciinche ex hac tVatrili vila itilVa lireve spatium 
lcnipnris inieliciti-r niigravcrc.Sic.ijuc coinplctnm 
pst in eis quod in libro Sapientja- .scriptuni cst dc 
imiiiis : Ditp/ici, inqnit. /•«iilrifi/iiir /■iu/h-rc /ns, 

hoiiiiiip. 

.,.. ('.. 1'ost iioM multum itaquc lemporis spatium. 
videns supi-;ulictiis pontitex eunidem locum deso- 

'■ lari, jidvocans turbani cloricorum et laicoruiu, 
priBCcpitut iterum ainoverent glebani sancti mar- 
tyris et art locnm qui vocatur Vulvicus, sicut oi 
divinilus, ut supra jam dictum est, rovolatum i'no- 
rat, defcrrent. Vigilata igitur noctouna ot vigiliis 
ex morc celebratis.cnm gaudio o| tripudin corpus 

" saiuli martyris aulercntes, adduxorunt ad ca-no- 
l)iniii qnod vocatur Vnlvicus. ubi sanctus martyr 
ct iinntirex Pnejectus jacct hnmatiis. ct juxta 
ipsius bustum S. Austremoniuni locandum decor- 
uunt.Cumque inibi ejns sancta menibra diu quie- 
vissent. nolens diviiiitas gemiiium docus Ecclcsife 
suse, haic videlicet duo magna luminaria, unius 
loci contineri angustia, placuit iterum divinEe 
majcsiali sanctiim martyrem ab eodem romovcri 

loCO. EXPLICIT. 
is 7. IXCIPIT E.IUSDEM SECUNDA TRANSLATIO. Opitu- 

/ lante Allithroni potentia, adjuvante clemciitia, 
jam nunc tcmpiis inslat quo beati.ssimi Austre- 
nionii athleta; insignis ipsius obtentn pandatur 
translatio sacra.Kst igitur locus antiqua nobilitate 
valde oxiniius et religione prEocIarissimus, ab 
Arvemica urbe decem distans niiilibus, vocabulo 
Mausiacus; quom locuni mitiquis in temporibus 
flalminius construxit, Romuloa^ urbis senator 
fgregins, quemque beati Petri apostolorum piin- 
cipis, paritcrque almi martyris Caprasii insignivit 
piii;neribus auxitquo munoriljus et amplificavit 
agrorum possessionibus, datis simul et pr^claris 
prEodiis, cuni servorum mancipiis. Quem locum 

f: prfefatorum pafrnm sub honore sacrari jussit, .sci- 
licet nt qnorum sacrosancta continebat pignora, 
ipsorum intcrvontu et anxilio sutiVagarotur por 
secula. Sed postc[uani almus martyr Austremo- 
uius illuc Domino favento est delatus, transiit ad 
Kloriam ipsius sancti nominis et vocabnlum ejus- 
i-leni cionobii. 

8. Cujus sacri arcliistorii incrat roctor leternje 
et felicis memoria^, LanfVidus cognomine, qui tam 

" Deo quamque hominibns oiimimodis studebal 
placere; sicque imitari satagebat Marfham ut 
ucquaquam nogligcrot Mariain. Ejus cordi omni- 
potons Deus immisit salubre consiliurn, juxta illud 
aposlolicum : Oiiinc, iucpiit, ilcfiiiii ojifiiiiniti, cf 
oiiiiic ilonuiii pcrfcctuiH def^iirfniin e.it, //cscciidcns a 
ji/itre ;«j;/./H»m;scilicetut cum sibicrodito mona- 
cliorum grege adirct regem sorenissimum dom- 
num utiquo Pipiiiuin, suppliciter exorans euin 
quatonus ci aliquem ex prinioribus sanctoruni 
martyrum Arvornit civitatis ad suuni oi liceret 
Iransferre moiULsterium. PrR:;f'atus autein rex 
Innc teniporis Arvernis civilate nimiis florons 
|'oin|ii,s morabalur, magna suonnn proccrmn 



NOVEMBRIS. 
comitatus 



7?) 



K\ .MSS. 
KT IMPR, 



comitatus calcrva ct tam Gcnnauonini qnaMiqii,- 
Arvornorum stipatus froquontia. 

.). l.lom voro AuKListus audiens petitiones jani /,ui et m^ione 
I hcti patris, ut probis libons seniper aurem accom- "*' ''l 
modabat dictis. snnulque niemor somnii quod '*""■''''<''"''"" 
l)i-idom viderat. se (|uasi in excossu mentis yJl^T 
Vulvico adesse; et ii)idem orandi gi-atia basilicam Mil! 
B. martyiis Priejecti ingressus, videbat quoddam 
tribimal anro s[i]cndidius a ([uibnsdam personis 
vciiorandi oimumodis habitus saiicto altario 
superponi, sic([ue qiiemdam regem, gommatum 
aliiiic incrcdiblli pulchritudlno adeo pisediliim nl 
iiinumeriiniccidslratmnadshuitiumluminaobnu- 
bliarcntur ejus majestatis ineffabilitor radiantis a 
gluria. Ip.^o in trlbnnali sedere. et multa illi sancto- 
i-mn millia adslarc. Inter quos almus Austremo- 
nius toga amea prajtextus, stola comptus. planefa 
iudutus. ad quoddam itor explondum quasi para- 
tiis adstabat. et quem sibi oadom potestas socium 
hujus itineris dirigeret inquirebat. Ad (|uem : 
Sociuin rjuem (/ile/iissinie rcqidris^ /niiic /iubefo 
qid /iiic liindo nr/nn/i c/ni.-i/i intrarif ; slcquc liono- 
lificoutissimiis pater dans nianum regi,ex tomplo 
ogrodiebatur. Cui isdem ([uo tondere haberent E 
inquirebat. Sanctus voro respondit : Esf, inquit. 
ju.cfa /ociis doiniti ct inagisfri mei, Petri ajjostfjlo- 
ruiHjtriiic/pis, /iniiore dicattis, cofjitoiniiie Mnnziu- 
rus, et /njc a Dnniino arrejji in niandafis nt sii/i 
inea fitfefa e.t inuniinine cnm a/ripiaiu, et oinniitm 
(jitai i/n fjerunfur ij/sin.^qne inspecior et jn-ooisor 
existain. Cumque Iiivc dixisset, crassis so sub 
nubibus contulit ct h;ec vlslo al) ipsius regis. ocu- 
lis disparuil. Qui audita petitiono abbatis alacer 
effectus, cum onmi illa regia magnificentia epi- 
-Jioporum quoqno ot abbatum ac clericorum 
liaud exiguo numoro Vulvico advonit, et de san- 
ctorum corporibus illuc lunmlatis sciscitatus. 
didicit bealum Ausfremonium doctorem ef magi- 
strum Arvernici ruris oxtitisso, et ejus incolas ad 
fidei mdimenta convertisse, ot ab Iciodorense 
ccenobio huc dolatum luisse. Qui stafiin gaudio 
magno roplotus diviuoquo spiramine tactns, sicut 
Sapientia protestatur: Cor reffis in manii Dei est, 
et /juocnmquc vo/uerit verfct i/lud, statim jubet 
abbati nt celerem nuntium fVatribus dirigat, ut 
quantocius properent et cum Dei juvamine boa- 
tuin sibi deferant martyroni. 

10. Qui statim cum ingenfi oxultatione festi- c' nwijnit 
nantes, et ad indicium regiae authoritatis Josoph, iiompa, 
ipsius regisapocrisiarius\qui post ejus disce>sum 
abba extitit Tiernensis cob-nobii, secum habon- 
tos, noctem illam pervigilcm ducuut cf sanctissimi 
martyris thecam reserantes. ipsius sacratissimum 
corpus ad trausrorendum educunt. Cum ergo illud 
aporirotur mausoloum. tanfaexindc fVagranlia est 
exorta ut oumium aromatmn oxcoderet suavita- 
tem. Vincebat onim sabea torebintenaquc thura; 
non ci ioquari quibanf opobalsama, cassia nec 
listula onmimnquc pigmciitorum gcnera. In cra- 
stinum orgo phcebo suo jubaro aurca sidera 
obfuscaiifo forris([ue suum lumen sorcnissime 
infundcnto, rox hiclytus diademate iiLsignitus 
ct nobilissimo ostro tectus, cmn suo illo magnlfico 
coinitatu la?tus adcurrit tutaquo profinus rogio 
obviam venit. afforoutesquc inde martyrom san- 
ctum ^ cum plausu et nimiaalacritatopopulorum 
doforunl. Augustissimus vero rex, ad instar David 
logis qui ohni ante arcain Domini ludcbat, oblifa 
regalipnrpnra^pra-gaudio oiiuiom iilani insigncin 
vcslcin lachrymis ijcrrundobat et anto saucli 



'■(nnitaitti- 
rpifc, 



Num 10. — ' ii|ntcrisiariuiii :i. — - {"i-S-)s. iii. :J. 



martyri.s 



80 



ADDITAMKNTUM DE REl 



KX MSS. 
KT lilPR. 

inter mnltu 
tii irnciijn 



ad miiin 
rcenobium 
frfnisfen 
anno 7G-i. 
h 



H 



iiiarlyri!> exequias oxultabat ipsiu^tjue sacratls- 
sima niouibrii propriis huniGris evchcbat. 

11. Eral autGiu hieins; Janus quippe tune 
Feljruo locum dabat et nlterno [unc ruccpssu 
viceni ipse sumebat. Cumque lieti cl alacres itcr 
carporcnt, sul)it() tantse dousitatis nix coepit olabi 
nt totuin i-us Arvernicum oporiiot. Et quod est 
mirabile dicfu. por onme illud itineris spatiuin 
(luosanctum corpus portabatur, nil omnino nivis 
cecidit : credo. ut ostenderet Dei ^atia salutem 
illi evenire ro^ioni boati moritis martyris. et non 
ut impodimontum tronorarot populis. Cuncti ergo 
iEgroti et hi quibus natuia negaverat lumen. nl 
sancti marlyris loouluni tan^^ere meruerunt. sulu- 
tem pristinam recoperunt. Nani et hi, gressijnis 
recoptis, incolumes sunt effocti, nco non et isti 
optatie luois sunt compotes lacti.ct rnulti alii sani- 
tati redditi. 

Ii2. Doniquo affatim ur^a-banlur eis iununiora 
populoruni ag:mina . quousquo ventum cst ad 
coenobium cui vetustus conditor Mauziaco nomen 
indidit, eo quod inter aquas oonditus sit /'. Esl 
namque isdem locus in tantuni lertilis et amocnus 
nt prnennUiusrei videaturindigns. Ibi ergoDeo 



.IQUilS y. AUSTHEMONil. 
favonlc tunc R. Austremonius ciim magjR. est D 
Iionoro tocatus;in quo loco haclouus tanta ejus 
vigcrit benefioia ot florent merita vlrtutumquo 
por sinjrulos ilios iiicrenionta. quanta nuliius inor- 
tahum oxpHcaro valet lingna. Oi'«' ^-i scriberontur 
per singula. forsan reor quod a pluribus dicoren- 
tur npoory]»ha. Aimo ab Incarnationo Domini 
nostri .losu Clirisli DCCLXIIH. indiotiono ' % 
regnante vero domno Pipino anno 2-1-. acta esl 
lifec translatio. Eodoni tomporo imporaliat Roma- 
nis flonstantinus filins T.oonis Imporatoris. Expi.i- 

CIT TR.^XSI.ATIO SECUNnA. 

ANKOTArA. 

u VI ti finis proxhiss VUai.sk- H qnat sequuntm; 
hi mUce Parhino nou scripfa sinit. Xc qiia fnmni 
rnnfimn nriafur, codices, Ucet tautnmuwdo duos, 
iiutare perriemus codeni modo, Vaticamm scHiref 
niim. 1, Lirincmem e:f edif. Lafjhci -n uiu . H. 

b Mauziacns ab aquh. vcra cfi/mologia, qua- in 
Mosa- ffuminis itomine adhur supereM; .^i(jmpcaf 
aidciu fnnim f.r mvlfis riimlis paludeum. '^ 



LIBER MIRACULORUM. 

h>st frauslatioiiem dupliccm <iuain mudu dediiniis, tajitur iii rfidicc Voticatio 4-^0 srrirs mirncidorun', 
qimm et Lahheus pariter e codice Liriueusi eodem loro tradd. Sed quia nihil reperitur in isfo fif^rn 
miracnlm-nm prmter ea qitse in Vita secunda amim. 20 nd finem (cfr. supra,2mg.5!} sqg.) diefa .^uut. 
horiim rodirum rariantes lectioms jam auperius annotatas lector im^euiet. 



ADDITAMENTUM DE RELIQUIIS S. AUSTREMONII 

AUCTORE ANONYMO 

r soltf o(IIUo)fi' Labbeuna ". 



S. Austienii.>- 

nii corpiis 

lciodoro 

Viihicuni. 

(leiii fulfico 

Mausiacum 



UcOli S.i^NCTI AirSTHEMOMI USS.V M.AUSIACUM A 
PIPIN'0 RERE TRANSI.ATA IBIDEM SERVENTLa. Notissl- 

muni manel imiversis B. Austremonium primum 
Arvernorum episcopum apud vicum qui dicitur 
Yciodorus vitam illustri consummasse martyi-io. 
tramJatum. Geus enim Wandalica ipsum post longe temporis 
destruxit locmn. Post cujus destructionem beatus 
Avitus , Claromontonsis episcopus , oraculo in- 
structus angelico, corpus B. Austremonii ab 
Yciodoro transtulit Vulvicum. A quo loco Pipinns 
indytus rox Francorum ad p"litionein Lanfredi, 
at)batis Mausiacensis . Adeberto Claroinontano 
episcopo prjesenle , postoa depoHavit Mauzia- 
cum. Ubi pro reverontia B. inartyris pluriina 
reliquit insignia, scilicet cachos crystallinos, et 
lapides pretiosos, ot aiu-i plurimum de quo fioret 
vas in quo corpus B. Austremonii honorifice 
leconderotur. Itaque Adeboi-tus. opiscopus Claro- 
montanus , qui cum Lanfredo abbate oorpus 
ejnsdem martjTis Mau/.iacum transtulerat, in 
ultimis agons, credens se apud Deum ojusdom 
martyris meritis juvari, in ocelesia Mauziaconsi 
lumu'ari voluit in testimonium veritatis. 
Cujmi lloffi- 2. De capito voio ojusdom gloriosi martyris 
rioAgiiitniii.f hoc cortissimum haboimis quod <-o tempoic quo 

Num. 12. — ' IndiciniiP 1. 



el iii caslvo 

Fetne-mcii-st 

collorafim 



domnus rex Pipinus corpus s;epe fali martjTis duci a 
ex Vulvico ail Mauziacum transferebat, Rogge- Piypino rerje 
rius Aqnitania' dux ab oodem Pipino rege caput itomitum 
ejusdeui martyris loco maximi munoris extorsit, 
ot ad castrum sui juris quod Potra-inclsa dicitur. 
transtulit. Qualiter voro ipsuin caput Yciodorum 
delatum sit breviter pandimus. 

3. Pr*fatus diix Roggorius monasterium niaxi- 
inum in Iionore Domini Salvatoris construxit . 
quod Karrofulum ob honorem Kaioli nuncu- 
patum ; cui loco castrum supradictuni, quorl 
Petra-incisa dicebatur, in quod caput B. Austro- 
monii transtulerat. in perpetuum possidendum 
concessit. Denique irrumpentibus paganis apud 
Pictavorum pagum, delati sunt thesauri mona- 
sterii Sancti Salvatoris Karrofensis ;ib ojusdom 
inonasterii monachis apud Arveruos ad castrum 
quod Petra-inoLsa dicobatur . eo qnod munitus 
esset locus ct suse iiropriae possessionis. Evolntis 
vero multis annorum spatiis, monachi, qui pro 
oustodia thesanrorum niissi fuerant, inierunt 
consiliuiu ut ex filiis pagensium. qui sibi vicinio- 
res orant,monacharont, quatuius sibi succedentes 
in eodem oasti'o monasteria in perpetuum habe- 
rent. 



4. Transacto 




tlES PUIMA \()Vt:MHl{IS. 



niiii 
r/iir. 




y\ lUpK. 

^ f(l. (Jaiifiei- 

liiui 



ffppoi-unt tractaie quoiiKxlo .sp et suos sodales a 
subjoclionGiibbatiset nionaehoruniKaiTotensiuiu 
Ijnssenl abstrahere. I;;itur suiHTvrriit ffsfiviliis 
B. Austremonii, et pnelati monachi inierunt nai- 
-ilium, utsipossent prfefatuiTi castrum everterent. 
el nionasleriuni Yciodninin oijni a sarictn Austn-- 
iiionio construclnin rotpdificarent, et supradictos 
theHHuros. cuiu iis quje ad ipsuin c.astruni portine- 
bant. sub ditinue sua- potcstalis icdi^^ercnt. Rofra- 
verunl aulem priefaluin (Jislcheiium, qucin slbi 
abbatem projfecei-unt, ut adirenl visifandi gratia 
locum in quo oliiu inclytus niartyr Anstrpinouius 



ujus tempore error Yciudorensium nionaclin- 
lum. qui bcati Anstrcmonii i-oi-pns se habeic 
inaniter garrlvK . pnllnlavit. Quod quomodu H 
qnare acciderit. hnic inserero scripto opene prc- 
iinm dnxiiuns. 

S. Islf Caubertus. sicut dixinms. apiid Mausia- 
'■'ini nntritus et educatus fuit. Sed quia post 
ilnininnni Mancionom abhalem MansiacenscMn 
eidem ecclcsia^Mausiaceusi abbas snbstitui voluil. 
iH-r valuil.spe sua fnistratus, postea monasterii 
\ciodorensis abbas ecclesife fiiit . et quia ab 
ecdesia Mausiacensi lepnlsam passus fnerat. ad 
se ulcisceudum totins ncquifi;e suse arma convor- 



U/mU st rnnr 
WfntieiilihiiM. 



R 
stie- 



jacuerat hnmatLis, et caput ipsms t.ir.nl ut cmn tit. I^am cmii certissime scirot boatuiu Aush^nin- 

honorodiemfostumcelebrarent;quodetfactmu nimn olim a domno Pipiun rege Mausiacm., 

«^t. lunc er,o pret.o.., martyns capul. quod dux Iranslalnm et ihi contineri, nnn est veritus n,m- 

Rog.enus m capuf aurcmu nmu npm- fabricatmn rmmlam sancturum co.poribiis titnlos in noninc 

rocund.deral. a pnedicto castro. quud nunc San- boati Austromnnii impunere et menda.ium suum 

ctus\vomusappellatm-.apudV-indonm.d.-Iahm. qnibnsdam fii-titiis ot falsis memorabilihu^ 

est cum supiadictis thesamis. astrnere. ctc 

5. Solemnitate igitur peracta, Bernai-dus. de ' ^ «i. Hoc rumore Mausiacenses onmes tam mona- 

'rfjrf quo supra Incuti sumus. circa medi.e nnctis ,-hi quam clerici quamquo laici permoti, et hoc 

''- me.hnm sifi laboraus, qncindam laimilumnnniino ad opprobrium occlesitv Mausiacon.is fieri arbi- 

Bcnodicfun. ad pi.feum i.-e jussit ut aquam sibi trantes, quamvis de globa beati Austromonii cer- 

dete.Tet. Qui urceolum acclpiens in manu. cum lissimi sinf et hoc omnes pene A.vernorum 

adputenm accederb vellot ad hauriendamaquam. ecclosi* testentur, qu* in antiquissimis scrlpti. 

vidit supra nia.g.nem putei duas adessepersonas; translationem olim a domino Pipino i-e-e factam 

qui pav-oro porculsus rotrogradus redire festinan- continont. ve.^entos tameu occlesiam" Mausia- 

ter cupit. Quem m.a do personis evocans diclt : censen. glorioso patronl sui nnmine ot beata 

Cnr- non appropius hvc haurire Ufiuam ? No/i ipsius faiua , qu^ ubiqne vene.'abilis habetur. 

fimere, sed consfans esfo; naui certissime scias me privari. prfefatls Yciudorensinm fallaciis obviai-c 

e.sseAnstrenionimn,huj'^>^lodfiuHlaforem,etohho<- doceve.mit et quautus thesau.ns de corpoiv 

fibi moHo apparro iff cor/Nosra.shuHrIocHma mr beati Austremonii apud ipsos .uaneat palam 

risiiafMm uf rem/ificefur; sed cacr ur alicul nsque oslondore. Exinde domnu.n Robertun. Claro.nnn- 

ad finem. rita^ fus: dlcas; qnia si uHcui dixeris, tensom episcopum Immlli pustulatlu.ie logav.-- 

^fafim lumrn oculorum amiffc.s: Cum hiiec et alia ni.it ut ad ipsorum ecclesiam accedero dignare- 

multa beatus Austro.nonius dicto famulo pra^di- tur.et quautus thesaurus docorpore beatl Ausfre- 

ceret, ab oculis ejus disparuit. Famuius Itaque .nonii peues ipsos abscondltus mano.et. diligoiiti 

hauslf aquaui de puteo ot eam ei a fjuo missus oculo no.i refugeret intueri. Quoru.u precibus 

fuerat detulit. Bernardus siquldoni saepe dictus pnefatusepiscopusannuenslncmuMau.siacensem 

videns vultum illius pallidu.u eum intorrogavit petiit, et va^- in quo corpus boati ma. tyiis An- 

quid vidisset ; famulus vero professus est se nll .st.-emonii positum erat ape.i.i jussit. et ipsmii 

vidisse. Quem Bernardus itermu atque iterum corpus sicut ab inclyto roge F.-anco.iim Pipino 

C interrogavltquid vidisset;fajnulus veropronihilo lineis et sericeis linteaiulnibus involutnm el 

visionom ot ipue audierat dncous. narravit ei recnndifum fuorat, ot desupe.- studioslssliuo coi- 

oninia quEO audioiat et viderat ; qui statiui rigiis llgatum, ne solvl de facile posset, insupcr 

lumen oculorum,uteisauctusAustremoniusprEe- ipsas corrigias impressione sigilli Pipini rogis el 

dixe.-at, amisil. Hnc iii lihin niira. -11101™! plenius aliornm duonuusigillorum mnnltas. ut tantl n-gis 

repories. opus autenticmn permaneret, ui roi cortitndinc 

'""'" (1. [gitur peracta soiemnitatis dic, prfEfatus Bci- invenit. Episcopus vero ut vidit a parte sigillorum 

" i"ia.Tlus netilt a Gislebcto abbatc ut lu eodoni fiscellani illaui In (lua boati Anstromouii co.-|ins 

loco basilicaiii miriv u.agnitudinis iii honoreprie- coutinei)alnr non sine danino sigillorum posse 

fati martyris .'OjEdif.cai-ent. Post paucos dies reserari, ab altei'a parte cor.igias scindi jussit ..f 

Gislehortns piTodictus abbas cniu Be.nardo et ossa boiita intus latontla sun circniustantin.ii(|nc 

ceteiis mon;ichis castrum supradictuni ctepit conspcclni uciilu ad nculum apparerent : .piod .i 

destruore ot ex lapidibus ipsius castri monaste- ita factum osf. Episcopus itaque ipsa beati Au- 

rinin ^edificare. Quo iodiflcato. petienmt a domno t.-e.nn.iii ossa piofiosa oci.lis iuspoxit. manibi.s 



IXI~ 

•III 
i.f 

tnji 



Bctuirdo episcopo, ([ui iunc occlosiio (;iarnmontis 
p.'a;erat, ut ipsam basUicam i.i honore saneti 
Austremouli et saii. li Pelri dedicaret; qiiod et 
tactum esl. 

7. His Ita gestis. noii iiiultmn i)ust teiiipus Gis- 
tebortu abbato defuncto Berna.'dus successit. post 



tetigit cf digitls atfrectavit. 

10. Huic tam p.-ioclario ostensioni corporis 
bei.ti Anstremnnii adhiit W. i)i'iBpositus Claro- 
luonteusis. avnncnlus dicli oplscopi. et \V. ;ibb;is 
eccloslie Mansiacensis.c^t Arnaldns abb:isS.lllidii. 
et Durantius abhas S. Aud.oio, ot A.iihlardns 



Bornardum Girardus, que.u I.iterfeceiiint .nona- abbas Rlnmensis ;adfuerunt etii.m de ijnecipnis 

chi ejusdem loci. et In tu.To quam ipse con- nio.uichis ecclesuu Mausiaconsis qnampinrcs. ef 

struxerat sepelierunt. Cui Girardo successit cum ii).sis etiam (ioiiconuu. .uilitum et laicoruni 

Rot)ortus abbas Cantinubensis; hujus teinpore nomiulli.Hjec demonstratio facta fuit subtusina- 

Hngo. decauusYciodoronsis. -;iipradlctnmcaslnmi ju^ altar.'. Iii infprinn ciypln i|na; vocatnr con- 

Soreiuhris 'ruiiin.^ I. 1 1 te.>5sio. 



E 

Miiii:iiii:i jit 
rcl iijiiiiirinii 
Aiisln-nKiiiii 



I 



HOf VIII 111!' 

rfrofjinliii 



83 

>y iMiH. lossiu. !^'itur ussa <rl(jiiosi martyri'^ Austrenioiiii 
(lictu* episiopus ct ubbates pr;vnoniinati in vas 
illud uiide lueraut assuiupta safjaci studio repo- 
suerunt honoritice. et illud vas diligentissiuie tuil 
reconsij,niatuni, quousque in aliud vas niulto pre- 
tiosius tenipore opportuno venerabiliter transpo- 
natur. 

aiiiuj I i!i7. 11. Actum est hoc mmo ab inearnationeDomini 
1107, IV idus apiilis. lunu nona decima, feria 
iiuinla septimanai paschalis soleumitatis, Ca-le- 
stiuo Romana^ sedis existente pontifice, Roberto 
Arvernoruni priesule. Phili]Jiio Frmicoruni lege. 
Wilelmo Slausiaci abbate. Erubescant igitur et 
sileant onmes sugiliatores et adversarii Mausia- 
rensis ecclesiag, quia quioquid studuorunt doli vel 



DE SS. MKLTAGASO ET S(k:I1S MAHTYRIBUS. 



tVaudis cuulra ipsam machinui'i super corpus D 
beati Austremonii, velint nolint. ipsum venera- 
bile corpus habel. possidet et venoratur; quod 
evidentissimis veiitatis pra^coniis ad laudem et 
gloriam beati Austremonii et salutem populi 
Christus disposuit sic fieri. cni et honor ot glona 
cum l^alrc et Spiritu Sanctc. por omnia soeula 
secuIoruiM. Amou. 

ANNOTATrM. 

a (^i'.T tnuir .■>liniHs,iiji/('l sohnn lAihhiniii repe- 
riniifs (i'f p"'i}' '■"'■'"" '/"■■'' ""'''" }"'"'"'" -'■""'• 

/t. 'id.') siii/. 



DE SS. MELTAGASO, VICTORE. FELICE 

B 

CRESCENTE, FELICE, SATTO, PERSEVERANTO 

.=.v.H. Kuwi m\\. ]\mL nisTHi si\ii'iiNiN.i mm. snipiici.i niiiii\ 

MARTYRIBUS TERRACfN\E. 



E 



KXEUNTE 
SEC. 1. 

SS. Meltagasi 
et socio)'t(»> 
hi iiiiD^tyo- 

JoglU 

Ifirronymia- 

II is 



rnria fif inrii 
lio. 



1n tintiquo miu-iijnAoijio qnod Hieroinjniiuniiiii 
vocanmlet, muiforitm sanctonim cohors har <Ue 
occurnt, quos marfi/ref: ftiisse iiulhiin itobis 
(btbium est, ex more hiiic marti/roht/io so/emiii 
sancfos martyres non alio ut phtrimum tifnlo 
tjuam sanrfifatis iiisifpiiriidi ; inissosrjiie rinicfos 
Terracinx ejcisfimoinus. Ifa riiim in jjrxdictis 
fastis /c(/(/»«*\-biTarracina natale sanclonim Mel- 
tagasi, Juliaui, Victoris, Felicis, Criscentis, item 
Fehcis, Satti, Perseveranti, Octavie, Cessie, Ma- 
ximi, Risthe, Saturnini, Donate, Simplicie. Prime, 
Cesari. Sejifeinthriin hxc sanrtoruin noiuinaexeiii- 
jAar codicis Bernensis exhihef, rnjits scribendi 
rationem sequimur. Florentinii ediiio sexdecim 
enumerat serjueufps : In Terracina natahs sancto- 
rum Meldagasi, Juliani, Vietoris, Felicis, Criscen- 
tis. Item Felieis, Satti, Per.severanti, Octaviae, 
Cassie, Maxinie. Risle. Saturnine. Donate, Sim- 
plicii,Ctesarii. Florenfinius in /lotis citaf maniiscri- 
ptum codieem Antverpiensem, quem a Bollando, 
JietischeuH cf PajicbrochH opera, ucccperaf. Huiic 
codicem in hihhotheca Purisina nationali sub 
n" 10837 assermttim, meis oculis inspexi et sequeti- 
fin sancforuni nomitia exscrijjsi : In Terraci, Mel- 
decasi, Juliani, Victoris, Felicis. Crescentis. Item 
Felieis, Satti, Perseveranti, Octavise, Cassia;, 
Maximse. Faustit, Saturninaj, Donata», SimphciEe, 
Piima.'. Sutd eryo sexdecim saticforuin nomiiia. 

2. Deinde Florentinius ex Corbeiensi codice et 
suis codicibus serjueufem affert sanctorum sertem : 
\n Terracina natalis sanctorumMeldegasi, Juliani, 
Victoris, Felicis, Sati,Perseveranti. Octavite, Ges- 
sise. Eristei, Saturnini, Siniplicii, Primi, Caesarii, 
Magni, Justi. yomiua omniiio rjuindecim. In codlce 
metnbraneo, foUo, sec. XIll, quem inter bibfiofherx 
Laurentianxincrementa Florenfis: cidi, marfijrnm 
Terracinetisium seriem hanc reperi : In Terracina 
natalis sanctorum Meldagusi, Juliani, Victoris, 
Felicis, Crcscentis. Iteui Felicis, Salti, Perseve- 



lanti, Octaviai, Cassise, Maxinia;, Ri.slai, Satur- 
iiinsB, Donat^e, Simplicii, Csesarii. Septemdecim 
sancforum nomina. Ex t/uibus jtafef non modo 
nutnero sed etiam nominihus ar (jrnere sanctorum 
codices variari. Quapropter ufilem Florentinil 
disjmfationem exscribemus, ifuam hulrloro in notis 
suhjunxit. 

3.Sexdecim, intjuit, inartyres,partim viros,par- 
tim mulieres.indicatM. Antverpiense, totidemque 
libri nostri : hac tamen differentia, ut licet in 
utroque agmen ducat Moldocasius sive Maldaga- 
sius, postremus in illo uon est Cfesarius, sed inter 
sanctas mulieres turiuam claudit qua; uomine 
Prima est in libris nostris et pro Caesario substi- 
luitur;post huncM. Corbeiense addil Magnum ot 
Justum. De Magno frequenter in hoc codice apud 
Dacherium addito fluctuavi an potius titulus esset 
celeberrimi martyris more Grtecoruni in Menolo- 
giis, vel proprium noinen. Bis in hodiernis iastis 
Magnus additur in martyrologio Antverpiensi, in 
libris nostris pra^toritus. nempe ad Melitinenses et 
hosTerracinenses.An Saturninus, quiacoleberri- 
mus esset in regione illa, magnus ideo dicoretur, 
utCsesariusceleberrimusTerracina; vocari potuit, 
ignoro; dubiuin excitasse sufficiat, decernant alii. 
Justus in libris nostris aut M. Antverpiensi nequa- 
quam meinoratur, et fortasse ad sequentom diem 
pertinet. In eodeni M. Corbeiensi, quamquam duo 
hi martyres addantur, sacri agminis numerus XV 
non excedit. Deficit euim Crescentius, alterFehx, 
Maxima ot Donata. In nostris vero libris pro Fau- 
stai nounne Rista legitur, quas Eristeus in Cor- 
beiensi est. 

4. Ex uberrimo tamen sanctorum martyrum 
choro qui ex urbe Latii Terracina in adductis 
mss. unanimiter producuntur, Julianus tantum 
presbyter et CiBsarius diaconus memorantur in 
Roniano et aliis latinoruin martyrologiis. Quam- 
quam vero in Aclis apud Surium post Julianuin 

et 



E.f honiiii 

niunero 

ritletur 

eliiiiiiiaiidnx 

Mfiffnus ; 



F 



alil oero 

nonnuUi 

iidem cuin Hs 

(jui in Acfis 

SS. Cmarii 

ctJuUani 




UIES PBIMA i\OVF,MBHIS. 



m 



A et CEesafium iti iiiiiii' nirr.sus nonnisi Felicis et 
Eusebii mai-tynuni adiiotetur.eum Leontis (Lfon- 
tii) eonsuiaris in Cliiristi eonfessiono [briunatis- 
simo obilu ; ex verbis tamen CEesarii ai.1 Luxu- 
. riuni antequam mcr^^eretur, eonstat suli eodcm 
Tarraeiuensi ec|uite primurio, sinc permissiouL' 
eonsularis. plnrfs martyres ac sanctas virgines 
per i^nem fuissc corouiilas; ita i'nim Luxuriopro- 
piiKjuam morleni uiinatus est Ciesarius : " To 
vero, Luxuri, hodie coniedet coluber, ut eogno- 
ijcai omnis hcee regio quod vindic-ct Dnmiiuis 
sanguincm servorum suorum et virginuui quas 
tu ignibus concremasti. „ Unde sanctarum 
mulierum quic hac die uumerantur. diiplex cssi'l 
corona virginitalis et uiartyrii. Euscbium mona- 
chum et Felicem presbyterum, qui in hac classe 
non receiisentnr, post ali(|Uos dies a nece SS. Ca;- 
sarii et Juliani marlyrium (ecissc et tbitc 
12 novembns, ut ibi adnolabinuis. cx iisdem 
Actis palam est. 
Atih 5. HartcnKn Floveutinius. Qua; iiiiuniijiitnii t>in- 
Nerei, nimoda certitiiiUiir nou i/amlcnf, prnhiibi/i tnDii-ii 
illeiff conjfrtnra itirtii rs^r c.clsfiinn. Iltiid irrn iiniu-iinis 
"'' * ptucef, serriis Dei rt ririjiiie.s, qiionim i^ainjiiinciii a 
Luwurio Deuvi requisitmtmi Cxsarlits niinutus 
esf , esse eosilcni qiins iiiarfijinloi/iiiin iintif/iiinn 
recenset. Qiiiini irin nt lcrtor rHr iiitclHjat, rcpc- 
tenda hoc ltirt> snnt Acta AW. Nerei, Achillei et 
fhiiiiitilla- rnni soriis Hn/ihrosi/nfi ef Thcodora, 
qn.r frartncif in toin. III Mnii Ilcnsrlieniiis lul 
diein 12. Artornin iUoniin cap. G lei/itur Aiire- 
lianns, i/iii riri/inis Doniitillx iniptias ainbiebaf sed 
Christi ririjincni ntollirc non potncraf, dixisse ad 
Sulpifiitm et ServiUanmn, ilfustres Juvenes :Sc[o 
quia collactanen.s Domitillre habetis sponsas. id 
est Euplirosynani ct Tlieodoram virgines sapien- 
tissimas. Cum ergo Domitillam deijoni feccro dc 
insula ad Campaniam, ista; ad illam visitandi gra- 
tia vadant, et suasione sua revocent ad gratiam 
meam aninuim ejus. Cuni ergo dcposita esset 
Domitilla de iiisula Pontiana ad Terracinam et 
venissent ad eani Euphrosyna et Theodora, invi- 
cem habucruul gaudiiim luagnum. Insfmrtortm- 
ririo,qnnin Doinitllln }ejniiarct,rii-prrunt Euphro- 
si/na cf Theodora riri/inein at/ijredi. verbis ; venim 
boinitilla fnin orationc cfpntrl fuin rditis iniram- 
lis utranique ad Christuin addiuit.Tmc niiserunt 
C se arabce ad pedes ejus et credentes niysterii.s 
Ctiristi consecratfB sunl. Universi autcm viri et 
mulieres qui pagani cx urbe vencraiit, sive servi 
siveingenui, vidfutes IiEec credidermit Christo et 
baplizali sunl. Et t;u-ta esl doiiuis iii (|ua uiancbat 
(Doinitillaj quasi ecclesia. 
■t/n„fiir. fi. Postea venit Aureliauus rim Sidpitio et Serri- 
liaiio. nf qiiasi uiio tlie trinin riri/innm iiuptix 
pcrnit. Vrrnin Snl/iifins et Serrdiauus, rlilciites 



E 



niirtiriila qna- i>iilriila fiirraiit , credlderniit ct 
Anrcliiiitinn nt a cu?ptis absisfcref hoiiati sunt. 
Aurclianus iuitem non curans do his quai illi 
loquebantur, tecit per polcutiam .^uaiu includi iii 
cuhiiulo Doiiiitiliaiii, ut securus faceret violeu- 
tiam. Veruni atfnit dirina idtioet Anreliannssal- 
tans corruit et exspiravif. Videntes autem quie 
eveiierant,omnes credidcrunl.Fratcr auteiiiAurc- 
liani, noiniue Luxurius, petiit ab imperaton- 
Trajano ut hos omnes ad sacriricanduiu compellc- 
ret; qui si non consentirent, pcenis eos quibus 
vellet iutcrimeret Vntfc Ln.rurius Sidpitium ar 
Sennliamim Aniano urbls pratfecto tradidit, qul 
ros decollavlt. Ipse vero post hfee Luxurlus ahiit ad 
virgines Christi ad Tcrracinensem civitateui, ot 
nolentes penitus idolis imniolare, abiatis omnibus 
qua; habebant. in eodciii cubiculo in quo siniul 
nioraljaiitur clausit ct igiicm iiiipo.-.uit. Altera 
namcfue die veniens sanctus diaconus, nomine 
Ca^sarius, invenit corpora virginuni immaculata: 
in lacies enini suas prostratie, oraiites Dominum. 
recesserunt. Quarum corpora Ca?sarius in sarco- 
phago novo sinud condicns iu protlmdo tcrra.- 
iufodicns sepelivit. 

7. Hinr crijo patef /jlnres inartijres, vlros et vlr- 
ijlncs, eodein feinporc qno ('xsarlusTerracinx dei/e- 
bat inartijrii lanreain obtinuissc. Potest er(/o fieri 
nt prtefer Sidplfinin, Servitlannm et tres ririjines, 
allos qnoiiiie Luxnrius sive per se, sive per alios 
niaijlstratns, inorti devoverit devotasqite occiderif. 
Etcniin illl qiios iit occidcre Hceret a Trajano 
impetrasse tcijltur, erant il omncs qitl rldcnfcs rrc~ 
diderant prseter Sulpitinm ac. Servilianum riiin 
trlhns rlnjinibiis. Qnornin oinnluni marti/rlnm 
qnumquam Acta prmdlcta iion cuininciuorant, r/.r 
tamen dnhitari potest quln secntuin slt. Prxterca 
crcili /lotest ctlaiii nnirer.ws rlros et inidicrcs qul 
paijani e.r nrbe iencraiit,slve .fcrri sirc Ini/cnni, ct 
eidentes miracula credentes Chrlsto baptizafi fiic- 
raiif,cadcin damnatltincfulssc roin/trchensos.-crant 
cnlni In ctideni doino. Cndc Jndiranins Florenti- 
ninni probidiili ratione adductum fitisse ut rredc- 
rcf hosre sanctos vlros ar innlicrcs, quorum i/lorio- 
sam rohortem marti/roloijluin Hleionijmiannni 
Iiodie celebrat, pertinere ud eos sanctos quonm 
niortcin C.tsarlns Luj-nrio cxprohrat. Placct ntlqnc 
Floreiitinil o/iinlo, quainvis artjinncntls liirirtis 
stabilire eani nequeainns. Xain potcst perl nf V 
C^saril rcrba Sidpitliim .^olunnnodo ac Serrdlii- 
num iina riini Ooinltllla ct .torils Theortora atqnr 
Enphrosi/iia respiviant. Qnldqnld est, sancti qno- 
nim in vetnstomartijrolinjlo fif mentio,vivi,feinin,-e, 
iiiiinorfali sna Itnirca fvunntur in netis, sni.^ique 
honorlhns jmtiuntnr in terrls. Dc Cx.fario dlacono 
iir Jullano. qnoruni Arta .^n/icrsnnt, s/ierlidl cnra 
nf/einns. 



V,. V, H. 



ritlriUiir 
iliveiiili. 



84 



DE SS. C^SAEIO DIACONO 



ET JULIANO PRESBYTERO 



1) 



C.V.H. 



MARTYRIBUS TERRACtN.^i: 
COMMEIVTA.RITJS I>Kv*;VIl.rS, 



5^ I. SS. Caesarii et Juliani Acta qualorna. Tolius narralionis 

marlyrii conspoclus. 



KXKUNTK 
SKC. ], 

(^uuiaor 

Aclorum 

SS. Ca^sarii 

ff Juliani 

rj-piiipfnria , 



ijiiurniii iiif- 

tlittt 

bivrhra 

titniin 



>f ttllcritiii. 

'llitfi litio 

jii'i//i.rioi'" ; 



Cflrhfrr/inNiir est !n sarni iint/ipiitair martif- 
riutii sanrtonim Cfesarii ct Juliani, ijiii jmssi 
siifit Terrncitix in Campania. Acta mnHyrii ex 
rodicihiis iiiamtsrrijitis ijiiainplifrimis (iilitjnitrr 
iiitersecoUatis lectori suhjicicmiis.CidtHseoruindem 
sancf-orum per muUa retro secnla celeberrimus nunc 
'jiioijiif magno cinn hoiiore jicraffitiir. Qiioriim saii- 
cforum eijreijium rrrtnmen quatuor omniHO Acto- 
rum exemplaria enarrant; qux exemplarla pcrspi- 
'uitatis ijratin quafiior /•ocahulis sfnfim nh inifio 
distini/uemiis. Primuin ifnqHc sit Passio niinima. 
secundum Passio parva vocetur, terilum Pnssio 
wiiijor nudiafjjHnrtumrcrodirntur Pussiomnyi\mi\. 
Codices sinifularHiii PnssionHni simjulos nrcHrntr 
sigiiufos infrn nd capita earumdem lector inrc- 
iiict ; hoc loro gnicrnfim iudirasse snfficiaf. 

i. Passioncm mininiam adhur incdifam fres 
codices suppcditanmt. Romanm unus e bibUothecn 
Sancta: Crucis iii Jcrusnlcm, iihi jn-xdecessores 
nosfri eunidcm inccneranf. Eyo rcro cum in Vrhe 
rersarer anno 1880, pretiosum eodicem apud 
Ci.stercienses monac/ios, qu/ ajj/uf hnsUicam Sanctff 
Crucis deijuid, uon invcn/; i-cjici-/ fameu in hihlio- 
theca Victoris EmmanueUs in coUeijii Momani xdi- 
bus, quo cHiH aliis monasfcriorum sjxilHs hic quo- 
<jue codej: illntHsfHif,ocrujjafn n giiheriiio Cisn/pii/o 
urhc Romana. Secundum codicem inveni in 
hihfiofhera cxsaren, Vieuux in Ansfria. TerfiHin 
in liihlioflieca Laureutinna Floreiifia' iu Efruria. 
Itomnni codicts njioijmjihum, quod Roime confed, 
ruin HtroqHC codicp VieHneusi ar Florentino n mr 
rollntHiuiiifrn dabifur. Alium jjrxtercn rodiccm iu 
h/hlioflirra Laurcidiaua Florentia: rejjcrtum leqi 
ijuidcm diliycidcr, accurate rcro cum reliquis con- 
ferre supervacnneuin e.ristiinavi, eo quod historiir 
fidclcm quideiH nr irliijuis conmunm, sed innume- 
ris lihrarii mcndis fa-datum ac mutilum inreni. 

3. Passionein jjaream duo codices miuisfrarunt ; 
FlorentiuHs uuiis c hihllothrra Rircnrdinun, 7Va- 
jrctiuHS alfer e hihliothecn jiubUca uuicersitatis 
Ti-ajccU ad Rh^num, in Necrlandin. — Passioiicui 
lunjoreiH, qunm Surius more suo correcfnm ar 
jio/ifam edidii, nos c vefustissimo codice exscripsi- 
mus, guem conservat bibUotheca capituli basilira: 
S. Pefri, Romx,in Vatirauo. Qui rodcx uuiis est ex 
iis qnos Saiicfo Pctro dono dedit S.Znchariuspapn 
sfi-ulo nono. Roinanum illml exemplar hinc Indc 

iHUfilHiH ri/iiuus fa/c qun/e est. Ddudc rJHsdrm 
Passiouis cxciHji/ar idcin ex /■odice aufiquo musei 
uostriBollandiani, qiwd diUyenti instituto examinc 
rum codiribusjjliisqHnin quiuquaglnfa ronfuliiuHs 
r /ui-iis hihiioflicris Itafise, Austria-, (ir.nuania', 



E 



ma 

Ctesarii 

solumitiodo 

innrtijriKin 



(iallia'. Bclyii nc Nerr/audia!. Sinyuloscodices nd 
cujnit Passionis receusitos /cctor intcuiet. 

Passionem maximam ex ipsis codicibus antiquis 
cxhihere aut ajiograjjha rerejita a jjrxdcccssoribu.^ 
iUistiis cuin codicihus manuso-iptis conforc ncqui- 
vimuji; icmporttm enim ethominum injuria perie- 
raiif. Enindeni Passionem ex siio codicc cdidcruiit 
monach/ Beucdictiui c inonte Cassino ; apoyrajj/ia 
inferse collata dahimus. 

4. Quatuor Artornm rxeinjilaria, qiiod substan- j^assiomini 
fiain spectat inariyrii, valdc simdia sunt inter se; 
diffcrunt vero ita ut aUud alio plura rerum persona- 
rHinque ndjuncta ct rerba addant. Passio m/nima 
Jejuua cst ac tjreris; soUus Caesarii inaiiyrinm 
post breveni interroyafionem factain a Leontio con- 
sulari dafamque a Caisario resjjonsionem fuin 
Leontiu, fum condeinnaufi Luxiirio urbis prasfecto, 
martyris in mare demersi ejectionem in littus secu- 
famque in LHXuriuin diviuifus jmnain paucis ver- 
bis cimrrai. Tcmpus aiti locuin non cxjjrimit, sed 
hoininum nomina soliiminodo et locuni sejmUurse 
propc Terrnrinain. Reliqua: Passione^ et mulfa 
colloqiieiitiutn vcrba ct aUas j^ersonas ct alia mar- 
tyria nec non jtrodiyia sujjKraddunt ; temjjus insu- 
per ct lorum drferminant. Qiiarum unrrnfionum, 
quo fnrilius differcnfiain uno veiuii ocu/i obtutu 
iinusquisque jjcrspicere ac dijudicare possit, tofius 
innriyr/i scrinn Juxfn qnnfuor Acfn enarrahiinus. F 

-■"). Sanctuni itaque Caesariuin diaconuni Luxu- brecitei 
rins tradidit Leontio consulari. Rn Pas.^iio luinima 
iirditHr rnpifijHe /irfiirein in inedins res. Pnsslo 
parrn Cfts:niuMi dcd/ir/f ex Africa inCampauiam, 
incivitateinTerracinam.Afroxnnrratfac/niis Ter- 
racin.-c ipiofnnnis rpfe/irari solifnin. Juvi'uis cnim 
jjulchrriimr oriintus jier jj/ures menses enutiitur, 
iit tauclem, jmst saciificium oblatum, equo vectus 
ascendaf iu inoiitrm inarinum ef praicijntrt se;rujus 
cinei-cs iufrnijjlo rcrijuduniur. Hxc quasi in sce- 
nam jjrojionuntur. Admiiens enim CEesarius Jmwc- 
uem oruafum jn-a^frrcunfcin videf, ct qnid i'ci sit 
rives infrrrogat; qui .statim uan-ant hunc pattium 
morem fradendi juvenem morti, patrise salutls 
projnia^rpie yloria: cniisn. Htntini crrlamaf Cifisa- 
vmHjiorrcndum fariuHsde.tesf.afus. Seqnitur nar- 
'■afio jji-a^dicU facU die /calendarum januariarton ; 
qiml roi-am. aspiciens Cassiirius rices pnlam rrudc- 
Utatis accusat e.t .- Va;, inquii, principibus qui dele- 
ctajitui- sangnine. Aitdientes hxc Finninus pontt- 
fcr ef Luxviius priinus ciiitnUs C;esariuni carceri 
mancipant fradunfque Lconfio considari. Quipost 
longam dispHiationem tandem ad sacrificandum 
roiiijjelinr Ca?sariiim nititur. Longnm dispiitntio- 

nmi 



enarrat ; 



DIKS PHIMA NOVEMBKIS. 



«5 



A neiii fniilinii iiiilirnl /ih.'c }^as.-<in jhiiiUj ikhi /nu/H. 
t). Passlo i-eroquani inaJoremajip('l/ariinnn,niar- 
c fijrii Acfu exordifiirafeuiporf perneciitiniiis, feiii- 
Ijorc ride/iccf fjiin C!(im/iiis iiinfrciii snniii ncrai-if 
ij/adio et per totuin orlieiii proinnlijaoif deeretmn 
ijiio vetantur onuies a cidtn deornni rccedere ef 
jiihcntiir roHnacta offerre aaerifieia. Eodciii fe.iiiporc 
Firiniiins ip/idain pnntifcr Terracinw pra^dirfnin 
fir.^tsiininii inorein cirihns siiis snasif. (In^sarius e.r 
.Ifrica Terrariiiain adeeniens oriiafnin jni^taiein, 
Lnrianniii noniine, n/jviam /la/ni ; qnid rci sit cires 
inferroijaf. Seqnniitnr responsa cirinin, (liesjirii 
r.vc/ainafionc.s, jnrenis sacrificiiun, atipic ejnsdrin 
rj- pra-cifnfin interifns, fli*^saiii e.rr/amatlo ct arrn- 
sofio nt snpra : ijnse oinnia /omjiore srrnione e.vjio- 
i/ifiitiir ac riridiiis ocn/is ipiasi sidijiriiintnr. Fir- 
ininii!^ ponfifc.r ( liv^ariiini ronjirit in inncn/a ; 
iiderini colleetuin Luciani eorpns in cinerein redi- 
ijit, in Apollinis femp/o cineres deponif offcrfiinr 
rirtiinas. Pnst oeto dies Firininiis jmnfifex cf 
Lii.niriiis priniiis cicifatis GEesarimn e carcere 
diiriiiif iii forum ettradnnt Leonfio consulari. 
m 1. Pi/ssio inaxiina /ia'c oniiiia lnn;/iiis atipie 
cniic/eatins eroirif, ifa inclpiens: Quinlus a ( '.a;sarc 
■ Ocfaviano Augusto GUiudius Nero Gallicula in 
HoMian.i rppnblira nionarfhiani iniporii ot sununi 
apiccin iirimutus obtinuit. Dein Neronis sceiera ac 
persecntioHis edietnin tradit; Lnxnrimn Jndicem, 
FiriiiiHiiin Apn/linis poiitifcriii luiiiritia rOHjnnrfos 
Terraeimcsnx dijHitatis /oriini frniiissr i/icif nsijnc 
ad Domitkmi imperinm; iiarrnf defesfandiini 
iiiorriii pncripifiiiidi Jiirpnis, nr f.a-^sarii r.r Afrira 
adcrHtiini Trrrariiiiiin ; V.iSfi-Av\nn\ nniiti/His orna- 
fnm dofiI)nsfnisseaffirmat,/tosjHtioqueu.mmEiise- 
liil ciijnsdani ciris TerracineHsis^ibidcin conrcrfrn- 
dis ciriliiis ojjcrain iiara.^sc, dnm fnriHOri jirn-sfi- 
fntiis dies adesset. Quibus dictis aitctor Passionis 
diijrcdifnr ad ninrtijrii/m Nerel et Ar/ii//ei, qnos 
■^npplicio affecfos Ciesarius inferiin transrexif 
Jininain iii praidium saucfx Domitillss. Narrat 
cnnatus Anreliani ad indnrpndam DoinitiUani ad 
Hiijjfias et rc/iqna ex Actls SS. Nirei rf Ac/u/lei 
nsque ad sepn/fa a Gsesario virf/innin niarti/rum 
rorjiora. Qadiiis prrarfis adest dies }>-a/endarnm 
'/aHnariarnin, fnciiinri jHd)lico sfntiifns dirs. Nnr- 
rafur scelns, contra qiiod j)o/ifissiina orafione inve- 
/liturCsesiirms-.qidquiini taeereno/lef^Firminijion- 
^' tiflcis Jussu in rincida eonjicitur. Qno fnrfn, ■ 
scelerati fe.9fi soleinnitas j)crficitur. Tuin dssavunn 
ininis aijijrcdifnr Firininus; quem ni/iil commnfum 
rarrcri rrddi Ju/jef. Arccssitur Fundis Leoiitins 
consnlaris, qiii jinsf triduuin Tcrrarinain inijrcssus 
a Firnii no Ci}S-i^Y\\ causam edocetur. 
h S. Consfifidus anfe Judieem consulareniC.tBSivr\\x& 
"' j)/urimus subit infcrrogafioiies, quas Pnssiones rnm 
^'' Gsesarii resjionsis referunf, Passio niininin j)nueio- 
l^". res, Passio jnirra, ui sup)'a diximus,pr:eteritgene- 
ra/i rnrnbn/i) \o\^(^:v lYi^puidVnmU nsn , Pns.^io niajiir 
enucleafe tracfat, Passiu niaxinia cnmjiendio trndil. 
Post /las inferrogafiones, qnuin diis sncripcare 
Gitsarius renuisscf, ad Aj)o//inis fenip/nin dudtur, 
quod oranfc (.ia^sario concidif, Firminiiuiquc inm- 
fificem riiina oj)jjrini/t : ita quidem tres Passiones, 
sola Pa.^siour miiiiina exrrjjfa. Col/aj)so frnipln, 
orriso jjoidifirr, Lnxiirins cnidrn Leontiuni inrr/ii- 
liir et GsesariuMi inagiciB arfis inciisat. Leonfius 
Csesavloirain snain ininatnr; intirpidc resjjoHdef 
G.Etsarins. Totnni /""■ rrferiinf Passin luaxiinn cf 
inajor, illa inepte, /ia;c jiu/e/ierrime; Passio parra 
so/nm tempii ruiiiain inortrmque pontificis, Passio 
miniina tdtiiiiani .s-nlniniiiodoCiasavu rcspnnsinncin 
iiahet. Posf /inr G,;iesarii rcsponsnni Lnxurius in 



Passione inajorr /jioid/mn ad puiianduiii GiRsa- 
rium instii/af c.f interrOf/aHte Leontio qiia sit 
/>ir,ia /inii/riid.i/s : f louKregelnr , inqi/U, tota 
riviliis ail tpmphiiii i'VPrsum. Fit ifa, ejicitur 
cruderibus FirmiHi corpus, Luxurius populum 
a//oquifnr, Gaesarimn nrni.mf jirrfidis', lioinicidii et 
mnijiccs. G*surius jn/b/irr iHnorcnfiam j)roc/amat, 
popidnm ad j)mnitentiani /loHatur. Conc/amid 
jiopn/us : l^onns homo jiista loqnitur. 1\issii) 
uiaxiina niodo safis confuso cadrni liabcl. Passio 
})arm solani Luxurli accnmtionem ad poj)id um , 
f;a.'sarii rcsjwusuni et pojmli voreiu Hfjjmibanfis 
Gtusarium rrfrrf,Pnssinautcin miiinna ni/iil /loruiu 
fira-fcr irrlia insfiganfis Lconfium ef LeoHtU exjio- 
srenfis qnn sif jiirna puniendus. 

'J. Tradifur itnque carceri Gajsarius . jn.ffa 
Passiones majorem ac jjarvani , ex auctoritatr 
Lnxnrii; Juxta Passionem. maximam, ex anctori- 
fafe Leonfii. Li r.arcere GfRsarius deijH niuiuni 
iiiinin et ineHsein i/niini : ita scilicet Passiones 
major et j)arna ; dintins Ju.rtn Passioncin luaxi- 
mani. Mlnima Pa,tsio lii/id /labet de /lac incarce,- 
riitioHP. Posi annuni rt inensem Luxnrins Ga?sa- 
rinni e carcere cducit, Leontinm arcessit cf con- 
suluit eum ut exstingueretur. Educitnr GjEsanus 
iiiarrrntiis, niidi/s, fecfns so/iiiiiiiindo mjidHs siiis, 
riistodicHte nHijelo Dei. SaHctns Dei martijr publice 
r.adems in terram Denm orat, et subHo Utx de cmlo 
In/isn sfilriiilidissimi) luiiiiiiis rcstina^nto Giesarium 
rirciiindnf. Qiio jirniUfjio ronrrrsiis Lcontins Dcutn 
rernin confifetur, propria r/dnmijdc Ga^sarium 
indiid ef jirnro/utus iii ijninn iit bapfizefiir roi/at. 
Qiirin Ga^sarins bnjitizaf cf supcrreuiens .Jnliixnus 
f)resbijter corporis Dominici saci-amento conimn- 
nit ; rxfi/cfa orafinne Ljeonfius vifain c/audit. 
Luxuriiis flaisarimn diaconum nna rutn .luliano 
presbijtero in saccos mitti Jubet atqne in marejyrs- 
cijiifari. Ita quidcni Passiones major ac j)arva 
uarrant, maxima bsec cadeni refcrt, miniina totam 
i//am partem oinittit. Jnxt.a Passiones majorem ef 
ina.riinani, LeontH considaris corjius uxor ejus ar 
plii .<r/)idtura! fraduid non Inni/r n rivifate tertio 
Laiendas Horembris. 

10. Alia antem nocfc j)ost triduuin, ex Passione 
inajore nr nia.cima, qiium dncerentur admoiiem, 
Gassarius Luxurinm allocutiis fremcndam impio 
inortem ex morsn serj^entis pranUcit. Quam j)rai- 
dictionem efiam parva Pa.^isio /labef. Miiitma Pas- 
sio Ga;sai'ii ad Luxuriuin ccr/)a idfima atqiir 
/lanc j)roj)licfiam stdjiiecfif responso Luxtir/i ad 
Leontii quwsfioHem supra relatam : Quali debet 
puniri scntentia':' Qni qiiuin dixii^.^iet : IJ\ alllgatus 
saxo pntcipitctur in rcmna, Giesarius /oquitur uf 
in prascedenfibns Passionibus et IaixhHo niortcin 
/awdicit. Jn.rta Pnssiones otnnes in tnarc incrqnn- 
tiir marfijrcs, cf srrundnm GiEsarii prnj)/icfiam 
Luxurius iHiirsu serpentin diem ohit supremum , 
/laiid tanicn nntr qiinin fj/oriosos marfijrcs vidissct 
suis oridis jisallentcs ntiibos et nir/iora eoruni 
/lonorifice u)ulis sublata. Sei^elitnr Ga^sarius cnin 
SnVinno firojie Terracinam. Nonjwncn Passionnm 
npiiijrnplin /lic fcrininnnfur ; a/ia addnnt innrttj- 
riuni Euscl)ii et FeUcis a Leontio, Leontii conrersi 
fi/io , cnpifis damnntnruin ; qnorutn corpora ef 
ra/ilta Qnnrfns prcs/ujtcr dc Capua invenit et .s-ej)id- 
tnrx tradit. 

Haic snfficcrc exisfimn ad ijcnera/cin /-*a.y.s(o- 
nuin eonspectum ex/iihendum. Quamquani et alia 
praiter /taic rnriorum c.ci.'nij)/ariuin discrimina 
adjuHiji j)ossimt ; qux omnia in fine accurafi.^sime 
ndnofata studiosns lector invenire poterit. 

I I. (^ni qnntnnr Ai-fnrum e.rcm})laria, quoruin 

urgumentum 



MIV.HJHK 

G. V. H. 



/.•iiiilii 

riitisuliiri.'! 

CDiireritifnifm 



H Lii.r.nrio 
jiidlri lior- 

rpiu/am 
iiiotimi a 

Casiirio 
prmdictain 

refrriiiil. 



1'ilg.lrO 



8fj 



DE SS. C.KSAHIO DIACONO KT JrLlAM) PRESBYTEKO. 



ntasiiiia 

manifeste 

apocn/pha et 

fnendosa ; 



B 



/oiif/e prx- 

slanlioi- 

Pa»!f{o»i(iJo)\ 



e quo 

Passioiies 

paria ef 

mininia 

certissime 

extroctie 

!fll/ll. 



argumeiitnm enarmvimn!^, utiento itniitiu pctrny- 
rere atque inter f^e vomparare roluerlt, tii Dinlfi.s 
sibi similiu, dissimi/ia iii nniltis iiireiiiet. Anthcn- 
fica nitlla ejristimo. Passioncin marimain antliin- 
firornin Actornm ne speciein qiddeni prx sc ferir 
iinnsqnisqne priino jndicahif aspectn,qui vel scincl 
antiqim cf authenfica inarti/rnin Acfa nculis itsnr- 
pavcrit. Undeciini seciili fcfiiin esse siispicor. Dicc- 
rem hanc esse illam Cpeparii Passioiiem qnani 
Petrus Biaconus, in lUiro Dc riris iUin^trlbns 
Casiiiensibns, rap. 21, All/crico uftribnif ; vernin 
riri (jravitas, ingenium pran^larum ac doctrinw 
solidiffis nbstarc inihi visa siinf qnoniiiins hanc 
fncnbrationcin Albericoadscribain. Ant si ei adncri- 
benda est, scholasticse quoddam dimplinx exerci- 
finm ninhratllc cirdn, adolcsrcntis nnnduin docfri- 
ita iinbuti solida. JIoc jiidiciuin mihi luiponnnf 
sfj/lns .'iupra modum affcctatus, ehquium ner per- 
sonls, nec irhns, nec feniporihns com^onuni, niciida 
historica aj^crtissiinu d lapsus chronologlci turpis- 
simi. Aucfor irrx manibus habuisse vidcfur Acfa 
qux Passioncm inajoirni dlxinnis, /nstijicr Acffi 
6VS'. Ncrei, Achitlei ac Dnniifill^, cx fptihus ununi 
ojms conflapit. Nostro itaque judicio hzc Passio 
maxima oinni anctoritafc et poudeir desfituta 
jacef. 

12. Aliter oinnino de Passione majore jndicare 
roifor. Qux qitainqufiin Intcr Acfa authcnfica et 
priinitjcnia lucuin Invcnirc nctptit, matjna; tainen 
antiquifatis videtur; ef si qnld video, ipsa Acfa 
authcntica , scd intcrpohita ar rctracfafa , nobis 
offert. Lahi quldein stfitiin ab Iniflo hwc Acta 
videntnr errore chronologico ; aftamen ex ipsl.H 
Acforum viscerihus cruifiir qno har crrorls spfclcs 
ahsfcnjafur, ufi pnstea patebit. Qnxruinquc p'nnt et 
dicunfur, tum temporibns tuin personis ac locis 
convcniunf. Secidnni quintuin prs^ccdcrc honiin 
Actoruin xfafem, indc concludo quoil dc fransla- 
tione Romam nihil confinenf, scd Caesarii ac 
Juliani corpora Terracina; adJiitc requiesceir sup- 
pnnunt.Ea Acta Surins edidit corircfa ac polita, 
ims Instifuto nostro servata primitjenia aitctoris 
phrasi, liitef/ra Acfa cnni rariorum cndicuiu le- 
ctionlbus variantibns daturi sunius, faiita curu 
qitanta exlmiormn martijrmn rebits gestis dehe- 
fur. 

13. Passioparra et ininiina ex majori exfractx 
snnt : quod evidenfer patebit illi qui Acfa frlna 
secuin cninponere vnbterlf. Qiiare cjusdein (jaudent 
auctorifafis prseroqafiva qiiii snus iinde manarunt 
fons. A vero forfassis hand aberret, qtii mecum 
sentiaf ha;cAcfa Ci£5ar\\et .hi\\iin\,quani Passioncin 
majorein vncamns, posf dcleta Acfa autheiiiica c.r 
pdclinm ineinoria fuisse restituta et primorum 
Acforuni loco fuis.^^e ajntd posteros. Qnibus e.rfcr- 
niiiu qunddain auctnrlfafls robur accedlt nuod ipsa 
liomana ecclesia anfe decem .salteni secida hxcActa 
letjlt quafia dahimus, ufi videre est in Passionali 
S. Zachariai papx, unde exemplar nosfrum fide- 
liter exscripsiinus. Qnare putanditni esf hsec Acta 
nou esse e niimero eorum qnx vl decreti Gelasiani 
sestimentur apocrijpha. Passinneni itaque majorem 
examini suhjiciemm. 



D 



§ II. Mnrlyrii SS. O.vsarii ot Ju- 
liaiii (onipus, j^t^uus ot alia 
adjuncta. 

Prlmaquxstiooccurrit a limiiie (luotemporeet an- 
iio SS. Cjf sariLi? /-Mulianus niftrfi/riiim fecerint. 
Tt-iii^oic Jnqniuuf Acfa ,quo Ctaudius matmn 
suani necavit gladio iurore arreptus, talem aucto- 
ritateui per totutn orljeiu divulgavit nt onmes n 
cultura (leornm nou recodeierit et consueta exer- 
cerent .'jacriricia. Deinde subjitnfiunt : Tempore 
auteiu ipso quo sacra ejus omnibus innotuit, erat 
Firniinus quidaui pontifex civitatis Campaniiv, 
quod esl vocabulum TerracinEe. Postremo narra- 
fur Firminlhn/ns .scclcstisslinuin invenfuin,quo ad 
placanda numina ct cirifafis i/loriain aui/endain 
jnrenis electus in mare se prxcipiiem daret, qiiod 
horrcuilum .^acrlpcium quofannis kalcndis janua- 
rils celcbraiidiim in iiinrcs Terradncnsium fransie- 
rat : ifa parafur murtijrii sccna. Juveneni- enim, 
Luclanuni nninlnc, in crndelluin dxmonum victl- 
main pintjnesicnfem Ciesariiis ex Africa rcniens 
ohriam hahuif, et inde totins marfi/ril caii.-^a deri- 
vatur. 

15. Claiidium huiic, qui mutrcni suain necavit 
f/ladio, non esse iUnm Clandium qiil Xeroneni- 
iido/ifarif, sed ipsuni Xeronem, /jer sc nianifcstuni 
csf. Xou pauci codlccs Ncronls nniiicn habcnf. E.c 
hoc e^xordio nnu mlmr muftos judicasse Caesai'ii 
mavfi/rluiu ex horum Acfnrum auctnritate tcmpoir 
Ncronis aceldlsse; quodqiium ipsisAcfis sit contra- 
rium, manifestmn videre sibi visi simt errorem. Af 
pace clarisslinnrum virorum, Acta non dicunf 
Neronis tempoir Caesarium martijriuin fccissc, sed 
laiamtunc persecutionis let/em vi cujus ad necem 
GcKsarins dahifur. Diclfnr cfiain eodein teinpore 
Flrminiis quldam pontifcx fnlssc Tcrraclnx ac 
nefnrium qiiem supra dixhnus morem introduxisse 
in civifatem, qul mos Cfesarii martijrio ansain est 
prxhifnrus. Sermn qiiidem esf de facfo, sed non sin- 
ffulari, verum quotannis recurrente. Possunt itaque 
qnx in Acfis narrahnntur de Cffcsario, iinnio dchenf 
accipi ut inultls aniiis posteriora Nerone. Prxtcrea 
hasc omnia non ipsa martyrii Acta, sed qnsedam ad 
Acfa iufrnductlo siinf, addlfa mnlfis refro secu/is, 
tnnr^ nplnor, qiium ad reparaiidani iinmensam 
Aeforum comhustnruni stratjeni, (juasi secunda 
curlsslmorum niarfi/rum Acfa cr sua aut paren- 
tnm mcmorla fiileles Cnnstaiiflni tempnrc ef dein- 
ceps restawarent, in quibus tditjuot annornm error 
non magunm creaf pcricuhim; sl tainen error hic 
inveulfur: iiani si Fivminn pnuflficl senectntis aiinos 
concesseris, quod nihil habes cur neyes, statini cohx- 
renf omnla. Potuit Firminus flaqranfc Xeronis 
persecntione scclestum juvcnis prxcipifium suis 
persuasisse Terracinensibus ipse juvenfiite florens, 
qui postea sencx ora^/p Cgesario criniiuuiu /mnas 
irafo Xuminl dederit fcnip(jrc Trajani. 

16. Non euim ante Trajanum, sed hoc iinpera- 
fore passus cst Ca^sarius, uf ipsa Acta indlcunt. 
Efcnlniquumadsuppficium C*sarius cuni Juliano 
insaccos mitterentur,pM)stea in marepurricidarnm 
pcena merjendl, iiiiquum Jndlrein diaconits intre- 
pidus alloqulfur in hnnc moduni : Te, Luxuri, 
hodie comedet coluber, ut cognoscat hsec.omnis 
patria quia vindicat Dominus sanguinem servo- 
rum suoruni ot virginum quas tu iguibus coucre- 
\.\\ii,iii\.Scrri iiiiicm Dd ct clrtfines quorinn sangni- 

nem 



iinperator ,^ 
qiio iii Acti.^ 



E 



noii ifle fst 
Claudim qui 

Neroiie»} 
adopliiril.a^il 

ipse Ner'1. 



Cffsariu-i 

Tvojaiii 

impei-atori'^ 



DIES PRiMA NOVEMBRIS. 

neni Dms Luxnril niaiie iiltiinis illrltitr, ijisi 
rideiifur csyf iii(irti/rrs paiifo tinfe Terracina: .wji- 
jilir/o Hf}'frti, Siiljiitins et SereiUanm, DoniifUln 
nini Horii^ Theodora ct Eiijiiiro.sijna rirrjiiu-s, ipiii.^ 
Csesarius .•icjjeliDis.se le.giiur iii. Artis eoriiin (1). 
Credi po.<tsiint etiani alU martijres hlc indicari de 
'/iii/iii.Hsiipra cijiiHiis;sed noii rrcdn,qiiod Coittatori 
riro doctissiiiio jilaniif {-2), hor Inro ajcre Cttsn- 
rium de iis martijrihns ijnos Ijii.nirins intrrnnissii 
har ipsn Caisarii riiii.sa pcndrnfr, ijiiiji/ie i/ni rio- 
lcntilioininis irain e.rritiis.-<cnf,jirorlaiiiiiiidoi'.-ji-ia.- 
rium viritni honuni i/ni jnsfa loquatnr. Nihil eniui 
hic aaf alilii jirrsrrijitiiiii est, ijiiod nori, iindc illo- 
riini iiiiinatar inartijrinni. Xcijiic Contatorl r^sw//- 
tiam dicenti illum Lu.rariuni dc quo in Acfis 
SS. Ncrei, Arhillci ac Doniitillas dirci\^niii csse ab 
lioc Lu.riirlo, hiinr vidcUcef csse Tcrraciiwnseniy 
Ii'iiinaiuiin Hlnni. Nihil vetat, ininio ijiix dixinnis 
suadciif ntrohiqiie c^.^c enindnn. 

17. 'J'riiJiiiio ilaijur inijicratore Cittsarius niar- 
fi/rii roriaiiiin arceint. Altera jam oritur fjiiaistio, 
qiio sciliret iiniio inartijres nostri eoronafi sint. I/mi 
^[cta rcsjioiisiiiii dalnint, si rnni ^lcfis SS. Nerd ct 
Achillei acDomiUUa; ronfernutur. Passa est Douii- 
tilln anno [irinio Trajani, qnaui Doinitillani cnin 
>-ociis C*>;ariu.s .scjjc/irit. Hic rcro Terrarinani 
ailrenerat aliqnanfo temporc aute kalcudas jauua- 
rias. Kalciidis Jaunariis carccri traditur, ultra 
aununt uuuni iu innculis j)criuansit ci trihus jiost 
diebns inmare pra;rijilfatus martijriuui consunnna- 
rit. Viidc sequitiir (li^^a\'\\m\,qui jyriiuo anno Tra- 
/ani Terracinani adrenit ct sccnndo anno trntns fnit 
in castodia, tertio anno iuijierautis Trajani ad 
uiartijriiterniiiiuw /icrveuisse. Hxr r/ara sunt ac 
pcrsjHcua, 

18. Verniu inijeus ex hac c/aritafe derolcifur tenc- 
hrarnm nnhea. Nam fieri nou jiotest ut qiii uuno 
uuo et lucuse uno cnm trihus diebns j)o.st lcidendas 
janimrias aniii prinii ohiit, /mlendis uoceinhris 
obierit.Deiude linic fcmporis duratioid aliijnnt dics 
addendi sunt; nam Cfesarius m carcerem missns 
kalendi$Jauuariis,iiriinopcr dics minimuin octo in 
rarcere jjermansit. Eteniin jw.Hf Juceiiis prxcipitinin 
quumej-c/aiuassetCsesavms'.ViSveip\xh\ic^eipr\n- 
cipibus, et rcliqua, audlens Firininus pontifex jus- 
sit eum teneri summo studio et recludi in custodia 
publica. Deiu crcmafo corjwre Juveuis ohlatisquc 
\ in temj}/o sacrificHs, /losf dics orfo, sccniidnm Arta, 
CEesarius c custodia cdncitur in fornin. Arce.s.^idnr 
Fundis cousu/aris Leoutius. Qui qaum venisset^ 
Terracitiain.Jiim jicr tridnuin iniiceraininC.-^sa- 
rium tradidcruut Leontio. Jam enjo /labentur 
rnstodiai die.s uudecim. Fit iuterrogatio, itur ad 
temiilnm Aj)ollinis,oraiitc Caisario trmjilum coiici- 
dit et Firuiinuin rnina sna inrolvif. Lnjnriiis unt- 
rersuni poj)nlnin convocat, eruitnr e ruderihns cor- 
j)its Firuiini,et jiost norain arcnsationcm ac Ca^sa- 
y\[defeusiniu-m,tui-liautciuCM^avnfarorciuj)oiiidn, 

Luxurim iternm Csesarium rarceri tradlt, et fnif 
iu cnsfodia anno iino et mensc unn. Qno tein/mrc 
evoluto ifernm C-MSAVim Lcnutio tradifnr,fartis,jne 
jirodi(jiisLeoutinsconvertitur,liajjtismumetrcliijua 
sacrametifa acripit ac beata inortc vitam clandit. 
Haic oiniiia qniscredat nuica /lora aut dic j)eracta 
fuisse, qnemadmodnm jyrxcedeutia etiain inajnris 
inolistydcnfnrijnam uf jjaucis horis jyerfccfa cen- 
seantnr, plurcsrjnc rei/uiri dies haud absnrde dicas. 
Taiidcin courcr.^o Lcontio C>^s^.v\w?>Ubertatiresti- 



.S7 

tuitnr; nam jiosfea Lcontio mortito, eadeia die 
Lnxnrius tenuii Julianum j)rcsbijteruui ac Ctrsa- 
rnim diacounm. Qnof dies extra custodiain trans- 
eijit Ctpsarius r* Nnllibi scribitur. Veruui, nt Leon- 
fiusdebite iustrnatur, non sine caitsa inensem aut 
cireiter admiftere po.H.simu^^. 

11). Quibiis considcrafis haud inrnnimodc tnihi 
rideorscqneutcm dierum rationeui uninerando inire 
/losse. A /adeudis Januarii dies custodis uudecim, 
dcinde auiius uniis ct mcnsis nnns, deduccnt nos ad 
scqnnttis anni dicui 11 inensis fchruarii ; qiiibus 
adde dies tres qiii decnrrunt a Morte LeoutH usqitc 
ad ( l;esarii nia rf i/ ri ii ui ,/iahcm u.s dicm fehritarH 14. 
ilisri- difhas sl atinuiwres dirs instruendo Lcontio 
trii/iuta,et jiro rcliquis uefjotHs in decursu tractatis 
dirs qiuifnor, }in-tiiiijriniis ad dictn aj)ri/is rii/esi- 
initm atqtic ifa (l^esurii inartijriiiin inridcf in dicnt 
riijcsitnnni mcims aprilis, qno die lefjitur iu mar- 
fijroliiijiii Hirronijtniauo : Terracinje. nat^lis 
S. (!ibs;ii'ii. ILir (lifsiiiius liiujiohjgos nnii jiariiui 
cejracit. Majorcs uo.^fri in Praitermissis ad diem 
20 aprilis Cassariuni /louiint, dircnfcs /ttiuc cssc 
( Ifesariuni qui in Marfi/ro/oijio h'iiinano colitnr 
/ca/endis noveud/ris, atqiic adeo /lunc nostrnm mar- 
tijrcm, fjnod ifa se habere disjjntatio nostra tam 
simllc rcddit lero itt de du/jUci Cx.^urio cofjifarr 
iios retet. 

dO. Qnid eiyo dc Acfis nostris scnticndnm cit, 
qua;diciuC¥esi\v\\ marfi/rlo tribuere videutur ka/en- 
das iioremhris Y licsjjondeo in Arfis uon scribi 
( ;j>;sarium lalendis norembris martyrinin fedssc, 
scd co die sejMlc.ro fuisse depositnm ah Ensebio 
scrro Dci. Quid eniiu? Firriiic nnn potuit uf scH- 
f/endo /oco aj)to, jjarando sarcop/uKjo aUquaufum 
temporis fiierit imj)eusnm, dum interim sacrai reU- 
qiiia- /ira-rio quodani /ondo conseri^arenfnr ? Quoil 
faufoest verosimdius ijuanto Incu/cnfius, hactcnt- 
/ioris intercapedine admissa, Eusebii Fe/icisque 
inarfijrium cnm his Actis ronseutiat. Qainto cnim 
dic postscpidfumC.-Sis:\v{mv\ Ensehiits ac FeU.r a 
niiUfibiis Leontu, fi/ii Leontii consuiaris qui con- 
rcrsu.'^ fneraf, tcitfi fncrnnt. Difficde credam octavo 
jjost pafrcm dcmortunm. dic fiUum cnin /jote.-itate 
consulari patri snccessisiie; post menses a/iquot 
facdins admlttefnr. Hoc itaqiie niodo cohxrcbuut 
omnia, si C^sarium ac Julianuni dic 20 aprilis 
/anreain cmlesfem cousecutos, kalendis novembris 
aepulrro /louorafiorc douatos diccmus, ct sic omnis 
tcncbrarum ralifjo crancsrit. At dc /lis satis. 

"!{. Fuerunt qni V/andii uomiuc iuducU, qnuin 
primum C/audinin aduiifti nou jJo.^se scircut ac de 
ClaiidioNn-one nonroijitarcut,adC/audinin secun- 
dum Cfesarii ar Juliani martijrinm retrahnidnm 
esse ceusnerint. Qnorutn opinio nulla fitndatur soli- 
ddafefuitdaincnfi,cstqucipsisActiscontraria,quiB 
inmultis codici/ms Claudinm Ncronem arniratis- 
sime dctcrminaut, ct taUa iu decursn affiriuant 
ijnalia scrandi C/andii temporihus miuime con- 
i/ruant,scd Trajanl tcmjiora, nt dnnousfratvmits, 
'rcrtissiutcj)ostnkid.Qnod.^i Ti/tcmoutius hxr Acta 
Ciesarii ct Juliani,f/*/a; apud Surium letjere jyoterat, 
lUliqeider iu.sj)c.ri.-<.-<ct. a jirxcocc forsitan Judicio 
.vhi temjjerasset (3). Nou enim veruiu est in Actis 
Cfesarii uu//am fieri Domiti/la: ■mentionein, qnnm 
i//a'. rirqiiics quarum mcntio fit hand allx censeri 
rcrtopossiut quam DomdiUa cnm .sociis.Pafetetiam 
qiiam recte, ut solet, Baronius Jitdicard (4) Clipsa- 
rium siih TraJano j)a.^.-inin ad tcmjiora C/aiidii 



AUCITOBK 
G.V.H. 



rf/V rii/fiaima 

infiniisnprl- 

li^ ; 



E 



iii si^imlcro 
iiutem ipsi 
jirsEjjiirato 
rolloriitiis 
kfiliinlis 
iioi'i'iitbris. 



Erriinintifni 

(liesarii 

iiiiiiii/riiiiii 

nil Clnuilii 

arcuitfti 

femporft 

rrmriiriiiil. 



I 



(l,X.«.-,s-., a.Ulie.n I. Aprilisetad .lie.n VI Ma.i. - .1 IVajani ,>e,secuUonem. - .i) Annot. ad Ma.lyrol. 

(2) De /iislorh Ten-acinemi, lib. V. cap.2-2, in notis -- Ron... 1 nov. 

(3) Wmoires sur Yhislolre .irlrsiustii/ue, sec. H, nota l\ , sernndi 



{ 



88 



DK SS. a-KSAHlU DIACONO 



AtCTORK 

U. V. H. 



Ititerempt! 



t'1'IH, 



B 



tpnt panae.r 
more 



fiernndi iiiiii e:<!<<' rrcora)ii/inii, tirc iiccesse Cfisc niiii 
Menardo ct (iliis duos ftKjere Ca^sarlos iit nodns, 
qiiem iiuUiim enne demoiiMfaeim?f!>; goJrafifr. 

22. Absoliifa igitur dispiifntioiie <h temporc iitar- 
suntSS.mar- tijrii, nd ipsifiii uiatiijrii ijriius oratio rerfafur. [ii 
ti/res suppii- Acfis lejiiuus : Eiidcm die (<jua morfifus est Leou- 
cioparricida- ^-^^.^ Luxurius tenuit Julinnuin prosbyteruiu et 
Claesariuiu diaconuui. et dedit siMiteutiuni in eos 
utauibo iu saceum missi in uiare priecipitarentur. 
Cujus sciifciifiar r.rccutio post triduuiu secuta cM. 
interea missi iu saccum beatusJulianus presbyter 
et sanctus Gcesarius diaconus pra?cipitali snnt in 
mare. Interrojafioucs qua- prifcessrrauf et iu Act/s 
infra posifis hijeiidit suuf, foriuaiu judiciaJeui 
habent. Breve.t sunt, breria luartijris rrspotmi, 
nimiia qualia inrusct tcinpus rrquiruut, airr ea e.r 
Acfis proconsutaribu,-< ezficripscfiuf sire parentum 
traditione receperiui ii qui }ia;r uinrfijrum Arfa scri- 
pscruut. Quw prxtrriuifHmus, iifdesupplicin loqua- 
mur afque ifa Jertori pJaue itinotescaf quam. fre- 
mrndn pnuo simjitiri Htn Innitiniie missi in saccum 
indicetur.Snpplicioruui ruiiu niuiiiuiu,quxhumauai 
crudelitafis inqeutum inreiiif, nuJlum puto esse 
acerbius quinii saccn sirr culen iusutuiu houiiiiem 
inaqtfasprxripitari.QuodipsicrudrlissiiuiHnmaui 
tton sine horrore memorant. Omnia enim mort/s 
(jenrrn ha'c mnrs uiia bnhet. Dr (juosuppJirin dorfis- 
siiucmorc suo disjjutavit dr clarissimus Atiiouius 
GaUonius iu prxrlaro libro qnem De sanctornui 
martyruui oruciatibus iuscrijisU. Lecforum coui- 
modn (juibus librr isfr aut fnufr.-i rjiis unu Ha nbrii 
suuffjtauca ej^scriJiemus. 

23. Ciileus itaqiir icJ sarrus esf antiquissiiiium 

formenfi (fenus cujus jam Flautus, poeta rnmicus, 

Romanorum ,„(.yH;„,Y ,>, Vidularia: Jube hunc insui culeo atque 

in altuni deporiari. si vis anuonam bonaiu. Pnrro 

cuJeus,dr qun hir aijimus, uter seii saccus fuif ex 

corio factns,in quo cvm catie,gaUo, serpenie,slmia, 

veJ aJiquiJiiis saJtem horum iuscrfus jiarricida, 

pr«ecrjisej Jri/is Homauorum derrrtn in mnre vel 

fltmen dabatur. Unde jam ex anfiquis temp&ri- 

bns, reJufi cr Ciccrnne (De lurentione, lib. II) 

ciMjnosci pofesf, hujusuKjdi lej- iu parriridns 

exstitisse videtur : Si quis parentes occiderit 

aut verberaverit, ei damnato obvolvatnr os 

[bliiculo lupino, solea^ ligneie pedibus inducan- 

tur, et in carcerem ductus ibi sit tantisper dum 

C paretur culeus. in quem conjectus iu profluentem 

prwcipitetur. Ilurusque Cirrro. Veriim lafu fuif 

lex isfa , nt Hiijonius doref, (De Judiciis, lib. II, 

cap. 31), nd homiues deferrrudos , ne L. Llosfii 

eremj)lo moH, qui jtrimus ouiuium, jmst AiiuiJniUs 

l)eJ.lum, j)afrein inteifecit, suis genifin-ibus et ij^si 

ferro aJHsre niodis ritam eripereni. Itaque qnum 

hello Cimhriro anno G4() Pohlicius MuJJroliis 

matrem inferemisset, hoc cruciatiis geno-e affectus 

fnif. Scribit ha-r Lirius lib. XVIII hnc nioilo : 

Poblicius Malleolus, luatre interempta, primus 

omniuni insutus culco, in luare pr*cipitatus est. 

Post hicc tulii Pomjjeius in jjurrtridas, dutn con- 

sjilatus dignitafe jmfirefiir , ejusinodi legem : 

Pnetor qui ex hac lege quferet, de ejns capite 

qujfirito qui patrem, matrem, avum, aviam, tVa- 

trem, sororem, patruelem, matrueleni, patruum, 

avunculum. amitain, materteram, consobrinum, 

consobrinam, uxorem, virum, generum, socnun, 

vitricum, novercam, privignum, privignam, pa- 

tronum. patronam occiderit, cujusve dolo malo 

id tactum erit, sive couscius fuerit, deque ejus 

matris capite quferito. qu<e filium tiliamve occi- 

derit et avi ejus qui nepoteui occideiit, ejustjue 

qiii emit venmum nt pulri daret. quamvis iioii 



t:T JULI.VAO l-aESBVTKKU. 

potuerit dare, is si coufessus fueril, virj^is saii- 
guiiu'is verberatus. deinde culeo insuatur, cum 
cane. gallo gallinaceo ot vlpera ot simia. deindo 
in mare prolundum culcus jactetur. Mrminif 
hujusce Pnmprix JrgisJustinianifs,Iusfiflff. ^V. De 
pub. jud., jinragrapho Aliii doindr. dum nii : Lej,-e 
Pompeia de parricidio cavetur. ul si quis parentis 
aut filii. aut omniuo affinitatis ejus qiue uuncu- 
patiouo parentum continefur fnta pijvi>araverit. 
.... piena parricidii puniatur, ot iioquo gladio. 
nequo ignihus, neque ulli alii solemui poenjE sub- 
jiciatur. sed insutus culeo cnm oune. gallo galli- 
uacoo. vipera et simia, et inlor eas foralos angu- 
stias comprehensus, secundum qnod regionis 
qualitas tulerit vo! in vlciuum maro vol In ;nmioni 
projiciatur. Ilujusmodi tiim iumiaul laiiique 
acerho cruciatu punitus fuit (ut Valerius Maximus 
testalnr lib. I. cap. l) Attillus trimuvir. eo quod 
sacros libros describeiidos tradldisset. lia frre 
G(dJouius JiJj. cii., p. 203, 205, iihi Jegesis jjhira 
de rodrm arqumrufo. 

2-i. Coiisidrrrt Jerior rrlim exemj)lnm AftUii 
jjrobare parr/cidii poenam etimn ad i>loJatse reli- 
qionis rros e.rteusniu fuissr, ur ijuts e.r iiiiuia jirenir 
rrudeJitate Acfis uosfris fdem tiegef. GnJlonio 
assentior dicenti, se non jmtare oumia semper hsec 
auiiuaJin simuJ cinu dnmunto jiarriridii rulco 
iusiifn fuis.-ir , sed inferdum aJiqiin faiifum. Ifn 
Tijri S. UJpianvs, cujus exemjjJum GalJouius 
cfiam nffert, npud Eusrbium I)e mnrtgriJuis Pa- 
J[c-^iiu:v,cup. 5 (Mignr, P. G. fnui. XX), lcgitur : 
post crndeles plagas et acerbissima fiagrorum 
verbera una cum cane et asj^ide in culeuin ox 
crudo boviscorio insutus in mare prioclpilatus. 
Ex hiscequff- attuliinus iutrJligifur quam immnui 
sitppJicin saucti ninrfgres Ciesarius ac Julianus 
Christo trsfiiuoniutii dederiut. Qunniquam rnim 
de animaJibtfs cum sancfis in saccos immissis Acta 
non Joqiiuntur, nihiJ est cur iinfnm rein iu duJiiuin 
rocemus. Puiaverim equidem e.r consprrtn .serpeuf.r 
secuui iu rulenm mittendo sanctum Caesariuni 
diriiiiius mofum fuisse iid iufimauflniii iiiiipin ju- 
dici irnti Xumiuls tiiidirfam inJiouem iufenfaniis : 
Te. itKjuii, Luxuri. comedet hodie coluber. Qim 
fremeiuln projihriia, refereniihus Acfis, ifn impJetn 
est uf imjiius Lururius sriprufis iuiiiiissi rruriafirm 
eo fere moelo suJ)ierit (juo a subincfgen-dis in 
ruJeorum nvgusfiis siiJiiri deJiuit. Sfiidiosa rei 
drsrrijifio ferif uf iii pjrrisqur rsrmjilaril/us fofus 
locu^ fcede vexatus sii : scrUiis sriJicef reliqio fuH 
qiiidjiiam mufnrr. 

2o. Quod si qiii.t quwrnf riijiisiiam dccrefi vi, 
aut qua persecutionis lege Gaesarius ac Julianus 
damuafi siiif, Acfa (juidem iiuUuiu singulnre 
derreium nfferuni jirHrr edirtiim Xrroiiiaiium. 
Persereridtat etiim iJlud fremendum (ihristianis 
osse non licet. Nofum est Nenjnis ar Dnmifinni 
prrserutionem afque adrersus rhrisfianos itrjluui 
mriis in loeis ex prxfectorum ar mdgistrafuum 
ineJemeutia prrdurassejioc sensu uf roJrntiJuis jier- 
seqiii occasiiiiieiu farileui parnrrui. SeriJiit rfiniu 
Eusehius, llisi. Ercl. Jib. III, cap. 32 : Post Neronis 
ac Domitiani persecutioneni. sub hoc cujus nunc 
tempora commemoramus Trajano particularem 
quamdam per singulas civitates populari motn 
adversus uostros excitatam fuisse persecutionem 
accepimus, Dein persecutiouis hujus victimam 
rominemorai Simeourm Hierosolijinifanum epiv 
sropum.Saue quod jiojtulnris uiotus farere jioierai, 
potuif quoque maijistraiuum furor, flaininum iiivi- 
fjin nfqurairo.r iu rhrisfianos odium ex pra^reden- 
iibus jiersrcuiionibus adhiic niaJe desucfum s;evire. 

PnpuJnris 



D 



ud riolnlar 

reJi,iioni.<: 

reose.ctnjsu 

fiiit. 



^'ou e.r (iliru- 
jns jiriiidpa- 

/is (iecrpii 
vi, xeitJiiiJici'' 

arhUrio 

daimiati »»n/ 

SS. C^j^ariu^ 

f/.iii!iuiius. 



^ 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



Fojmlaris qiiidciii iiiolifs adi^ersus Csesarium con- 
citatus non fuit, frustra id agente ac conante Lu- 
.rifrio ; rujns priratn Oflio nftiuf- e.r Firmiiii poiiti- 
pris iiiorfr surcen.so fnrorr sancti iiiartijrrs post 
jyrxclaram confesslonem morti addicti sunt. 

26. Laxuriiim,quiin Acfis dicitiir priiiwscivi- 
tatis fiiisse , existiino essc euiiidem qiii ex Actis 
SS. Nerei, Achillei et Domitillx cum sociis inno- 
iescft. Qiiod enim Confatori risuiti esf, hitnc Liixii- 
riiiin dirersum cise ab illo, haiid safis^ iit snpra 
dixi, congruum hisce Actis exisfimo. Qui enim 
argvifur n Ctesario ob illatatn Dei serris iicrem 
coiirreinnfnsfque virgines rssc ridrtiir ipsissiinns 
LH.Turius qnem horum Acfa commemorant ; ciijus 
rei fanta ridefur esse evidentia uf Confatori neces- 
sarinm fiierit nlios ndduccre nut fingere inarfi/res 
quoruni nullam notitiam habemus ; nec ipse Con- 
tafori halniit, sed gratis fiupponit illos, qiii fausfa 
acclainatione C^sariuni hnidaverunf,a Luxurio 
occisos, uf halieaf tpio C^sarii vituperium stabiliat. 
Quod nuUa rafione facienduin fuerat, quum i/ratis 
admittatur duplex Luxurius. Veruin est in Arfis 
dici Litxiirium primum civifafis, sed antiquissiini 
codires nusquam addiderunt ririfnti nomcn Ter- 
racintB. Qiiodsi ergo aliundc consfaret, quod rea/jse 
non constaf, Romai nafum rsse priorem Luxurium, 
potuit civifatis nomine Boinam iiitelHgere qui Acta 
conscripsit. Potuit quoque ex prima nobilitote Ro- 
mana naius esse piier Tcrracinx et efJain deinceps 
in praidio prope Terracinam hahitare. Luxurium 
de quo agitiir in Actis villam prope Terrncinam 
hnhuisse ex ipsis Actis inanifestum esl, quippe 
qiiod j^rojtriis verhis asserafur. Qnare nihil video 
quod cogat alium pro noto Luxurio kic substituere, 
fanfo minns qiianfo rlarins Csesarii vprt)a Vale- 
rinnifratrem rirginiim criidelem carni/icein desi- 
gnant. Qnx verba Csesarii ad certitndinem tam 
proj^e cnnsnm iidinovent ut revern in dnbiuin rorare 
uon ausim. Prxterea iitrobique mores hoininis 
iidem apparent, esfque talis hic qualis describitttr 
ibi, rir crudelis, christianoruin osor, riii ruluptnti 
est innocefdes persequi nr ftiippiliciorum iinmnnitate 
in pios saivire. Juxta Acta SH. Nerei et Achillei ac 
Domitilhe, Luxnriiis, Vffleriani frnter. runsulis 
pliiiN ernf ; qui consul in hreviario Romuno Aure- 
lius FulvHs dicifnr. Hic consulatum gessit cum 
Doinltiano. Eteiiini in fastis ron.-^ularihn.^i Onu- 
/ihrlnnis legitnr : Doiiiitianus Auguslus XI, Titus 
Aurelius Fulvus, quod incidit in annum Domitiani 
4 ef .'), a;rx ndgntai ^.'i, et itrrnin : T. Aureliiis Tu- 
tarus 11, et A. Senipronius Atratiuus, nnno Doini- 
tiani 8 et U, ierat rulgaris SU (1). 

27. Lcontins ronsularis Cninpanix et ex /tcrse- 
cutore chrisfianiis aliundr notnti non esf. LeontU 
nomen in Actis martynm per Campaniam pas- 
sorum non semel occurrif. Primns jjost hunr 
nostrnm pUns cjns, consularis item, Felirem et 
Eusebium occidit. Qiiein euindem snspicor esse 
Leontium Campanim considarem -snh tpio Mon- 
tanus iniles martgrinm fecit frmporc Hadriani. 
Tertius invenitur Leonfius Campnnia; ronsnlaris, 
qiii Nola; SS. Virginrs Archelaam , Theclam et 
Susannam marfgrio affectt fempore Decii iinpera- 
loris (2). Pauto post ronsidaris in Artis S. Feliris 
occurrit nomine Drarus, ant juxta alios codices 
Draco (3), ita ut prxcipui per Campaniam cousula- 
res, christitiiiorum prrsecufione infanies, Leoiitifj- 
rnmacDraconninnoniinerorenfnr.Siinfiicforfns.-<is 



G. V. H. 



tlignitifn. 



ejusdem familix nomina ? Qiiodsi itn sil, mirifra 
exsurgit Acttn-um Caesarii ac Juliani rtjnfinnntio 
in iji.s-o Leontii nominr fnndata, ex rpiodam titulii 
sepulrrali invento in ria /lublira iiiter Fumhjs li 
Terracinam, qui in Corporf Inscrii)tionuni ialina- 
rum. tom. X, partel, n9 6258 censetur : 

P. LEPIDIO P L- DRACONI 

L/ELIA Q, L. AMMIA UXOR 

FECIT ET SIBI. 

Eteniin in Actis nostris legitur : Gorpus auteni 
Leontii collegerunt uxor et filii ejus et sepelierunt 
juxta civitateni in a^vwxn suum. Quid, si fifnlum 
invenfum Ita Irgamus? 

P. LEPIDIO P, L[EONTIOj DRACONI 

LAELIA p L, AMMIA UXOR 

FECIT ET SIBI, 



Agrr nufein Leontii qiii Fnndis hnbifabnf, (/uuni 
prope Terracinam esset, vix potuif inter Terrari- 
nam et. Fundos non fiiisse situs. Hlum itfitpie fitu- 
Inm sc/julrro LeonfH nostri inscriptnm fiiisse haud 
inani forlnssis conjectnra suspicari possumiis. E 

28. Ante Leontium imius tantummodo consida- nim i<imni 
ris Cainpniii<B nonien legere me memini , isque rou.iuliim 
esf Memmins Pnfns. Ifa enim legimus in Artis <^''""y"""*« 
SS. Nerei et Arhillei : Sancti verc execrantes 
dona ejus (Aurelinni) et magis DomitillfE fidem 
corroborantes, ideo verberibus ab eo gravissimis 
attrectati sunt, atque ad Terracinam depositi. 
Memmio Rufo sunt traditl consulari. Mrmmins 
Biifns forte idem et-t L. Minurius Ilufns qiii in 
fastis consularihus legitur consulatum gessisse citm 
Domitiano, anno Domifiani 7 et 8, a^rx rulg. 88. 
Cerfe Meminios Rufos spectat inscriptio reperta 
in ruderihus parvi theatri Terracinas, quse in Cor- 
pore Inscriptionum lat.. fom. X, parte 1, n" G.T^ff 
cen.v-tur : 

T T MEMMI RUFI 
PATER ET FILIUS FECERUNT. 

Consularis Campanim dignitafem notam ante 
Hadriniium fuisse apiid eriidifos in confes.^iO est. 
Angnstus scilicct Itnlinm in iindecim regiones di- 
visnm ad Polam usqne erfendit, singuHsqne /ir^fo- 
rein prxfrrit , qiiibns rir consulnris imprrtibnt. 
Deiiidr Hadrianns Itafiam qunfuor ronsnlnribiis 
regendam commisit. Consulares r/uatuor virario 
Roina- piirrfnfiif, quos infer erid roiisnfaris Cnm- 
pania^ (4). Ef hter quidcin sufficiunt ad probaudnm 
Actis SS. MM. Ciesarii et Juliaiii veras antii/ui- 
fatis nolns ini'S!<e , et i/naniris iinfhenficn nnf 
genuiua sirc efiani primigcnia ntm sint, haud 
taineu e.sse sprrncndn magna;que sinceritatis faciem 
/iVtese frrre. 

§ III. DcGalla Valenliniani iilia 
per invocalioneni S. Ciesarii 
sanata, et de sancti transla- 
tione Terraeina Romani. 



'1 1 



N 



011 /junris e.cem/)laribifs .ir.lorum (iitsarii ef /),jcii,i,ri,tiim 
Juliani sabjniiiiifnr dornmriifiiin quot/iltun ini- h»»c nfnintio- 
rarnfi /irr snnrfornni inniigrnin inlrrces.-tionem '""'" rrffi-nin, 



(l) CIV. Sihelyliaete. Anlli]. Errlesiw, Dissert. lI.-t^i)Re- in Coimiieiit. a<i Nnliliam ilignitaluni linp. Oft-id.. oai». 4«. 

inondini. Slona crclf^iastini di ^ijfa. iib. I. cap. ix. - in Tln-.vniro AnH.juit. Uo,u. a .1. G. Cwvio f<.nt'esl... 

(3)ylf/.i,X. lom. IJan.,p.!)3«3(i..'.)5I.~(*)(:fr.Pancirolum It,n. VH, ni, ISiir. et ISOfi. el citatos ihi fdntes. 

Norcinhris Tomus L '- potrtdi, 



AUCTOBK 

G. V. H. 



90 DE SS. G.ESAU10 DIACONO ET JULIANO PRKSBYTERO. ' ^^ ^ ^ 

Intloni^ Terracina Romam. Quod ah una parte l„„a,u //-'"'» ;'''/^^'';;;,^.„„, ,,,,,,,,,„( ^,,„rf,-„,« 
omni con..i,lc,-atio,H- dip,u,u ridetar ob m .</.ste '•o>'.l"rn\''^''£tnJ,:„.l,,,.,,,,itfilio,uaalla,n 



Placidiam^ct snpra>nan diein olnit ^'""^f ^" ^«^^'^ 
Placidia, Magni Tyodosii ex Galla fiba Hono- 
rii^ue er. patre soror, nupsit Afhaulpl'o Gothorum 
Xarhoue i» GaUia, anno 414, genudque 



momentum;sed ah altera parte nulhus td pensi 
dixeris, ob erroresqidhusintrimtur. Documentum 
iHud ex S. Damasi Acfis excerptum, ar postea au- 
ctum novis errorihus, ad ralcem Actorum SS. Gas- 

Vallia rcddit Honono /mpeiaton, ejus pairi. 
Eamdem Honorkis ConstaMio patrino uxorem 
dat anno 417; ex guibns nasoitur Valeutmm- 

nns III anno 419. 

31 Anna imperanUs Valentiniani II nono 

DamasHs papa mortuus esf die 11 decembns, 

^' ' ■' / anno sexto. 



B 



TheodosH fiUam Ewloxiam accepit uxorem. Q 

es uuionr dua- nata; sunt filix ; major natu Endo- 

xia matris nomine roratur, minor vero natn Galla. 

lUa adohscens defuncta est , hs^r sola et nuica 

parenfibus snperfuit. Eudoxia Valentiniani uxor 

filia erat Theodosii, qui rwn Honorio ecclesiam 

heaUPaulia;dificavit,cujusquefiliaEndoxiaccrle- _ \,' ,,,.„,.;, Theodosii 

, .f nunfl\-nrr fereiis Galla Vahnfniani basihcam constrnxerat), anno uu vmeiui -j , 

seriptiom : 



antiqiiornm 
scriptorit ni 



E 



cr Actis 
S. Damasi 
fXrerjjlnin, 



, .„ repta fuit. Quam par 

tijrem, sanitatis recuperandw cansa,per Campanix 
littora vehendam curmit. Itineranfem Terracinx 
episcopus Felix excipit, ad S. Csesarii sepulcrum 
deducit, atque ihi a dxmone liheratnr. Cnjus sana- 
fionis fama Pomam delata, iUiro Anjusti arcur- 
rniit, jnbcHfqne reliqnias iirxdictorum marfijrum 
solemnipompa in urhcm fransferri ; quas Pomam 
delatas beatus Damasus aceipit in palatio et con- 
dlt sub altari in huncfnem dedicato. 

30. Acta S. Damasi, unde hxc hausta fuere, 
Valentimannm Juniorem voeant, qui lCudoxiai 
Aurjusiiefiham Eudoxiam uxorem duxit; de Theo- 
dosio, qui cum Honorio beati Panli hasilicam 
construxit, ne verbo quidem mentionem faciunt; 
hortum, queitt Damaso dederat Augustus, infra 
urbis m<x-nia fnisse dicunt. In reliquis ronsonant 
cum siqmidictis, prxter puellx nomen, qux non 
dmpUcifer GaUa sed Galla Placidia audit, quod 
aUqul codices secuti sunt. Qux omnia tot pcrso- 
narum, rerum ac femporum erroribus intricata 
sunt ut ferme qnid samm sit iynores. Erronm 
fenehras Hlata historim luce discutere conahimur. 
C .S. Damasus Liherio successif die 1 octobris anni 
,300 ac pontificatum tenuit per aniios octoderim 
et menses tres; ohiH enim dlc 11 deceinhris anno 384. 
Fuerunt ei coxri dno imperatores Valetifiniani 
nomine, Valeutiniamm I sive senior, et Valenti- 
nianns Ilsirc junior; nterque Damaso et Eccle- 
sia: catholica^. dafis le(jihns farernnt. Valenfiniaiius 
senior ex Severa hahiii fiUum Gratiannin , qni 
antio SV.3 prope Lurjdunnm in Gallia intcifectus 
est, cujus merifa S. Amhrosius laudavit. Repu- 
diata Severa, Justinam Valentiniunus senior aece- 
pit, atque ex eagenuU Vaieiitinianum lljuniorem 
dictnm,acfilias tres, Gratam, Justam, Gallam ; 
hanc Theodosius I, slve Mayiius, Flaccilla defnii- 
cta, uxorem duxit. Imperator Valentlniunns II 
una cnm fratreGratiano Ecclesia: catholicB ipsius- 
que 2)ontifici Dainaso, patris exemphi secufi, eqre- 
giam navarunt operain. Scrihit eiiim Thcophaiies 
in sua Chronoijraphia,ad ann. 1 Theodosii : Gra- 
tianus et Valeiitiniaims lcge data episeopo.s exules 
revocarunt, atque Ariu lavcntos expulerunt, coo- 
perante Dauiaso Roniano pontiiice (1). Theodo- 



Theodoshis ctppil, perfecil Hononus aulaiii. 
Doctmis mundi sacratam eorpore Pauli- 
PlacidiK pia uiens operis decus oinne palerni 
Gaudet ponlificis studio splemlere Leonis. 

ValeHtinianus III, cui quinquennl Theodosius 
II, S. Pulcheriisfrater, Arcadii imperatoris filins, 
ac proinde Theodosii I nepos, anno 425 fiUam 
Eudoxiam despoiisavif, ex se et Eudoria impera- 
trice genitam, sexeiinis puer augustah pnrpura 
indufus fuit anno 426 ; desponmtam sihi Eudo- 
xiam iixorem accepit annu 437, ex qua duas habuit 
filias, majorem naiu Eudociam, quam Cedrenus 
Eudoxiam vocat, minorem natu Placldiam. Eudo- 
xis, TheodosU II ex Endocia fh,v, dehetur con- 
structio ecclesix S. Petri ad vinrula, accepta a 
mafre Eudocia catena qna S. Petrus Hierosohjmis 
vincfus fuerat. Vahnfiitianus III, infercmpto sua 
manu Aefio,ahAetU amicis inferfectus est, utiscrlhit 
Prosper in fne Chronici, ubi ita pergit (2) : Ut I 
autem lioc parricidiuui pcrpetratuni est, Maxi- 
nius, vir geuiini consnlatus et patriciif diguitntis, 
siuupsit iiuperium. Qui cum periclitanli reipu- 
blicit per ouuiia inuruiurus crederetur, non sero 
documento quid aniuii lialieret probavit : siqui- 
deni interfectores Valentimani non soluni non 
plecterit, sed etiam in amicitinni receperJt, uxo- 
remque ejus Augustam, amissionem viri lugere 
prohibitam. intra paucissimos dies in conjugium 
suum tiansire coegerit. Sed luic incontiuentia non 
diu potitus est. Nani posl allerum mensem, nun- 
tiato ex Africa Genserici regis adventu multisque 
nobilibus ac popul;uibus ex ur!)e tugientibus, cum 
ipse quoque data cunclis abeundi licentia, trepide 
vellet abscedere, septuagesimo septimo adepti im- 
perii dieafaumlis rcgilsdilaniatus est,etmembra- 
timdejectusiuTiberim sepultura quoque caruit. 
Post hunc Maximi exitum, confestim secuta est 
multisdignalacrymisRomanacaptivitas,etmten 
omni prtesidio vacuamGensericusobtinuit,occur- 
rente sibi extra portas simcto Leone episcopo, cu- 



(1} P. G.. lum. CVIU. p. 1%. — 1^1 1*- L. tom. Ll, p. 004 sq. 



jus 



iW 



DIES PWMA NOVEMBRIS. 



91 



^ Jiis supplicatio ila cuin Deo ugenle lenivit, ut cum 
omnia potestatis ipsius essent, tradtta slhi eivi- 
tate, ab igne tamen et CfKcie atque suppliciis 
ahslineretur. Per quatuordecim igitur dies 
secnra e( lihera serntationi- onmilius opibus suis 
Ronia varuata cst, mnltaque miliia captivorum, 
]>rout quique aut setate aut arte placuenmt, cum 
regina el filialjus ejns C.artha^inem abdiicta sunt. 
fla^r (I Prosjicro (/icht li/ro (liti(Ii)iii(s tif qNuilaiti 
/lisforise scric ad mrtoin filiarnin Valmtiniani 
iliiri-rmnir ; hiiniiii ciiini oh raiisinii /nfii cs-f iiisfi- 
fiifa iJispKfafio. 

32. Procopins, De hello VamlnUco, /ib. I, vapj). 4 
et o, post relatani Acfii cf VaJeiithiiani cxi/cni, 
Genserki in urhem admifidn ae Maxiini IiKjiihreni 
nwrteni : Eudoxia. ait, cum Eudocia et Placidia, 
quas ox ipsa Valentinianus procroaverat, captiva 
in Gizerici potestateni \cu\i ; cfpanloposf : Endo- 
ciam Gizericus matrimonio junxit cum Honorico, 
filiorum nmjore natn;a!teram Valentinianifiliam, 
Olyhrio senalormn Roma; spectatisshnoimptain, 
Byzantium cum matre Eudoxia , iniperatore 
postulante. misit. T/icophanes in sua C/irono- 

° (jraphia : Gizerichus, aif,.. Eudoxia imperatrice 
ejusque filiabus nna secuni abductis, jn Africam 
navihus remeat; ibi demuin Eudociam Honoricho 
filio suo majori conjugio copulat,Placidiam vero, 
cum Olybrium patricium virum hahere compe- 
risset, una cuni niatre Eudoxia suh custodia te- 
im\i{\). Priscns,hariiin rerninsynchronus scriptor, 
eadem eonfirniat. Ifa cnini in Kreeiptis ejiis llisfo- 
rix /'=r//»//^s'.Genserichus....ah orientalihns quoquc 
partem bonormnValentiniani obtinueratEudociai 
nomine,qu:Ti Honoricho ejus filio nupserat'{3) ^^^^/ ; 
Gensorichus vcro nmltis ad eum ex diversis parti- 
hus legatis missis, non ante nmlieres liberavit 
quam majorem nalu riliarum ValentinIani,Eudo- 
ciam noniine, Honorielio tilio desponderet. Tmic 
fniiii Eudoxiam, Theodo.=:ii fdiam, remisit cum 
Placidia, aUera ejiis lilia, quam duxerat Oly- 
brius (H). Kraiirius, Ilisf. Ecvhsiasticx Iib. II, 
cap. 7, seqnentia scrihit : [Gizericus]... ui Africam ■ 
reversus est. Eudoxiajn una cum duabus filialms 
secum abducens. Ex his majoiem natu,Eudociam 
nomine, Hunerico filio suo uxorem dedit ; junio- 
rem vero, Plarldiam nomiiie. ima cuiu matre 
Eudoxia, aliquautu post cum rcgio cultu acsatel- 

C litlo Byzantium misit, ut Marcianum imperatorem 
placaret.... Geterum Placldia jussu Marcianl, 
matrlmonio utitur 01ybril,qui eam domiim diixe- 
rat. Hic inter senatoros Romanos nohilissimus 
hahehalur. et capta nrbe Roma Gonstaniinopolim 
se receperat (4). Hironiron Ale.randrinnni : Et 
occupavit urhem Gensericus, Afrorum rex, uxo- 
remque Valentliiianl Eudoxiaiii ot filias ejus 
geminas, Placidiaiii et Honoriam. sfciini ahduxlt ; 
quas paulo post Leo imporator e servitute rede- 
init. Honoriam retinuit Gensericus filio suo Hono- 
rico desponsam (5). Ccdrenns iti Ilisforiarnm 
roitipcndio : Gizerichus Eudoxiam Honoiicho 
tilinrum suorum natu maxlino copulavit: Placi- 
diamOlylnio Patricio nuplam audioiis cum matre 
Eudoxia asservavit (0). Zonaras, Annalinin 
lib. XIII : Genserichus Eudoxiain cuni duahus 
ttliabus in Arricam sceum asportat. Cujus filiam 
Endociam natu inajorem filio Honoricho jungit ; 
alteram, quia Olybrio patricio desponsam datam- 



que noverat, cum matre asservat. Qum cum hieii- 
nimn ibl ogisset,cmn filia Pia(idia,vegnanlo adhuc 
Marclaiio, By/.antium rovertitur . rolicta filin 
Eudocla (7). 

33. Qko e.v nnunitiii /lisforirornm conscnsu 
manifesfiiin est utratnrjne Valcntiniani aUfue 
Eudoxim filiatn, Eudociam videlicet et Placidiani, 
pafri snpersfifcs fuisse, in Afrirani (ihdKrfas. 
nKptifsiiKe fnissc inujoretn nutii IJonnricho, Gense- 
riri reffis Vandalorum filio, ininorem Olijbrio 
pafririo. Errarit iitiqKe Chronici Ale.caiidrini 
aiicfor ipiKin llonoriiiiii Hoiniricho dvsponsain 
dicit; non enim Ilonoria, ^ied Eudocia andiehut 
illa qKuni Ccdrenns falso Endoxiam notninal, 
qna;i/Kc Ilonorie/ii u,ror faefa est. Erraf qKnque 
Patjius, cuin in notis ad Baronium, anno 455, n. 5, 
seriijslf a Prisco Eudociam vocari Ihnoriam 
Ilonorirhi u.iorem ; co eniin loco Priscas eam 
vocat Endociam, utl supra videsis loco allato. 
Neque pleiie consentire possuin Baronio, ad annum 
455, n. 15, assercnti nupfias Pladdix cnin Oli/hrio 
non per Gensericuin sedper Marcianuin Constan- 
tinopoli esse e.onfractas, idqiie testari Evai/riuni ; 
neque Pagio dicenti idem testari Priscum ef Era- 
(/riinn,auf Priseum atnhijue loqiii. Nani Emu/rius 
non dixit quod versio latina euin die.enfein farif. 
Non enim dixtt : Placidia jussu Marciani nupsit 

Olyl)l'io, scf/ ; Yi [A-v nXaxiofa y^^l'-'^^? oixCKCi ze)>eiJo;ta!ii 
Mapxiavoj 'OX«Ppi([> TctuxTjv ItiotxioafJLEvij), (piod rerteil- 

dum pnfamus, uti supra fecimus ; Placidia. jussu 
Marciani matrimonio uiltur Olyljrii, qui eam 
donmm duxorat. Ubi Plaridiam Oli/hrius domifm 
dnxerat? Romm nenipe ante captivitafetn. Nee 
PriscKS loe. cit. anihir/nc loqKifiir, sed clare atfjne 
aperfe; (/ieit eniin haudfpiiiqiiam qiiod ve.rsio 
latina, duxit. sed iy.ya\}.T^f.zi, duxerat. Majori 
incKdo Ccdreni rersio Iiifina loc.cif. infecfa est,qu^ 
avSpa E-/£Lv potOtov, ifa rcddit desponsatam audiens, 
cum dicendnm esset nuptani andiens. Quare in 
Zonara rerbuin xaTTi^^ilT.cfJa'. non simpliciter 
dosponsam e.s.si- sed do.-ponsaui dataiiu|Uo rer- 
fendKin dimmus. Recie tandem Pagtus asserit 
sfaiiduni eb-sc cum Proenpio, t/Ki Placidiatu, ante- 
fpiiim ConHtantinopoliin indfcrcfKr,Oli/brio nKpfnin 
fuisse testatnr; quod conprmat Ci/rillus monarhiis, 
aucfor aecurafus,in Vita S.Eufhi/mii abbufis srri- 
bcns : Valeiii IVatris et Olyhrii gtJiicri (neqifis Pla- 
cidix ririJsndiK' niiltmitur llttenv ad imporaUiri-ni 
Eudociam (TlieodosU II uxorem) (8). 

34. Jatn rcdeainus eo unde efjressi sumus, <id 
exordium videlieetrelafionisde miraridn rffriiKsln- 
fione SS. CfEsarii ac Juliani. Ex tcstimoniis /lisfnri- 
coruin qux atfulimus manife^fe apparet pene niliil 
ex rero dictum esse ah ancfore relafionis. Cnnfudit 
hie oiiinia, personas, fcmpora, res i/csfas. Ex diio- 
hus V(deiif,iiiianis Datnaso coxvis, Valentinianus I 
hahuiffiliam Gallam nnininc ; scdhie fanfum ahest 
uf Thiodosii I filiiim uxorctn dK.rerit nt ipsc Thco- 
dosius I Vale-ntiniani I filiam Gallam duxcrd 
uxoreni.Gallii hwr, Valentiniani IpIia,non hfdiuit 
iiKdrcm Kndnxiam, nce sororcm Kudoriani vef 
Eudoxiam, scd mafreni iiabuit Jusfinatn, sorores 
rero Griifam ct Jusfum; ipsc autein Valentinia- 
nus I et Damaso furissrcf Ecrlesia; laiis lci/ibns 
profuisse leyitur. Vale.nfiniunus II sire Junior. 

Dutnasi a-quuUs, sancti ponfificis consilHs obsvru- 
fiis est in rcrnnindis ah cxHio orthodoxis ejiisco/ns, 



AVCroBK 

i;. V. H, 



illtlT .'<•■ 

ri)fliiti*. 



E 



)lniioiii*lr(iliir 
frroritiiis ; 



liomi..p.l57.-|:()n>ul.,p.^l8. -(4)E.l.Vales..M..t-un- (7) P. (J.. I'.m. (AXX1\ . p. UOl. - *S| ^./, .s*.. tnn.. U.. 

lia^ 1(179. n. -m. — (."» P. C... toin. XlUl. |>- NIN. - .ian.. ]i. ;Jly. ,_ _ 

^ ejiviendis 



J 



y^ 



DE SS. G^SARIO DIACONO 



AHCTORE 

G. V. H. 



ren autem 

cotitigtsse 

ridetiii' 



C 



iiiipemtori- 
bu8 Valeiite 
et Vahnti- 

niano 
junltnp, 



f'jlcieti(fis hxreticis ;sed neqnehic Valoif/u/onKs II 
Theodosi/ Isive Magu/filiam xtxorem habu/f, ttec 
filias genuit Eudociam rel Gallam. Valentmia- 
luis III Endoxiam Thcodosii Am/itsfi fil/am uxo- 
rem habu/f; hic aidetn Theodosius non esf noinine 
primns, sed secmuhis. Non est iUe Tlteodosins qul 
S. Pauli basilicam a;dificare ccpp/f, sed hitjus 
Theodosii nepos ex Arcad/o fil/o, Orienfis iinprra- 
tore,et Eudoxiafamosa ejus eonjuge, quse S.Joan- 
nem Chrysostomum persccufa est. Prarfeira hic 
VaJcntin/anus III, mulfis annis jmsf S. Damasi 
obituinnatus, non potuii ejtis parere consiliis in-o- 
prio orc datis ncc ei esse fainiHaris. Valentin/a- 
niis III, qui Eudojciam hahnit uxorein, cc ea duas 
fiUasgemiit; sed major natu non vocabatur Eudo- 
sia,sed Endocia,ef minor non vocahafur Galla,sed 
Placidia. Nec major adolescens dcfuncfa est 
i>ivente patre Valentiniano, sed patri snperstes in 
Africn Honoricho Genserichi filio mtpsif. Eudox/a 
Valeniiniani III nxor mdificavii quidein fituhim 
S. Pelri ad Vincula, qux hasHica Eudoxiana voca- 
tur; sed hsec Ettdoxia 7ton est filia TheodosH I, sed 
Theodosii II. 

35. Errores tnulfipUces detegere lahor magnus 
non fuit,veritatem latcnfem indagare raldc difficile 
est;quapropteromniaexfrahendxverifafiselemcnfa 
eorradere undique juvat. Relatio, cujits errores 
iieqotium nohis facessunt, extracfa est ex Actis 
S. Damasi, sed aucfa et inferpolata. Qualis in 
Actis S. Datnasi continetur, multo est simpUcior, 
non paticis tamcn fadata nscvis. Eam XJghelUus 
in fomo I Ifalim Sacrxtypis exprcssit ex codice, 
ut fatetur, Vaticano. In Actis S. Damasi, quse 
Pomaiexscripsit oliin G. Ilenschen/us ex tomo X 
Vit. SS. Baron/i, qumqne etiam reperiri dicit in 
archivis S.Petri Bomx signata B, et in hibUotheca 
Barber/ana, quxque ipse confulit cuin Ilolste- 
n/i apogi-apjho cx utroqtie codice^ eadem relafio 
leqitur, atque UghelUo ad amussim eonvenit; 
quarc ex eodem codice utrumque hausisse 
credo. Ihide/n igitur lego Valentinianuin, de cujns 
filia Galla sermo est, addito jimioris epitheto. 
Galla qnoque Galla Placidia audit. Hortus 
etiam quem exstruendx S. LaurentU hasilicx 
S. Damasus imjJetrasse legitur, infra nrbis moenia 
sifus essedic/tur. Valcntinianus juniorex horum 
Actoruni aucforitate Ettdoxiam,Endoxia: Augitsfai 
filiam, uxorem hahnit;ex qua dttas procreavit 
filias, quaruin natu major mafris sortita est no- 
men, minor Galla Pladdia appellata fuit. Major 
in adolesccntia defuncfa est. Theodosiuin ct Hoiio- 
rium et S. Paitli hasiUcaiu silentio premunt. In 
reliq/iis, qiiod argumentumspeetat, cum pjrBcedenti 
relatione congruit ; q/tare sugillatos siipra errores 
iterum notare necesse non est. 

36. Quod vero in Actis S. Damasi prxdictam 
fiarrationem sequifur, dignum esf notatu:Ea tem- 
pestale (sic hgo) Valcns Augustus, Vaientmiani 
gernianu.s, orientulem' perscquebatur Ecclesiam, 
ea lidclieef tempestate qua iniracidum SS. Ccesarii 
et Juliani in sananda Gafla ef reliquiarnm fransla- 
tio contigif. Habemus itaque claram teinporis nofam 
ah anno xrs! ndgaris H75, Damasi 10, nsqne ad 
annum 370, Damasi 14. Aniio enim 375, die 
17 novemhris, Vatentinianns senior, Valentisfra- 
ter,mortnus cst,ef die 22ejusdein mensis Vatenfiuia- 
nus junior Augits-fus facfus est. Ita eniin fasU 
Idatii : His consulibus (post consulatum Gratiani 
Augusfi III et Egitii, i. e. anno 37.5) ttiermpe 



375 



E 



ET JULIANO PRESBYTERO. 
Carosianfe dedicatce sunt agcnto prosfecto v. c. D 
Vindalonio Magno, et ipso anno diem functus 
Valentinianus senior XV cal. decembrcs in 
Castollo Virgifione, et levatus est Valenlinianus 
Junior Aufrusfus, fiiius Augusti Valentiniani, ab 
exercitu intribunali die X kal. dec. in civitato 
Acinco. Quum igHur, ut habet rclatlo, Valentinia- 
tius junior Augustus esset tempore patraU mira- 
citli,patrari idnonpotuit aute annum 375. Quod 
qunm factum sif perscquente catholicos Valente, 
ficri non potnit jmst anniim 379, quo Valens a 
Gothis cremattis fttit factusque Augustus Theodo- 
siiis. Nam juxta fasfos Idatianos:H\sconsn\ihus 
(D.Ausouio, Q. Clodio Ilcrmogeniano Olghrio, i. e. 
anno 379) levatus est Theodosius Augustus ab 
Augusto Gratiano dio XIV kal. febr. in civitate 
Sirniio. Pafet ergo miracuhtm accid/sse eo temporis 
spatio quod inter atinum 375 et 379 decurrit. 

37. Confirmafur ex iis quat in eisdcm Actis ac proinde 
sequuntur deiturps ; eteniin fioretitem religionis interannum 
.^atutn desctibetis hisce verbis a/ictor m^iis est : In 
divorsis quoque mundi partibus procurante beato 
Daniaso florebat Ecclosia. cunctis hfereticorum 
fraudibus redactis ad nihilum ; nam et eo nitente 
vulgaverant imperatores odictum, ut omnes qui 
Romano rogebantur imperio eam tenerent fidem 
quam pontificem Damasum ot Petnmi Alexan- 
drinum cpiscopum priKdicaro cognoscerent. Hoc 
esf ilhid celeherrimum edicfum Theodosii Magnide 
fide cathoUca,quod reperitur inCod. Theodosiano, 
l/b. XVI, tif. I, de fidecathoUca,estquescqiietis: 
Imppp. Ghatianus, Valentiniands et Theodosius 
AAA. — Edictum ad populum Constantinopolita- 
NUM. — Cmictos populos quos Clementije nostrae 
regit temporamentum in lali volumus religione 
versari quam divinum Petrum apostolum tradi- 
dissG Romanis religio usque nunc ab ipso insi- 
nuata declarat, quamque pontificom Damasum 
sequi claret ot Petrum Alexandrite episcopum, 
viiimi apostoIic(e sanctitatis; ut socundum apo- 
stolicam disciplinam evangelicamque doctrinam 
■ Patris et Filii et Spii-itus Saiicti unam doitatem 
sub parili majestate et sub pia Trinitate creda- 
mus. Hanc logem sequentes christianorum 
catholicorum noinon jubenms amplecti, roliquos 
vero domentes vesanosque judicantes han-etici 
dogmatis infamiam sustinere nec conciliabula 
eorum occlosiarum nomcn accipore, divina pri- F 
mum vindicta, post etiaiii motus nostri, quem ex 
ccelesti arbitrio sumpserimus, ultione plecten- 
dos (1). Edictuin datuni est, ut pafei, Gratiano V 
et Tiieodosio Coss., /. e. anito 380, qui est 
Damasi 14. 

38. Dc illo ergo anno Acta c/tata loquunfur et et annnmZl^, 
deinde /ta pergunt : Inferea beatus Damasus, 
peracta basilica pro qua Galla Placida (sic) 
dudum vexata fuorat,titulum eam constituit ot in 
iionorem sancti Laurentii consecravit, ubi et 
donavit patenam argenteam, etc. biterea, didt 
aucfor; nenipe interea quani gesta sunf qiix modo 
iiarravif, ergo ante annum 380. Quuin vero de 
basilica sancti Laurentii, oh quam Galia vexata 
fiierat, loquafur, non Ucet supra annum 375 
ascetidere.Habeinus itaque eamdem tempor/s )iotam 
quo miraculum factitm est. Aiiam insuper indica- 
Uonem cifata verha afferunf. Dona enim qua: entf^ 
inerat a Dumaso huic S. LaurcntU basilicx collata 
probant agi de illa S. Laurentii hasHica qum est 
prope theatrum Pompeii, ut colUgitur ex Vitispon- 



m 

1(1 
s 
/ 



(I) Cod^ Tlieodonianus Jac. GolholVeili, ed. Lipsia% 17:i(i, tom. VI, p. 5. 



tificum 



I 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



m 



'ftaon in Dnitiaso; in qiKtni eccUsiatn postea 
r. Domasi reiiqniai frniislnf.v fiipre. Hortus ergo 
uetn Damasus n Vahntiulano i/npetrtfratjnxfa 
irta, ihi sitiis fuiftset uhi nunc est ecdesia S. Lau- 
enfii in Daniaso appellafa. 

3y. Qiiihiis omnihuA ronsuleratis, liceat in re 
bsrura v-onjeviura uti qux non videatur ahsurda. 
Uthstantia fotius rci Jinr rriHf : Galla fjiixdatn 
''ahntiiiiatio juniori Dainasoque pontifici coxrn, 
ropter riolata basilicx S. LaurentH fimdamenta 

dirinone corrip/fiir. deinccpK a. sancfo GEesario 
[luanda. Ilahemus e.r dlsputatis Damasuin, Valen- 
Iniannm, tempus, locum; superest qussrenda Galla 
uaihisre adjunrfis conreniat. Aliam non inrrnio 
rwter (rallam Vulenfiniani scnioris cl Justinx 
Uam,, Valetiiinianl junioris sororein, postea alte- 
am Tlicodosii Mayiii uj-orein. Jiunv erfjo qiiasi 
idorix nuclenm, doner demousfrefur falsus, 
■mplettor; reliqua errantiutn auclorum ftgtnenta, 
X nomhiuin roiifusione at.que iqnoraiitia feinpornm 
rfa, nhjicia. Fuerif ergo Valenfiniaiius annorum 
Uiodevim Auyusfus quum Damasoj^etitum hortum 
oncessif, Onlla rero,quum taiifa pefulantix docu- 
uenfa dahat, norem nnnonim piiclla ;iia ficf, uf fota 
.istoria anno 370 adhxreat, 

40. Quod si cui nosfra conjecfura dispHcvnf, 
iliam fncicmus qum multisfortnsse eo matjis arri- 
lebit quo hahct elementa aliqua firmius m certo 
istorix fundo inlixrcnfia. Dnmasum ic/ifur mutn 
n Sixfum,GnlIam in Placidiain, cfhahchis Vnlen- 
inianum ainicum pontifici, Eudoxiam, S. Lau- 
■entii hnsdicam, Endociam qnoqne ah Eudoxix 
nnfris nomine una faiifum littcrula dircrsnm. 
lum hac conjeciura ad quinfum usque seculum 
•em gestam demittimus. Etetiim S. Sixtus hujus 
'omiiiis tertius sancto Ccelesfino sucv.essit anno 
'H2,posf novetn antiorum 2'oiitificntnm ohiit niino 
'40. Vnlenfinianus III huic potitifid valde fuit 
hedicns, ut patet Icgenti fexiuin Libri pontificalis 
n Vifn S. Sixti III, nominntim rero : Fecit autom 
)asiiicam beato Laurcntio, ciuocl et Valentinianus 
\.ugustus concessit. Insuper Valentiiiianus III 
'oc Sixto poiififice ThcodosH II fiHam Eudoxinm 
ixorem accepit. Qam oinnia mirifice convetiiunt 
um iis qum relatio narrat. Verum ultiina conve- 
iieiifin foti vonjectura; grave rulnus infiigif; nnm 
'ui anno437 uxoirm duxif,fieri non potest nt anno 
140, quo Sixtiis obiit, hnbuerit minorem natu 
illain qiitE par fiicrif tiirhnndo opcri fundaincn- 
oritm ecclesix. Et cum hoc ultiino comtmine totam 
■em missam faeimus, priorem conjecturam reti- 
icnfes, qu3! nlhil esf aViud nc palpnntis in tenehroso 
legofio animi opiuio; quani quivis qui certiora 
locuerit iUico eximet. Si quis qussrat cur fam insi- 
n'duin documentuin inoreiniir, fofuniqiic nhjivien- 
lum pufcf ut nullius ponderis (ptisquiUas, ideo 
•dat nos feeisse qnod rei snbstantia imra, ut ita 
lictt in , Ca-riarii nempe e Terrncinensi sepulcro 
rnnslnfio Jioinam, certa sit attpue itidubia. 

41. JJincnova aritur qusestio, quo scilicet loco, 
iire Valetifinianns, sive Dninnsus, sive qulsquis 
''uif, sacras saiictissimi marfgris exuvias posuerit. 
Acta S. Damasilnhunc modumloquuntur:^?isdGm 
.feneranclas roliquias ad palatium usque dcdu- 
■ens, inlra Imperiale cubiculum veiieiabiiiler 
■ondiditin altari quod ipse suis manibus dedica- 
iii. Vhi quum de Damaso sermo sit, Damasi qiio- 
pie infelligenditm ridetur palatiitm. Atfainen in 
psa relnfione, qiialis SS. Gtesarii et Juliani 
rictis siihjungi solet, eadem res hov modo narratur: 



Val.entinianus Augustus vum Eudoxia conjitge 
basternam in qua aniea fiUam, nunc sanata fiUa 
sanctns Gtesarii et Juliani reHquias posueraf, intra 
Romanuni palaliumcollocavit in optimo imperiuii 
cubiculo, per beatisslmum Damasum papam, qui 
ejus oratorii dcdicator cxtitit ; nbi inPmita dona 
contulit et in ornamentis ab Auguslo illata sunt. 
Qui locus usque hodie muUa mirabilia divinee 
grati;ie prtestat. Qiiam partem relationis ultlinam 
vertissima silii historia vindicat ; Inhor esf, uter sit 
lovus sancf.arum reliqiiinrum In urbe prior, absque 
dubio discernere. Sunt eniiii dno oratorin sntwto 
Cfesario sacrffl, qux utraque divnntur in palafio. 

42. Snncfuarium sancfi C.Eesarii in sncro.<tancfo 
palatioexstifissemanifestumestexIAhropontific.au, 
in Vita Sergii,ad annum 687: Post sepfonniuni 
vcro dclimcto beat;e momoriai Conone apostolicie 
sedis prtesule, ut fieri assolel, Romanus popuhis 
urbis in duas partes divisus est, et una quidem 
pars elegit Theodorum archipresbyterum. alia 
vero pars Paschalem archidiaconum. Et quidem 
Theodorus archipresbyter cum populo qui ei 
favebat, praivenieus. interiorem parlem patriar- 
cliii tenuit. Paschalis vero exteriorem partetn ab 
oratorio sancti Silvestri et basilicam domus Juliae, 
qujie super campum respicit, occupavit. Cuniqne 
unus alio * locum non cederet, sed utrique imma- 
niter perdurarent, ut unus alium superaret, inito 
consilio primatcs judicuin et exercitus RonianEe 
militiiE vel cleri pluriuia pars et prtesertini sacer- 
dotum atque civium uuiltitudo ad sacrum pala- 
tiuni porrexorunt, et diu pertractantes quid lieri 
dcboret qualitorve duoruni altorcantium clecto- 
rum sopiretur contentio, Deo annuente in perso- 
nam dcnoniinati Sergii venerabilis tunc presby- 
teri concordantos se contulerunt, eumque de 
medio populi toUentes in oraculmu beati Gjesarii 
martyris Glu-isti, quod est intra sacrosanctum 
suprascriptum palatium introduxerunt, et exinde 
iu Lateranense episcopium cum laudum decla- 
matiouibus deduxerunt (I). Qucin in locitm 
sequentia annotat Maffeus{^) : Ad sacrum pala- 
tium perrexerunt. Sacrum palatium ad quod e 
Latcrano major pars cleri et primatcs exercilus 
perrexerunt, ut de restinguendo schismate inter 
Theodorum archiprcsbylerum et Paschalem ar- 
chidiaconum consilium iuirent, situm crat uon 
in Palatino, ubi olim Cfesarum eedes iuere, sed 
haud procul a titulo Sancti Sixti. in eo loco ubi via 
Appia a via Latina divertit. Peramphe eteniui 
ffides illicconspiciebanturdictaesacrum palaliiun, 
eranlque usui sive pontificis, sive imperatoris. si 
quando RoiuiE esse contingerot. balra sacrum 
palatium oratorium vel ecclesia sancti GfEsarii 
constructa erat, quam sub nomine tituli Sancli 
Ctesarii in Palatio nobilitatam luisse tum coni- 
plura vetnsta monimenta testantur, tuin acta sa- 
crfo synodi TridentiuGe, quibus subscriptus legitur 
Christophorus caidiualis Madrucius presbyter 
sANC-Ti c^sARU iN PALATio. At c nuiucro tituloruiu 
expuuxit ecclesiam hanc Sixtus V, quod nimia 
vetustate coUapsa penitusque inaccessa sua a;tate 
eadem erat. In veterem tamen tbrmam haud 
multo post sedente Clemonte VIII fuit excitata, 
qui insupcr, ut pristinam dignitatem ecclesiifi illi 
sartam tectam posterilati retirierct, eaindem de- 
nuo in numero titulorum descripsit. Htec animad- 
verto ex eruditissimo Baronio (ad annum 603,n.2). 

43. Baronius Inco cifato rerera hxc hnbet qu:e 
Maffeas inde hnusit. Causn divendi Haronio fuit 



MJCTORE 
G. V. H. 



iibi ejiis 

rorpun 

fepositut» 

fiiit, 



E 



* sic ed. 



F 



rion in 
patriarc/iio 
Lateranen^l. 



P. L., tom. CXXVIIl. pp. 892,893. - (2) Ibid.. p. 909. 



ista, 



94 



DE SS. CiESARIO DL\CONO 



AirRTOBE ista, quB etiam e renostra esf. Meiiilneraf expo^l- 
G. V. H. fas Augusfontm hnaffhies hi hasllica Julli, ei posf 
(icchiniaflours consuetns, ponflfirhjassu reposltas 
in oraforio S. Caesarii, (juod uhl fucrlf e.ri>llrfin' 
ronatur. Jiiraf rifafa rerha referir. Venit auteni 
ieona suprascriptorum Phoea- ot Leontise Au- 
gustorum Romani septinio kalendas niaii, et ac- 
damatum est eis in Latcrani.-; in ba.silica Julii ab 
omni clero vel scnatu : Exaudi Christe ; Phocce 
Augusto et Leontiie Anj^ustie vita. Tunc jussit 
ipsam iconem dominus i)uatissimus et apostoli- 
cus Gregorius papa repoui in oratorio S. Casarii 
martyris intra palatium. Dlrlf Biironius :Qnf)d 
autem imas^ines Augustorum Grcgorius jusserit 
reponi postacclamationesdcbitas in basilica Julii 
in Lateranis, in oratorlo S. C:a?sarii martyris intra 
palatium : nou putes locum illum fuissc, in Pala- 
tino vel palatio Lateranensi quod Palriarchium 
dicebatur, sed ecclesiam illam (qua* aliquando 
diaconia, postea vero titulus iuit) positam iu viit 
Appi^ divortio a Latina haud procul a titulo 
S. Sixti (ad un. 603, nii. 1, :i). 
nhiiamen 44-. De ilh oratorloS. Cajsarii scrlbif Uartinel- 
ftiam niiqiwtf /h.s in Uhro ciii fiiKhts Roma ex ethnica sacra, de 
oratoriutv tei^pjis sanctoruui obsoletis in Urbe, rap. xn : 
^ ?'"' .. S. Caesarei in palatio.Est,ut BIl>liothecarius inquit 
^eauan'' P^^- ^^' >" Sergio I, oraculum intra sacrosanctum 
palatium Lateranense ; habebat monasterium. 
Idem in Leone IV, p. 207 : Et in nionasterio S.Caj- 
sarei, quod ponitur in palatio, fecit, ete. Diversum 
a sancti Ga^sarei apud S. Sixtum cognominatum 
improprie in palatio. JJe m Vfinvinlus, de Basiiiai 
Lateranensi l. iv, c. 13, ms. hxc scribit : Novissime 
Leo X papa magna illa31 cardinaliumcreutione 
1517 oratorium hoc, cum veteres cardiualium ti- 
tuli non sufficerent, titulum card. instituit euni- 
que Nicolao Pandulphino Florentino episcopo 
Pistoriensi Curd.Prcsb.trudidit; post (lucm cidem 
titulo pra*fuit Ludovicus de Gorvo AUobrox epi- 
scopus Maurincnsis a Clemcnte VII anno lo!59 
creatus, cui a Paulo III sutleclus c.^t Christoiorus 
Madrutius princeps et episcopus Tridentinus 
anno 1544, quem Pius IV proxime ex eodem ti- 
tulo primum tran.stulit ad tt.S. M. trans Tiberim. 
deinde episcopum Albanensem creavit. Quo vero 
pulalii loco aut fuerit aut sit. onmino adhuc mihi 
incomperluni est. Hactcnus Piiiiiiiiius. Qitfjdsl 
G veitm est qtiod monet Barouius, illud orutoriuin 
S. GEesarii, f/p 7»o Fanvinhis, non in iHihitio Lute- 
ranensi situiu fuis.se, sed In dlvortio rlaruiii Appia: 
uc Lafiiix, sane non est miranduin Panvhilo ejus 
locuin in pahitio Laferaiiensi incognltum fuisse. 
Joannes fuinen Sereriinus, Confjreijfifioiiis Oratorii 
Romanx preshyter,in tihro italirocul tltufus Me- 
morie sacre delle sette chiese, c/r. (lioinx 1030), 
loeuin oraforii S. Gsesarii //( palutio Lateranensl 
sutis acciirate indirat ex Lihro ponfificali, lu Ste- 
phano III (1). Erat, Inquif, vicinum vcstiario 
propc oratorium .sancti Nicolui; nam in Vita Stc- 
phani ita legitur : Gonstuntiuus cum supruscripto 
Passivo etTheodoroepiscopo ct viccdomino suo 
in basilicam Salvatoris aulugit (crant autem hi, ut 
ex prascedentibus patet, in sauctissimo Latera- 
nensi patriarchio) et desccndentes ad fcntem in 
ecclesiam saiicti Venantii, aliquuntulum ibidem 
resedcrunt, et considcrantes nielius se possc sal- 
vari in vcstiarium asccnderunt. UIuc intus oiato- 
rium S. Ga;sarii ingredieiites clausisque super se 



ET .UTLtANO PRKSBYTERO. 
januis ibidcm rcsidcbant. Ufnm rero hoc S. Ciu- D 
sarii oraforiiini ideiu slf quo S. Crreijorius iiuaffi- 
nes Augum-um reponi Jussif, iu aucipiti relin- 

iiuif. 

45. Jam vero, quod supra dixit MartineUus (^), -Wn;;,,,/ 
Anastasium seripsisse de sanctuario S. Ciesarii : "'o»ffs/rr<r,w 
Est oraculnm intra sacrosanctum palatium Late- '"«'■^"^no,,, 
ranense. sl irr!>u rcsinris, non iiiPciiitur verum; res ^^^^^T^ 
ipsa rera esf. Dicitur loc.cit. Libri poiifificaJis : s.Sixtii>n,io 
in oraculum beati G:esarii innrtyris Ghristi, quod App;.,, 
est iulra sacrosanctum suprascriptum palatinm. 

Eo loeo egerat Liber pontifcalis de pafriarchio et 
de sacro palafio. Quxsfio esf ufruin duo hoic dl- 
versa sinf au eadein. Uftffeus loc. clt. dlversa fuisse 
suppouU. Videri potest illa res non admoduiu 
clani rsse. Pofesf eniin feri nf suprascriiilum 
sacrosanctum palutium ipsuin sit patrlnrchluiu 
Latertmense, potest fieri ut sit aliud palafium. 
QuifJquid est, e.r codem Lihro pontlficali certo co- 
ffiiorhuus duo sanctuaria S. Caasarii, ununi intra 
Laio-anensepalatium, aUeruin apud monasfe.rium 
(juod rorafur Corsarum, apiid hasiJicam S. Si.vti 
Vla; Appiai (3). Ecce tihi de utrfxjue fesfimonium 
in 7/7« ifOH/s /T': Nam inonasterium Corsarum ^ 
quod juxta basilicam B.Sixti inartyris atque pon- 
tificissitum est, cjuod, etc. (4). Et ipse mitissimus 
pontifex atque acutus in omnibus bonis obtulit in 
ecclesia bcata; Dei genitricis semperque virgiiiis 
Maria: Dominte nostra;, qua: ponitur infra priedi- 
ctum monasterium quod vocatur Corsarum, ves- 
tem dc hmduto nnam. Ubi supra obtulit in orato- 
rioS. Ga^sarii vcstem de fundato unam (5). Et in 
monasterio S. Csesarii quod ponitur in palatio, 
fecit vestem de funduto unam, et vela octo (G). 

46. Habciuus eryo duo sanrtuaria S. Cajsarli. pra;tcr qiio'l 
ufraque in palatio, slve re sive nomine. Sunt alia et alia 
prHerhmr S.GiBsarii tempJa veJmonasferia e.r fjul- inoiiasieria ft 
bus, inter obsolefa sancfornui tempta in Vrl/e,Mar- fcc7ma: 
tineJJus c. xii recenset S. Gaesarii apud S. Paulum, ' ' 

cx LlJiropontifiraJi in Vlfa Leoiils III{7) : Snnul- ,.lsfb(f>iiin: 
que m monasterio sancti Caesarii, quod ponitur 
ad beatum Paulum apostolum, efc. Supra Marfi- 
iieUus: C.?esn.re\ monasterium in regione Gampi 
Martii legitur intaxa Leonis X. Deiude : SS. Ca^- 
sarii et Pauli in regione AreolEe meminit taxa 
Lconis X. Gastallus Mctallinus scribit tuisse Bedi- 
ficatum quoddam teinplum suncto Giesario proi^e 
Undaiii, ex qno facile infcrri potest fuisse quod p 
nunc dicitur sancti Pauli Arenulre. Vocatur a 
Mazochio propc Tibeiim. Taiideui Gasarii et Sl- 
metrii monasterium in ssdepropria Leonis IV ha- 
Jfcfur iu Libro poiiflficaJi, qiio loeo ita Jejo (8) : 
Fecit ipse mitissimus in a;de propriu, quani ipse 
u fundumeutis fieri disposuit et cxjureparentnm 
sijii uccessisse videbutur,monasterium anciilaruni 
Dei iii honorem saiictorum Simitrii et Cadsarii, 
ubi et dona largitus est, eic. Ha-c Uiupie mcnioria! 
eausa dlcfa sinf. Patet eniin ex his S. Gsesarii fem- 
plisdno soJa ([Us voeautur In paJfUlo adremnf)- 
sfram spectare. Cfruin vero S. Csesarii corpus 
Terraciiia Roinam transJafum ftcceperit,quum e.r 
antitpds documcutls certo iitnoteseere nequeaf,ex re- 
centiorihus scrlpjtoriJnis disranius fjportef. 

47. Baronlus In nofls ad marti/rotogium lioma- ^,^,,,^, /■„,>>r 
uum dle 1 norembrls sequentia scrlhlt : Erat vetus opiiKiniio- 
memoria S. CEesarii martyris RoiuEe in palatio, pleriqw 
cujus meminit S. Grcgorius pupa in rcgistro, 1. ii, scnpfov'-^- 
c. I, (nisi sanctuarium ejusdein inarfijrls intrapa- 



Ai 

Itai 

ih 



SS. 



pri 



(l)Lil). cit., IJ.5G2: cfr. P. L,. toni. CXXVill, p. 11.51.— n. 51:^. 
(^) P. L.. ibid. — (3) Supra, num. M. — li) P. L.. toni. cU., ii. -yr,. 
I>|.. 1^11, 131-i, n. 507. — lo) Ibid., n. 509. — (li) I|,ici., 



- (7) lliid.. p. \^m, n. iU-,. — (S) Ibiil., p. LiliJ. 



latiuin 



DIES PRIMA NOVKMBRIS. 



«)5 



liiiiii Ldteniiibnsc eo loro ititelUgendum sit) 
atquc ibi abbatia una ex vifiinti duabus quas 
)lat;is vidinnis in untiqiio riinali, quod tiabotur 

bibliothcca Vatit-ana, in i;od. nis. cujns ost tilu- 
s Liber ccnsuum.Ea dirula ecclesia, corpus ejus 
TTislalnni csl in iwsilicam Helenianam, dictam 
io nomino S. Crucis ad Hiorusalctn, In atrio Sos- 
iriano, ul)i hactenus religiosissime asservatui-. 
■tdirnrif itaqiu- Bfin>iiiii.-<palatliivi in qiio S. Caa- 
.rii rorpiis,ffr<lirato oralorui, rrposifuin fiiit, non 
Usse in Laterano, scd in diimrtio viaruni Api)ix 

Latinx. Ciiin Bnronio sentiunt pleriqne aJii, 
lorinn srntrnfia.f infr.ffras referre nHiilest necessa- 
um, Barfhohinxus Pinzza, Hiorarchlu Curdina- 
ia, tituU) L.Sancti Ctesarii ; Pancirofi, Thesauri 
oma; ahsconditi, in regione nona, ecclosia sancti 
Eosarii; alil. Hanc er.clesiam addifo monasterio 
onachi (jrxci patria extorrespossederunt, fuitqiie 
rr uhfMttia iina er- eiyinti celefjerrimis Romm ab- 
liiis, quaruin prxposifi suinmo Pontifici, quaiido 
icris sofemnifer operabafur, adsfare consiaweranf. 
'osfea monaehis discedentihiis, ecclesia in rainam 
'lyente, sarriim Ciesarii rorpus trausfafnnt fuif 
f i-ccfesiam S. Crucis dictam in Jerusafeniy qux 
•t fmsilica Heleniana in atrio SKSSoriano, ihlque ad 
mc usque diem requiesrlf sub aUari majori iina 
tm corpore S. Anasfasii. 

48. Antiqua translationis documenta irrito co- 
atitprr Vrhem quxsirimus.Qii/hns uobis dffirien- 
bus, non possumiis nisi breclter, itt frdmus, rem 
'c.uti se habet referre. Historiam celefjerrimai hujiis 
■clrsia: non prosequimur : primo, quia r.rtra in- 
ituti fines dirayari nos non sinit operis nosf.ri 
mgnifndo uc mofes; deinde, quod erudita manu 
^nsrripfuin rolumrn e.vspectamus opera pafriim 
iasilianorum inrfijti monasterii Cri/pfx Ferrata:, 
uod mannscriptum insplcere nohis licuit prr hu- 
lanitafem dortissiiul riri hiijus innnasfcrii ahhnfis 
'ozza-Luszi, ritjus carltatrm rrija ine hosplfem 
mm summo grati animi affectu pr^sdkare non 
?ssabo. 



cum signo crucis lerreae supereminente erige- 
i-ent Terracinenses, ut posteris reverentife esset 
locus ille. Ager circumstans (vul^o dicilur lepre- 
Iiontlo, ot ad capitulum ecclesia; cathedralis spe- 
ctat), olim dicebatur agerVaranusafamiUaVara, 
Terracina oriunda, cujns sub dominio oral. Quem 
forum et riidrra et r.ohimnaui Hfrlatam crurlfrram 
anno JSSO mense Junio inspexi. Pattcos ante menses 
muffa ifildrm cailavera effossa fueraut, defecfum- 
qiie opus musiinim vafde pulcfirum. 

50. hi hac enjo eccfesia apud SS. marfijrum 
sppufcrum sanata fuit GaUa, cujus grafia fongam 
roartifuimus disquisifionem Instituere. Sltus eccle- 
sisi accurafe respoudet refafloui translaflonis, uhi 
feglmus Fellccm, Terraclnensem eplscopum,adren- 
tnntem Gtdlam non sivisse 'urf>em ingredi, sed cum 
ea ad eccfesiam S. Csesarii divertlssr snnationls 
impefrandx causa. lioma enim adoenlentibus hxc 
eccfesia ante urhemjuxta viam Appiam sita est. 
Hlnr ergo Uoinnm sacra marfgrum rorpora trans- 
lafa sunf, haud tnmen integra ; parfem enim 
pretiosi thesauri, ui iBquum ernt, sibi ac suis 
S, Fellx sermre dehult. Parfe.s llfx allqunmdiu 
requieverlnt In dlrta ercfesla , posfea vero intra 
nrhem in ecclesiam catliedrafem translatx fuerint. 
Qu.v transfafio quando et per quem faeta sit expi- 
sriiri non potiil. 

51. Inveni autem in eccfesia catfiedraU Terra- 
cln.v. SS. martgrum rrfiquias. Primo sub aftari 
majori, si Inscriptlonl fides est, requlesrunt corpora 
SS. MM. Caesarii, Juliani, Feficis, EuseUi. Verum 
affl.ca muro marmorea fnhitfa testatur raptas 
fiiuc sarras reliqulas In (piodxtm sacr.lfo fuisse 
ahscondltas ac postmodum Terracinam refatas. 
Direhat mihi quldam sacerdos nihU prxfer pulve- 
rem ferreuum ac vesfium fragmenta fuisse reper- 
fiim. Jn fnbidn ncriptum erat : 



FRANCISCUS ANTONIUS MONDELLI 
CORPORA C/ES. ET RELIQ. PATRO, 
EX FAMIL. ASSORATI SACELLO 
RESTITUIT. ANNO 1807 



AUKTORK 

G. V. H. 



in vcrlfniii 

eitra urbfin 

i-fpositx ; 



E 



parsadfiuein 
ecclenia 
Ctttlifilrali 
servata, et 
aUera in 
sacello 
domestico 

comitis 
AnlondU. 



\ IV. Do SS. Ciesarii et Juliani 
reliquiis. 



rrrrnrlnx uti gloriosi rertaminis trlumphum, 
itn prlmnm sncrorum ossiuiu sedem snnrtls 
slnil marfgres consccufl sitiit. Corpora enim 
anctorum martyrum collegit quidam servus Dei 
[ui cum ipsis habitavorat, et sopelivit noctu 
niocojuxta Terracinam civitateni die kalenda- 
um novembris. Ita Acta ; Juxta quos martijres 
drm serrus Dei, qui Ipsos fumidaveraf, una cum 
^u-lirl preshijfero Ipsipaucis post dlehits marfijrio 
iffecfl, a sancto Quado sacerdote Capuano sepulti 
unf. Dr iflo prlinx srpuffune loco Dominicus 
intoniiis Contatorl, flhro V Hisforlie Termd- 
lensls, cap. 14, sequentia scrihit : Locus ubi prope 
rerracinensium urbom inventus est orans 
X Eusebius prope corpora sanctorum martyrum 
^eesarii et Juliani credimus esse illum eunidem 
n quo nunc exstant vestigia ecclesi* vcteris 
^. C^sarii, alias sancta? Marise in Varano nuncu- 
^atffi. In ea autem nivonta sunt corpora pnefa- 
orum SS. martyrum atquc aliomm multorum. 
idooque memorife ergo factum est ut e directo 
n via Romana columnam marmoream striatam 



In eadem cathedrali ecclesia conservatur pars 
brnrfiii S. Caesarii in pufeherrimn theca hrachU 
formnm prsiferente. Apud comltrm Antonefti, iu 
eadem urbe Terracinensi, vidi in saceffo domestico F 
capsam argentenm pufcfiro opere, munlfam crij- 
staUo, cardinnils Anfonrlli donum, in qua conser- 
vantur diio magna ossa hrnchii S. Ca?sarii, qu;e 
archlpreshgter prxsens mihi testatus est esse au- 
tfienflca. Inslgues afias sanctorum marfijrum 
reiiqulas non inveni Terrnclnx. 

53. Poinx ypro coryjws S. Ccesarii una rum S. poime corpus 
Anastasii requiescit in pulrherrimo vase sub aitari S. Cjcsarii 
majori hasdica^ Heleniana^ sirr Snncfa: Cruris in ''"1^1^^' 
Jerusalem, ut inscrlptio testatur. Quo qiiando trans- ^ ^^j^^^" .,, 
Intn fuerlnt sanctorum martyrum ossa, nemo ex j^,.,^,,arm. 
doctissimls monnrhls Clsferciensihus, quorum cura; 
hasiflca tradlta est, ine edocere potult. Opinlo eraf 
Cartfiusianos, quorum tunc ecclesia erat, omnia se- 
cum documenta abstufisse; quai investlgare, turba- 
tisjm-Urbemhihfiofiiecis monasterioritm, non pofui. 
Fortassis in Lateranensi archivo latet aliquid ; 
verum adeo dlfficiles habui istiifs eccleslx viros ut 
omnes conatus mei In Irrltum cesserint: solo et umco 
exemplo in Urbe, cujas doctissimos viros, hlhtlotfie- 
carum atque arcfuvonun prxpositos, Cardlnafes 
doctissimos, ipsum etlam summitm Pontificem, 
benevolos fautores studiorum meorum iiahul. In 
soio capilulo Laternnensi laborandum fuit, et la- 

bore 



i 



9G 



DE SS- C^SARIO DIACONO ET JULIANO PUESBYTERO. 



AUCTORB 

G.V.H. 



t}isiquod i» 

sacello 

S. Laurentii 

servatur 



nJiqua parn 

brachii, rt 

ColoH isE 

altera pars; 



cajtut vero 

mansit 

in ecclesia 

S. Anastasise. 



hore irriio. Ne ipsa quidem pretiosissima S. Ctesa- 
rii Acta ex anf/quissiino ijjsonan Passionali 
conferre licuit. Qitod Jusli (loJoris mei festijndiiiiim 
hic consignare mhti, ne postea prudens lector mire- 
tur iitfer phfrima Actorum exempiaria Latera- 
nense Hon nuincrari. 

53. In saceUo S, Lattrentii, quod sancta sancto- 
rum vocatur, inter sanctoruni reHqidarinn iiinu- 
mera cimelia brachittm S. Gtesarii conserrari Jegi- 
tur in pagellis quas ibidem prostant, reUquiarum 
indices continenfibus. Veruin utrum hic prefiosus 
thesaurus adhnc conservctur, iion sine causa qua;- 
ritur. Joamies enim Severanus, in libro supra 
cifato (1) patatium Lateranense describens,ubi ad 
sacellnin S. LaurentH quod sancta sanctormn 
dicitur pervetiit, eo modo loquitur ut sitsplcio oria- 
tur Caesarii brachium auctoris attate jam fitisse 
deperditnm. In tertio, inquif, altari, sancto Lau- 
rentio dedicato, erant atiquot carbones martyris 
hujus sang:uine tincti... brachium S. Ca,\sarii, etc. 
Videfur iiaqiie loqui dc feiupore prxttrito. Et re- 
vera magnam dubitandi rationem affert sHentium 
Panciroli, qui S. Coesarii brachium in illo sanctita- 

B rio eonservatum non receiiset. Moiiet hic auctor, 
postqttam aliquot reliquias enumerarit , cetera- 
rum non jjotuisse ae habere plenam certitudinem, 
eo quod anno 1527, direpta lioma, milifes reliquias 
abstuleritit (2). Maraiigoni ttimen (3) S. Cajsarii 
hrachium commemorat dicens : In capsa ebui"nea... 
brachium S. Coesarii martyris. 

54. Quidquid est, integrum certe brachinin apud 
sancta sanctorum 7ion consermtur, quum Alexctn- 
der II ponfifex inaxiinus, anno ab incarnatione 
Domini post millcsimum scxagesimmu nonum 
septuagesimo vertcnte, Caesarii brttchium S. An- 
noui Coloniensiuin aittistifi dono concesserit,quod 
S. Anuu pnsuit ColoniEe in ecclesia S. Georgii (4). 
Utriiisque hrachii S. Ccesarii reliquix ita distributx 
sunt ut unius integri ossa integra Terracina debito 
cum honore conservet, alterius itna pars Bomse, 
altera sit concessa Colonix. Ne tpti^ ridiculam 
objectionein moveat, quam inepfo ignorantium ho- 
minum risu ha^retici atque iinpii homines obfrii- 
dere soleitt, meminerit eruditus lcctor ecclesiastico 
sermone ubl de sanctorum reUqitiis agitur, totum 
ssepe jioni j>ro paffe, ef eorpus ibi dic/ requiescere 
nbi pars coiporis etiam parm reperifur, ita quoqiie 

C brachi^imuhiparsbrachii^X)es uhi pedis pars. Qnai 
monuisse superracaneum videri fas craf, nisi 
recens auetor coctam tot/es cramhen reeoqitere 
statuisset. 

55. Jam agendum esf de rnpite S. C^sarii, qitod 
a reliquo coipore a mitJtis retro secuJis separatiiii 
conservatum fuit. Quando sanctissimum caput a 
corpore fuerif separafum, non Uquet. Pufo famen 
id facfum esse quum S. Bernardus liomai cersare- 
tur tempore Innocentii II pop3^, ejustjue anno 9, 
ab incarnatione Domiiii 1138. Ita enim refert 
auctor VifijE S. Ben/ardi Jib. /f, cap. 1 ; Rediens 
aulem pater sanctus abUrbe, ex sanctorum apo- 
stolorum martyrumquo corporibus xeniu secuiu 
retulit pretiosa, liaud inodicuui hunc slbi repu- 
tans fructum esse laboris. Inter qu® B. Caesarii 
dcnteni quonam modo receperit memorandum. 
Cum enim iutogrum ei praidicti martyris caput 
exhiheretur ut tolleret inde quod vellet, dari sibi 
petilt dentem unum. Frustra vero aliquamdiu 



D 



Dnis htiic 

arulaus a 

S. Benmrdi) 

>n Galliam 

nUatus esf; 

densnJlp)- 

datum nbbatix 

Crt/iitiF 

Perrnlvt. 



fratres qui cum eo vencrant laboranfes, conees- 
sum sibi trahere penitus non valcbant. Fractis 
eorum cultellis duobus aut tribus quos applicue- 
rant, nihilominus adhuc dens immobilis porma- 
nebat. Tum ille : - Orandum nobis, ait ; ncc enini 
haberc possumus, nisi martyr ipse concedat. „ 
Facta denique orationc, reverenter acccdens, 
incrcdibili facilitate duobus tulit digitis quod fer- 
reis ante moveri non poterat instrumenlis. Mmtet 
itaque certum capuf spparatitm Beniardo fuisse 
obJatum. Caput illud sancUssimum, trauslato in 
basilicam IleJenianam coiyore, mansit, si Panci- 
rolofides, in eccJesia S. Anastasia;; ifa enim Jego in 
indice reJiipiiarum iu fine lihri saipe citati, cui iitu- 
Jus Tesori nascosti, etc 

5G. Dens igUur itnus ivit in GaJJiam vuin .<(ancfo 
Bernardo; aUus dens dono dafns fuit ahbatia; 
Cnjptx Ferratx, fuitque, uti ab HUs monachis 
audivi, non tantum ciim honore conscrvtttits, sed 
efiaw donis cwJitits datis iliiistris. Sitnt prxterea in 
variis Jocis reJiquiarum S. Caesarii minutse parti- 
cuJb, quas recensere Joiigum foref atque impeditum. 
Potest quaii-i hoc Joco qitid de S. Juliani reUquiis 
factum sit. Constat utriusque sancfi martyris Cse- 
sarii et Juliani corpora Bomam Terracina avecta 
fuisse. At deinceps soJiiis Cassarii meinoria durare 
videtur. Opiiwr utriusqus sancfi sacra lipsana ita 
tandein commixta fuisse ut discerni uira vtriusque 
ossa forenf vix aut ne vix quidem posset : quare 
sub uno Csesarii nomine ittriusque corpus in eccle- 
sia Sanctx Crucis reqtiiescei-e puto. 



§ V. De niiraculis sanctoruni 
Csesarii et Juliani. 



PJurima apud sanctissimorum marti/rum sepuJ- 
critm prxstitacccUtus fuisse benefidaquuin Ter- 
racinx adhuc requiescerent, ex ipsorum Actis 
discimus. Ita enim Jeglmus .■JJln oratione eorum 
beneficia praestantur usque in priesentem diem. 
Quai benefcia quamquam non recensentur nomi- 
natim, credi fas esf sanafiones i^orporum fu/sse 
afque animorum, energumenrjruin Jiberationeiu 
atqite aJiahujusmodi qua ad honorandos sanctos F 
suos cJemeiifissimus Dcus per sacra ipsorum U- 
psana operari coiisuevit. Atfaineu, qitum singida 
ignoremus, ea suh genernU Actorum testimonio 
prseterire cogimur . Primum beuefeium citjus 
accuratam descriptionem accepimus, Jiberatio est 
GaJlx ab inhabitante ac vexante dxmone; cujus 
reJationem ,quam ex instifitta superius dispufafione 
Jeetor noverit, iiifra Jcgendam dabimus. Post iJJttin 
sanationein inulto secuJorttm tractii nihiJ quid- 
tpiam de miraeuJis S. C-JdSO.vn perscripfuin inve- 
nimus, nec inuJfa dfineeps itsquc In hunc dicm,sed 
dito vel tria omniiio. Esttpte noiatu dignum in 
Galla sananda duos ccelestes viros oeeupari , nil 
duhlum quln unus Ca^sarius, alter sit Julianns, In 
reUipns vero soUus mentionem fieri Ceesarii. 

58. Priinum ttaque Ci^sarii miracitlum, cujus , 
memoriain historia eonservaf, Roinx accldit, pon- iiKcm/iin" 
tifice Alexandro II aut circiter. Cujus oecasione ea-stiiirtutu, 
S. Anno, ut sitpra retuUinus, sancti marfyrishra- 



GuU" 

A nyusta 

a rfxatioiif 

dwmonis 

lilicrata ; 



lll7(t 



rtt 



(1) Memorie sacre Gic, p.470. ~ ii) Tesori nascosti 01 
fiow(«, regione II. ecclesia, XIl, Ronue \(r£i. — (S) Istoria 
della cnpiiflia di Scii Lorenzo, p. i% Homa- 17t7. — 



(■t) Cfr. Vil. Annonls,lil), I, capp. 33, 34, 35, ril. intra, nuniin. 
58, Di). 

eiiiuni 



UIES PUIMA NOVEMBHIS. 



07 



^hium a pondfice (hnio nccepit Coloniam transfe- 
'eiiilion. Citji/s niimrnli nnrrnlioiwni ah ipso 
lanctisninio arcliiepisrojio Antionc fnrtovi liitr inse- 
•imiis, monentes lectoreni nf in iinn nnrrationr 
fi/plrx oiisrrvel niirariihnn, iintiin qiiod S. Ainio 
larrai lioinx arridissr, rerorato ad rifaiii Aiidrra, 
ilteriim, exstinctum precibns incendium : 

Illc (S. Anno), nc quas cx Italia; divitiis npes 
ulvcxci-at sua; sedi.s concivibus ininus conimu- 
licasset, elegantis artificii capellam templo 
H. Gcoi-Kii contiguani instruxit, reponcns in ea 
|und a Ronia dctulerat dignuni venoratione mar- 
yris GEEsarii braehiuni. Quam ut apostolici nonii- 
lis dignitas celebriorem redderet, in lionorem 
5. -lacobi sacraturus cam vencrabilis pontilcx 
nmi populo proccssit ; et eccc vorax ineendium, 
'o jam ut mos cxigit infulato, repente clvitatem 
/ersus orientem invasit minaciter. Tunc turbis 
id ejus extinctionem sese certatini subtrahenti- 
™s et episcopuni vlx paucis cx tam itnmani quee 
■onfluxerat multitudinc septum rclinquentiljus, 
lle tanti nia?stus impcdimenti, cum caput infra 
inanus veclinans paululum resedisset , quasi 
lesponso divinitus accepto : Non, inquit, siix vir- 
'iifis vini irjnis, qni fra ude malifiosi serpentis 
"inersit, in periculnni aliquod Iiujus urbis Iiodie 
')perabitur; tantnm plebs e.x Iioc secura redeat, ut 
in ronsccratioiw fiHa; inatris nosfrx, sanrfa'. srHicet 
Ecrlesix, heneplacituin Doinino niinisterii nosfri 
oersolvanius obsequiiim. Protinus reverso populo, 
flainnia nlhilonilnus cmoriens defecit. Itaque 
jiixta ritum Institutionis ecclebiastlci^ cunctis in 
ricdicando saccrdotem prosequentibus alacriter, 
abi tempus cxpetiit, eminentiorls loci petens 
iipicem. mellifluis et compunctione plcnis exhor- 
tationibus circumstantes alloqui ca3pit ; cum 
rcpente per insidias invldiosi hostis edax denuo 
consurgens ignis turbationem non minimam sacri 
verbi auditoribus incussit. Quos forti commoni- 
tione nc loco moverentur retinens eplscopus, 
onmibus in periculis primum asseruit esse prjesi- 
dium laudibus Ghristi nullum prseponere perlcu- 
lum; ipsos oculis inspicere. si tantum starc 
deliberassent, quam velox nemine obsistente 
furentis incendii fieret interitus. Adhuc eo talia 
prosequente, cum nonnullis extra facientibus 
caeteri vcrbi Dei reverentlam habentes gradunt 
fixissent, adspicientibus cunctis, velut inundatione 
desuper fusa, in mnmento temporls totus oppres- 
sus est ignis, et ad majorcm Ghrlsti gloriam, 
regnante non minimum super eos incendio quos 
ardor avaritiie non passus est in audiendo sacer- 
duteni perdurarc, II qui verbls cjus assensi fue- 
rant ne levis quidem scintillje vestigium in oinni 
supellectili sua repererunt. Unde matcriam di- 
rendi sumens episcopus, in longum protraxlt ser- 
monem, multa de diemonum insidiis, multa de 
Oci clementia disserens; fincm, non initia, in chri- 
stianis quseri; ca^terum ct^^pisse bonum nec per- 
lccisse non modo nulli mercedi, sed et suppiiciis 
nbnoxlum atfirmans.Postrcmo In extolleiidis san- 
ctorum laudibus inunorans, hoc rclatione dignum 
functis suspirantibus annexult : 

oO. In urbe Roina vir quldam Andreas uomine 
non opere, divitiis et vit;e delitiis affluens, laxse 
conversationis amplam terebat viain, animam 
oneri, corjjus habens voluptati, cui pra^ter nomcn 
christianitatis et cinortuam Jidem christiame rcli- 
gionis nihll inesse vldebatur, excepto quod beato 
Giesario martyri devolus ccclcsiam cjus cum 
r.ereis frequentarc solebat. Hic generali mortis 
conditione pr6eventus,sero sui po?nitens, ultimum 
Novenibris Tomii-s L 



offlavit spiritum. Nec mora, corpus feretro com- 
posilum llentium et plangentlum amicorum trlsU 
ambiebaturobseiiuio, sepulturam cjusob qutedam 
impedimentaindiemalterum differcntium. Itaque 
prnltactis ad inedium noctis excuhils, altn silcntio 
cunctis altoque sluporc pcrfusis, rcpentc feretrum 
moveri coepit, elevansque caput qui jacebat exa- 
nimis, cutn undique circumspiciens ampllorem 
videntibus leirnrcm incussisset, fugju prfEsidium 
nonnullis arripientibus, onmibus vero pariter 
mentc consternatis. in feretro rcsedit. Intcrim 
prudpntioi-es fiduciam pauhilmii resumeulcs, a 
longe qulbusdam subsistentibus, propius acces- 
serunt, et intuito diligenter bnmine, quid rei con- 
ligisset sciscitati sunt ; utrum phanlasiis diaboli 
iuderentur, an insueta mortalibus lege ab inferis 
redivivus emersisset, vd, quod magis crat in sus- 
picione, langnoris imtnanitate pro mortuo habitus, 
oculos lantum intucntium fefellisset, cseterum 
vitam plcne non amisissct. Ad haec ille graviter 
suspirans : Non, iiiquit, siinulata; sed rera: inortts 
ivridi sortem; at iwo perpetua; inortis sentenfiani 
et in anima et in corpore proh dolor! luerein, si 
Czsarii martyris Deo digna non intercessisset snp- E 
pl.icatio. Subjungensque secundum tenorem inter- 
rogantium ubi tuisset, quid vidlsset ot qualiter 
rediisset, exposuit dicens : E corpore violenter 
ejcrt.iis, ad terribile niniisqiir jiarenditiii Christi 
solinin diicebar. Ihi circumstanfihus cum tremore 
inillihus nnr/elorum, ef/o miserrimus conscientiie 
reits ner ociilos in quemqiiam illnrniH snpplex aftol- 
lere p^rxsumrbain ; sohunnwdo disfricti jiidiris 
tristem sententiam accipiens, a teterrimis et horroi-e 
plcnis dxmonibus ad xternx dnmnationis lora tra- 
hrbar absque inisericordia. Pectusque feriens ac 
nimis flebiliter ingemiscens : lllius, inquit, horx 
miseria. nidlis ditjne exponenda verhis, mei rordis 
niemoria nuinqnam elabitur. Cumque ine fienfriu 
procacissimi dsemones caehinnantes meisque casi- 
hiis insulfanfes ad perditionem atrociter iinpeUe- 
rent, preciosus martijr Cxsarius, nieis ralamitafi- 
hus pie commotuSj cum favore sancfx Dei (jenifricis 
Marix sanctorumqite apostolorum ef martt/ruin 
procidit aiife Dominum, culiieruin suorum sfiij- 
mata demonsfrans, et dicens : clemcnfissiine 
Domine, fremendi nominis tiii causa Iwer quondain 
libmter excepi, nec erat in his perferendis, liretcaro 
gemeref, ulla reluctatio mrntis, dummodo tenipora- F 
liiim tormentorum asperifate corpus seinel eneca- 
ium, nullis deinceps trisfitia: stiinulis vel animain 
vel corpus, tc pra-side, afficrret. Quid itnquc, tr qiii 
pius es inspiciente, nocis doloribus in corde denito 
preinorY Ecce qui meo credulus patrocinio vitam 
suam mihi commisit ex infrgro, prxreps iinpellifur 
ml inferos, jainque merito sfultitia'. nrguitur qui 
nina spe sedurfus ,ne cohierit ut vitx sux guberna- 
torein, quein iii levigandis saltein suppHriis habere 
nonpossif interressorein. In his loribiis eu rnrain. 
Christo rege jacente, piissim.a Dei genitrix Maria, 
cum reliquissanrfis sr ndjungriis,fih'uin rf Dnmi- 
nuin suum ad i-oluntatem mnrfgris sui ficxif. Prr 
ritjus imperium pessimis dxmonibus ereptits,jam 
reitia: seiurns et rifa; rorpiis nd hoc rcindurre jus- 
sus sum iii his rognitis nnusquisque sua; saluHs .svj/- 
licifior reddatur. Hiec bomine perorante, cum 
adstantes stupor invaderct, collegit se super ferc- 

trum et obiit. 

00. Tcrtlum auf quarfum mirnculum cllo quiid 
S. Bernnrdo contigif apud snnrfi.ssimi murigris 
cnput, qiiuin nnllis antea instrumentis evellendus 
dcns post fusas ad mntigrein preccs leri fadni 
digiforuin sponie ccderet ; quod supra, ithi de rcli- 

13 quiis 



C. V.H. 



DE SS. GiESARIO DIAGONO ET .lUMANO fRKSRYTERO. 



98 

AHCTonK qi'iis egimus, ipsius Beniardi Vtfx aucfnris rerhis 
G. V. H. relatum indp. Praeter hxc iiihil hahemus quod refr- 
ranius. Fuit tamen magna apiid mcrum ('.lEsarii 
sepulcrum Romss inpalafio signorum frequenfia; 
legimvs enim in relafione p}-imi niiraculi ijuod 
iranslationi Bomam occasionem dedif : Qui lociis 
usque hodie multa luirabilia divinse gratise prpp- 
fitat. 



§V1. Oe c-ultu SS. Ctvsarii o! 
Juliani. Eorunidoin ofliciiun 
a;ncouni. 

(.idtus celeherrimorum martymm qiiam fumt 
atitiqtius etquaqnamrsum diffusus inde ma.rime 
ipafef quod rix ulti .'iint sanctorum fnsfi auf mo- 
numenfa quse Juliani ae CgesiU-ii menfionem non 
faciant.Singula enunicrurelonguni foret et inutife ; 
quapropter hxc pauca sufpciunt. Marti/rnlogii 
Hieronijmiani varia exemiiiaria cnm reliquis Cit- 
B sariuni ceJehrant ar .luliaiiuni. Mnrtgrologium 
parrum Honianum ufriusque meminif. Ado iiou 
fantum eos commemoraf, scd ipsn .^anetorum Acta 
cmiiracfa exhibet. Vsuardvs more suo Adonis con- 
traetum eUigium erhihef. Beda, Rhahnnus, marfij- 
rologium Fuldense ef plurinia alin SS. Ci3R:i^ariuni 
ac Julianum celehrant. Quibii.^ coronidem impo.^uif 
Martqroloqium Romanum lcalendia novemlfris 
seqnenti elogio : Tarracinie in Campania, natalis 
sancti Caesarii diaconi, qui diebus multis in cuslo- 
dia macoratus.postca cum sancto Juliano presby- 
lero in saccum missus, in mare pnecipitatus est. 
63. Prmipnas diversarum regionum bibliothecas 
lu.^itrnrimus; vix ullum reperimus passiouale quod 
mnrfyrum nostrorum Aeta non eontineret. Lnugis- 
simam seriem plus quiyiquaginta codicum infra 
fradcmus, inde a seculo nono SS. CiKsarii ne Juliani 
gesta referenfium, ex Belgio, Gallia, Italia, Ger- 



mnnia. Ncerlandin nfque nliis regionihus. Vnde |> 
sanctorum glorin ae culfus longe lateque diffusus 

quam maxinie elucef. 

m. Xcr latinx linquxfermlnlsipsorian coarcfn- 
tur rulfus ac houor '; apud grtecos etiam celehran- 
tur. hiter eos vero qui Ctesarium ac Julianniii 
insiqnis rulfus honore nuxerunf,primum ncprxri- 
puum sibi lorum vindicant Hnsdiani nionachi eoih 
stitufi in Italia, maxime vero in Urbe et in snn- 
rtissimo monnsfcrio S. Marix Cn/pfS! Ferrata-. 
liasilianorum monachorum celeherrimn abbafia 
fuit apud S. CjEsarium in palafio Roma; rujus 
.^uprn meminimus. Quorim monarhorum nrefa 
fuissi' videfur ninoris neressitudo cum S. Nili 
discipidis Cryptx Ferrafa.: inonaf^ferium inrolenti- 
bus. Quo farfum esf ut Baiiholomants Junior, vir 
sanrfissiiuus nc hgmmologus nidli laude secundus, 
in honorem SS. Ca.^sarii ac Juliani egregios compo- 
suerit hi/mnos quos exipsis Crgptx Ferratx eodi- 
ribus descripfos ac per nos aeruratissime collatos 
daturlsumus. Ingenfi sane Ixtifiahxc sacra cinie- 
lia aceepimus, summopere gaudenfes grxros inge- 
nium hijmnidirum in pr.rclarissimorum marfgrum ^ 
latinorum gloriam impendisse. Etenim uti in ^- 
profanis ita in saeris valef, quod Grajis ingenium, 
Grajis dedifjion uiiquc musa sed Deus,ore rotundn 
loqiii. Si enim grxcorum facundiani in ceU-brandis 
snncforum laudihus eum latinorum haglologia 
comparns^ pallct ac squalet illico tofius Hnguas 
lativ3! eloquentia, ac Grsecorum sidns fulgef 

velut iuler ignes 
Luiia minores. 

Mnximas ergojure ac merifo gratiarum actioncs 
persolro clari.^simis inris, quorum amicitiaglorior, 
qul thesauros suos larga nianu in SS. marfgrmn 
honorem niihi rommunirarunt, quoruni nomina In 
perpetuum grati aninii testimonium hic consignota 
relinquii, Josejiho Cozzx, monasferii Crgpfx Fer- 
ratx abbati, atque Aufonlo iiocchi, ejiisdcnt niona- 
nferii bibliothecario. 



OFFICIUM GR^CVM SS. CJESARII ET JILIANI 

^x codice Crgptoferrafensl Nill II, secidi XII, memhraneo, follo parro, signafo 1. a. 111, auetore 
Bartholomxo Juniore ; cnjus nomen tu margine adscrihltur, et format .'<lngulis litteris acrostichida xo-jv 

OeOTOxJwV, (pm eSt B3(p6oXo|l. 



C 



KaLENDIS NOVEMBHIS. 



M/.v .\o;|;.?c',o; £','; tt.v a'. 



Vespere canon sancU Caisarii toni obliqui IV, Tr, zTirspa xavwv toO avLo-j Kaiffapiou, -/^/o; 
sub acrostichide : Illustrem celebro Caesarium ex rz),. o', csowv y.y.^o-j-^yyyj, ■ Tov x).£w6v ■jij.vw Kx. 
corde. Bartholonifei (junjoris), (rapiov Trpo-ipovw;, Bapf)[oXo[xa' o-j -roO viojj. 

't}o>, a'. Y|'/o; -).. Z'. 'Ap|J.aTV.a-Y,v *l>apa(ij. 
T(j TO'j Xo-.TTou A5"Aa|j,7rpja'|Ji£vO(;.Evoo;e*ULaoT'j; 



Ode I in fono ohliquo IV : Auriijam Pharnonis. 

Tu qui Christi fulj,'idus. f;loriose uiartyr Csesat i, 
adstas tluono cum angoloiinn ordinibus, amorc 
te hononmtes ac sanctam tui memoriam a^ontcs 



(' Ka',Ta3L£", Tzape^rfiXw; Opovw ^uv avyeXojvTacsT'. '". 
s T0'j; TioOcd 7E yEpaipovTa; ■'' xal rV,v ^eiav ioj 
prccibus tiiis libcra a tcntationibus ac tribulatio- {AVY)p.Y,v iTi-.Te/.o-Jvra; TipeTSsia'.!; loj* rjcy.', -£'.paT- 
'' [jitov T£ zai 0).'>]>e(ov, 

"Opfjpo; ^c£av/|; voYiTo;. Ka-.Tap',£-'j -ry.oTo; JjaOj- 
TaTOv " Sa',[jLOv',/.ri; 7:AavY|(; aTtEXa'Jv(ov Xa|ji'[;£7'. "'" ty,; 
Upa; aOAYiaeto; ■■". y.al ■ui.atwv ra? xapo^la; twv 
e-jfreSw; dv'J|JLvo'JVT(.)v ie'''' H-xju.y.-y. ),a'A7T0'jva; 'v/.r~- 
Tore, 

Nio;, (l)pa',o;, euT^pETfVi; o-.dxovo; "t(jv |a'jtty|3{(i)v 
\p'.TTOJ ■■"dvaoei.yOE',;, 'ivTOj; dfjXYjTa Ka'.Tdp'.£*, Ta; 

evavE-r; xaTET^a-jTa; '^' tijv EiJotoXwv Ojo-La; y.a'. ty,; 

tatis illustrasti dogma adorandum per tines orbis, Tptdoof; iTpdvwo-a; - oovjxa to uziz-zh-i h to^; TripaT',. 



nibus, 

Aurora apparuisli intclllgibilis, Caisari. caligj- 
neni prolundissimam diaboHci erroris cxpellens 
lulgoribus sancti certaniinis, ct iidelium corda 
pie te cantantium iniraculis iUustrasti undKiue. 

Juvenis, puIcher,decorus minister mysterioruni 
Christi constitutus, overeathletaCiesan.tecisti ut 
desinerent cxecrandre idolorum hostia;, et Trini- 



Gloria. 

Ornatus certaminum stigmatihus et pm-jm- 
ream porlans vestem tuis sanguinum fiuenti.s tin- 

ctam 



Kexot|j.y,jjisvo; to'^; T(ov dOAojv TTi"jj.aTL ■'' v.y.'. 
:op'5'jpioa (iop(JJv '^ tcC; T(iJv alfj-d.Ttjav p£'!0pO',; fie6ap.- 



DIES PHIMA NOVK^iBHIS. 



\\\) 



6),wv* xal ToC; TTLTTw? avjjjivoJTt ^e* v£p.o'.; D.aTjAOv 
Tai^s 7:oea6eia!.5 a-o'j. 

Kai. vijv ("le07d.it ',ov. 

BxTO; ev ooe'. tz-j^-j-o^o^;, Tiava-|'vE"", Tipooi.etuTiajTe 
7e ^'■' ■ xa', vap TO rtup ^pepe'.; ttji; affTexTOu (pua£Oji;'~, xa'. 
peve'.; axaTatf/exTOi; * ' aXXa, Seo|JLa'., Tia^ toc t-7|5 
iLuvT,; fAOu xaTa!sAe;ov * xal tov vouv ;a.o'j 'iWT-.aov, 
oeiTTCva. 

'i^Ori y'. '() TTEpswffa; -/.7- apyac;, 

Aeojv xaOaTrep TreTio(.f)wf; ", Ka-.aapie aO),o'.pdpe *, 
iTaAeo); Ttj) TTaoitJ ^TreTTTi; ■^■. o'.e)vevy(ov tojv 



?■ 



^yQpu/ * Ta evay^i (ipr.TxejjjiaTa '*, xa'. toj -•.v.^o-j 
OavaTO-j Toj; T:Xavo)[J.Evou; ^buofjievo?. 

"Eytov xapoiav xaOapav *, tou nvE*jiJ.aTo? tou 
aviou '" 0Wf—f\0'.0'/ Traauaxap evevou ^'. xal TtTjv Aoywv 
aou [ji^oyXw * Te[xevTi xaTELSay.aaf; " eww),'.xa xal 
■K\'kvT\<; OVTW? TaOpa |Ji'fiyav/,iJ.aTa. 

■|owv Ae6vT'.o; To '.fwi;*'' ~o aouTov, aOXocfdpe'*, to'j 
■jwTo; as Tov u',6v 7:spt),3iA'];av''^, TTii; dTraTTji; tT(V 
0E'.vT,v * 6[Ji'!y).T,v xaTa/.£).o',Tie '*, xal tIj Xp^.TTw r-.T- 
[ TesJTa; ■jloi; '.pwTO;; dvaoeoEi.xTa'.. 

Adia. 

Neuoi.? T.fjLLv Tov ',)vaT[j.6v '■" xal twv 7iTa',T[i.aT(»)v 
r>,v Xu(TLv'% 7ro).ue)ee Xpio-re, xal Tati; 7ipeToe'!ai.<;* 
KaLTopiou Tou Tot£ou '"' T(i) xd(i[JHi) Tou owpoufjievo; '* 
EiloTiVOv xal ^'a),-rjVTiv TaiT? ^xxAr.Tia'.!; tou, (i)? eu- 
TTtXavyvo^. 

Kal vuv 0£OTdx'.ov. 

"AxaTavoTjTOv ^ttI "'^to Oauud tou, Oeotoxe "^, Tto); 
vevvat; twv 7:p07taTdpa)v tov 7:),dTTT,v '^ " xal Hr).x^v.<:^ 
(o; flpoTOV ■* Tov /opTjyov Tou yd^.axTOt; '■■, xai yipe',(; ^v 
dvxd).a'.(; Tov TidvTa ^epovra h-fi^a-zi. 

Kd9!.T[jia, ■fiyo<; a'. T6v Tatpov tou, x-jp'.e. 

Ni.x-f,Ta; dvopLxJ); t(jv e^^oo^Xuv tyiv TiAdvriv *, 
eoe^io iv. 0eou twv 9au|jidTwv tt,v /dpLV *, xal fipuwv 
'■d[jiaTa * 6epa7:euei; voTTipiaTa '"■ ■ oOev T-/,[xepov tT|V 
Tcavayiav tou [jLvrj[ji'ov 6opTd^o[iEv '* xa'. tt,v TeT:Tr,v 
7ipotncuvou[JLeVj KatTdpi-e, xdpav toj. 

'QOT| 0'. Xu [AOU 'V/U?, XUpLE. 

"Op«po? cpa-.opo? '^ T\ [JLv/ifATi Tou dvaTei),aTa '* £v Ttji 

xdT[jL(j), dy.e Ka'.Tdp'.£ '*. (puTaytjyeirdTraTav ttjV yriv '■'' 

'■ x.aldTioo'.(jxeL''*oaLpiovLy.di;,[AdpTu;. !^d).ayya<;' * xa-. 

-iOT, fJepaTzeueL; '* T(dv 7:itt(u; fieAo)oouvT(dv ** ' T-^ 

ouvd[ji£'. Tou od;a, c',).dvOpa)T:E. 

.\a6<; t£7:t6; '* xal lepo; tou xupLOU tou '* /pTi[Aa- 
TLli^uv, Up6v dvLEpov'* xaTaSaXtov aOsvEi (JeLxw*'', t6v 
TT,; Tzlarf.c. jjluttt.v'* *I>LppLivov, fidpTu; KaLTdp'.e*, 
Oavdtto 7:apaTie[ji7ceLs ■^" pi pouAOfievov xpd^^ELv '■■' ■ 
'{■fl ouvdfjLE'. Tou od;a, (p(.).dv()p(i)7:£. 

'Vtieo o'jTo'J '\ Updy.apTUi; KaLTap-.e'"*', oeTTioTT,;, 
6 ava6aAAO[jiEvo; "^" (pto; w; Lu.d:Lov 'jjaAfi^.xw; ' , 

VULlvdv TE ETTtOta '* £V Ttj) (TTaOltO eTX£T:aTe * 'f(OTL 

dv£x).a).^/,T(|) "^", euTE6(o; }jLe).(i)00'JVTa "^ ' T"?, OJvdfxeL 
Tou oo;a, ■.:;.LAdvOp(i)7:e. 

Adca. 

.Mapfxapuya-r; '" t(ov t(uv OxufidTtov ta TiepaTa '" 
■^puxTO)pE':TaL, dyLE Ka',Tdp'.e ■* ' dWk tou; TtdO(|) 
Toj T->,v TeKrViv ■^ [jlv/,[j:tiv exTeXouvTa; '■ xal rViV 
')io-e[XT:TOv '* xdpav tou ^v TiLTTe'. TipoTx-JvouvTa; * 
ay.d^^EL; fio(ivTa; *■'" ■ T-f, Syvdfje". tou oo;a, ■f.la.-/- 
Opto-e. 

Kal vjv ©soTdxtov. 

■pdSoo; dyv>,^-* to'3 "leaTaL ■>, pXaT-JiTaffa* dveoei- 
yO-^i; dvOo; (upoLdTarov '*, t6v -iuTOupyov 7TdvT(0v xhl 

Oeov 



ctani, gloriose Gaesari, adstas coriun Domino unl- »x m*.s. 
ver.sorum, et cum fide laudantibus te tribue 
misericordiani precibus tuis. 

Ad Dei Genitrinem. 

Hnbus in nionle ig^nifcr, purissima, prsefigura- 
vil te; igneni enim fers inconiprehensibilis nnturjt; 
et nianes incorubusta. Al precor, passiones animae 
moir comburas et mentem meam illumines, do- 
niina. 

Oih- III : Finnfitts nh initio. 

Leonis adinstar confidens, Gssari, praeniium 
ipportans. aniinose in staditj stetisfi. coarguens 
hoslium execrabiles supcrstitioiies ut ab acerba 
morte errantes eruens. 

Ilahens cor mundum,SpiritiLs Sancti habltacu- 
hmi.beatissinie, factus es; et verbomm tuorum 
vecte delubra solo sequasti idolorum errorisque 
vere putrida machiniuuenta. 

Videns Leontius luinen inaccessibile, laborum 
praemia ferens, luminis te filium circumfulgens, 
deceptionis horrondain caliginem dereliquit et 
Christo credensfilius lucis ostonsus est. E 

(jloria. 

Tribuas nobis propitiationem ac peccatorum 
romissionem, misericordissime Christe. et preci- 
bus Cresurii sapientis mundo tuam don;ms pacem 
ct tranquillitatem ecciesiis tuis, ut mi.sericordiie 
viscera habens. 

Ad Dei Genitricem. 

Incomprehensibile ost prodiglum tuum. o Dei- 
para, ut parias progenitorum crealorcm, ot lactes 
ul nwrlalem cmn qui ducit lac [in tua ubera], el 
ieras in ulnas omnia ferentem verbo. 

Kathisma toni I : Sepidcrmn fuum, Dne. 

Devicto viriliter idolorum errore, accepisti a Deo 
miraculorum gratiam, et scaturiens sanationibus 
curas morbos ; unde hodie sanctissimam tui me- 
iuoriam celebramus festo, et venerandum hono- 
ranius, C^sari, caput tuum. 

Ode IV : Tii rirfn.^ ineii, Dne. 

Aurora veluti splendida memoria tui surgens 
in muiido. sancte Csesari. illuminat universani tcr- 
ram, et expellit diabolicas, martyr, phahmges, et 
passionibus mederis cum fide cantanlium:Virtuti 
tuae gloria, aniator hominum. 

Tempium veuerabile ac sanctum Christi tui 
vocatus, tcmplo profano dejecto roborc divino, 
crroris sacerdotom Firminum, mai-tyr Cassari, 
murti transmittis non volentem clamare: Virtuti 
tme gloria, amalor liomimuu. 

Pro eo, sancto martyrio functe Cmsari, Dumi- 
nus indutus lumine ut vestimento juxla psalnmm, 
nuduiu te stanlem ui stadio texit Umiine inolTa- 
bili pie cancntom : Virtuli Imo gloria, o amalor 
hominum. 

Gloria 

Fulgoribus miraculoruni tuorum mundus illu- 
slratur, sancteCiesari, sed eos qui cupide tuam 
venerandam momoriam colunt atque a Deo 
missum caput tuum cum fide venerantoi- 
sanctificas clamantes : Virtuti tuEc glona, u 
amator tiominum. 

Ad Dei Genitricem. 

Virga pura Jesse germinans ostensa es florera 
pulcherrimum, plantarum onmium creatorem ac 

Deum 



m 



DE SS. (l.ESAKIO DIACONO ET JULIANO PRESByTERO. 



Kx iiss. Deum ex castis visceribus generans, Dei sponsa, 
qui nuindum decorat et illuniinat olaniantes : 
Virtuti tuae gloria, o amator iiominum. 

Ode V: XJtqmd me dereliquistj. 

Legis divinee ut custos supcr custodias stetisti. 
martyr GEesari, ac legitima pro fide decertims 
victori:^ coronain ac niulloruin iniraruloruni 
a Deo gratiani accopisti, ct patronus fideliuni 
nominatus es. 

Quain terribilia opcra tiia ct impeiscrutabilia. 
Christe, judicia ! Qui prius persecutor, venerando 
tuo suscepto baptismate ac corpore tuo commu- 
nicafo, statiin spiritum impollutis manibus tuis 
tradidit. 

Gondemnat niorte vitae praeconem le, o per 
omnia rcvercnde, voluptatis (.-ognonien habens, 
vere Luxurius, et protiindo niari cuni certaniinis 
socio presbytero tradit laudes canentem Domini. 

Gloria. 

Inexpugnabilc propugnaculum, inurum incon- 

cussum. columnam finnani te Ecclesiae Chrislus 

B effecit, o gloriose; cui precibus luis pacificani trl- 

buas tranquillitalein ac nobis peccatorum remis- 

sionem. 

Ad Dei Genifrirem. 

Adniirabilis tuus partus atque incomprehensi- 
bilis, o Deipara, qui divinaiii menioriam Ca;sarii 
illustrat iiiiraculis, ac multorum miraculoruin 
fontein. iiiipollutani iinagineni figiirie tute, mon- 
sli"at inundi». 

Ode r/ ; Miserere mei, mlvator. 

Robore creatoris omnium corroboratus divini 
flaminis, detraxisti inimici putrida munimentaet 
mundi patronus factus os cuni fortitudine, o bea- 
ti.ssime Ga?sari. 

Venerandum tuum ac sacrum corpus una cum 
certaminis socio, G^esari, maris profundum acce- 
pit littorique illicsum transmisit ; cui et curam 
adhibet illc (jui a pietaie noinen impositum 
habet. 

Latere tuum nequit, Ghriste, nec evadi judi- 
cium. Nam qui morti tradiderat injuste servos 
luos.illicotuisjudiciisjustisjustampci-serpenteiii 
G poenam solvit. 

Gloria. 

Erutus ex tentationibns, periculis ac c;isibus 
adversis, appare, athlcta. cielitus hodic, sancte 
Gaesari, cunctis distribuens propitjationem ac 
magnam misericordiam. 

Ad Dei Geiiitricem. 

Qui tcrgischembim utDeum decet vchitur, ut 
decet parvuliini in tuis ulnis continetnr. sancti.s- 
sima Doiiiina, oiuiiiuin servatrix cuiii lidc te bea- 
tam dicenlium. 

Condacium, toiio II : Qini- snrsniti suuf (p/a-rois. 

Virtute Christi armatus, Cfesari, supercilium 
inimici dejecisti. bcate, ac martyrio completo, 
factus es robustum hominum auxilium ac mira- 
culorum scaturis fontibus, intercedens juglter pro 
nobis. 

GCnftf : Fatide iiiilii. 

Ut fiuvius pacis, miserationum ut fons iniscri- 
cors, ut commiserationis gurges, ut niarc bontta- 
tis, precibus iuae genitricis passionum meanim 

fluctibus 



©eov* s; ayvwv Xayovwv"' t^oooutTa, QeovJfitteuTe*. D 
Tov xoVaov wpaCI^ovTa ■■ xa- cpwTiJ^ovTa j^otavTa^ * • !■/; 

OJvajjis'. soj oo^-x, GL).avOpa)7is. 

'lio-r, s'. "Iva Ti [/s dTZbiiio. 

rs'6ijio-j Oeioj tl)? tpiiXa^ * (^ijXaxa.i^ w[j.iXTiaaf; ■% 
[jiapTus Kattxapte*, xal vo[At[xw ttwte'* dvaOXT,!ya;, ty.; 
yixfi^ TCiv TTScavov '" xal 7zotX<^'j Qaj[i.aT(ov * Ttapa 
fjeoj yap'.v eoiio)", xal TvpOTTaTfi^ T:t.cTti>v iy^^r^^d- 
T'.Ta<;. 

'ti; '^pc/.Ta GO-J -'y. spya * xal dv£^£p£'jvT,Ta '", 
\o'.o-T£, Ta x3{[jLaTa*". 6 to Tplv 5'.(JxTr,; ■■'■■ to ts-tov 
crou Seia[X£Vo; |;ia7:T(.a-fia*xat tou atojxaTO; trou * [JiETa- 
Aaj3(.)v, suOJ; t6 7:v£'juLa'* TaiT; ti-/pavTa'.; y^^^yi croj 
Tzazihiio. 

KctTaxpLvet (lavaTti) * r/i; swvi? tov xr.pjxa ■■■ crs, 
Tza-vaoiwxs. *, ttii; tp!.)vT|O0via; ■'■ b ^ttcovj^ao!;, ovtq)^ 
.\oj^ouo'.0(; '■■■', xai, ^JiCt OaXaa^'/,; "" tjv tw trjvaOXoi 
TTOEffSuTeow ^ 7:a3aT:£ij.7t£i. ujxvouvTa tov xupiov. 

Aoca. 

"ATtep-^TpeTiTOv TTJpyov*, Tsiryo; 0txaTd<re'.7Tov^^', 
TTJ).ov dx).ovT,TOv * a£ TT,;; sxxXT.o-ia; *' 6 Xp-.ffTOi; 
dTiT]pvdTaTo, Evoocs'"', r, TaC; Tx',; T:peT|iie'!a',; '■■^ t^ 
eipTiviXT^v v£[iO'-(; vcfJ.-i^^rfjy "', xal ■/■,ijl'-v t(jv 7:Ta'.T- 
JJldTWV TTIV dasTiv. 

Kal vjv 0soTo'x'.ov. 

SajfjLaTTo; toj o Ttixo;'''^^'!, dxaTavdr,To;''', 0sor£v- 
vr,Tp'-a "'. i r>|V Oe-iav tjLVT,[JTjV '' KaiTapioj Aa;ji7:p jva; 
TOLi; OaJ[jiaT'. " xal 7:cX).(i)v (la'j}ji.dTti)v ™ T:r,y\y tt,v 
dypavTov £''xdva" t7,^ [jiopc'7|; aoj oe'.xvj(ov to:; 

7:EoaT',v. 

t2o'>, q-'. 'I).dTO'r,T'- jjici'-, T(JTep. 

iTyJL Tou TravTOupYOtj" ^itovvu[ji£vo; 6e'!oj 7:v£u- 
[jLaTo;'", xaOeD.e; TaTOU eyOpou '" aaOpd 6yjp(U[jLaTa "" 
xa'. 7:poTTdTr,;yeyova;'''' CT-^upio;TOuxdT[AOJ^^', tzi^- 
[j:axdpiTT£ Ka'.Tdpi.e. 

2£7:Tdv Tou xat tepov"'' truv tw Tuvd6),i.), KaLadpie ^', 
OaXdTTT,; Tto[jia Pu66;'*TT) yepTo) oe;dijL£vo; ^^ dT'.VE; 
TtapeTTEjjL-ljEv '■'', OTiep xa*. XT,oeJe!." euTeBeia; 6 ^Tttovj- 

'A).d6T,Tdv TOJ, \p',TT"s '". xa'. d'iJXTOv To y.z'.~.i,- 
pLOv-'', 6 yap OavdTto 7:pooou;'" dv^xtj; Toj; oou).&j; 
Tou'" eJOu; Toj tg'.; •/.zvj.v.s'.''' toC; o'.xa'!o',; o-x-^iV "" 
J7:6 o-^£(o; E''T7:pdTT£Ta'.. 

F 

A6;a. 

Pjd;j.£vo; 7:e'.paT|jL(ov"'', x'.vo'Jv(,)v xai. 7:eo',TTd- 
TEtov"*',i7:'!aavov', dO).T,Td'", o'Jpavd6£v TT||j.epov"', kezz 
K7'.Tip'.£ '■■'. 7:dT', o',avE!JLtov'^''!.).7.a;j.6v xal ;iEva e).eo:, 

Ka', vjv HeoTo/.^.ov. 

v(OTO'.; '' yepojl^i-.xoi;"" O£07rp£7:w; £7:oyoJ[,'.£- 
"'''^?''\H?-'f°~?S7:(o; ev TaC; TaiT^^ayxdXa!,; <ruviy£Ta/". 
7:avayia OET7:o'.va*'". T^dvTst; o^.aTtolTtov '" toj; ^^-.TT^r»; 
T£ iJ.axap',lCovva;. 

Kovodx'.ov. r//. [i', Ti d'»(o 'C:{-.Ci;. 

'iTyJv TOJ XpiTTOJ '" xaOo7:).',TOEl;, Ka'.Tdp',£ ", 
oyp'Jv TO'j 'syOpo-j"^^ xaTE^aXe;, [Jiaxdp',e'"'. xal dOXr.Ta; 
yeyova;* '^T/jpa dvOp(i7:(ov [ior.Oe',^'*, xal 6aj;j.aTtov 
,ipu£',; T:-/,yd; ■^", TrpeT^is^Jtov d7:auTTt.); UT:sp ■^l',[i.(ov. 



'() 



0'.xo; • Tcdv^jT-iv ijioj. 



'*).- rrn- 




[jtO', 

xtJ|jLaTa 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



101 



* -, 



^fAaxa xaT£-jvo«Ta;', xa-, AoyLa-fjiov ■" ToixuiJita? iroa- 
/a^* eua-7iXaY'^v(-) ^otiy;* Y^''*"'^t'''''i?, ''-^'- aTiaOeia?* tt.v 
'jyry ijiou ir)vTipwo-a?, a^iwaov * tov a^^TiTTiv to-j 
a!.TO(piov* iTua^tw? ufxv^aai sv aTfiao-iv*, TrpEO-^suwv 
-auCTTWf;,.. 

Ata Xpf.ffTov *T-r,v £V£Yxa|jiEVT,v ^xaTaXsiijjai; TioXt- 
vc,v* TefS^axCvT,;. ao(p£*. xaTeXa^ii;, xai. xaTe^iaXes* 
ifi; ev auT'^ ^vaYei; (jujia;*, xal ewwXwv Ta ;dava 
la-jiTai;*, Oeioui; vaou?*iv auTyj d5u|j.Ti(iw ef(;oo^av 
eou'''. pufJ(j) QaXao-oT,!; p',t^eU oe*, ouyyopEUUv <cwTi- 
■.'.s Ta TcepaTa. 

'H "AspWTi * Tori; Oeiot*; airapYavoi^ * iyxv.u-/i-y.: 
;tw<;*, aOXooope, toi? 00^;", '^) Tsp^axiva toC; a.^Xot; 
; *. xai Tor<; avwo-'. o-jv tt, Ta'^/, tou '■■' i[ji.auauveTa'. 
iOw xal kpTa!^e[,",'l*wu"''. Tor; Tor;* TcavaYtoti; Xe',- 
ivo'.i; * xo[j,T:a!^ei, tfai.5pw; * 6 xotjao; to^; Oaufia- 

C.i;" (;WTL^6[J.£V0s pe)v7TEL T->,V flVT,[J:TiV oo-j * ' aA/,a 

;'.; fleiat? Ttpe(xPeia'.i; o-ou" xa». T,[jLa; uavouvTa; te 

JT^.TOV. 



'iiov^ 



^. 







eou o-UYxaTa[jaT!.v. 



'iTyu; xal fJoT,&eta " twv dtjfievouvTwv ", fJiapTUi;, 
,YevvY,oai '■"■", 'JAi.po[jievwv TrpoTraTT,*; ", aotxouijievwv* 
TTT/i; qsp[ji(iTaTOi;" xal Tdjv Jjowvtwv * exaTTOTE Ttpd- 

EuXoYTjTOs |i 'Jeo; T(I>V -aTEpWV T|[JL(.~)V]. 



tyrji; * 



op(xxwv 6 j^uOtoi;* fiuOw 3aAaoT7^.;" TcapaTTEfJi- 
([,x£voi;"tou(; XptTTou o-TpaTLWTa;" a;'!av oix-fiv'* utto 
•j dbew;*, fioav [ji-V, 5e).'jjv", EuOswi; efTTcpaTTETat'^ • 
}koyr,~b<i b Oeoi; T(iv TuaTEpwv ■/■,[jiwv. 

,\a[i.(iTwv Tou 7:vcu[j.aT0<; ■■■'7re7:XTipW[jLEV0i;*,6EUTe- 
jvufioi; *■■ £UTE[iSetv exo^.oao^xet.'^' Tout; aTejjouvTai;'^ ueTa 
u 'I't)v'.xoi; ■^■, xaL exT[jtT|fJevTe<; "Ta; xiipai; ep^iL'i-/,Tav '^' 

TTOTafAW, euTEpw; oo^oXoYOUVTe? Xc.oTdv, 

Ad;a. 

rTpoTTcxTa xal 7rpd[jLay£*T(jvOAtpo[ie'vwv'"', fxapTu? 

tLTopte ■■■'', Tou; 7r!.TTw<; tou t^V^v [JLVY,[jiTiV*irr',Te).ouv- 
; *■'■ puTaL 7tpeT|iie'!a(.<; aou '■* TiaT-ci; civaYXTi^ ■^" ^JowvTai; 
iTTOTe^'^" EuAoytitck; 6 Oeo; twv TraT^owv ■'r^ij.w'/. 

Kai vuv WeoTOXLOv, 

Aop.Tta; (xxaTaTJiJeTTe *, ^pUT-^ Xuj^vta '", Opdve 
ipi[iop'.pe^*, dxaTacpXexTe [iaTe'*, d.yvf\ TiapOeve^^^^^cptOT!.- 
V, otiJTov [Jie*To'vce ufxvouvTa^" xal 7r'!TTei. xpauYoc- 
vTa'^^" EuXoytit6<; 6 6e6<; twv TuaTepwv ■fifAwv, 

'iioTi T|'. 'ETTTaTrXaTiw? xa[jiwov. 

Pajioo; (T-jfuoi^ oeooTa'. "", xal apoup6<; aT'ia).e'TTa- 
; '■*', Te','/Oi; xai. txettyi*"" toT; Tri.TToi;, KatTap-.e*. o'.6 
TatpeuYOVTEi;''''^^ Tto vatT) tou xpdl^w[jLev'"'''iix£iiaTov 
.d; Tar^TTpo; 0edv tou TrpeT^e'^ai;^"'^v Tr^^TTet. [jieXw- 
jvTa;'^'' 'lepet; [favu^jivelTTs '", Xao; 'jTrepu-JjouTe el; 
VTa<; Tou; a!.wva;.j 

'OXoAapiT:'?! ^£ ■?|)v!.ov '""■■ xai aTripa 7:oXu'^wtov '"""', 
jXov eiJTejjeta; ''' xai. ).!.[jiEva axXuorov '*, KaLadpLe, 
5UTa '*, ■/! Tiiiv TTLTTWv 6jjLT,YU3!.<; * 7id3Ti<; eTTTipei^a; 
v oa'.tjLdvwv ).uTpouTa!.'"'"' evOeco; [jieXtooouTa ■■'■' * 'Upe',; 
'.OYELTe ■■■■■, Xao; iJTrepudiouTe e'.'; 7:dvTa;T0"j; atwva;, 
'1*l).t,; 6 lepwTOTo; ''^' xai 6 ^iyat; EuTePeio; *, t, 
t; ■}] Oe-ia^^ xa'. TeTZTY, xal TidvT!.u.o;*. Tptioa xTipuT- 
jTa'*TT,v TiavTOupYOv xal TuvOpovov'", ;'>^e'. x£',paXd; 



iTteT[j.-/iO'/^ TTpoOupiw; ", xal auOi.; (i.Ke^^i'sr, * TioTa- 

J'.; ^^ ieiOpoi;*, Xp-.oTov oo;o)vOYO'jja e*'; TtdvTa; 
<; atwva;. 

E6l6yr,(Ti<;. 

'l*w[jLT,(; t6 dYxa),)-w7ito[jia''', Teppaxiv^; to xau- 
jj.a'*, x)v^o; 'Af;p'.x"ri; xal'" xot^jou dYa)>X'^a[j.a^^',Trpo- 
/-Ta Ka'.c7dpL£*, ^iuTa', Y,[Ad;, oeo'}jLeOa/^^,7idTY,; ^tzt,- 
a;'^" Tou eyOpou ixpo(iJvTa; * * 01 TraLOe; eijXoYetTe*, 

le'.; dvup.v£'7Te*I. ).a6; u7:epu'lj0UTe £''; TidvTa; tou; 
va;, 

Kal vuv 



fluctibus pacatis, fogitationum tonipeslatibus 
•^odutis niisericordi inclinatione, pnce ac tianquil- 
litatc aiiimo meo replelo, dignure me atlih-tam 
Uium Ca;sarium digne laudare carminil>us. Inter- 
cedens, etc. 

Propter Christum, quod te protulit reliclo, op- 
piilum TprracinaR..sapienfi. suscepisti, ac dejecisti 
in ipsa execrabiles victimas, et idolorum fana 
solo *quasti, divina templa m ipsa jedlficasti ad 
gloriam Dui: in i>rornritlum autcm niaris jactatus, 
mat?na cum indulgentia illuminas munduiu. 

Africa sanctis fasciis sloriatiu- merito, martyr 
coronate, tuis, Terracina vero certaminibus et 
luctis ac sepulcro tno, languet amore et fesla ce- 
lebrat.Romatuissanctissiniereliquiismagnopere 
extollitur. .^plendido mundus tuis prodi<iiis illumi- 
uatns caiitat memoriam tui; sod divinis prccibus 
tuis et nos hymnos dicentes tibi illumina. 

Ode Vll: Dpi benignitafem. 

Robur atque auxilium infirmoruni, niartyr, 
factus es, afflictorum patroiius, injuriam patien- 
tium iibcrator ardentissimus ac propugnator v 
hiiic inde claniantium : Bonedictus Deus palruin 
nostrorum. 

Draco profuiidus, qui profundo mari tradiderat 
Chrlsti mliites. dig^nnm pcenam per serpentem 
statim solvit, haud volens clamare : Benedictus 
Deus patrum nostrorum. 

Fluontis spirltus repletus, tiui a pietate nomen 
habct [Eusebius] pie vivere docet impios cum 
Frlice, et ca;si capitibus missi sunt in flumen pio 
iaudes cauentes Christo. 

Gloria. 

Palrono ac propugnator afflictorum, martyr 
Ca?sari, qui cuiu fide tui memorlam agiint. libera 
ens procibus tuis ab onml necessitate, clamantes 
undique : Benedictus Deus patruni nostrorum.' 

Ad Dei Genitricem. 

Lampas inexstinguibilis, aurea lucerna, throne 
ignllormis, rubo incombustc, casta^irgo.ilhmiina, 
sorva me te laudantem et cum fide vociferantem : 
Benedictus Deus patrum nostrorum. 

(kle VIII : SepfempUeiterfornacem. 

Baculus virtutis datus os ac custos tutissimus, F 
murus ac tcgumcn fidolibus, CiEsari ; quare con- 
fugieutes in temptuni tuum clamemus : Protege 
nos tuis ad Deum precibus in fido cantantes : Sa- 
cerdotes [dicite hymnum , populi rxaltate in 
oninia sfecula]. 

Fulgentissimum te soleiu ac sidus luminosum. 
colunmam pletatis ac portum haud agitatum, 
Ca^sari, habens, fidelium coetus omni insulta- 
tione dtemonum Ilbcratur divine concmens : Sa- 
ci:'rdotes, etc. 

Felix sanctissimus et magnus Eusebius, pai" 
divinum ac venerandum afque onini dignuin 
honore, Trinitatem praBdicaiisoiiinimiuroatricem 
atqii(_' uno residentem throno, gladio capitu ca^si 
sunt libenterct iUico abjecti fluminis in fluonta, 
Christum glorificantes in omnla sa^cula. 

BenedicUo. 

Romi"e ornamentum. Terracinae gloria, decus 
Africas ac inundi lu^titia, patrone Cjosari. libera 
nos, precamur, ab omni insultaiione inimicj, 
exclamantes : Pueri benedicite etc. 



Ad Dei 



KX .MSS. 



BX MSS. 



lOd 



UE SS. G^SARU) DIACONO 
Ad Dei Oenitrirem . 



ET JULIANO PRKSBYTEl^O 

Kai vOv WeoTOxiov. 



D 



.., . - ayw-T-of;* SeoatfiiJi 6 aJTpdo-tTo;; *, 
Qui coelis coinprolicndi non polest Scraplmn . J^. J,^^^,- oO.iavV^pLo;*, x^^P^^^'^ ^^ 
inaccessibilis, inipollntus existens subslantmliter a/?av.o? jTia?/. . .. , ^ 

Dominus comprehenditur in utero tuo ct accessi- 
bilis mihi fit, omnes servans cum fidc canentes : 
Pueri benedicite, saeerdotes dicite hymnuni. efc. 



Ode JX: Obstuptfit in hor. 

Mundus miraculorum tuorum luce rcsplendens 
divinam memoriam tui a^it, cantat antem itro- 
L-lamans cum pielate AlVlca fascias, certamina 
Terracinaet sepulchrum, Roma reli^iuiis magno- 
pere se jactat ac gloriatur, beatissimc in Dco 
CiEsari. 

Victo errore fortiter ac coronis victoria; rece- 
ptis a Deo, cunctos servant fideles C;ttsarius glo- 
riosus Julianusque sanctus, Eusebius et Fehx, 
niartyres verbi, quos digne beatos proedicemus. 

Ut moenia EcclesiiB Ghristi, ut portus fideliuni 

Iranquillissimi, ul electa ligna paradisi intelllgi- 

B bihs, ut cfvh pemma^ pretiosa". ut patroni onmium 

christianorum, nmndn pacem . cunclis salutem 

vestris precibus procurate. 

(rUjria. 



^Tpa aou «■ xal Trpo^iTo; i^o-. v-.veTaL * Travja; S.a- 
C<;)iv * TO^:.; T:L<rT«; .usXw^oOvTa; • 01 Tra- oe^ £^0- 
Ys:Te*, Uper; ivu[.veCTe*, 'k^.hi ■JT:ep-J'^ouTe tk ^avTa^ 
Tojf; afwvai;. 

'Uori 6'. "E^STTT. £7^1 TOUTO. 

'0 x6jao; Twv Oa-jpLatwv Toy Ttp (f<oTl *^ a.u'(oX,6- 
aevo; rhv Oeiav (xvr^p.v <70.* eTr-.Tae-.^ aOc^ oe 

*, aUAa 




Nix-/|cravT£; T-V.v T:).avT,v veav-.xw;* xa!. <yT£'fivou; 
t91; vixT,; oeiajxevoi * Tiapa Oeo^ ", rS^-^c 5- aau)^o'jcii 
ToO; TTiTToy;;* Ka-.Tap-.o; i Ev5o;oq "" 'loyAt.avo; Te 
Upo; *, •Eu=r;^i'.o; xal ^\*0A *, ol j^cipTupe; tou 
)ivou *, ou;; £-a;uo; i^axap-TWfiEv. _^ _ 

''ii? irupYOL IxxXTiO-ia; Tf,; toO \pi5TOU *, m; A-^t^eve^ 
t:-ctwv vaiT,voTaTO0*, w? exXexTa ^ c-J/a TrapaoeiTOj 
ToO voT,4oO*, (J? oOpavoO xetuT.Xia''', w; -npo^aTa-. E 
-a-zTWv /p-.cr-'.avuv *, Tw xo(rji.w t>.v EtpT,v7iv*, Tor? 
Tzia'. Twrr.piav* Oawv -peTpeia-.? T^p-JTaveOTaTe. 



Sapientia substantialis Dei, chai-acter et in.ago ;-o?-.a .v..o^a.e .0. 8e_o , yapaxr,p xa. e«« 

et splondor, verbum Dei,corona et gloria atbleta- xa ^..u-j..^.\ ^-oye Beo. ■ ..e.ave xac 00 a « 

runu ipsormn intercessionibus serva sperantes iOX.,™v', au.u>v Ta.; ua?a.k.e..v ...ov .0.. 

in tc, concordiam, pacem, constantiam, tranyuil- i),^KovTa; fc. ^o<.\ 6|.ovoiav, eip^v , e«^a9e..av, 

litatem ecclosiis tuis donans. T»''-^'' * ^«« ^«><W'='^? 'o. ocopo.ixevo;. 



.4rf Dei Genitricein. 



lai, vjv 



Oeotox'.ov. 



Beatus, virgo, tuus populus. patronam arden- Maxap-.o;, WJeve, ^ ^^^ }^^^ . ^rpoTTa^iav 

tem possidens te, vere beatam dictain in mulieri- f)ep!XTivxexTT.^£vo;ae*,TT.vaXinew; >£f.axapLTtxevT.v 

bus ut in utero comprehendentem omnibus ^ VJva^iv*, o); ^v ya^p-. y.opT.TaTav rcaai tov 

incdmprehensibile.n, utpote Deum; quare te dei- a/>?TiTov <^,Htb.*- o-.o ae 'JeoToxov xa-. fKu^^Tr, xa. 

puram et lingua ct cordc confdentes magnifica- xapoicf * 6[io).oyouvTe? ueYaX-jvotxev. 
mus. 



APOLYTICIA SS. C^SAJilJ ET JULJANJ 

F 

^ Secpiuntur ejusdem offirii sanrforuni martipnm Cs^sarii ac Jiiliam Apoli/liciu, «x rodice Vaticuno, 

membraneo, folio parvo, «« 9671, secnli Xlll ; fuit olim CryptB Ferrat^. Quem codicem eu-aravit 
Joannes liossanen.His, monachus Basilianus, anno 1230. Auctorem ignoramus; Bartholomxum prssce- 
dentium hymnorum scviptorem non redolent. 

Kalendis novembris. SaJicti et gloriosi magni Mt.vI vo£[xfipLti) a'. Tou dYioj xa- evooiou lAeyaXo- 

mai-tyris Ceesarii et Juliani. Apolyticia. jjLapTupo; Ka-.sapiou xal 'louX-.avou. ATioXuTtx-.a. 



Tono 11, ad modufum : Helise imitafus es. 



Ti'j^o? ji', 7:po? To • 'H/.iou lpH.fA-fiO-6). 



Generosum militcm pietalis ac splendidum Tov yewaiov 6-Xtrriv t-?,? eu^efieia;* xal wawpov 

luciferum terr* occidentalis hymnis carminum eojT-idpov 7-7,; ETTrepia; " ev ufAvc^OLat; a!jjj.aTtov 

honoremus nunc atque una voce ipsi exclame- Tta-/,cw[.i£v* vuv xai au[A'i(ovw(; auTw 'exliwTiawfAev''* 

ums : Magne martyr Caisari. Chrislum pro nobis Meya^.ojjiapTu; Ka-.iTap-.e, Xp-.TTov u-ep t.i^wv outu- 
placa servis tuis. 



Aliiid, tono III : Gaudeant cwkstia. 



TIE'. TWV OOU>.WV TOU. 



"KWo. -r;/o; v'. Eu-ipaLVETi^w Ta oupavi.a. 



(Jaudcat Roma hodie, Igetetur creatio universa. lv>f paiveffiru) PwjiT; x/,;/£pov*, ayaX>.iaT3w xTiTt.; 

Chrisli enim miles C«sarius nunc convocat homi- a-aTa *. yap XpLTTOU TzpaTLwr/i^* Ka-.ffap-.o^ vuv 

ues quidem cuin angelis, angelos vero cum homi- ajyxaAeC* avfjpwTiou^ [leT ayyeAwv [xev*, liyyeAou; 

nibus ad lietandum,Christum glorificaudo ut vita; truv avflpcoTro-.*; oe ^, iyaUeTirai tov XpLOTov^ oo;a^ 

datorem, quia largitus est nobis hunc suscepto- s^vTa;* w; swooottiV, oti xe'/apL7Ta', t,[a'.v duTov - 
rem magnum, patronum misericordeni. 



Stichira 



avT'.).T,7;Topa jj.Eyav, ■:ipoa'TaTT,v eu!n:).ayyvov. 



i.Tty_Tipa 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



m 



STi^T^pa, rjyo; fi'. -po? to ' "Ots ex toG ;lp).ou 

' loE*OXit}jEi?, t:ovo'Js, '«re'-paa'fjto'J? "', piio'.; wv ■f,[jii(; 
k; Tout; SouXou;*, ^0.-f\ oja; tw Osw ", evoo^e 
'.(7ap',e*, (TSTtTE 'loj).'.avi "■• twv 7rTa'.TfjiaTa)v r>,v 
t<j'.y'^', xaXwv TE Tct!; -pa^sii; " T^avTUv wv ^'.Xs'? 
d; ■*■'', xal ffu, xaXXivixov 'fWi;'^, ve[j.e Tai; ivoo^O'.; 



•.(Tijeta!.; ■''■ T0'.(; e'.'A'.xp'.vw; tb •:'.jiW7'.v "' eAeoi; xa'. 



^' as 



;o; ^TioupavLov. 



' loE ''''^ 6t'. -aTa; JJ.O-J eils 'yg *, [j.apT'j;, avefJsjjiT.v 
rioa; '" xal Tiaaav ;jip'.!jLvav '■■', svoo^e Ka'.Tapu ", 
yzAjTe, 'i'!).£ XpiTTCJ "' * xa'. vdxto; xal ■r.ijiepac; co', 
r.aiwi; SouXsLiet.v''', oaT, [xo: xal o6va[j.i;, [jly; xaTOX- 
-a'.[ji'.'* ■ o-j yoijv'''' xal -TipOTTaTY,; ijlo'. [JLEya;'^', T>t£7iT, 
. d'/-:iX-f\<\i'.^ hd.tx'^' vLvou [j.o'., xai. yXio:^ iTro'jpav'.ov. 
"iitpOTii; '^' a)»Xo<; 'r.X^.o; iv y/j *, OaXTiwv xai owTi- 

V evOetji; '* xal xaTeu^BpaivwvTiiTTOiji;'''', evoo^e Ka',- 
j'.e''^', Twv a JXt|T(i)v xaXXovr^ ■'', Uper xal ^■ju.u.aoTuo!. 
/ Io'jXi.av(jj ■" • G(,)T'.<7ov o'jv. 0£0[jia'.''', TiavTag xaiiE 

'jtUT'. ■■■■, A'J(ov'"'' 7i£',pa(T|jLwv xa', x'.vouvwv ''■■■, OXi^iLswv, 
/-YXT,; Te TzxTf^i '*■■■ TO-j; 7:poTxaXo'jtj.£vou; o-e, TtpoT- 
:a 9£p[;.£. 

"AvOo; ■* Tiapaoe^^TOu ix'iuev '■■■■ to'j (Iso '-'JTeuTOu 
'wo-^Ti; '^', oua; 0£6xX-f,Te''. oevopov o£ G-w—/,p'.ov''^' 
itpov xal trxsTTov tzi^izquc, ''\ twv OaufjiaTWV w; 
'.avo; ■*, £xP'!wv ivOewv aOXojv^", xapTSpia; te xal 
'vaioTTjTo;*'' od;a'".aOXY,T(ov xuoo;, yXio!;'^', TTeffioqj 
iT'.XE'!ai;T:op'JUpa'"* [xvT|Txou xai T|[awv ev Oeia ooq'/) 
j. 

^'a[JLa* 7:aTpO7ipo[iXr,T0v ti-.wv '""' , 7iOTa;j.oq ^yevou 
^[jiaTo^v "', T£[JLV£ Ka'.Tap'.£'*,o8£v TO'. 7:£p',xXuTov ■^' 
/.XTl^oJpov ava;xaX6;*0u-'aTp6;7ap'.vo£O(ox£ ''^' 6a'.- 
vwv putO£'!tT|i; ■*, aOXov (o; i7:'!T-rip:ov, 'Pdj^jiT,; ap-/_'i- 
vopov opi;'^^ oXt^; ■■■■■. tuv Aa[AaT(j> tw 7:d7:a ''^ OsiTo'. 
wo^o; IxtsXo^jvte; ■* oo^av te Trpo; tV|V. xai! ce 
^orravTei;. 

Nco;* w'^5y,; ovtw; euT^pe^:-/,; '*, ou t-/,v £;w Oeav 
l^ovov*, xal '^apaxrJ-ipa Xa[ji::p6; '■*. ivoo^E KaiTapie''', 
/,a xai x.ajXoc, ijju'/-?,;'"* 6 (S^paw; iv xaXXEt. oe'" Trapa 
u; (ivOp(.')7:wv '^* eCXxuTe, TeTWxE vujxip'!^;, epw; 
yoiv'" • oOev ■'^ avTspwo-'! tou TidvTE; ", 0£'.o'. lepE'.; 
TLXeC; TE '^', Ad[jLaTo;. BaXevT'.v!.av6; 3aT'.Xeu;. 

"Ute ■" Gew; spw; ty;; "I^u*/-^; '■■■' ■?i'|>aTo, yevvaLto; 
rSTTT,; '" xctzcf. i)aTav Tou 7:',xpou '", TrdyxXuTe Ka'.- 
pi.e'", xal t6v 6->i T'.Tp(JTX£'.; q£'.vw; '■* r/i po[jLoa'!a 

V dOXwv Tou"", Tai; T^idOat; twv 7:6vwv''', 'japeTpo- 
^vejj.vo'.;^'?!;'^''^::^^:^^/); xapTepd;",7:Tepvai.;'*xa[j.- 
Xwv auTOV TaiT; Tai;"', yeXwv xa^optoj/svov TiaT'. ''' 
i (i); do-OevYi xaTa7:a'.1^6[JL£vov. 

"VfAVO'.;'* xal (ooaL; te xa'. t{;aX[jL0L; '^', xpoToi.; xal 
poiT; '" dvu[j:vo'Jpiev 7:v£u;j.aT'.x(o;'" 7:d; 7:',tt6;. Tidv- 
t£ Ka'.adp'.£ ■", 6v xal dpydyYsXo; 7:d; ''', M'.ya->iX 
a^'!apyo; ■", dpya'! te xal Opovot* ■^'-XouvTe; TujATiXe- 

>TaL '■'■■ xa'. TUVyoOEUOUT'! TO'. '■' * eTL'" Xa'. ApLTTO; T(i) 

xyT,X([)''''7:ep'.-.pu;,u:r£pT'.;jov tte^sl'''^' TTeix[/aTL t>|V 
oav TTiv TioXuoX^ov. 

'Pto|JL-fi''^ ttXoutov XTaTa', [J.iv tioAuv '"" tol; twv 
:uaaLwv XE'.'|idvo!.; '", UeTpou xal llauXou T£7:T{iJv ■*'■, 
ijaTT'.avou.Zw7,;'"xa'. Aaup£vTLOuxX£i.V(jv'*.xiLTOu, 
'.z KaLTdp'.£'". louX-.avo^j Te*"'Xd[jL7:EL, xataT^pd::- 
:aL (jTTiep -r.XLo; * 7:oXXo^;'*'', oupav6;dvaoa!!veTa'.'", 
uivo; dXXo;T:6Xo;'*. o3ev xalT-jyyaipouTLv'* dyj-e- 
l; dvOp(OTio'.'''- -^o^T, ■" T^v Oe6v euXoyouvte;'^'. xal 
lel; to xXeo; to'j xotjjou "'^' Tp6;ji(|) te xa-. -Ko^tt) 
vyEpaipovTe;. 

Tjyo; t:X. p'. 

Tov tpUTr/ipa * TT|; to'j Oeou ^xxXYiTia; Ka^.TdpLOv 

V Tt[j.-/,TW[jiEv tj; EvjtpLTOv [j-dpTupa * ' ouTo; yap 



Stifhira, tono II, ,i</ „iut/iihim : <^uinnlu ,-r r„}„o h 
/im/iiin. 

Vide afflictiones, iabores. ienlatione.'*. liberus 
undc nos servo.^ luns. caruin par Dco, sloriose 
Cfpsari, vcncrandc .Iuiian(\ iH^ccaloruni rcniis- 
^ioncni [lribuc],pulchroruniqueopernm palratio- 
nein onniinin qufr ainal Deus, ct tu pulchrse 
vicluria; Innii-n, tribnc gioriosis intercessionibus 
illis qui pure fe honorant niisericordiani ac glo- 
riaiii caOcsteni. 

Vide (juod omnes meas in te, martyr, reposu 
.<pcs {_'[ omneni soliicitudineni, gloriose Caisari, 
t;elcberrime auiice Christi, ac iioctu dieriue tibi 
generose soi-vire, quantum possuin, ne t.udcni : 
lu itatiue etiam patronus niihi magnus, tegumen 
cl protcctio divina fias inihi ac decus ccelestc. 

Visus es alter so! in terra, fovcns atque illnnn- 
iiaiis divinc ot exliiiarans fideies. glorio.se Ca^sari, 
athlctarumpulchritudo,cuinsacerdoteetmartyrii 
socio Juliano ; illumina ergo, precor, onines et 
me Ina lucc, Hbcran.^ tcntationibus ct pcriculis, 
arHictionilHis nccessitalcqnc cnncta invooantes 
te, patrone fervens. 

Flos paradiso prognatus a Dco pUnitato agni- 
tuni es, par a Deo vocatum, arbor salularis 
nutriens ac tegens fideles, miraculorum quasi pela- 
gus, occisorum divoruni certaminum lortitudinis 
acgcnerositatisgloria;athIetarumdceus, cekbri- 
tas. corona, regise purpui'a, memento nostri in 
divina gloria tua. 

Flncntiini a patre emissuin bibens, fluvius 
factus es miraculorum, venerande CEesari; unde 
tibi celebratissinium palatium dominus Augustus 
filiie gratia dedit a d;ienionibus libcrata^, nt prje- 
niium insigue, Ronise rectorem constituens uni- 
verste cum Dainaso papa , divi divinc cultum 
c.vhibentes in gioriam tuani et te gloriticantcs. 

Juvenis visus es vere decorus, non soiuin 
externo aspectu et forma splcudidus, gloriosc 
Cfesari, verum etiam pulehritudino anima;. Spe- 
ciosuspulchritudinesuperfilios hominumattraxit, 
servavit sponsus, amor animarmn ; unde vicissini 
amant te omnes divini sacerdotes regesque, 
Damasus, Valontianus iniperator. 

Quando divinus amor aniniam tuam ainplc.xus 
est, generose restitisti SataniB acerbo, celeber- 
rime Caesari, et ipsuni vulneras vehemcnter gladio 
certamhuuu tuorum, mucronibus laboiaun, telis 
ex phareti-a tua; patieiitiae fortissim», calcibusque 
evertt.^ns ipsum tuis ridiculum spectaculum cunctis 
ol ut infli"iiuuu itlusuni. 

Hymnis ct canticis te ac psalims, plausu ac 
choro laudamus spiritualiter, fideles omnes, onmi 
lionorc digue Csfsari ; qucm vel arehangelus 
omnis, Micliael dux, principatus et throni ainau- 
tcs constringunt amplcxu, et choreas tecum du- 
cuiit ; insuper ct Cluistus coUo tuo inha^rens 
honorificcntissimis coronat coronis tuum cuput 
beatissimmn. 

Roma divitias nacla est niultas principmn rcli- 
quiis Petri et Pauli venerabUiuin, Scbastiani.Zoes 
ct Laurcntii inclytorum, et tuis, divinc Ca;sai'i, 
Julianique;lucet,fulget utisoImuttitudini,eu;Iuin 
apparctvenerandmn, altcr polus;uiide et congau- 
dent angetis homines cuin gloria Deo bencdicentes 
et nos decus nnindi cum tremore te et amore 
honorantes. 

Tono obliquo II. 

Itluminatorem Dei Ecclesiie Cajsarium nunc 
lioinircmus ut dignum honore judicatum marty- 

reiu 



i 



■i 



KX Ui^. 



B 



104 DE SS. G.ESAR10 DIAGONO 

rem : hie eniiu purpurea ex san;?uino stola indutus, 
splendidus rogi Ghristo adstut cum choris au^^e- 
loruni, orans semper ut donetur nobis magna 
misericordia. 

■ Glona, tono ohUqm TI, ad moduhim : Prxfgn- 
mna resiin-ecCtnnem. 

Mirabilis Deus noster in sanctis suis, miraculis 
quotidie illusU-antibus terrani certaminum splcn- 
doribns et vulnerum fulgidissimis radiis; quoruui 
ut sidus medius illucescens . m;u-tyr coronate 
Domini, illuminas fideles et passionum disperi,'is 
tenebras altissimas,intercessioms tuie luce. Ange- 
lorum exercitus templo tuo jugiter adsunt, saucti- 
ficantes eos qui cum amore pie hodie celebrant 
tui memoriam venerandam, maxime Gaesari. 

Vei'sns mncisi. 

Medicina fidelibus datus es divina, niartyr 
Caesju-i beatissiine, per Christum regem, morbo- 
rum oinnium et afflictionum. 

Ut ros Aemion rore tuo exstinguis ignem spiri- 
tuum, eos ab liominibus quos confidenter male 
vexant expellens divina gratia. 

Universi fideles concurramus ad honorem 
Ghristi martyrum coronatorum et splendidissi- 
moruni amicorum quos ipse honore affecit. 

Fluenta vitalia manas adeuntibus miraculorum 
perennium. una cuin Juliano, o prodigioruni pa- 
trator Caisari. 

Largitur quidem tibi Ghristus gratiam miracu- 
iorum ut martyri et amico, splendidum te uni- 
verso mundo cxhibens ut alterum solem. 

Effulsit tuum lumen Roma in regia, medicatum 
reginEE,imperatorem subigens probum ante pedes 
divinos tuos. 

Vehementer tui imperator Valentijiianus amo- 
ribns exardeiis palatium tibi procurat ad tuam 
gloriam, exornans divine tuum templum. 

Coronat Christus splendide tuum splendidissi- 
mum caput coronis preeclaris, et splendes fulgu- 
rans, martyr splendide Csesari. 

Gloria. Idiomelon. 
Hodie terrae cunctos fines signis illustras, 
Ggesari beatissime, fulgoribus miraculorum innu- 
^ merorum tuorum ; quare hominum multitudines 
convenientes te beatum dicunt gaudentes, vene- 
rantes reliquiarum loculmn sanclum, atque a Deo 
coronata capita venerantes, magis autem deipa- 
ram venerantes, accipientes fluxum gratiis sca- 
turientem, glorificant tecum Deum exclamantes : 
Gloria in excelsis Deo, et in terra pas, in homi- 
nibus bona voluntas. 



ET JULIANO PRESBYTERO. 

;rooc=i.pav H aCfxaTo; (TT&XiTcifAevo^, AaLiT^po? * tu \) 
pa^^ae-: Xpmti Tiapi-TTaTa'.* -rjv /opoi:? dyyilt^-^, 
Trpeo-fleiiwv ael* 5(i>p7i3-?ivat ■hfiiTv to ^iya '{kto^. 

Ao£a, r.xo; t:X. T, "po; to • IIpoTjTiwv t->,v 
avaffTaT-.v. 

ea^tAao-TO? b Oeo; ^ifxwv Iv TOt? &Ytoi; au-roCi"=^-, 
fjaJixaJt xaOexi-TTTiv ).a[JL7ipJvoucri tT|V yfiv* aOXuv 
TaC; Aa|X7rpOTT,^'. xai tuv aTtvfj.aTwv* cpaeLVOTaTat; 
ajya:(;*- wv w; irr>ip* [Aeao; otaXafATrwv*, aOXD^dpe 
y.-joiou, cwTaywyet; tou(; tt-.ttou?, xal twv 7ia.S(ov 
TO fJxoTO^* otwxet; t6 pai^u twv 7:petrfl£'.wv toj cpwTi*. 
dvyeXwv crrpaTtaL tq TEjJievE!. ffou ffayu<; uapEtat.v-% 
aY!.&Jffa'. TOj; ^v TtdOw* tCxstp^c, trf;[xepov Uze- 
XoJVTti; ffOJ*TTiV IJlVTi[JLT|V TTjV ffeTTTTiV*, [xeytffTe Kat- 

STl'/T,pa !7JVT0[Jia. 

'lafia TOL^; TitffTOt<;*5eoOffat Qeiov,[xapTj;* Ra-.ffd- 
pte Tptff,iAdxap *, TTpi; Xptffro-j pafftXew?* vdffwv 
Tiaffwv xa'. OXtfjJEWv. 

'<>; Z^rjzo^ 'AepfjLwv* opOT-l^Et; TTJp TtveutAdTwv'" 
iv5ow7iwv7iappTiffta*xaxw(; ^vepYoujxevwv* Stwxwv ^ 
Qe'!? /ap-.Tt. 

"ATiavTe; 01 TTtffTot^" ffuvopdtJLW^Ev Tipo; odiav'-* 
Xo!,ffTO'J Twv d9)v0'-fdpuv*xa'. XafXTrpOTaTWv tptXwv*, 
ouffTiep auTOi; eodiaffe. 

NdfjLaTa>:;wTipd*jilpJe'.; toi!; 7toofftoufftv*6aj|AdTwv 
devvdwv* ffuv 'louXtavto Te*, OautiaToupve Katffdpte, 

NsfJLet [Jtkv ffot XptffTo;* tt,v /ap-.v twv 9a-j- 
[jidTWv*,w; jiapTUpt xal 'fO.(j>*, XajiTzpdv ff£ TiavTt 
xdff[J.(f)* oEt^a; w; d'X).ov ir\k:oy. 

"HffTpaiJje ffoj t6 '^w;* ev 'P(0[jlti ^afftXtot*, '.'dffav 
pafftXtoa*, pafftXea oaad^ov* EffOXov Tipo; Tidoa; 
Oe^^ou; ffoj. 

Scdopa ffou pafftAEu;* BaXevT'.vtav6; TrdOot;*'' 
(cXeyOet;, dvdxTopd ffot * TTOptt^et Trpo; ffriv 5d;av ^*, 
xoff[jL(jv Oe'!w; ffov t£[;.£vo;. 

iTetpet XptffTo; ).a(X7ip(d;* ffT,vXa}j!.7rpoTdTTiv xdpav* 
ffrecsefftvuTrepXdtiTipot;*, xat XdpLTiEt; sqaffTpdxTwv*, 
[xdpTu; ).au.Ttpe Katffdpte. 

Ad;a. 'lotd[Jie).ov. 

!L;T,[jLepov Y^; Trdv Tiipa; -jipuxTWpet;, Katffdpte 
Tatff[Jidxai, ).dp.']j£fft Oau[AdTWv aTtetpwv ffou ' oto 
ppOTtJv Ta Ti).Ti.^7^ (TjvEAOdvTa ffE [jtaxap-lt^et y atpovTa, F 
ff£Pa^d[j:£va let^J^dvwv ffopov lepov. 3eoffTeTrTOj; 
xal xdpa; ffE|id[jiEva, Oeotoxov 5'e |xd).Xov ffepd^uEva, 
xat XajjL^dvovTa pouv '/^ap^.Td^JippuTOV, 5o;di:^£t ffuv 
ffot Beov, ex[io(JVTa* Ad;a h 'j-j^tffTot; Oetp xat iTii 
YT,; eCpT.vT,, Ev ivi^pwTiot; euoox-^a. 



'i-:;( 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 

105 

PASSIO PRIMA SS. C^SARII ET JULIANI 
cum periphrasi grwca ex codice Vaticano 1608. 

c Fas..h.e,n, rjua.» in Connncnf. pr^v., p. 84, num. .% majorem appeUavimus, mppeditarunt 
<nl,re. onuuno qnn„rfa ,uinqne; quonnn pJerirjne sunnna difi.L rollafi .3 v I " 
te mjt^ssme notataln paucis ian.en ifa .Ulirnfiun. fen.pn-arinuL, ut cpann c^^i^i^ZZ 

>'ts sfndn n, nunufns„,r^^^^^^^ afi.ni nos accusent Sed Lporibus alinnid dlZdm m 
■a m tot v.farnn. nnlldms nihil nos kumani passos esse non creLus, pufLus uZZd^n 
s momenU errorem co,nmissum esse. Codices ita distrihuimus ut seandnn, l^^Z rnZ 
is sunt rcperti seq,ie,tti modo exhibeantur : ^ ' 

ICES ITALIjE - 1. Romanus, e hibliofheca a,rhivi capituU basilicm S. Petri, mcmbraneus 
a.nno c.r ar,nanoA,n, 3,seculi lX;koc lectiona,-lum e.istimatur hasilic. Tpetr! 12 
a S.Zackar,a I: ,a Grmaldus sacrista, ^ui scripslt Jussu Fahrifii nmlfi, ranonir SP^^ 

h,hl,otkec. et arckn,o anno im. In koc rodice rpann plura sint ,»^ ncenii ..«^^W 
., ea rennumus qu^pnus scripfa s,n,f, uhi k.. adln.c legere licuif; ,,Llo aufcn aliZ J 1 
'. scrtpUomsuperad4,ta aecepinms, id notandum scnper c,n-arinn<s. ~ 2. Po„un,ns e biblio- 
rj.anatenstCs,,q^ra Mnwva,,,), mc,nb,-a„ens^ foUo ,ncdiocri, A 11, 28, parfim seculi lX,partim 

lass,o Ca:sa,'u ,,deturseculi X~ 3. Suhiacensis, monasterii Saneta. Sckolastica^, ,L,hra- 
'^'^7?"V^^'f f ^^^^^•- 4- Florenthms, c bihliotheca Lcnn-enfiana, ,ne,nh,;n,cus, folio 
, phdet 20 eod. 1 s.c,,h XL - 5. mrentinus, e^ eadcn hibtiofkcea, me,nh,-ane,J, foho 
' 'T", ^"'^ ^'l;^^"-'^^ Strozzian^B Florentia^, «o 2. Passiona,-ium etko,niHa,-iu,n SS 
- 6. I lorentmns, e bihhotkeca Laureniiana, memhraneus, foUo maximo, scniU XI Fuii hiblio 
',l„,m F}o,rnfn,x ccclesia^, n- 130. Passionarium ef ko,nilia,-;u,n. - 7. Florenfinus ebihliotkeea 
',ana, n,enil>rancus, foUo maxiuio, secuU XL Fuit bihliofhecoi xdilium Flo,rntinx eccle^i^ 
Passionartum a mense jidio usque ad mgiliam S. Andreai. — 8. Florentinus e hibliotkeca 
,ana, mcnbranens, folio maximo, secdi XL Fuit hibUotkecai Ciste,riensis Arnufinx n'* 2 
■a<j,ncntum Passionis Cxsa,-U. — 9. Neapolitanus, e hihUotkeca Borboniana, nunc dirtdnafio 
,nb,-aneus, folio maximo, n- VIII, B 2, seculi X vei XL - 10. Romanus, e hihliotheca Casana^ 
pra Mnic,-vam), memhraneus, foUo maximo, secdi XI vd XIL Passionalis fomus secundus. 
Florenfinus, e hildiofkcca Lan,'enUana, ineinh)'ane.us, folio mariino, secdi XI vd XII; nlu- 
d. 2. — 12. Pavennas, e hibUotkeca capitidi catkedralis ecclesis, membraneus, foUo maximo 
wcidi XII,parti,n sccuU XIIL Passio Cxsaru est secdi XIL — 13. Florcntinus, c hibliofkeca 
iana, membraneus, folio maxi,no, secdi XII, pjlnfei 20 cud. 4. Fuit Canacci F/oi'entini. — 
ieanus lafinus reginx Suecix , ,ncnih,-aneus , foUo minori , 71° 4'JO. — 15. Vaticanus lat 
w-us, folio maximo, »" 5690, secuU XIL — 16. Ncapolitamis, e hibliofkeca Borhoni<nu,. n,ni'r 
fionaU, ,ne,nh,rmeus, foUo maxinio, secdi XII, n" VIII, B 44. — 17. lio,nanus, e hibliotkeca 
wa, membraneus, folio maximo, ii« 12, 29, secuU XIL — 18. lionianus, e hibliotkeca archivi 
hasilicm S. Petri, ,nemb,-aneus, folio maxinio, ex a,-ma,-io A 7, secdi XIII. — 19. Vatic<rnus 
1SS Suecix, memhraneus, «« 524, secdi XIIL — 20. Vaticanus, mcnbraneus, folio minori 
irf vi<lefur seculi XI. In prxpxo foUo legitur : toOto pip>(ov riv -tji? ijtovri; -ct)c KpuTTToyeppr);. Plura 
inier <juai: MapTiIptov toC aytou Kaitraptou xai Twv auv auTru. Hoic csf pcripjkrasis grxva Passionislatina; 
ii, quam eregione textus latini edimus ; a (pio pcpannn recedit. — 21. Apog,-<tpkus cx codice 
iico monastcrii S. Joannis Capua;; kunc infer docuincnta a prxdecessorihis nostris comparafa 
s. — 22. Casinensis, ehibUotkcca tnonastcrii 0. S. B., me,nb,-aneus, foUo magno, scrnli XI 
licus. — 23. Bomanus, e bibliotkeca ValliceUana, memhraneus , folio maximo. Vita; SS.' 
pag. 145; secdi X cxcuntis. — 24. Flo,-e,dinus, c hihliofkeca Lau,rntiana, n" 300 mem- 
folio ,nagno, seculi XIIL Fiiit ValUsuinhrosai, n" 003. — 25. Flo,r,ifinus, e hihiiotheca Lau- 
memhraneus, foUo maximo, n" 302, secuU XIII. Fuit ValUsu,nbrosse 002. 

'JES GALLIJE. — 26. Parisinus, bihliotkec<B nationaUs, memhraneus, folio minori «•* 5299 
. Fuit liililiofkecx Putcani (Duimy), senaforis Parisirnsis, Ji" 4175. — 27. Tri<:assinus hihUo- 
Uc3i, nicmbraneus, n" 124S, sccufi IX vel X. — 28. Parisinus, hihliofkecx nationalis, niemhra- 
•) maximo, n" 16733, secuU XII. Fuit S. Martinl a Campis, Ord. Chmiac. — 29. Pirisitms 
e mttionalis, meuibranvus, foUo magno, n" 17000, seritli XII. — 30. Parisinus, hibli<jfkrcx 
'; ,ne,id)r(meus, foUo niaximo, ,V' 15430, sccuU XL iJafus olint doinui Sorhona' a Pet,-o Bhm- 

Sorbonico, qui emerat eumdem a capittdo S. Marcdli. Pr^cedunt officia Immacdatse Conce- 
Corporis Doinini, manu secuU XILI. — 31. Tricassinus, «" 7, siruli XII. — 32. Parisinus 
e Nafionalis, me,nhrancus, folio inagno, n" 11753, seculi XIL — 33- Montis P<'ssulani e 
t svholai medicinx, membraneus, foUo maxi,no, »i" 30, secuU XII. Passio Cassarii netjue in 
rue in cafalogo reccnsetur. — 34. Dirionensis, bibliotkccai publica', ,nrmbrf,,ieus, folio ,n<txin,o 
'idi XII cxeunfis. Fuit oU,n Cistrrrii. — 35. Monfis Pi^ssuluni, c hihlioflirra schola: medirinx 
',(s, folio maximo, n" 1, seculi XIII. — 36, Duaccms, hihliofkeces piddicx, membranetis, folio 

724, secdi XIII vel XIV. — 37. Parisinus, bibliofhcrx nafionaUs, pa}ig,'<tceus, foUo ,ninorl, 
secdi XV. Fuit S. Victoris, n" 86. 
mbris Tomus L 14 CODICES 



U 



E 



\i 



1 



W 



KX MSS. 



106 PASSIO PRIMA SS. GiESARII ET JULIANI. 

CODICES GEFMANL^ — 38. Vindobonensis, e bibliotheca Cxsarea, n" 332, seatU XIL — D 
39 ViMonensis, e bihUotheca Cmarea, «° 330, secuU XIIL - 40. Admuntensis, e hibliotheca 
monasterii Admnnfeusis 0. S. B., in Styria, membraneus, folio maximo, n" 2, secuh XUI; legenda- 
riutn. — 41. Admuntensis,ebibliotheca ejusdem monasterii, membraneus, foho parvo, ii° 412, secuh 
XUL — 42. Admuntensis, e bibUotheca ejusdem monasterii , membraneus, foUo minori, h° 94, 
seculixill; passionale. — 43. S. Maximini apud Treviros, membraneus, foUo magno, secuU XIV. 
Fuit monasterii S. Maximini, Treviris; nunc est apud quemdam civem Trevirensem. 

CODICES BELGIL — 44. BoUandianm, e museo nostro, memhraneus, foUo magno, n° 4, partim 
secuU X,partim XIIL Passio Cmsani est secuU X. — 45. Namurcensis, e hibUotheca seminarii, mem- 
braneus' foUo maximo. — 46. Namurcensis, e bibUotheca puhUca, memhraneus, foUo magno, n° 15, 
secuU XIL Fuit S. RuherU in Arduenna. — 47. BruxeUensis, e bihUotheca regia, membraneus, foUo 
magno, W 9289, secidi XIL Fuit S. LaurentU. — 48. Bruxeltensis, e bihUotheca regia, memhraneus, 
foUo 7ninori,n° 21855, anni 1277. — 49. BruxeUensis, e hibUotheca regia, membraneus,foUo magno, 
«■> 206, secidi XIII. — 50. BruxeUensis, e bibUotheca regia, memhraneus, foUo magno, n" 7487-91, 
secuU XIII. — 51. BruxeXlensis, e hihUotheca regia, memhranms, foUo maximo, n" 9120. — 52. Leo- 
diensis, e hibUotheca pjMica, memhraneus, foUo maximo, n° 210, antca 58, sec. XII. — 53. Bru.cetlensis, 
€ hihUotheca regia, memhraneus, foUo maximo, h° 7460, secuU XIIL Fuit ahbatim apud VaUicellas, 
dein Moreti, postea musei BoUandiani Antverpix. — 54. Apographus ex manuscripto vetustissimo 
Audomarensi, e bibUotheca regia BruxeUensi, n° 8929, oUm musei BoUandiani. 

NEERLANDLFl. — 55. Haganus, e bibUotheca regia n° 14, secuU XV. Fuit Sororum S. Catha- 
rinse Mudce. 



B 



CAPUT PRIMUM. 

Csesarius ex Africa Terracinam veniens, diruni juvenis 
sacrificium improbat; mittilur in carcerem. 



E 



Tvmpore 

Nefonis 

Tiryiirinse 



1 empore ^ quo Claudius matrem suam necavit 
gladio, furore arreptus - talem ^ auctoritatem * 
per totum ^ orbem ^ dlvulgavit ' ut omnes ^ a 
cultura ^ deorum non recederent " et " consueta 
exercerent ^^ sacrificia ^^ Factum est '* autem ^^ 
tempore ^" ipso '^ quo '^ sacra ejus ^^ omnibus 
innotuit ^^, erat ^^ Firminus ^^ quidam ^^ ponti- 
fex ^^ civitatis ^^ Campaniae cui ^^ est vocabu- 
lum -' Terracina ^® a. 



(jmtannis 2. Hoc ' faciebat ^ per singulos annos ^ die^kal. 

rivis neci se januariarum ^ quasi pro salute reipublicte et prin- 
devovet. cipmn. Suadebat ^ hominibus ignaris ', quos ita ^ 
perdebat ^ deliciis ^* et ornamentis ; qui hoc per- 
suadebat " eis ^^ ut propter rempublicam ^^ no- 
men " exercerent ^^ crudelis " audaciae ^' ; qui ^^ 
acceptis ^® thesauris et ^** ornamentis equorum ^^ 
et armis ^^ belligeratoruni ^^ acceptis ^*,pr£ecipitio 
se^^mergerent^'' et^'^ quasi^^ ad laudem^^esset^" 
G eorum ^^ qui in civitate ^^ Terracina ^^ mane- 
bant 3*. 



3. Et ecce 



1 , T(jj xatpcji h w K^-auoLo; ttjV eauTOtJ \i-f\~i^ct. 
^ioz'. aveiXsVj utco -^o^ (lup.oij TrXeiov ^p.p.av->|(; 
TOiaLirr.v oi-aTaiw xaTa Ttdo-Tii; ttjs o''xo'J[J.evTif; 
^^eOeTO, oizwq aKavTe? «7:6 T-/i? twv Oewv BpTidxeiai; 
UTi iYx)\'!v(i)Tt.v, tiXXa Ta; truvTiOELi; auTyj? £TE!.TeXerv 
7,youv TcpOTtpepeaQa^ Guaia^, Tw ouv xa-.pa) ^xeivtj 
^v ^ feauTOU izapavoiJLOi. oiaTdqeK; a7Taa".v xaTdo-f,XoL 
ye^-ovainv, tjv Tif; dp"^i.epeij? T'?i? twv eCowlcov 
GpTia-xeia? OepaTieuTTii; UTrdpywv, Touvo{j.a <lHpp.wo<;, 
TcriXewi; Kajj.7:avi!at; -fiT',:; xexXT^Tai Tep^axiva. 

2. OuTa); Toivuv t6 dje^e; xai dOeiAiTOV tojto 
oiETipdTTeTO i^yov i^ exdTTw ivLauTw xa^d tt^v 
TiULepav Twv xaXavowv ^avouapiwv, wi; GT,a"!.v, uTikp 
TT,? awTTipia? TYi^; TioXiTeia? xal twv dpyovTwv, UTto- 
voaaeutov tolh; d^-pO.eTTepou? dv&pwTzou^, ou? xal 
TiTcoXXev T,ou:^aYLa^ TLo"i.v xal xoa|jL-ripa!7'.v ^;aTra- 
Twv TOUTOui;, u)? eLpTiTai, 6't:(i)(; w; av £.( 0!.a t^? 
TToXtTeia? xa'.v6v ovop.a ^xTeXeo-toaiv wpLOTaTT,!; 
7:a|i6Tiffta? ' ot xal Xa^ovTe^ QTifraupou^ xal xot[j.ov 
TToXuv X6y(}) tTCTtwv eTL o'e xal oTcXa TioXejjLLxa oe^d- '^ 
uevOL, o-uv auTOL? xpT,[j.v'laa)a',v eauTOui;, wi; gt^tlv 
eTiaivov vo|jiLE^eiTBaL Tiapd twv dv ttJ TioXei. Tefi^axwTi 

ofxOUVTUV. 

3. Kai iZo-J 



Num 1. — 1 temporibxis 2. — ^ arrepto 10. — ^ om. 17. ~ * suam add. 17. — ^ o»i. 50. — ^ mundum 46 — '^ (auct. p. t. 
div.) p. t. o. div. auct. 2. — ^nullusSl, 36, 53; omnibus 31 ; om. 13; homines add. 9; auderet add. 21 ; qui add. 43. — 
» {a cult.) ad culturam 12,50. — '" (non rec.) recedere 21, recederet 36,53, accederent 50. — " sed 36, 46, 47, 53 ; sed 
magis omnes 21. — ^^ exercere 10 ; exerceret 12. — ^^ (et cons. ex. sacr.) aut acerrimis suppliciis interirent vel ad con- 
sueta sacrificia redirent 43 ; (ex. sacr.) sacr. ex. 21. ■ — '* (f. e.) erasum 19, eo 21, erant 46, 47. — ^^ (e. a.J a. e. 11 . — ''^ om. 
19. — " o»i. 45; illo 2, 14; ipsius 11 ; (t. i.) i.t.53.— '^quod 12;ut 11.—'^ ei 52; (s e.) ejus piKceptio 9, sacrilega ejus lex 
31, 33, 34, sacrificii jus 45, sanctio 49. — -° innotuissent 11 ; innotuerunt36; innotuerat 55; (ipso-innotuit) oni. 21. — 
8'ow.ll; quidam add.^; quidem orfrf. 17. — ^a autem frrfrf. II. — ^a om. 4; nomine 5, 17 ; (F q.) q. F. 10. — '^* idolorum 
adr/. 21.— «'^civitate 10; in civitale 21. ~ ^fl quod 1,2,3,5, 10, 14, 19,48,53; quse 9, 21 ; cujus 17, 27,33,34, 52, 55. — 
2' vocabuIo2;(e. v.)dicitur21, v. e. 17.49. — ^^* Terracina; 1, 2, 3, 9, 17, 19,21,31,33,38.46,50,52,54,55. 

Num 2. - » hic 36, 38, 49, 55 ; htec 13 ; qui 31 , 33, 34 ; qui hoc 50. — ^ om. 31, 33, 34 ; faciebant 3 ; Glaudius add. 45 ; bacri- 
ficium «rfrf. 49. — ^ dies 5. — *07H.5; adie 3. — ^ (k. j.) in kalendis januariis 55. — «persuadebat 11,13; suadeus 45, 
53; de 49. — ' (h. i.) homines ignaros II, enim omnes 13. —^ om. 11,17,49. — «per annispatium exerceri faciebat 49. 
— 1« (p. d.)d.p. 17.— "suadebat23;(q.h. p.jowi. IJ, 15. 31. 33. 34. 36, 38, 55, suadens 17,49, q.per lioc suadebat 12. — 
" om 9 ; (p. e.) e. p. 53. — ^^ reipublicER 17, 47. — " (p. r. n.) pro reipubhcae nomine 11. — ^^ exerceret 2, 45 ; sibi face- 
rent 49. — •" crudelitas 38 ; rc;/j«i"j9)-i£^er 17 e( 49, crudelitatis; et orfrf.o, 9, 26, 38, 53. — " audaciam 11; audacia 13. 
31,33,34; nomen audaciae 4,6,7.8, 12. 16. 18-25, 27-30, 32, 35-37, 39-44, 46-48, 51, 54-55; (c. a.) ow. 49, se ad cru- 
delem audauiam 17. — '« ut 17 ; et 36, 49 ; quatenus 31. 33, 34. — »" om. 26. 27, 50. — 2» (th. e ) om. 11, 13. — ^" equo 
11, 13; (0. e.) e. 0. 17. — '2 arma 2. 3, 5, 10. 11, 13, 31, 34, 45. — ^^ beUica 11, 13; belhcis 17. — «^ om. 11, 13, 
34, 48, 49, 53, 55 ; accepta 1, 2, 3, 5, 9. 10, 15; ut 14. — s& o,n. 2, 3; (p. s.) s. p. 14. - ■-" mergeretur 3; mer- 
geret 14, 45; remergerent 13; merserunt52. — " ojh. 52 ; hoc add. 17. — "s (e_ q_j (,,„. 50. — ^o (a. 1.) ita 1, 50, 53, 
laus 9, 11, 13, 17, 49, .50, laudi 31, 33, 34, religui omiit. ad. — ^» ita 1, 2. 5. 9, 10, 11, 13, 17, 31, 33 ; essent 15, 34; 
erat 49 ; om. 50, 53 ; reliqtti esse. — ^^ (es eor.) eorum esse 14. — ^^ civitatem 48, 51, 53 — ^^ Terracinam 5, 
45, 48, 51, 52. — ** manebat 2; manere videbantur 11, 13; (Factum est niim. 1 — man.) Erant autem hrec con- 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



B 



^ ^ 3. KaL iood Ttq vsavLa; upaCo; ttj q^z: Tiavu 
otaYwv ^v T'jj auTvj tioXe'. dvdjAaTt Aojx'.av6<;, Sotl; 
TOL<; Tou (TWf/aTOi; TiaOsTLv xai XayvswLt; aveTOE-JSTO 
TtavTOTsxaTe;aLpgTOV oe xaTaTYiV ■))\ii^a.v twv xaXav- 
owv t'avo'japLwv, xal touto OLayeyovev cw; tti; 
auTOU dvaLpHTew;. Tolvuv y.y.-:' ^xewov tov xa-.pov 
xaTaXapwv 6 [i.axapLo? KaLTapw.; 6 Staxovo.; oETto 
Tfs "A^pov xwpa<;, xaT-/iV~ocrev iv r/i TcoXeL t^ 
^-ovo|j.a!:^oji.£v/i Te|^paxtv7i. ' ' 

4. Kai, (.owv Tov auTov veaviav -apepyofjievov 
wpaLov Tcdvu, Aoux'.avdvo-o|jiL,^WJdv£T0 7iap'dTL(rLv 
Tuv tioXltwv tl d'pa ooxeL t\ xd^-^riTL^ auTTi un:dpyEL. 
ol ouv 7ro>,:TaL eLTiov auTw" El.; dvaLpedtv tou fTQfla- 
TO? aJTOU EJTLV "h TOtauT-/! xdapi-ficrL.;. Trpo; ou; 6 
fiaxdpLO? KaLTdpto?6oLdxovo; eVo * 'Opxuw Oj.td; tdv 
OedvTov T^avToxpaTopa, tlva fxoL xaTdoVAov ■rzot.TiTTiTe 
TO 3l"t|V atTtav ?) xaKdTe-/vo; i~tvota auTTi ejtlv. 

5. ITpd; ov dTTOxpLOevTs? ol TiolLTat etT^ov * Outo; 
avarpEtj^eTat w? dpeTtdv auT(p e^^at ooxe!:. Tipd ydo I; 
71 xal o'xTw i^Tivwv Tou xaLpou r7\<; auTOU xo^f^Tjrrsw^ 
dveXOuv SL*; to opo<; Td Ttpd? OdXaTcrav ^Xs-ov, xai 
xaTaplT/Jel; utto tou ^.ktzo-j auTou, w; yT,TLv, urieo 
G-wTTipLat; TT,; TioXLTeta? xat twv dpydvTwv, dUd 
ftTiv xat UTiep TT(? Tuv TtoXtTwv euT,|jL£pta;, i'Tt oe xat 
To ovo[^a auTov sysLV xatvTj^ 0^^.^^;^ ^^-f^^ loiu^oy 
^xpTif^vtffev xal Tiapeowxe T(jj OavdTtj). outlvo; Td 
trufAa f^eTd ^fAeydXTi? Ttfi^; cruTTe^^.XeTaL xaL h -zi^ 
vau Twv Oewv tiiaojv aTrdyeTaL, xdxetae TiupuauTTov 
o-uvTeXetraL. xal T) Ticppa ajtou ev tw auTto vatji T(5v 
Qetiv e!!; ^wtTipLav T/i; TroXtTeta!; xal tuv TtoXtTtuv 
aTroTtOsTat. 

6. ToTe 6 fxaxdpto.; KatTdptoj; d Stdxovo^dxTixotl)? 
To ojTTe|3£i; TOUTO dTOTr-fipia, eoTi Tzpd? TidvTa Tdv 
TtepLeaTUTa aLlTtjJ Xadv* 'i}<; d-v/iiT-xToi uueti; 

uTtdpyeTE 



107 



juienetn 

Gffisarius 



3Etecce'quidamjuvenisspeciosusMnofidem /, ■ 
civ.tato erat ^nomine Lucianus ^qui ^ deliei s ' ^ 

Iasc.vns ^ nutnebatur « ad ^ie.u •okai,„aarum 
januanamm '^ ad interrectionem suam >-^ Venien. 
autem '^ Gssarius diaconus ex Airica in eamdem 
civitatem » quje vocatur Terracina '^ vidit '« 
juvenem transeuntem " speciosum '«' nomine 
Lucianum ^°. 

4. Quemcum ■ vidisset ^ interrogavit « cives exTen-ad. 
ejusdem^ civitutis quisnam^' esset « hic ornatus^ r,e.sibusa . 
Kesponderunt ^:Ad hUerfecthnem ^ corporis sui "> '"t^n-ooaiiH 
est " ornatus '^. Quibus '« beatus » Giesarius '^ 
dixit '« : Per Denm '^ omnlpntentem vosconjnro '8 
»^ (//f«;;s m/Zu' vel '« ej; j«« mz/sff ^o ^,^/ ^, 21 
exercitatio ^^ ipsa ^^. 



5. Et dixerunt ' ei cives ^ : Nutritnr ^ hic * mo^ 
modo -- illi ^placuerit ^ ante « octo vel sex « mensi- 

^''^'''-Exempto^UemporeurmaiusetonHUu.uiscen- 
dit 12 1,1 montem '^ marinnm ^\ et '° arreptus '^ 
e^HO, ;3ro sate reipub/ica: etprincipum et civium " 
salubritate '^, et " »/ 20 „o;,,g„ /,,,v,,^ y/o,v> ^» ,>.9e 
se^^-pra^cipitat^^ morti ^-\ Cujus corpus ^s ^,,,„ E 
(/randi ^c /,^„o,.g ^0%/^»;- 27 ^^ 28 „^ to„^,/„„, 
ducitur ''^ApoUini^^^ et ^- /»twi(//o con^umitur^^ d 
cinisejus in fcmplo ^ pro salute reipuidicx' et 
cimum ** reconditur ^". 



ilu 
peritiiriiiii 

aiidit. 



6. Tunc ' GEesarius diaconus ^audiens hoc sce- 
lus^ dixit* : infelices, quiHraditis^ animas' 
in perditionem « diaboli » innocentium '"^ qui " nec '^ 

hic 



et (iolel. 



T^.Tfn r ^ '' v°°' '^'' kaleadarun, ,ian«ariarum quicumque acceptis thesauris et ornamenti. en.orum 
e a m s beil.geratorum pr^npiho se mergeret, ad laudem eorum se fecisse gauderet qui in civitale manereut Et C 
Uaudms quasi pro salule re.pubhc» et priucipum suadebat hominibus i^naris. quos ita perdebat deliciis et ornameu i^ 
ut per nomen et occas.onem salufs reipublic* jus exerceret tyrannidis et crudeliUtis sua. 40. 47. Pro iisdcm oerbis hmc 
tradit cod. 43 : Qui d:=emon,aco inflatus spiritu. suadebat >gnaris et in.ipientibus et veri Dei notitiam non habentibus ut 
propter rempubl.cam nomen s>bi assumerent crudelitatis et audaci.T. proponens scihcet illis varia deliciarum et orna- 
mentorum genera, ut illis delectati, aceeptis thesauris el ornamentis equorumet armis belligeratorum procederent et 
pr^c.pitio se mergerent. quasi hoc genere crudehtalis suo sanguine sanclificaturi. Hoc autem faciebant per sinffult^s 
annos d.e kalendarum jaouariarum, quasi pro salute reipublicae et principum, et quasi in laudem eorum qui in ciWtate 
lerracina manebant. ^ i'i«n.c 

„/''^,.^- -'(« e.) eterat 11, ecce autem 17. erat itaque 49. - = 0,,.. 2, 3, 49; pretiosus 12; speciosissimus 17. 
^.- (m-erat) ow. 49, qui er. m ead av. 11, er. in ead. civ. 17, er. in illa civ. 43. in ead. er. civ. 4o er in civ 
Terracmensi qua^ est sita in Campania 46. 47. - * Lucinianus % 10. - s jn add. 48. 53. 55 ■ de add' 34 - 
^ o»i.27. -■> voluptatibus 17. - Me. I. n.) n.e.I. 3. - usqueado. 11 ; usque in 17,46, 47. - >Ma d ) a die 1 ^ 
3, 9, 14, 15, 30, 3-2. 50. - n om. ± - ^^ sui 5. 31, 33, 34 ; fad diem-suam) ad i. s. (ipsius .>4) die kal 'jan 53 '54' 
-'8sanctus«rfd. Il.-"(e.c.)eademcivitafe2, 3, 5, 10,11.13.14, 15, 17, 48. 50.51.53,55.- 'Mq v 1)0,,, 4,5 4«' 
47 49 : et add. % 5. 9, 10, 14. - »« illum add. 17 ; eumdem add. 49. - ^^ om. II. 13, 17. - '« speciosissimum 17'- nimiJ 
arfrf. 5.^; Ur. sp.) sp. tr. 49. — '^ Lucinianum 2. 10; transeuntem (/rfrf. 13. 17; (n. L.) w»(. 11.49. 

Nam. 4. - 1 ubi 5. — ^ beatus Giesarius add. 10 ; (q. c. v.) om. 31, et 33, 34. - a eumdem (idd. 13. — * o«i 4(5 47 49 ■ 
illius 9, 17. - '■ quinam 9 ; quidnam 7, 10, II. V2. 14, 15, 26. -11, 31. 33, 34. 3G, 43. 48. 49, 50, Tyl ; ut quidnam 45 46 47" 
- " portenderet 31, 33, 34 ; vel sanctificaret ndd. 43. - ■> coronatus 10; ,h. 0.) om. 13. - « At illi dixerunt 1 ; qui dixe- 
lunt 4-7,11. 17: respondentes di.xerunt 14; qui respondentes 43 ; qut responderuiit 49 ; dicentes «drf. 9; cives arfrf 3- 
hicornatusar/rf. 4-7. 11; hic juvenis arfrf. 17; om.-l, lU. 48, 51, 53, 55. — sinquiunt «rfrf. 43. — 'o (c. s.) s. c. 14,suam"43' 
45. 46. 47. — " esset 10. — >a om 4-7, 11 ; respondentes add. -1; responderunt tidd. 48. 51, 53 ; dixerunt add. 55*. — is cui 
4^6. — » om. 34. — i^ (c. b. C.) om. 10. - " ita dicentem 10. — " Dominum 5. — 's adjuro 45. ^ '« om. 4. 5. 9. 1(J, 11.14, 
17.33, 34,49,51. — 30 e,\ercitatione 46, 46. 47; (e. q. c.)q. e. c. 10. — »1 qua 10. 14; est orfrf. % 11, 14,33, 34 "43 '41) ' sit 
add. 9 —23 ralio 27. 33, 34; est add. o2.-«8 om. 3, 1 1; ista 1; hoc quod agitur 10; est add. 5. 17; (v. q. e. i.)'est hoc 4.{ 46*, 47. 
Nam 5. — ' responderunt "2. — ^ om. 45. 46, 47; (ei c.) om. 43. — ^ nutritus 48, 55. — * om. 3. :JS ; honio add. 
31, 33. 34. — ^ quando 13. — " ei 14; sibi 43; om. .55. - ' placet 4, 5. 17; (i. p.) p. i. 13. — « om. 10 43 —8(0 
v.s.) s.v.o. 10. — 1« menses % 6, 7, 9, 10, 1.5. 17. 36, 31. 33, 34, 36, 38, 4.5. 4[), 4S. .50, 52, 55 ; et add. 11.' 13, 36,53. 
" excepto 2; expleto 3. 9. 17; Iransacto 14; exacto 43; certo 11. 13. 48; vcro add 9, 43; hocarfrf. 4(J.— " ascen- 
det 43. 4S, 55. — " owj. 7; monte 3, 13. 3S ; pontem (?) 16. — "* marino 3, 13; maximum 46. 53, 55; (i ni. m) 
ponte marino 11. — i^ om. 10. — >« arrepto 3. 5, 17, 31, 33, 34, 43, 46. 53. — " (e. c.) civiumque 36. 45. 46, 48. 
55. et omnium civ. 10. — 's o„( 10, 17; salubritatem 13. — >" om. 33. 34. — »" ipse add. 45, 46. — »" (h. g.) g! 
h. 11. — aa p„,_ 7^ 43_ _ ss priecipitabit 36, 48. 53. 54; pnecipitavit 2. — *« ad mortem 10, 11; in mortem 33. 34. 
45, 46, 47. — SB corpusculum 2. — s" fiducia et add. 55. — ^^ coUigetur 36. 48. 53, 54. — «« om. 5- — «» om. 6; 
adducitur 2, 3. 7; perducitur 9, 10,15,26.27.31, 33.43.45.52; perducetur .36, 48, 53. 5-t; deportatur 46, 47. — "<> om! 
*; {d. A.J A. perducitur II, 14, A. deportatur 5.-3' om. 9. — »" consumetur 48; (e. i. c.) om. 11. — ^» fi. t.) om. 11. 
14. — w (in templo-civ.) pro sal. roip. et civ. salubritate in templo 14. — ^^ recondetur 48, 51, 53. 54 ; (cinis-recondilur) 
cmeres-recondunlur 2-7. 13, 15, 26, 27,33.34.36,38, 43,50,52, cineres-conduntur 46. cineres condiuntur 4^5, 47. cineres 
reconduntur U. 

Nnin. 6 — " sanctus add. 45. 46. 47. .53, i>4. — a om. 47. — ^ (a. h. sc.) hoe 10, 48. 51, 55, h. sc. a. 9. 31, 45. 4(j. 47. 
^ audite a(/rf. 10,— e etmiseri. cur 10; quid 3. 13, 17, 47. — Mradidistis 11. — ''animam 4, 5; innocentium arfrf. 2. 9. lu, 
11. 17.33.34.51. — 8 perditione 2, II, 13,17,51.53. — » diabolo 13, 31. :«. 4-5. 4ti. i7; om.49; (in p. d.) diabolo in p.33, 
diabolisinp. 15. — lOw». 9.10, II, 17, 35, 47, 51.— "i quo 1, 45, 46, 47 ; ut 9, 11, 33, 34. 52. — "^* neque 17. — 



108 



PASSIO PRIMA SS. C^SARII ET JULIANI. 



UX MS3. 



Impium 
sacrifichun 



arguit. 



B 



ac inorttto 
Liiriano. 



iti /11)11 
teheiiienter 
inipyohat ; 



QuaprQpter 

carcere 
inclutiitur. 



hic ncc in fiUuro ^^ vitani aifernam " invenire '^ iJ-ctpyeTee, ofTLve^; napa&iooTe (|^uya? cxOwoji; zi<; 
possitis '®.^ Et " erat ^^ in eadem civitatc occul- dTzoXEtav tw oiapoXcjj, cuLvei; ouxe ev t<{j vuv, ouTe 
tiis usque ad " diciii kalcndarum januariarum ^v -^ {jieXlovTi. a^wvi ^wV.v aiwviov xXr,povofAT,CTa!, 
apud -" qucmdam servum'^^Dci--chrislianum2^ ouvT,<reiOe. ^v Tai:.; r.pLepat-; exeivat; ^v aU TauTa 
cmn quo orationibus ^* et vigiliis -^ Dco -^ et ^^ ^TcpaTTovTo, t,v 6 tiaxdpLo; Ka'.ffdp',o? ev auT^ tt; 
Domino ^^ nostro ^^ Josu Christo ^" psallebat 8'. t^o Xei xpu-TOfjievo; fAe''/p'- tTi; VEp^"; "wv xaXav- 

Swv (.'avouapiwv Tiapd tlvi. y_pt.cTLavtji, 5ouX(j> Qeou 
U7rdp'/ovT<. ^v T(jj ).eX-o9o'TL, ouTw; dfiooTEpoL euya^^ 
xat dypUTiv-^aLi; eTriTeXouvTe? tw flew xal xupLo) 
TifjLWv 'It.tou XpLTTw, xai. ijjdXXovTei; vuxTOi; xai 

T][X£pa? OLTjVEXWi;. 

7. Veniente^autem die^kalendarumjanuaria- 7. KaTaAapoutr/i^ oe tt,<; Tit^epa!; twv xa).avo<ov 
rum, faclus ^ est convcntus * civium. et venerunt Lavouapiwv, ^yevETo o-uvopo|j.->i uavTo; tou Xaou twv 
adtemplum^ApolIinis,et adduxerunt^hominem' ttoXltuv, xaUX86v aTiav t6 TzXi.ho^ ei; t6v vaov tou 
Lucianum ^ speciosissimum ^ juvenem '" ut sacri- 'AttoXXwvo;, T.yayov t6v auT6v dvopa AouxLavov vea- 
ficaret ", et in sacrificio ^^ obtulermit porcam '^, viav Trdvu wpaLOTaTov tou e-LOuTa'. -nipwTov Ou!r'!av 
quam ^* immolavit Lucianus '^ pro salute civi- ■j-ep tjwTT.pLai; tti<; -olewsxal tuvttoXlt(])v. 

tatis et civium ^"^. 

8. Veniens autem * CEesarius diaconus ^ ccepit 8. 'EiOwv oe 6 |jiaxdp'.0(; KaLadpLo; TipiaTo xpd^eiv 
clamare, dicens ^ : llri sapientes, qitid * facitis ^ xal XiyeLv * "Avope; aoiol, tl iroLeLTe t6 dO£jj.L xal 
scelus slultum^? Kumqiiid Justitm est itt 2iro vita Trapdvofiov 0L-z67z-r\[f.<x. touto; ouyl 5'ixaL(Jv ejtlv fva 
morti "^ tradatis^ homines^? (juajn stultum '** uivsp r>|V IIJcoV '" ^<^'^<i'V ■^'^P°'^^'^'1~^ '^^'^^ avdp^d- 
«f " morti tradatis'^^ sanguinem'^^ imiocentem^* I tiou^ ; to Tiorov clkt^iw tH^ ^avaTtp TrapaooOf.vaL 

alfjia dOwov. 

9. Eadem hora post sacrificium ascendit juve- 9. Aut^ tt) cSptf pieTd ttiv Ouaiav iTi£3'l ^ veavLa? 
nis ' equum -, et ^* arrcptus furia ^ ccepit furiose ;jLeTd tou fTTTiou, xal (ruTyeOE'.; fj.avLa T^p^aTo Ojjjlo- 
arripere ^ equum ", ot ' cum ascendisset ^ in mon- p-a^^tov eXauvsLv t6v fTTTiov, xal dveAOfbv e^; t6 o^o^ 
tem ^ if, pra^cipitavit se '" ipse ^' et '- mortuus expT|ijivL7ev eauT6v xal ouTcog dTieOavev. 

est ^^ 

10. Hoc ^ cum vidisset - Ceesarius diaconus, 10. "0-ep 0£aTd[jievo;6p.axdpLO(; Ka-.Tdpto; ep(5a 
ca?pit clamare dicens ^ : Vx reipuhllcm et * pHn- ^^eywv* Oual ttj TroXiTettf xai. tol; dpyouffLv ofrLve? 
cipihus ^, qui crucintihun " adfecfunfur ' ct cffu- TaL; tou j3lou tAaTaiaL!; (Jv-/ipoT:o}.'!aL(; au[XT:e'^'jp[j.£VOL 
sione^ sanguinum^ saginantur ^**. Vt quid '^^ per- TiepLTiAexovTaL, etl oe xal ttj ixyJtreL t(5v dO(0(ov 
rfi7£s animas ^^ diaholi " fraude " ei ^^ suasioni- aliJidTtov crtTeofJievoL e-ntTepTrovTaL * fva t'! outw^ 



his '^ ? 

11. Videns ^ hoc ^ Firminus ^ pontifex ^ dicen- 
tem ^ beatum Cfesarium diaconum ^, jussit eum 
teneri cum summo studio et '^ recludi ^ eum " in 
custodia publica "*. Gorpus autem Luciani ^^ col- 
legit ^^ et secundum consuetudinem '^ duxit ^* 

ad templum 



dTioXXueTS i|iU7d? dvOp(dTiti)v Tyj Tou oLajiJoXou aTrdTTi 
y)-euaI^6jj:evoL ; 

1 ) . Axouffa? Se Ta-JTa *I>LppitvO(; 6 dpytepeu!; tojv 
eLO(.)).ti)v, xat £(.)pax(j? tov jjLaxdpLov KaLo-dpLOv 
OTjaavTa TauTa, ^xeXeufrev auTtxa xpaTT/jTivaL auT6v 
[jieTd ■ndrri? do-^aXeLai; xat TOUTOVxaTaxXeiaOvivaL iv 
r^ OT,ij.oa'!a elpxr/j. to oe a-o)[j.a to'u ouo-celioui; Aou- 

xLavou 



1> 



E 



" fulurum 3, 11 ; -seculo ad(7. 55. — " o»i. 17, 45, 4R,47. — '^ inveniunt 4-7, 17 ; liabere 10. — " om. 4-7, 17; possint 33, 
34; potestisD, 10, 15.53,54; poteritis SS, 49: (i.p.) p. i. 51. — "om. 3. 10. U, 17. - »Scum esset31,33.3i; beatus CEesa- 
rius add. 36, 43; Cfesarius add. 46, 47; autem ndt/. 3. 10. 1 1. 17.— »» in 9, 17. — *=« ita 1. 3. 5, 10, 11. 13. 38. 43. 45, 4(i. 49, 50. 
55; cum52, 53 ; in reliquis codd. ad. — ^' servulum 11; (q. s.) quodam servo 53: dixit add. 7. — ^'^om. 11, 55; (s. D.) 
D. s. 3, om. 49. — "^chrislianoSS; om. 3, — ^* orationes 11; in orationibus 43,52. — ^^ vigilias 11. — -^ om. 3,9,11. 
C 17; ilienoctuque49; quotidie Domino vacabat 21 ; Patri at^rf. 45, 46, 47. — ^^ ohi. 9, 17; ac 53. ~ ^^ die noctuque ((rfrf. 
3fi;{e D.) o.H. 49. — i=3 o,„ 45_ 4(5 53 „ 80 („_ j_ c.)om.36.— ^i vacabat 53;die noctuque vacabat 10; deservieltatSO; 
serviebat 17, 49; {Deo-psallebat) deserviebat 43. om. 21. 

Num. 7 — 1 veniens 3-6, 10, 15. 26, 45 ; venit 49; adveniente supradieta 21. — ^ jies 3,4, 6, 10, 15, 26, 45, 49 ; ad diem 5. 
— 3 lactum 14. — * conventum 14. — ^ (a. t.) in templo 11, in templum 13. — " ad templum add.^d, 17. — "^ om. 9, 11, 17, 
21,33, 34, 36.38, 43. 45,46,47. — 8 om. 9,17. — " speriosum 9, 17; f)r!ediclum 21. — '" Lucianum add. 9, 17: (.sp. j.) o»(. 3, 
j.sp.46.47. — " sacrificaretur21,50; sacrificium add. 11. 13.— ^^ sacvificium 33,51, 53. 55. — '^porcum 55; hostiam 4S. 
51, 53. — '* quem .55; qute 2, 3, 7; juxla morem add 21 ; ipse add. 10. — ^^ Lucianum 2. 3: {i. L.) L. i. 10 ; (et in sacr.- 
Luc.) om. II, 13. — 1° {oblulerunt-civium) om. 16. 

Num 8 — < l.eatus add. 5. 9, 17. — - om. 21. — a et dicere 11, 13. — * utquid 3. 52. 53. — » hoc add. 10. — ° i.stud 11 
13, 17. — ' mortis 4, 1 1. 13. — » (m. tr.) tr. m. 10, 49. — » hominem 1. 27, 33. 34. 52, 53; (tr. h.) h. tr. 43. — '" juslum 45, 46 ; 
esl add. 1, 6, 13. 15, 43, 46. — " et 7. — " (o quam-lrad.) om. 10; (homines-trad.) om. 3, 11. — la hominem 53 ; animas 
2, 3 : om. 10. — " innocentes % 3, 10. 

Num 9. - 'juvenemliS.- Sequoll, 13;{asp.j.e.)oHi.5. — 3 om. 13. — * (a. f.) arrepto2; (aseendit-fur.) om. 17.— 
'^ai;itare36; conscendere 17. — " c^hj. 11 ; (etarr.-e<i.) OHi. 50. — '^ (arrept.-et) o»j.45,46; (coepit-et) om. 49. — ^ ascendit 11, 
13. — » marinum atld 14; (a. i. m.) i. m. a. 31,33. 34. — i» om. 2; semelipsum 53. — " om. 52, 53; ipsuni (i, 16. 17. ifi, 
49,55; elhoc ei (ha?c ei 13. hoceis 16) munus erat 11.13. 16.— "' ipse «(W. 38. — " (m. e.) om II. 13. 3'o/i*»i mtmerum 
om. 21. 

Nuiii. 10. — 1 om. 11, 13.-2 sanctus add- II, 13. — ^ (hoc-dicens) et adjecit 21. — * om. 13,21. —'' principum 1.3,4, 
6. 9. 10. 14, 17. 38. — « cruciatus 11. 27. 36, 43, 49 ; ciuciato 13; huminum add. 21. 46, 47. — ■> amplectuntur 1, 2, 3. 5, 10, II, 
14, 17, 27, 36, 38, 43, 45. 52 ; adplectuntur 9 ; delectantur 15, 21, 26, 50; pascuntur 31, 33, 34, 46, 47 ; afflictorum 55. — « effu- 
sionem4,5; effusionum 13. — " om.45; sanguinis 9, 17, 46; sanguinem I.3.— >" signantur5I. — "(u. q.) v^qui 50. — 
•''vestras add 2.3.- '3 diabolica 4,5,9. 17.27.31.33.34.45,46,47.48,49,51.52,55; diaholic^ 1,2,3, 10, 14, 15,26,38, 
50 ; diabobcis 11, 13, 21, 36, 43. - '* fraudis 1, 2, 3, 10, 14. 15, 26, 38, 50; fraudihus 11. 13, 21, 30, 43. — i" om. 15, 26, 38. 
50; deceplas vestris 9, 17.— '"persuasionibus 15 

Num. 11. — 1 audiens 2. II, 13. 21, 31, 33. 34, 43, 49. — ^ aulem 2, 43; om. 49. — ^ Firmius 5, 7. — * hsc add. 49. — 

0H(.21.43, 53; (videns-dicentem) Factum est eotempore quo sacrificium hujusmodi institutum est. eratFirminus qui- 
dam ])ontifex civitalis Terracina? ; qui audiens 46. 47. — « diaconem 26. 27, 33, 34, .52 ; talia dicentem 46, 47 ; dicenlem .53 ; 
OMt. 2. 9. 17, 45;(b. C. d.)om. 21,43.— ' om. 6.— « reclusit 2;reciudit 3; redaudi 13. — *• o»». 5, 21, 33. 34. 36. 46, 47; 
(e. r. e.) om. 9, 17. - i» puhlicana 5. — " mn. 10. — >8 (L. c.) c. L. U. — '^ (e. s. c.) s. c. e. 49. — " detulil 21 ; jussit 2. - 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



109 



A X «0. ixAs.a.v iT,:i,.h., auv.yJJvivat, xal xaTa t6 ad templum Apollinis '^ p. ;n. .- ,« 

zii^fio, a.u.^ drJrfc^yv. eC; tov vaov toO 'ATraX.,vo, psit et sacrifiX 0". V, . "^'" '°"^"'"- 

xai ToGto ^.pl rfv-;,).u.aEv ' xal oG.cu, 0.,-:«,, ^J: ^^ ' '*^'"' o^naY.t templum ". 

T|XT,!rEV -rov vaov tou 'AtcoXXwvo?. 

ANNOTATA. 
a iVon ;>Ho/.o latine melius scrihi Tarracinaiu quam Terracinini IW.; / 

lingua Voiscorum Anxur dictum. Ac i scrJ^^^Z^^: 7/' Tr T-'''"' "^^"^""^' 
antiqux lib. II, cap. 9,pag. 515. ^ "^ ''/A'-»'^? ^'//«r/H.-, Geof/raphia^ 

b />.n.. „«,/e ..>.,„/.5 prxcipifalaf a Terrarinensihus monsfratur a^hu i r .- ■ 
gran sasso, z. e., saxmn grande, ei ad rupem ruboim ,,"""'"'"'"' /''^''''^' ^^od,e diciturque \\ 

CAPUT SEGUNDUM. 

Ca.sarius a Leontio consulari Campani«. ad saerificandun, frustra 
so!l,c.tatur. Ejus precibus ten,plum Apoliinis corruit e, ruina 



EX Mss. 



•iDinuni pontificcn] opjiriniit. 



B 



1 2. MSTCC OU 

ovdfAa' 



.. Mt-a ouv -^ifxspa; o'xtw tiAOev Aou;o-jpLd; tl; 
^ ;t'., Trpuro; OTiapyuv Te^^j^axivo; r?;; tuoXew; 
a(xa anp^.vto Toi ap-/Lep2r Tzpi; ^dv fxax.apcov Ka-- 
trapiov EvfJa -?iv xaTaxsxAe-^f^ivo;, xal E^Vr.Eyxav 
aJTov £x T-^; uuXax^;- ov xai ayovTe; e^T-f,Tav 
0-/ifA0aLa ev |i£,w T^; ciyopa; r?.; TrdXeoj; TsQpaxi- 
vr,;. xaL f,r,-^avTo Tiv 'jrTaTov r?); Kafxrravia;,' ocrrv; 
r,v £v e«Lvat; TaC; -hfAepa-.; -JTraTo; xaOeCdfxevo; eC; 
•l>OJVTavav t->iv 7rdX'.v olItw xaXo^,uivf,v, 0; ixi>;A7iT0 
AedvTto; To-jvojjia. 

13. U-JvOavdjAcvo; ouv TauTa 6 duTo; UTiaTo; 
AsdvTto;, ^£~k i^oXlo-j 0-jf.ioa Uifi-ri tt) TrdXet Tep^ia- 
xivv) • TptT-/.; v>^ Vepa; T^apeXOourr,; ev a[;";iv 
6 fAaxapLo; Ka-.^ap-.o; aiiTo; 6'.a|jLeiva;, xai toO 
<iWfAaTo;^ajToO Xolttov ^xTaxevTo;, ev [/e^,^ Tr^; 



KaiTafjLov toutol; to^; XdyoL; ota tpwv-?,; tou x-fipu- 
xo;, Xeywv outu; • Aeye fiot, a-j tl; xexAr,Ta'.; 4 oe 
fAaxapw; a7uoxp'.0el; e^Yi auTw * KaLaapto; liyoim'. 
&fAapTG)).6;, SLaxovd; d^j. iva^Lo;. AeovTLo; -jTraTo; 
e-fil' AouXo; ei r, ejyevf|;; ayto; Ka'.Tap'.o; eLTiev • 
AouXd; ELf/L Tou dX-/,Otvou OeoG tou ev to-:; ojpavoi:;, 
xaL Tou^ulou auTOU toCI fAovoyevou;, tou xupiou fiou 

Ir^iJOU XoL(7TO'J. 

1 4. AedvTLo; ■JTtaTo; eiTiev * '13; coLxev, oux ay.rr 
xoa; TL TrpoTeTaEav o'.a Gslwv auToiv j^apayfxaTtJv 0'. 

oetmoTa'. 



Leondo 
conaulnri 



I ost dies octo venit ^ Luxurius primus civi- 
tatis cum FirMuno ^ pontifice, ot edu.vorunt ' C;e- 
sariurn ^ de custodia pulilica \ et adduxerunt ^ in 
lorum s civitatis Terracina^ ^ et ^" po.tulaverunt •■ 
consularom >^ Campani^ '^ qui » iHi, diebus 
orat consularis ^^ in '« Fundana civitate " no- 
mine Leontius '^ 



13; Qu' dum ■ venissot ^ ad ^ Terracinum \ ohiaunu 
jam -^ per Iriduum ' maceratum CEesarium « «& « 
diaconum « in foro " tradlderunt Loontio " '»ier;-otf«^**, 
Eadem hora '°- Leontius consularis '" interroga- 
vit " Ctesarium '^ his veri)is '*' sub voce '^ prs- 
conia'^ : (^(^/s 15. ,,op^,.;,Pj^^,^p^^^j^2c. . f;^,^,,.^-,^^. 21 
peccator, diaconus ^'^ non merifus -'l Loontius con- 
sularis dixit : Servus es an ingenuus? G^sarius 
diaconus "-^ dixit « ; .S'ert-ws mm "« />om»»- we/ ^^ 



14. Leontius consularis ' dixit ^ : Audisfi ^ quid* n„.,itrr 
jusserant prinvipes ^ domini « imperatores ' 'f C;e- >r»,,o,uM 

sarius 



.laxerunt 2. 21. - « sanctum C. 10, 11 ; healum C. 45. 4G, 47 ; C. diaconum % 3. - e omU- ^ eum «I T, ' 1" '^ 

lau 21. - i^ (,».. 53. - 1* m «rfd. U. - >= o„,. 2I. 49 ; consul 10. - ■« om. 10. - " (F r ) Fun.fan-^ ..i.iH.i ,. p ^ 

c.vUatemll.4.- 

-/. 4.i .j.i ; ad discutiendum C^sarium Terracinam advenire add. 4(J. 47; (n. L,J om 3(i 40 

03. - om. XI. .50. - « post 1, 2, 11. U. 15, 17, 21. 27. 31. 33, 34. 3G. 38, 43. 45. 46. 47, 50, 52. 55. - ^ (p. ,, ,, 3 - » itv 
io ^^('^rT'''"^- ^'"t'"' '■- ~ " "'"■ ''■ - " *'■ '■' ""'• '*• ^'- ''• -'• ''• "^- ^- - " ^'" *^'- -"^'^'-"- L-' H: a. L L t' 
tnnt.rf '■''""• '''*''''° '^= (maceratum-Leontio) tradiderunt ei in foro beatum levit.-.m C^sanum "I - - (e , ) 

«<W. 2, , ; d,aconem add. 17. - >« (C. h. v.) eum consularis 11. il. v. C. 46. - " pr» se -tS ; (s. v.) v. s. 5^. - <« prTcorria 
iS: d.cens«rfrf.l7._.. quid L ^, 3. U. 14. 17, 3,^. 49. -- C.sa.ius resp. 27,43 - -.„.45 _-o». 13- oficio" / 

2 fo ^7 3^ 73 -rr^"! !':r ; ^: ^: ''■.' «'';7- ^: '3- - ^ a^^^^^^ 

^3 nn.; ■ - f ' • • ^' ''^'"'°'^^^''"' ('''>'"'"' sanctissimi-?) 1, 3. 14. 2«. .50 ; pijssimi 13 ; poleutissimi 4.5, 4fr nostri mld 
oS.nostn mv.ctissmi, «.W. 4-7. 17,21.- ^nostriarW. 10; nostriinvicUssimiarfci. lI.-«om. 17,43.49,53; (C.d)sanchll' 



KX MSS. 
fll 



(bicittir ad 
tenijihim 
Apollinis, 



B 



quod, eo 

orante, 

corruitet 

pontificem 
opimmit. 



110 PASSIO PRIMA SS. CiESARtl ET JULIANI. 

sariusdiaconus«dixit«:i\Wo'Oa.Leontiuscon- U^stz^-.cl^ -hfxwv xal ai^-TiTO'. <^a^CkzZc,. h 5yio<; D 
sularis dixit : Ut sacnficiiim offeras diis " im- KaitTapw; e^^ev * Oux^- Asovtio; u7ra-o? ELTrev ■ 
mortaUhns 'K Ct^sarius '« dixit : TVrc '* sic dixe- ToO-o Tipoaka^av TravTi ■'■ te xa- 7.avTay_0'j otiw; * ( 

anavTE? L»:T0xu4't^a-'.v xal OuffLa; TrpOTayaYWTiv to'.; 
[jieyLa-ro^ Tifxwv Oeol; * oeov ouv uiiv.^yv. e;axo- 
ioijO^ffa'! as ToC; TrpoaTaYfAaTLv twv xpaTo-jvTuv, xai. 
(TTceLaat Ouaia? toli; Osou; ^ijawv q; aTtavTs;. aTioxp',- 
OeU 6 ayLOi; piapTUi; tou Xp!.aTO!j eLT;:ev Tipos auTOv ' 
'Axoucrov, UTtaTtxe . aXT|Qw(; oLitw? T^poasTaqav w;; 
8 : salus, nt ^* intereant ^^ homines et vivi- acppovsoraTO', Tiapa TiavTa? avOpwT^ou;^ UTiap^^ovre*;. 
[■ 88 nm vossint ^^.' Acovtlo? uT^aTo; eLTisv • Oux otoat; otl ota tviv awvt]- 

piav &7T:avtwv to'jto TipoaiTa^av; 6 ayLOt; KaLaapLo; 



runf^^?Quoniodo^^iHfelices.''Res\)ondHheon\\us^'' 
consularis et '« dixit ^^ : Quare? ^» quia ^" pro 
salutc '^ reipnhUcx ^^. Cassarius diaconus -' dixit ^^ : 
^^ />6a sa/KS ^^ interfectio est ". Leontius con- 
sularis ^ dixit : Quare ^^ intetfectio ^»? 5»;« ^i 
omnes salvos facit ^-. Respondit Caesarius diaco- 
nus 
ficari ^^ non possint 




!^U07t0LfiaaL os [jlt\ OuvafievTi, aX).a TravTa<; aTrOKXavwaa xal aTzoAlutra. 
15. Respondit Leontius ^ dicens ^ : Fac quod ] 5. Axouaai; Bs ' 



;pondit Leontius ^ dicens ^ : i*'rtf jMOrf 1 5. Axouaai; 6k TauTa 6 uTvaTO^ tzT\ 7vp6? tov 

rf/co ^j sacrifica diis, quia in te modo * videhis jjiaxapLoV "Axoutov p.ou, KaLaapLe, xal -pojeXOwv 
ess&^ suppUcia^,uhip%miri'' desideras^.^Res^pon- Bucrov ToiT? Oeol^ toi; [AeyLatoLi;, iizt^ ^v <roL o<|j7) 
dit Ccesarius^diaconus^'' :iVoH me ^^ comnwvent ^- y.o\'x<r:-f,p'.a a ou ouvacraL ^TieveyxeLv. aJioxpLOeLs oe 
^?a';?a.' tua; ^'^, sed ^* vos '° commovent ^^ wfernse ^"^ b aytoi; KatffapLo; et^iev autw ' UoteL 6 jiJouAeL • 
g?/a? ros torquere hahent in papetimm. Leontius i^t yap ou8' okw<; BuvTiaovTaL al aTCTi^^at o-ou tj al 
consularis dixit ^^ : Enmus usque ^^ ad temphim paaavot aou TctwT^Tat t, peTaaaleuaaL d7r6 t^? eCt; 
sacratissimum 2° ApoUinis -^ Et vinctum -^ ante Xptatov 6jjLoXoy';a<;. tou Qeou [xou yap ^vSuva- E 
carpentuni^Leontiieonsularis^duxenmt eum^^ fjLouvTo? fxe, xaTaTratTiaat i/jx) tov iyH^o,/ [xou, tov 
nudiun ^^ Tzn-zi^a aou, t6v OLa|io).ov, U7t6 tou? Tidoa^fxou. o'Jat 

0£ ufitv TOL? cxae^eaLV , otoTt exoeyovtat U[i.a<; 

aiwvtaL xo).aaet(;, paaav^^^ouaat u[xai; et'? t6 5L'/^vex£?. 
Ta'jta dxouaaf; 6 u^raTo; IxAeuaev t^; TaHeu? autou etotijLaaat auTt^ t6 o'/;itJ-a, xai toutou dyjievtoi; 
scJTj TTOO? autotn; ' Uooe-jBtojiev eo); tou aeTitou vaou tou [jieydXou 'A7i6X).tovOi; " TOte Trpoaetaqev t6v 
uiaxdoLOV KataapLOv yu[xvu&ivTa autov oeoefjievov e^jLTipoaOev to'j dyTip.atoi; a-utou aupeaOaL £(0; tou 

vaou Tou Atioa/.wvo:;. 

IG. Et cum ^ appropinquaret - ad ^ templum, i6. "E>.9tjv cjv Ti^.v^a-^ov tou vaou, 6 [Aaxdpto^ 

Caesarius * diaconus ^ manibus ligatis ® in medio Tctc yetpa? SX""'' oeoe[JLeva^ [xeaov twv aTpaTtWTwv 
militum '^ dixit^ : Deus, j^afer Domini nostri ^ TrpoTTiu^aTo Xeytov '0 hthc, TiaTTip tou xupLou T|tj.wv 
Jesu Christi ^^, qui es '^ in xfernum, iihi ^^ omnia 'iTiaou XpLotou, 6 wv £uXoyTit6? eC; tou<; a'^a>va(;, ae 
cognita sunf ^^ ; noU me dereUnquere, sed respice ^^ d:rtxaXou[jiat, oeaTioTa, xupte TjavToxpdTtdp^ otl aot 
sperantes ^^ in te. Et cuni hoc ^^ dixisset, subito jj.6'ji^ 7rdvTa xaTdoTiXd e^aLV, [j.ti ^yxatal^mvi; [i£, 
ruit ^' templum & et occidit Firminum '^ ponti- dXX eizios i-rzl jj.o', tijj dijLapTtoXto xat ini TidvTa.; 
ficem ^®. Touq TieTTotOdtai; d^il ao»;. xal TauTa ei^Tiwv, d-^vo) 

auveTreaev 6 vao? tou ATioXXtovoi; xat dv£'~Aev <I*Lp- 
jjLtvov Tov dpyLepea u.tik tiAt/Jou? Xaou. 
17. Hoc 17. nu06;A£vo; 



C. 21, d. C. 26. — f respondit 21. — ^" om. 27 ; minime 21 ; qus 31, 34. — " (o. d.) d. o. 53. — ^^ {o. d. i.) d. i. o. 43. — 
1* beatus C. 10, 21 ; diaconus add. 31, 3.3, 34, 49, 51, 53. — ^* Qux seguuntur colloquia om. 16 ; mutatis verbis usgue ad 
Deiis -pAlev (mirn.m.vide ibid.) exhibet 10. — i^ jusserunt 46. — « miseri et add. 9.— " om. 27, 31, 33,34.38. — 
C ^® om. 11. — ^^ (r. L. c. e. d.) L. c. d. 2, 21. r. L. 14. 17, L. c. r. e. d. 50. — 2<* infelices eos dixisti 4-7, 11, 17, 21. — ^^ qui 
17, 21 ; cum31,33,34, 46,47. ■- =^om. 55. — -^ republica 55 ; hoc determinaverunt add. 4-7, U, 17 ; hoc decieverunt orfd. 
21 ; (p. s. r.) jussio eoi-um salutireipublicEeprovideat 46.— ^^cmi.O, 14. 17 ; (C. d.) sanctus C. 21. — ^''{veresic-dixit)o)H. 13. 

— 28 solummodo a(?d. 4, 5, 7. — ^^i. e.) e. i. i. — ^a om. 9, 14, 17, 27, 43. — ^a quae 55 ; est arfrf.4-7, 11, 13, 21. — so est 
atfrf. 9, 17. — 3>quK 4-7, 9, 11, 15,17, 26,31,33, 34. 49.53. 55; cum 21,27,43. — «a faciat 21. 27. 43, 40, 47 ; fecit 17 ; 
(s. f.) f. s. 34. — «Mr. C, d.) G. d. r. 2, C. d. dixit 3, 49, C. r. 9, 17, — »* qus 21. — «& intereat 11 ; interficiant 31, 33. 34, 49 ; 
interimat 13, 21.— ^» vivificare 11. 13. 15, 21, 33, 34, 38, 48, 49. 50, 52. — ^' possit 4-7, 1 1, 13, 21 ; pussunt 48, 53 ; posse 14. 

Num. 15. — > om. 33 ; (r. L.) L. r. 17, L. ait 21. — « om. 17, 21, 51. — » et add. 47. — * om. 46, 47 ; demum 13. - <* om. 21 ; 
expendi 36. — " (v. e. s.) supplieiaque vid. 55. — "^ punire 3, 48, 51 ; plurimum 50. — ^ (quia in-desideras) sin autem, cilius 
tibi supplicia videbis irrogari quibus ut video desideras puniri 27, 43. — ^ (r. G.) G r. 17, beatus C. r. 21. — ^^ om. 17, 21 ; 
dicens 47 : dicens adf/.46. — ^> in hEec 13. — '^aeternae qute vos udd. 13. — '^ et temporales add.*J. — '*magisarfrf. 21. 

— "■ Dos 48. — '" commoveant 34 ; commovebunt 27, 43, 53 ; (v. c.) commovebunt v. 45, 4(i, 47. - - " pcena? add. 2, 21 ; 
(s. V. c. Kt.) om. 3-7, 11, 17. — 18 ad eum udd. 4-7. 9. 11, 13, 17. — »» om. 21, 43. — ^o om. 55 ; sacralissimi 3, 9, 17, 48, 49, 53; 
(t. s.) s. t. 43. — si (s. A.) A. s. 36. — ^- Cssanuni add. 49. — ^^ conspectum 3. — " (L. c.) suum 9, 17. — -^ om. 49; et 
add.o^. — '^* ad templum add. 9,17; (d. e. n.)n. e. d. 2, 3; (et vinctum-nudum) tunc eunte Leonlio ad templum. 
beatus CBesarius vinctus ducitur et nudus ante ejus carpentum 27, 43. 

Nam. 16 — ' dum 9, 17; (e. c.) cumque 49. — ^ appropinquasset 9, 17 ; Cipsarius add. 53, — " 01». 2. — * beatus C. 21. — 
6 om. 21, 49.-6 (m, I.) manus ligatas 1,2. 3, 14, 45, per manus hgatus 27. 31, 33, 34.52, om. 4-7. 9, 1 1, 17, 21. stans 49.— '^ (i.m. 
m.)ot«.2i. — ^oravit dicens 21;(vere sic, hioh. 14 — dixit)/(_y/(Mr m corf. 10: Valde eti^s/r^stulte locuti sunt imperatores tui. 
Respondit Leontius consul el dixit : Quare hoc dicis? quia hoc pro satule reipublit-a? constituerunt. Beatus Grpsarius dixit 
Salus ipsa non est salus, sed interfectio est. Leontiu.s consul dixit : Quare interfeutionem nuncuparis ? quia omnes salvos 
facit. Respondit Gsesarius diaconus : infelix salus, (luse vivificare nescit sed mortificare. Respondit Leontius diccns : Fac 
quod dico. sacrifica diis, quia in te modo videhis adhibevi supplicia per quam puniri possis. Respondit Ga?sarius diaconus : 
Non me conturhant pcena^ tuEe. sed vos conlurbabuntur aiternFe ul>i cruciaturi eritis in perpetuum. Leuntius consul dixit ; 
Eamus usque ad templum sacratissimi Apollinis. Et vinctum ante carpentum Leonlii consubs nudum beatum GFesarium 
duxerunt. Et cum appropinquavet ad templum healus Cfesarius bahens hgatas manus in medio militum. hanc orationem 
fudit ad Dominum. — " mei 4, 17. 43. — >" (J. C.) om. 3. — " benedictus add. 15. — '-^ cui 10 ; et cui 27, 43 ; et 31 ; ihi 38. — 
'^(t. o.c. s.)om. 53. — " adjuva9 ;supermeservum tuum add. 10. — '^sperantem 3, 10, 11. 13. 14, 15, 17,43,49,50. — 
">(c.h.)h. C.7. — '^conuit 10, 21.— 'sFirmium5;Firminium 6. - '" (F. p.) p. F. 1-7, 9, 10.11,13,17,21,26,27,31,34, 
36, 43, 46, 47, 48, 50-52, 54, 55. 



A 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



1 7. IluOdfASvo; otjv TauTa Aouioupid? tl? (Ivd[JiaT'. 
5; T)V TrpwTO; TTi? TToXsw; Te^paxwn;, opajjLwv epda 
XEywV 'VTiaTixE, axoucrov KaiTapiou tou ouT^e[3oOt; 
uw; (fjSaL? fAaytxar? eTrtcpwver. Asovtlo; u-aTOi; 
er-rTev • "EYvu)p.ev a-avT£; • xal i-LJTpa-^eU ^oo; tov 
l^axaoLov Kaitrapiov 6 Aou;oup'.0(; e^-/i • S-/,|jieoov e!!; 
ae E^aTiTETa!. 6 tlufxd; jjlou. xat Tzpoc; auTov 6 paxa- 
p'.o; EtTrev • 'Eyw tou Oeou poYiOouvTOi; ixo'. oute ae 
0UT£ Tov apyovTa <tou tpoflT/JrivaL v/ui, xaO' ov 
TpOTTOv Tu elnaq oti aTi(X£pov ^^KTzreTa'. 6 6u^d; (tou 
eTt" ijioL, yvwtlL otl aiipLov iqatpavZe^Oe iv tw 
yevETflat upaq vexpou;. )vO'.Trov oux eTL t-JE-jhz. 
OvTiaxeTe '['ap, 

'18. ToTe ifA|iav>i? YevdfAevo; i Aou|oup'.0!; i^ox 
TTpci? Tov UTiaTOV Xeyojv • Oux axouEL; KaLcaoLOu 
XoLOwpouvTo; xal aT'.pa::;ovTo; 'zqIj<; 9eou? TifjLolv xaX 
Tou; apyovTag ->;a(ov, eti. os xai fi(/a(; auTou; ^;ou- 
Oevouvto; OTifioo-La, xxL TouTov oux anoXXui; ev auv- 
TOfAtjj^ dXX' ^a; vrjv ; etpT,<r£v Te b UTraTO? tu Aou^ou- 
pi(f) • Kai. Tio'!a TOUTOv dT^otpao-eL oeov TeOvdvaL ; xat 
6 Aou^oupLo; zfr^' ITpiLTOv jxevTOL (Tuva-^0-/,Ttj aT:a<; 
6 OT,}xo<; 6 iv TauT-/) Tvi T^dXeL ^v tout([) t(^ TOTTtf) efi; 
Tov (TeTiTov vaov Tou A7;t>XXa)voi;, ^v w xatdoTiXo; 
Tori; TtdfTLv eyeveTO f) auTOu fAayLx->, Teyv/], xal outox; 

TV) &~dvT(jJV "IjTiOti) dva',0£OT|T(jt)'. 

19. Qi; ouv 'JTTSTTpetlvav tov tjiaKdpLov Kai.^doLov 
£!,'; Tov vaov Tou ATvdXXtovoi;, xai. ETrfiTav e''; tov 
TOTiov iv (T) T,v To Tou d^y_iEpi(j}(; ttLpjjL^ivou a(oaa 
eppifAixevov*, ouT(i); OLEo-i^T.trev AafjiTcpa T-ji '^(ovy) 6 
i^Tjfi^vov Aou^oupLo? T^ Xatji Xeytuv • AxouTaTc, Trdja fjXLXia 
xoL imy,tii-7z KaLTdp',ov oi^jo^y. d-eLBf, yevdfAevov, 
ottl; ouo£ To-r; fxeyLTtoL; 8£oir; t6 (JtpeiXdfjLevov aepai; 
dTtovsfxEL xaOtj; TtdvTe? -^ifxeri;, oute Se tou? dpyovTa^ 
T,ftajv oelXlx. Trpo; ctl ye fxfiv xal ^dvov T,ovdTaTO. 
TaC; ydp auTou fxay^aLi; xal iTtaoLOLaLi; Tov dpyaid- 
TaTov f,(j.tjv vaov tou piEydXou 'ATidXXwvo; el"? t6 
eoatpo; xaTEaEev. 

20. Ev auTT, oe T7) wp(f dxoutrai; 6 fiaxdpto; Kat- 
Tdpio; TauTa, expa;ev «(jvvj fJLeydXiri Xeytov* 'Axou- 
TaTe fj,ou, doeXooL xal T£xva fxou dyaTiT.Ta, eC OLxaidv 
^TTLv fva dv8p(j7iou<; ij)o^oufJ:ai pLaXXov fi t6v 6e6v, 

TOV 



ni 

17. Hoc audiens Luxurius primus civitatis, 
cucurnt ^ clamans ^ et dicens: Consularis^ amlis* 
Cxsannm ^ quam ' perfidim ^ et « hpunis « ma- 
<jms consomntem >" ? Leontius consularis >i dixit ■ 
Cop>oiimns '^ Et dixit ^^ ad >* CEesarium diaco- 
num •■^ : iro(//c ;« /^ exardescet •« ;>« »(ea. Tunc ^' 
Cifcsarius diaconus « dixit " : JVeo /e «ec ^o ^„-/„. 

//■« ^ ^Ka 25 tt^ardescit -« (.'^ cra.s 2t emuescit '-^, et 
ciim fueritis mortui ^», H/;e;-/«s ^o non eritis ^K ' 



18. Tunc Luxurius ' clamabat ^ consulari » di- 
cens * : Audis ^ Caisarium « injuria ^ princijmm » 
sermocinantem, et « arf/mc e«m «0« exstimjuis ? 
Dixit autem consularis ^" ad Luxurium " : ('^«a '2 
dehet pumri sententia '^ ? Luxiu-ius dixit : Pri- 
mum " quidem congreyetur i^ omnis ordo cidiatis 
in eodem Joco ^^ ad templum >^ ubi ejus 1« claruit 
macjia '^, 



LuTuriiis. 
pnmus 
civitatis. 



odivrsm 
Ciesaiiiiiii 



E 



■ cod. 



19. Et dum ' revocatus - fuisset ^ ad templum, 
ubi * ejectum '^ jacebat « corpus ' Firmini pontifi- 
cis 8, sic alloquitur ^ Luxurius populum '": Ecce 
cognoscite quain ^^ lierfidum homincm ^^ qui nec 
deos *3 timet necprincipem »*', qui etiam ^^et »« homi- 
cidium fedt et incantatiotiibus suis templum anti- 
quitatis destruxit. 



ph-hrm 
coticifat. 



20. Eadem hora > clamabat ^ C^sarius diaco- Quem refiua 
nus ^, dicens : Audite *, fratres, si Justum est ut Cfesarius; 
homo timeatur ^ magis quam Deus " creator '^ 



omnium rerum, et in morte ^ 



sanguinis * 
hominum 



Num. 17. - ' survenit 12. — 2 forliter add. 10. — ^ q consul 10; consulari 21, — ■* om. 10; audi 4. h, 6. 11, 13, 14; audisli 7, 

46. 47. — f om. 10; diaconum add. 53. — « o;rt. 9, 17, 21, 27, 31, 33, 34. 36, 43, 46, 47,49. — ' perfidus 10; perfide 911' 13 17 — ' 

^ 8 est Ctesarius qui 10 ; 0/«. 1. 9, U, 13, 14, 17. 21, 27, 31, 33, ai, 36. 43, 46. 47, 52. - » om. 10. - "o insonantem 49; artibus hoc 

' opus exercuit 10. — " om. 14; consul 10. — ^^ agnosco 10; audivi 46, 47. — i^ Leontius add. 10. — '* beatum add. 4. 5, 7, 9 F 

11,13,17,21,52,53,54.- ""'om.ai; cum furore add. 4.6,9.11, 17, 52,— '^ exardescit 2, 3, 9, 13, 14, 17. 52.— »t o,„ '21'- cui 

27. 36, 43. 45. — 'S om. 3, 27, 33. 36. 43. 45; (G. d.) beatus C. 10, sanctus C. 21. — >» respondit 21, 27, 36, 43, 45. — ^o o„',_ 7 

— *=' (p. t.) principes tuos 2, 3. — ^a (s. d.) om. 31, 33. 34. — ^a ^,,, ^. 14, 15, 26. 33. 36, 38. 43, 45. 51. 55. — ^ om 4-7 47 — 
^^ vestra 31, 33,34; (h.l. t.) i. t.h.2, 3, 10, 11, 13. 45. - ■'^ exardescet 26,31, 33, 34, 3S, 45, 46, 47, 48,o0.51.o3-55; (neo te-exard.) 
egoneque tuam neque piincipura tuorum iram aliquatenustimeo; quia, sicut ipse dixisti, hodieexardescit21. — " cito 
43. 53, 54. — 28 evanescet 26, 31, 33, 34, 45-4S. 50. 51. 53-55. — ^^ (f. m.) m. f. 43. 53. 54- — 3° ultra 49. 51 ; jam add. 21 ; 
potestatem add. 43. — ^i habebitis 43. 

Num. 18. — > consularis 43; consularisarfrf.51. — ^clamavit2,49;adLeontiuma!(7e;.33, 34;{)m. 14. — ^ow. 48,51; adcon- 
suIarem4-7.9, 11. 13. 14, 17. 21, 53; ad Leontium consularem 31; contra Leontium 10; consularem 33, 34; (c.e.) cons. clama- 
vit3. — *dixit 14;0consulnonorfr?. 10; (c.d.) d.c.47. — ^ Audi 2, 3; audisU 14. — « GEesarius2; inarfrf. 1,3-6, 11, 13,14,15.21, 
31. 33, 34, 45. 46, 47,52. — MnjuriRm 2, 4-7.9, 11, 13, 17, 43, 48, 49, 50, 53, 55. — s principis 2. — ^ om. 3,52. — '" Leontius 10.—' 
" (c. a. L.) a. L. c. 33, 34. — i^ quali 6, 21; et quali 3. 9. 1 1, 13, 17; quale 4, 7; et qualem 5. — '^ sententiam 5, 7; (p. s.) s. p. 10. 

— " om. 21. 45; primo 47. — 'f congregentur 3. 5, 7, 14. — >" (i. e. o.) om. 27, 43. — " (a. t.) om. 49; Apoltinis add. 9, 11, 13, 
17,— 18 om. 10, 45. 46. 47.—»'' magica 4, 6. 11.31, 33. 36. 49, 51. 52, 54. .55; ars magica 15; (e. c. m.) ars ejus claruit magica 5. 7 ; 
(c. m.) magica ars cl. 10; et ibidem judicetur add. lU; et ibi de eo quid fieri debeat statuatur add. 21; et postea alhgato (om. 
31) saxo prsecipitetur in reuma add. 28. 29. 31. 33. 34. 48 ; ars add. 52. 

Num. 19. — 1 (e. d.) cumque 28, 29. 31, 33, 34. 48. dum vero 43.— ^ vocatus 36, revocatum 33.— « venisset 36; (r. f.) reversi 
fuissent 1 ; et add. 52. — * om. 1, 5. 7, 9. 13. 14. 15. 17. 21, 26, 27, 31, 33, :14,36, 38, 43, 45-50, 52, 54; ecce 10; et 53. — « om. 3. 6, 
10, 1 1. 21; ejectus 3. 9. 17; ejecto 13, 15. 26, 36. 43, 4fi, 47: et foris ejecto 53, .54; jectura 5, 7 ; dejectum 31. 38 ; erectum 55. — 
" erat 6. 11; est 7, 9. 17, 38. 49. 55; om. 2, 3. 4, 10, 13. 14. 1.5, 21, 26, 27. 31. 33, 34. 36. 43, 4-5. 46, 47, 4«. 50. 52. 53. hi. — ^ cor- 
pore 15. 26. 36. 43, 46, 47,53, 54.- » owi. 21; et «rfrf. 2.9, 17.55; in medium nrfrf. 4. 5. 7; trahebatur et add. 10; (c F.p.) 
bealusCasanu5 21. — "allocutusest^, 10. 17;loquitur55. — '"poimlo 1,7.9. 11, 13, 14, 17. 27. 48. 5.5; (L. p ) p. L. u3, 54. 
populu L. 3, L. ad p. dicens 10. — >' quia 38 ; om. 27. 33. 34. 36, 43. — '^ (p. h.) perfidus est iste horao 10. — " nostros 
add. 10, — 1* principes 9, 10, 17, 31, 33, 34, 45, 46, 4S, 49; metuit add. 10. — " om. 33. — >« om. 3-7, 9, 10. 11. 13, 17. 27, 36, 43. 
48, 49. 52. 

Num. 20. — > (e. h.) tunc beatus GEesarius 27. 36, 43. — * clamavit 2, 45. 46, 47. — » om. 3, 14. 46. 47, 50; (C. d.) om. 27, 
36, 43. — * me add. 4, 8, 49. — i* (h. t.) hominem tiraeatis 4-7, 9, 11. 17. — » om. I ; Dominus 10. — ' (D. c.) Deura creatorem 
4-7, 9, 11,17, Deo creatori 14. — '^raortem 14,38, 45,46,47, 53,55; timore 16; ow(.49. — ** sanguine49; acsanguine 21.— 



RX HSS. 



1,^ PASSIO PRIMA SS. C^SASII ET JULIANI. 

homimm '" pnrtficetur cmias " ve><ir(t, vos '^ tov -oitity.v TravTwv opaxwv te xal aopaTwv u|^£^ D 

judkate. Unde commoneo caritaiem ^^ vestram aurol xpwa-E • dT^iyvwTe toivuv tov [^ovov d).y/J'.vov 

Hf panitmiiam a{jai utiusqnisqne vestnim de Oeov tov TTOtYi^avTa :?jp.i;, 071(0; xaOapQ-/i "h ttoX'.; 

sanquine '* 7»fw effndisiis ^■' innoceniium "^, f^ '^ ■jji.wv aTto twv ij.oXu<T[AaTa)v twv [AaTaiuv edowXwv 

credatis '* e< timeatis '" Dominum -" JesHW CAr/- xai auo toO Trixpou OavaTOJ xal tti; ^xyu^ew; twv 

^■/»;« JO(v- F;//»;» -\ ^^'Jwt^'' a'-[^i-wv. 5^o Tiapa-.vw ->iv Uf/STipav ayaTtT.v, 



TW 



ueTavOT>r, el; exajTTO.; y-£p tuv dOwwv a-fJLdTWv twv ^/.-/jOevtwv ucp' U|auv ir.i ttiV vf|V, xai Ti-.GTeudTi 
[xdvw Oe^ Tw d)sTiO'.vw ffWTTipt i^ oIt,; tt.; xapoia; J[auv, o<7Tt.; ^cttIv 6 xjp-.o; T.(iwv 'Ifi^rou; 



custodia (iiu 
(Iftfnetur. 



XoioTo;, 6 y'.o; toO Oeoij 6 [AOvoYevT,;.# 

'aJ.Tunc ' clainavoiunl-omnis populus ^ dicen- 
tes^: Botius "* Aowo ^ justa ^ loquitur. Tunc ^ 



21 . ToTE expa;ev Tzd; 6 Aao;, [J-eydA'{l "'^ f «'•'"{] 

j^^...... X )iY0VT£; • "AyaOo; dvOpuTio; oGto; xal oixa'.a 

Luxurius tulit euni de medio populorum ^ et ile- Xeyei. dxouaa; 5k Ta^Ta 6 Tzapdvofxo; Aou;o'jp'.o; 
rum '" rccludit "eum '-. Etfuit '^in "custodia^^ xai Ou|jiou TcXTitrOel;, 7:po7£Ta^sv toC; Tzap£(rTwtr'.v 
annumunum '^ el mensem unum '' c. auTU, xal e^ayaywv tov ay.ov Ka'.:rdpLov iv. j^s^ou 

TOJ AaoG xai 7id).iv iy.O.&^j^JVJ dTzavay/Jevra auTOV xai xaTaxX£'.c70T.va'. h t-/- tpuXax/i. STiciT.Tev Ss 6 
uaxdpLo; [JLdpTu; ev t-^ (pLiAaxv- eviauTOV sva xai fir,va eva. 

a Indicare videtur Iwc rcs})OU.Hu maritfr non ignorare se nullum a Trajano imperatore ejusmodi 

decretum latum fuisse. 

b Videtur iUud esse famosissimum ApoUinis tcmplum suprr quod, si Contaiori fides, lih. III, cap. .5, 
pug.359 : " Exsurgit modo insignis ecdesia catliedralis Terracinensis, nornine sanctorum martyrum 
g Petri et levitiE Gaesarii condecorata; quse tamen ut plurimum, dimisso titulo principis aposlolorum Pe- 
tri, snb invocatione solius S. Ca^sarii appellatur. „ Qua.' eMesia qunndo construcfa sii ignorafur. Consc- 
crationisejusdem instrumentum apud CunfaioremIegiiurpa<j.3(J0,quod ita incipnt: "In noinine Doniiui, 
amen. Pateat universis et singulis quod ego Ambrosius, Dei gratia episcopus Terracincnsis, con- 
secravi solemniter basilicani tilulo S. Caesarii insignitam in hac civitate Terracinensi constructam, 
sub die dominico ac24mensis novembris, anno a nativitate ejusdem Domini nostri 1074, pontificatus 
Sanctissimi Domini nostri Domini Gregorii Papae Septimi Soanensis anno primo, in festo S. Grisogoni 
martyris. Consecravi etiam eodeni die trla principalia altaria ejusdem ecclesiEe; videlicet altare 
niedium, quod majus est, consecratum est in honorem S. Grucis et B. Mariie semper Virginis, et 
SS. Petri et Pauli et omnium apostolorum, et beatorum martyrum Gaesarii, Juliani, Felicis et Eusebii, 
quorum corpora intus recondita sunt, etc. „ 

c De iemporum raiionc incundu, nt Acta sibi constent, egimus in Comment. prsev. § II, numm. 
18-20. 

CAPUT TERTIUM. 

Leontii conversio et beata inors. Ciiosarius et Julianus, a Luxurio 
prinio civilalis Januiali el sacco inclusi, demerguntur in niare. 
Luxurius secunduni Ciiesarii prophetiam a serpente necatur, 
Csesarii et Juliani corpora ab Eusebio monacbo sepeliuntur. 



Nudus 

F carcfrc 
tductus 
Caesarius 



Ijxempto ^ vero tempore, jussit ^ Luxurius ^ 
ejici * Cffisarium * de custodia, et mittens ^ ad 
Leontium consulem ^ consuluit ^ eum ^ut ^" exstin- 
gueretur ".Ejectus ^^ est ^^vero " Gaesarius '^ de 
custodia ^" maceralus ^'' et tectus '^ de ^^ capillis ^** 
suis 2^ quia nudus erat, et -^ angelus ^^ Domini 
die nocluque custodiebat eum -*. 



i. Tunc 



22. SytATDXTjpwOivTo; os toO xaLpou, T:po<7£Ta;£V 
Ss i outrfj£pT|; Aou^oupio; ^x|5XTiOTivat. tov ayLov 
Katcdpi.ov dx tt,; 'iu).axT;;, xai a.T.o's-0^t'. Tipo; 
AeovTLOV Tov UTiaTOV, oVt'.; xai TjV UTro^a^-uv auToJ 
0-0); !ruvTo'[jLW; dvaLpeOTj. ixp)-T,0£VTo; o£ tou [Aaxa- 
piou KaL^-api^ou ex tt,; ^j^.axT;;, t,v xaTaTaxei; t^ 
ffwjJLaTi Tidvu, ■/! os v.6y.'r\ tt,; X£;sa)vT.; auTOtj tjv 
au^TjO^Lca, wo-T^ (jxiTTST&ai, auTov U7i6 twv auTCJ Tpt- 
yyTK TiV Y^p yuijLvo; TtT) a-WjjiaT'.. TOLvaoouv dyv^Xo; 
xup'!ou TOJTOV T,[j:,£pa; y.ai vuxtc; iau).aTT£V. 

23. TOTS 



" hurnani 47 ; hominis ^. — ^^ vita 4-7, 10, 11, 17. — '^ om. 9, 17 ; ipsi add. 21. — " prudentiam 21. — " innocenUum add. 
9, 10. 17, 'n, 36, 43, 46, 47. 49. — >s fudistis 53; eflunditis43; effudisti 7. — '" innoxium 3; om. 9, 10, 17, 27, 36. 43, 46, 47. — 
" ul 9, 17. — '^ {e. c.) om. 27. 36. 43, 54. -^ '" (e. t.J om. 0. — 20 nostrum add. 7, 11, 13, 17. — ^i (U. F.) F. D. 3. lU, 31, 33, 31, 
D. esse F. 14, esse D.F. 46,47; et credatis in eum «(/rf, 43, 

Niun. 21. — 1 quo audito 21. — - clamabat 43: clamavit 49, 50. — ^(o.p.) omnespopuli 1,2, 21, 31,33, 34,^), 52-55. 
omnesuna Yoce 4f). 47; (c. o. p.) omnis populus clamavil lu. — * dicens 43, 4'.), 5U: voce magna dicens 10. — ^ justus 21. — 
et justus udd. 9, 17 ; qui add. 53; est add. 54; est qui add. 36, .52; de bunu add. 5U. — ' ista 5, 7, 53. — ** tum 34. — 
" populi 3. lU, 21. 43. 47, 49. — '" in carcere 30. — " leclusit 1. 2, 11. 33, 34, 36, 47, 49 ; fecil includi 21. — ^- am. 36; in cai- 
cere add. lU. — '3 (e. f.) fuitque 27, 43. qui fuit 2. — '* eadeni add. 21. — »& (i. c.) reclausus 13 ; per add. 4-7, 9, 1 1, 17, 21, 49. 
— '« om. 9, 17, 21 ; (a. u.) anno uno 2, 10, 13, 15, 26, 31, 33, 34, 3G, 45, 4-6, 47, 55. — " (m. u.) mense uno 2, 10, 13, 15, 26. 31, 
:j;i, 34, 45. 46, -17, 55. mense integro 36. 

Num. 22. — 1 e.\pleto 2-7,9. 11,13.17,21,48,50, 53,54; completo 14. — ^eum «rfrf. 43.— ^eum adti. 49. ~*educi 14; 
ejicere 15 ; sanctum add. ^7,31.33,34,38; beatum udd. 21. — =^ om. 43, 49; (e. G) beatum C. educere 10. C. e. 45, 46, 47, 
4S;diaconum «(/(/. 1. — « misit. 10.— ^ consularem 14, 15, 27,31.43, 46,47, 4S, 53; et (;(/(/. 2. 10,14,17.— *• consutit4,5, 
7, 11, 13; qualiter add. 27. - " ei 27, 34, 43, 55. — '" quomodo 36, 53; qualitcr 43; om. 27; eum ndd. 43. — " exlin- 
guerel 21. 27.43,53. — '^ ejectum 31. 33,34,46.47; ejicitur 27.43. — '^ add.exhD.hX — '* ergo 49. — "^ CEesarium 
31.3;J,34.46;healusC. 21. — '" publica udd.33.'M: (C. d. c.) om. 3, d. c. C. 47, d. c. Ga-sarium 46. — " maceraluni 31, 
33, 34, 47. - '8 tectum 31, 33, 46, 47. — '^ om. 27, 31, ;i^l, 38, 43, 46, 47, 49, 52. — ^° om. 33. — =' om. 31, 45. — ^= om. 3, 1 1, 13, 
27, 31, 33, 34, 43. — sa enim add. 21, 36, 43. — «* om. 33, 34. 



A 



DIES PRIMA NOVEMBKIS. 

ii. ToTs 5-;, iyo.atv .ov ..«=ip..ov Ka..ap.ov iv 23. Tunc ■ adduxcruul cun, ^ in n.odiu lom -^ 

,uE.,j, .-,,; ai-o.a,. ,o, o.v si^V.Osv 6 4.«, ..apru, Qui * cum " ingrcssus fuisscl « Ibru.u ' divi " r .. ' 

.a.. s..r. sv lt"9 -v™v, sl.sv .po, .oi; ..pa.ui- s.rius diaoonus » ad nulifcs qui cuni ^tjt^ 

.a, Tou; t:5 aX«e.. o..,.cov a.™ xati./ov.a, ■ tun, .Honebanl -catonis -vin tun, ••■ IaX,:'; 

^e ,.svo-/_ov yeve,5a.. ■.a.v oo..),cov aurou t,5v sJape,.- «,ss« ^' .,«■,-„,■„„, ^'. ..„„,.„„, ./ ^t subilo « ca<h.n • 

.r,.av.,.,v au.,,,. auT..xa ^-ouv ™™v ei, .-V. y^v -.at in lcrra,u - a<lo,-avil =« Do.ninnm diccns /,"- 



htfv ciidfati 

rhvuin- 
fiiiKlitur. 



■', . , Y^ ; ■ : '.' '' ' • tpvft.r. uw; ufm autom -^^ ]iorn racta e 

{^'Il^-.ovr'''"' "' '■"^'""* ' '"' •^^^?^^^'-^-' ^^'^ 'i" ". «^t Pi-otcxit ^^ i:^,anum diaeonuiu. 

2i. -I2a,v Se toOto AEdv...o, i^a.o, ;;.i.ro ^4. Vicicns ' hoc Leontius ^ consularis « ctcnit 

^^.v xup.o, o^so, ov x-,p.a^e. Ka...ap.o, 6 S.axo- ..^ « ry..., ;.-..//.a/ G^.ar/.,s- r//..o... t. yj s ,..i,^ 

x).a-..v .,.o..a.o .v o..Xo.oa au-o. ;;v.s.. -^...f u.o, se » chiamyde sua ■■'>. indnit ■« beatum - S 'a- 

xo. .spu..aAev aurr.v to, f.axap..^ Ka..ap.:cH • -^ rium - et rogare - crpit ^o coran. onmi ^' popnlo 

0...; ,p;aTa a.xe.v xa-. .apaxaXst.v au.ov £v.i...ov nt baptizarotur. Cni - dixit beatns ^ C^sa in^ -- 

.av.o, .ou Xaou, 0.0., Pa.u.fi-^ u. aO.ou. .p6, Ta - n-.rf. -, ,, ,.,/, .. ,/,/,i/, ,,,,,, ,,,,^/ 

ov a.oxp.Os., 6 ..axap..o; Ka...ap..o, sr.ev v.^ ^^,,, ,;,,^ ,,_ ^t accepta aqna - baptizavit en-n - in 

.....euaov s., .va Oeov Ila..pa .avroxparopa, xa= e-:, „omine Palris et Filii et Spiritns Sancti. 

H Eva XUp'.OV I-^O-OUV \p'.7T0V TOV Ulov -ZOO OSOU TOV fJLOVO- 
YEVTi, TiapaUTa ok^TliTTEUTSV T(0 XUp':a) TTaVOLXEi. COTE 

Aa[jojv uotijp&fj.axapt,o;;[3a7tT'.TevauTO'Ji;£'.'; ro ovoua 

Tou llaTpo? xa'! tou Vlou xal tou 'Ay.Io^ rivsuijLaTo;. 

2."). 'Ev aUT-ji ouv T7) (opa, eXOwv 7rp£a-;3uT£p6; T'.; 

ovof^a-T'. 'louX^avo; jjleteoidxev ajtor; tou Tza^/^jz-xo-j 



Iiiflr 

''liin^prsiig 
Lfontim 



35. In ^ ipsa ^ hora veniens ■* Jnlianus ^ prc- 
sijyter'* dedit " ei ^ corpus ct sangnincin Doniini 



"'' 'T^' ™r^^^ 7^ ^''^^ ^^'^^7'^,^^" ^^'-'^ '^^^'^ "«^"-i ^ J^^" Christi. Et cu.n perJ-pi.sct « omnia 

Ir.Tou Xp.^rou. ^asTa ouv to 0E;a.ea. auTou; TravTa sacramenta « legis b, oravit beatns " Julianns >^ 

•f ^^'-^t^'^^^\^'^ ;-^? ^^J^^"^^, WTo ,aaxap.,o; snper Leontinm. et completa orafionc cuni Klorl. 

louAiavo; 6_7:pETHUTEpo; i-r.'. tov Aeovt-.ov, xa-. ttX-^- Leontins tradidit '^ spiritnni » 
pto^avTO; auTou Ttci tuyr^v, jaeTa od;-ri; 7:apa/_p-f,jia 
6 AeovT-.o; auT^ Tr, (opa -apeoujxcv T(7j xuotw. 

26. ToTE Toivuv 6 Aou^oupio; ixilLcrz^ xpaTr/iv 5(J. Eadem ^ die ^ Luxuriu.-^ tenuit =* Jniiimum 

va.. Tou; ,uaxapt.o.; iouX-.avov tov TrpETpuTepov xa- prcsbyterum el C^sarium diaconum, et dccUt * 

Kawap.ov Tov oiaxovov o'.? xai a;:£-f^vaTO xaT senteutiam in eis^'ut ambo « in ^saccum^. niissi» 

auTwvaTcooaTLVTOtayoEXsYcov, STTQ^oUy^oai^ae^^ in mare ■« prsecipitarentur. Corpus anfem " 

^axxw t.A-r,yEVTE;, ouTw; xaTa7:ovTccrfi?,va.. auTO-u; Leontii collegit '^ uxor et filii cjus, et sepclierunt '" 

£y T(o 7i£A7.y£'. T7,;_flaXaTcr.,;. to oe tou bHou A£ov- juxta civitatem '^ in agrum suum '^ ,/, tcrtio kai. '" 



/iirci-ijfis 

tan-iniii-iilin 

iiuinUii: 



Ciisniius 
cam Juliano 



Tiou T(0[.ia .7U3-Te':XavT£4 ^ T£ yuv-0 auTOu xai Ta 
TExva, eOa-jjav auTOV 7tX-/iff'!ov r/;; ^ioXsco; 6'^; tov 
aypov auTou. r^ v^po Tpuov xaXavotov vo£!J.3,oiwv. xal 



nov. 



oUTd)? aveTrauETO i'i xup.^w. 



27. Trj 



27. Alia 

Num. 23. — 1 et 49 ; 0,11. 4fi. 47. — « ^,,, ^.f; .^y^ 55 . („ p j adductus est 21, 49. — » civUatis nrfr?. 2; (m. f.) foro civitatis !0 

medmm foriun 21, 2(i, 27, 31, .S3, 3-t, 36, 43. 49. ,50, h± — * quo 33, U; om. 49. — » cumque 4i). - « in mhl. 14. 53. — t o„,, ^] 

C 15. 21. 31. 33. 49. — « om. 5, 6, 7, 11, 13 ; beatus ndd. 10. — » om. lU; {(.;. d.) t»»<. 21. 3(i. 43. 4.5, 4li, 47. i'.»: dixi t'«(/(/. 11, 13, 5(1; 

dicit add. (i; ait (irft/. 5, 7. — i» catenis nrW. 10. - » ligalum 2. 14, 38; om. 15. 17. 2G, 31, 3:i, 34, 4,5, 4ti, 47. 49. .52.54' 

— >- tenebat lU; et (/(/(/. 38. — 'S o»i. 10. — '* (c. v.) v. c. 53. 51. «».. 27. 43 ; (t. c. v.) t. v. 4(i. 47. - •'• modico 11 ; '0.».' U). V.i 

— >" ovu 4. 17 : vos add. lU, 13, 3(!; me add. 43, 52; (m. r.) rofro, modicum me 14; me add. -21. 2il, 3(i. — >■ bixale 1(1.55; nie 
udO. 2,5,(i,7. U.17,27.31.33,34,:iN.47,.53.55: vincula mea modicum «(W. lU. — '» gratiam 4-7. 10. 11.— 'SDed its ; Deu 
(,rf,/.15. — aosocius2; om. 4;i. — -' fiicere 33. 34, 5(3; (j,». 27, 49; {s. e.) e. s. 26. 3fi. 53. 54. sociare 4, .5. li. U. 17. 21, eflici 
socium 10. — 2^servis4.5.(.. 11. 17. 21. — ^i suis4,5, (j, II. 17,21 ; esse (/(/(/. 49. - ^* o„j.4(i. — aHeiTa 2, 14, 17. - ^i'' ora- 
vit ad 49. — 2T y,„ i7._fiHoHi. .55; omnipotens (/rW. 47. — -'MD- P-1 p. D. 33. — 3« mei 27, 43. — ^» et add.\:i:{i\m me 
'li^-nalus tuam) om. 7. — 3^ om. 2-7. 11, 13. 3:1 ;J4. — "" ow. 27. — "* coruscus 13. 21 ; super eum add. 10. — "ft texil bealum 
21; beaiuiii ndd. 10. 

Nuin 24.— »vero(i(/(;. 46,47; auLem (((^(/. 10.43. — 2 o»t. 14. — ' consu! 10. — ■• (v-m- cUcI.dicens 3:J;cl. direns v. m. 
31, :J4, cl.v.m. 45, 4(). 47; dieens (((/(/. 21; etdiceie «(/(/. 49. — "> unus a(/(/. .3. 17; (v. D. D.) verus Deu.s atque Dominus 21. 

— " om. 21. — ' om. 43. — « hoc dicens add. 43. — " ante 17. — ■" om. 2. 5. 14, 48. 49, 51 ; sancli II. 3(;, .53 ; ejus :J. U), 4;i. — 
"(?»i.3. 10.43; diaconi add. 2,4. 14,51; plnrans et dicens : Peccavi add. 4-7, 11.21.— '- ut 7; ploral)atdicens : reccavi. Et 
("/(/. 17. -'■''exuens 21.43; spolians 10. — '* ohi. 4.5. — "^ (c. s.) cldimiydem suam 1.2,3, l(», U, Vi. 14, 17, 2(i.:ifi. ;iS, 43.4*f. 
■5(l,51.52..53.55: et «(/(/. 10.— "^o;//. 13 ; ea (((/</. 1.3, 47, 53; eam (7«/(/. 21. — " om. I. 2. i;i 14. tS. 51, .53. r>5: eum :i. 45. 4i); 
eani 4(i:beato 21. — "*o»(. 3;Ca?sario21;diaconum ((*/(/. 1.51.— '"euni(/rW. 4-7. U. 17. — -" eum add. 21.— -' 0//,. 17, 
47. — ^^ et 10; ita add. 2. — -^ om. 43. — ^' diaconus add. 2. 3. 1(1 ; diaconum add. 10; (d. b. C) b. C. d. ;W, :U. .5(i. — an o,„. ^Ji, 
43. .M); tanluniniodo 4(i, 47. — "« sede 5U; tantummodo add.^lX, 43; in DominoJ. C. (/(/(/. 10. — -'0//1. 21, 4:i, 47.. 5:i. — 
-" )>eatus Ca^sarius (/(/(/. 21 ; benedixit et add. 1. — ^^ om. 2. 

Nuin. 25. — ■ om. 3. — - .autem add. 17. — ^ venit 3, ;i4; quidam (i; quidam add. 4, II. 17. 21 ;qiiidcm add.h. 7. — 
* nnniine add. 21. — ^ et add. 10. 14. 50. — " tradidit 21. — 'f eis 4**. — « om. Zi. :i4. — " cepisset 2(i : perfecisset 43 ; pervenis- 
set 10. — "» (fhrisliana^ add. 4(i. 47. — " om. 2. — '^ CBesarius ,53; presbyter add. 2, 5, 17; {presbyter dedit-Jul.) um. 4. — 
'*'' i'eddidit.5;i. — '■* (t. s.)sp. reddidit3; fperccpisset omnia-spir.) fecisset orationem super eum. tiiox complela oratioiic 
Lemilius cunsularis reddidiL Domino spiiilum 21. 

Num. 26.— 1 tunc 27. 4:!; aulem «r/</. It. — -o,». 27. 43; (e. d.l o/h. 17. — ^(L.t.) t. L. ;iS. 49; beatum udd. 14. — ' ci 
(((''(''. 14; in eos «//(/.49. — '■ eos43; (i. e.) {/mj. 14,21.49.— " o/». 47. — ^o//i. 4(i.47.— «sacco 2. 4-7. 10. U. 12. 17. 2(i.:jii, 45. 
4(i, 47. 1-S,.53, 54.55. — 9insuti4H, 47;o/». 13:mitteient 12. — ^"maii .5:). — " vero21.— '^ collegerunt 1, 2. 4-7. 1(1. 11. 14, 
15. 17,21. :i3, 34. 4:^.19. .52,. 55. — '^euin (/»/(/. 21, 27. 43; illud (/t/(/. 3G. — " Teiracinam :J, U. 13; Terracinam «r/</. .5;j,.54: 
Terr. civ. :J(i. — *'• (ag. s.) agro suo 2(3, 27, 33, 34, 3G, 43, 45, 4G. 47, 50, 53, 54. — '" (t. k.) in kalendis 50, 

Noi'1'iiihris Tomus I. 15 



114 



PASSIO PRIMA SS. CJilSAlill ET JULIANI. 



LuxuHi 
mceprmdicia, 



27. Alia autem nocte post triduuin \ cuin ^ du- 27. Tfj oiv lii^a. vux-l -JiYOuv fxsra Tpei; ^[Aspa; D 

cerentur ^ ut * priEcipitio '"' niergcrentur •"' in aTrayofAsvuv twv &yuov [Ac.pTupwv, 'loyX-.avoO ^r^^x'. 

mare ', beatus ^ Cfesarius dixit ad Luxurium : xal Ka-.o-aptoj, ot^w; ^v T-fj OaXaci^/i auTou; ^t-^rivai 

JV/t; (luidem aqua, qnx " regeneravit '^ (^»(7.^/ ^V/ww -ripos-ra^av ol -itapavojAOL. 6 oiv (iaxapLO.; 6 Ka-.aapioi; 

siivm " ea^ '* ae. renatum ^^ sitscipiet ", vt '"' /ywrt avoi;a; to c-TO{ia aJTOij £'In£v -po; tov Aoj^oupLov ' 

me J)iodo '"^ martrfrem faciat " una cum ^^ patre rvwOt w; ifis [xev t6 uowp t6 avaysvvri^av [^s u? 

wccj '■' Jidiano '" (/«a; -^ «n/f ^^ fecerat -^ christia- -ffi7\ ui6v ^^ auTou [AE TeyOsvTa UTtoor/STat, xal 



«wm 



^* e. jf'c ^'' autem^'^, Liwnri, hodie comedef -"^ touto jjie jjiapTupa TTopa-^pyijjia avaoii;£i., tou Oeou 



patna 



30 



[aou outw; suooxTiTavTo;, ajjLa t^ Ti.[-i.i(>jTaT(fj [jiou 



Mj sacco 

mayi 

demergtiitr. 

Corpora iu 

liiius 
ejiciuniur. 



Luxurius 

serpentis 

niorsit 



coluber ^^, ut cognoscat hxc omnis 

quia ^' vindicat Dominus "- sanguinem servornm 7:aTpl xal TTpe7i3uT£pw 'louAiavw tw xal TTpWTOv [as 
suorutn ^ et ^ virqinum ^*"*, q\(as tu igniin/.f '"^ y_p!.'7T[.av6v TioiriO-avT!,. o-s oe ouv, Aouioupte, TTjfjispov 
concremasti ^"^, me ^ quidem ^" ad ^" libitus ^^ xaTaXaj^^aveL ri tou 6eou OLxaia xpicr'.? tou sva- « 
tuos *' aqua ^ mergi jussisti ". -/Or, var ^TlI (ts, toi; Cwv utio ouew; ^po^Ori^e'., Cva yvw * -^ve- 

TiaTa TiaTot.; ot', exoixwv exo'-xT,(T£L xupi.oi; t6 'xXy.a. * 

Twv oouXcijv auTOU aij.a xal twv TiapOevwv, otl; o^j yi 
xaTaT'/;;»; avED.Ei;. xai fiTiTrep ^[/.s [j'ev utto twv 
Twv UTTTiosTWv Tw uoaTt. xaTaTiovTio-Oriva'- Tipoa-TaT- 
Te'.;, ni) oe stt, s''; Ta xaTWTaTa tou aoou utio to'j 
Oeou [^ou xaTayOov.t^ojjLSVoi;. 

28. Interea missi ^ in saccum - beatus Julianus 28. Ta^JTaoe xa', Ta touto',; o[j.oi.a tou aOXo-.fioou 
presbyter et sanctus ^ Ca^sarius diaconus ■■ prae- jjLapTupoi; Ka^.trapiou svwttiov -avTwv xal t^ T^apa- 
cipitiiti sunt in niare ^. Eodem "^ die ' quo ^ mersi ® vojjLtj) Aou^oupitj) ^.eyovTO?, evs^XTiO-^a-av sv Toi rraxxt}! 
smit in littore '° eos " unda ^- ejecit ", ubi ol ayi.o'. [jtapTups;, 'IouA',av6; 6 TrpeffpuTepo; xal 
etiam ^^ jacebat Luxurius totus turgidus a ser- KatTapLo; 6 otaxovo;, outw; ts iijoOujjao6v £yaAa- E 
pente percussus '^. tjOriirav ev t-/] QaXacrTT,. sv auT'/i os tt) ■Ji^J.epa ^j rj 

xaTTivOTj-Tav ol ay.o'. to'j Xolttou [japTupcf; £•'; t6v 
aLy!.aX6v, s^-fiyaYSv auTOu; t6 peu[j.a Tr, tou Oeou 
yapiTL ei? tov to-ov iv to sxslto 6 AouHoup'.o; i-l 
tou ioa-iou; ©'Xoi; tJyxwOsL;. 

29. Ipse autem ^ Luxurius ibat ^ equo sedens ^* 29. Tf,; yap |JO'^pa; ■■ a-jTou [etl 0's xa', -riv eV/ev * 
ad villam suam ut pranderet; et ■* quoniam fesli- xaTaTwv iiyLUv jjLavtavxal X'j!r5av 7iepa<;eSfiXwa-ev *! jjii 
nabat ad prandium, prtecessit cum equo solus^ Ta xaV auT6v a7r6o£LH',v eys'- . truvsjjr. yap t6v 
Igitur cum juxta arborem pra^teriret •*, et ^ fa- auTov Aou;oupLov ev tw LTt-to a'JTou xaOe^o^/evov 
ciente ^ netjuitia sua ^ sie evenit ^" ei " ut '- -TropEusTOaL ap'.(TTf,c-aL. ^TieLSfi os strTcsuSsv dq ~o 
coluber ^^ j)er caput ejus ^* inter collnm et capi- apLTTov. 7Lpoiopa[j.£v auTo; cruv t(Jj fT^TTto jjiovo; * 
tiuui tunica; ejus "• inter tunicam et ventrem xal of, Tz/.ria-LaTavTOi; utto t', oevopov, xr^q Trovripa; 
ejus '* irreperet " et '^ latus ^® suis ^° morsibus -^ a'JTou 7:pa;ew; of.Xov otl i-r.i touto auT6v ayo-jTTi;, 

laniaret, ffuvspvi 



Num.27. — I iia 1,3-7.10.13,14,17,27,31,33,34,43,51,55; religui triduo ; (alia-triduum) o»). 21. - ^ cum autem 21. 

— 3 dueereturl.2, 3, 14, 15. 50;sancti mavtyresorfrf. 5, 7.9, 11,13,17; Julianus pvesbyter etCa'sarius diacimus rti/f/. 45. 4(), 
47. — * ila 1.4, G. 14, 15. 17. 21, 31, 33. 34, 43, 45, 46, 47, 50, -oB,reliqiii et. — ^' om. 21. — ^ mergeretur 1. 2, 3. 14, 15, 2(i, .5(). — 
' mari 10, 42, 51, 53, 54. — » om. 53, r>4. — » qui 3, 14; ([ua 12; me add. 3. 5. 7. 14, 43 ; om. 5'i. — ^» generavit 4, 6, 1 1. — " om. 
17, 43; ut suura 31. — >2 esse 2; ul 14. — *" (ex se ren.) om. 27, 31, 33. 34. — " suscepit 2; excepit 3; suscipit 14. — '" et % 21. — 
^^ o»i. 15. — "faciet21. — '^beatoo(7rf. 51. — '^(p. m.)patrem meum 1.2, Juliano patre 47. — -° om. % 3; Julianum 1; 
meo 47; presbytero arfrf. 13. 21. — ^i ^ui J-G, 17, 21, 36, 38, 43, 45, 53-55; quem 12, 13, 48, 51, 52 ; om. 11 ; me add. 43. 53. 55. 

— -^ovi. ll;anlea 53; me «t/rf. 3. 38,46,47. — ^^ o»i. 11; fuerat3: fecit4(J, 47: leceritoo; fec. eum 5. ~"ojh. 11 ; christianus 
^ 3. — 2ii tu 2, 4. 5, 6. 1 1, 13. — 2« vero 21. — ^t (h. c.) comecfet liodie 33. :i4 ; te «rfrf. 11. 13. — ss carnes tuas add. 2. — ^» (h. o.) 

0. h. 43. 46, 47, 49. — "o civitas 55. — »" Christus add. 43. ~ 3- onu 4:^. — ^^ o»i. 2. — ''^ ac U. 1 7. — ^s suarum 10. — ^" igne 
21. — " cremasti 10, 21; concremare jussisti 36, 5:^;et.5.7; et add. 10, 21. 27. 31, iiS, 34, :i8. 43, 49. — «s nieum 34.— 
30 que 46; quam 10; quem 27, 31. 33. 34, 43; (m. q.) qui me 21. — " om. 10. — *^ libitum 21. 27, 43 ; libidos 38. — *•- tu 10; 
tuum 21. 27. 43: in add. 21, 27. 31. 33, 34. 38. 43. 46. 47. 4'). 52. 55. — " a(]uam 43. 55; (concremasti-atiua) om. 4-7. — ^^ (Tne 
quidem-jussisti) om. 11, tu vero eris inprofundo mortis a Deo mersurus (vei-surus 11) 4-7, 11. 

Wum. 28. — ^ missus 11; sunt add. 10. — 2saeco2,3,46, 47. — 8fj»i.4*^,51,55;beatus 53. — * levlla 21; (presbyter- 
diaconus) una cum sancto C^sario diacono 17. — ^ mari 10; (prEPcip.-mare) priPcipitavit eos3; sed aiit/..36, 43, 53,54. — 
''eadem^; autem orfrf. 31,33, 34, 49; vero orfrf.46, 47. — ''momento53. — "quod 31; in marearfrf.4-7, 11, 13. ~ ^ prsecipi- 
tati 17. — •" littus 27. .3.3. 34, 43, 49, 52. — " om. 48, 51. — »^ undas 2. — i3 jecit 31. 33, 34: dejecit 2; projecit 4-7, 1 1, i:i: rejecit 
43.46,49,53; eos nrfrf. 48. 51. — ^* autem 27, 43. — ^^ perculsus34: (ubi-percussus) om. 10; (jacebat-percussus) jacieban- 
tur43. jaciebantur in littus47. 

Num. 29. — • nam'iue 21 ; enim 49 ; (ips. a.) om. 27. 43. — ^ in 10. — ^ properabat 10. — * om. 2. — ^ (prEee.-solus) om. V.\, 
cumeq. soI.prfec.27. 43. --"praecessisset^. — ' om. 4-7, 10. II, i:i, 14, 15, 17. 21, 26, 27, 31, 33. :i4, 3(j. 43,45.46.48-55. — 
^ facientem 2 ; facientes 1(J. — ^ nequitiam suam 2 ; serpens wrfrf. 10. — '" contigit 51 ; venit 16 ; supervenil 10. — " om. 
3. 10. 13. 10. — 1= om. 10, 13. 16, 46. — '« ita 13, 16, 43 ; serpens 9, 26 : lignum coafractum 28, 29, 33, 34, :i6 : qui add. 16 ; 
reliqtii codices omiiiuni. — '* (p. c. e.) c. e. 4-7, II, 17, ojm. .50, super c. e. 9, 10, lli, de arbore veniens49;se pra!cipilarelt| 
ei add. 9 ; immanis serpens descenderet atque add. 1 (recenti numu), 14. — '^ (inter c. et c. lun. ej.) om. 43, 53, et col. et eap. 
tun. (ejus add. 4-7, 17) ingressus serpens fo»i. 16^ 4-7, 11, 16, 17, 21, 22, et c. et cap. tun. ej. veniret, et serpens 2K, 
29, 31, 33, 34, et c. ejus et cap. tun. ej. 51, et collum 38, inter eol. lun. 3; intraret nrfrf. 1,14; intraret et «rfrf. 26, 27 ; ila ut add. 
10.— '8(i t.et v.ej.)oHt. i;!. 16. intertunicam49. ventremejusU. 17,21,22,2S,29,;iI,:i:j.;i4, ventre ejus 4-7, i. t. et v. 3. 
46;sei7)ens de alto lapsus «rfrf. 15; serpens orfrf. 36, 48, 51,53,51-; collum et ca[)itium tunicie ejus serpens «rfrf. 52. In cod. 
1 rcrbaintereoUum-vent, eius recenti manu fucre scripta. — '^ /(« ;i6. 48. 51,53. 54; dilaberetur 43; introiret 10. Ifi; ingres- 
sus VA; veliqtii oniiititnt. — '» om. 13. 16. — "> ita 4-7. 9. 11. 21, 22. :i(j, 38. 46, 47, 53. 54 ; lateribus 14 ; latera 10, 13, 15, Ui. 17. 
28,29,31.33,34,4:149; ?-f//5H/lateris ; eum serpens orfrf. :i8. — -" om. 4-7. 11.17; ojus 10, 13. 16,43.46,47 ; sua 15; sui 45. 

48. 50. 51,53.55; suum 36, 53. 54 ; eum arfrf. 49. — *•" fortiter 10; serpentinis «rfrf. 46. 47, 50 ; eumarfrf. 14; serpens orfrf. 

49. ^-tVal^-rec.wia».;, 17,21,22,38,49; lacerarel28, 29, 31,3:J, 34 ; laniabatur 45.50 ; laniaretur 46, 47 ; atlrectabat 13; 
religui laniabal. — «^ (j. u. p. venlr.) i. p. v. 36. 54, p. v. 53. i. u. p. ventre 7. i. u. 2, 47. et p. v. 10 ; et latus ejud «rfrf. 



cTL/apiou auTou xal t-;,; xoa^a? - ^v oi:'<; ^v r^j 
xoai^ aJroO aaeXfJwv, ^uiypi t},<; y.o^p?jl^^ a-jToi 
7iYYi.a-ev. 

30. Keii^evo? ^s iioyxoj^usvo.;, ttoLv ri aurov 
a-oicveuda'. elSev Tor? o-^fJaAjAoi? ka-jTou, xai Cooj 
ol ayiOL fiapTupe; |aXXovTE? -?i,7av af^^irJTepo'. £-i 
-C> :iCy>.7.l(} T-lq HaUzrr-f,^ xeipiEVQ... ^t-U -zv^li^:; oiv 
jx£ya).r.?xai-J7ir,p£T';'^; r^; Trpow.ouTr.;, Ta^wuaTa 
Tuv &yiaiv xal xaXXlVLXWV j^apTiiptov, 'lo-jALyr/j 
cr.fA', Tou -pzTJi-jTepou xa- Ka^.a-apioj toO o-axovo-j 
U Twv xjfAiTcov ^i-oyayov avops; tlvJ; e-JAa.SeC? .' 
OTTEp auTo; AoLi;oup'.o; xaG" 5. e-rpT^Ta'. o-iOaXuw 
tpavw; ewpa ■ Tipl.v auTov ^xt^veO^x'.' ixsajva^ev £v 
eauT.:,. juvTiEe ?A -■.<; ^ouXo; Oeou, o^tI; xai "truvi- 
fAEvev a,ua t^ ayitjj Kataapiw • (STrep xaf. eOaiev 
vuxTO? ^v TOTTw -Ir^^io^ T^i; TToXsw; Teppax-^vT,;, u-o 
T>iv fip-epav Twv xa),avo(ov voepifjpLMv , e':; r>j^av xai 
ETiaLvov \p'.(7ToCt Tou 6eo'j Tipiajv. 

_31.MeTa oiv ~£VT£ -^jj^epa; ejpefjr, 6 a'JTi; oo-^Xo? 
Tou Oeou TO'Jvopa Eu^e^^Lo? dv auTw tw to-(j, ev Jj 
T,v xaTaGe^evo; tou; kyio-j^ ^iapTupa; tou XpiTTou', 
vritTTeiiwv xa'! euyo^uevo; xal -iaXXtov w.xlziTzzwl 
^ XUpLU TW Gew ^UfOV. TOUTO os OsxTipLevOL TioXXoi. 
c-uviTpe/ov Tf^ fxaxapLio Eucrei^Lw ctiro -?,; TrdXew; 

TeppaX-lv^;, r>i ~o (;,; £.;pTrjtaL 7:A7i7'a^£LV TOV ToVov 

"^. ^l^^'" " , J^^'*^^'- l^^'^ 0"^'^ e-ecTTpeaov ttoo; xupLov 
xaL efia-r^^^ovTo utto toO jJiaxapLou '^-ix^.xo; 'tou 



DIES PRIMA NOVEMBHIS. 



30. Jacens ' autem ^ totus tumidus \ tamen * 
anteqnam exspirarct vidit oculis suis ^ psallentes 
aml)o « et ' cum lionore di-nissimo « corpora '.an- 
<-t')rum Mulioni presbyteri ct Giesarii diaconi "> 
undas » auferentes '^ quod '^ ipse Lnxurius '* 
videns "' antequam exspiraret '« clamabat '^ • 
A./j,a-o vos, sancti martyres '« Dd, ut modlann 
mw^.s- .r tormenfk: Et cnm t.iec ■« diccret, diabo- 
lus snttbcavit '^" emn, et coram onmibus exspira- 
vit ''^ Quorum ^^ corpora ^^ sanctomm ^* niar- 
tyrum ^n coilcf,nt quidam servus Dei qui cuni 
ipso 2« habitaverat ^ et scpelivit nocte ^« fuxta 
Terracmam ^^ civiUatcm ^°fsnh ^' die kal. nov. ^K 

31. Post dies auteni ' qninque ^ inventus est et 
ipse 3 servus Dei \ nomine Eusebius, in codem 
loco ubi posuerat ^ beatos martyres, jcjunans et « 
orans ' Dominum « et « psailens x». Hoc dum "' 
multi '2 viderent '3, occurrebant '* beato Euscbio 
do civitate Torracina '«, quia '« locus '^ prope 
civitatem '^erat; et multi convertebantur '" et 
bapti>;abantur2o a Felice preshytero. 



-peTjjUTepou. 



ANNOTATA. 



fifln^^-T^Z T'T "'"' '"''"'"'''"^''^' »«^^^ '^ Armenormn haptizatoH sancfo Gregorio liluminatoris 

»«i'^J".>').>-/J^;!r"*r 'f '; ''''Tr ^"^''T"^ ^' ^«^^^«m^m;«, ^o.te indicant confirmationem; 
undeqms fot fe snspicetur fmttum Julianum fuisse Terracin^ rpiscopum 

C Be suppUcH, sacri actum esf in Conuumf. pra:v., ^V //, numm. 23 et 24 

d De Leontn sepulcro vide conjecturam nostram in Comment.prxv., numm. 27 et 28. Quod vero Acta 
Leont>um m kal.nor. sepultnm dicnnf, id factum esse credo ut con^cniret auctor se.!iZllosut 
duum o.cisum C^sarmm dicfurus eraf. Quem crediderit kal. nov. martyrio consunJatl fuisse 
onmemor jhrum quB de temporis distrihutione in Actorum decursu dicta fuerant. Vide CoLmit 
pr<BV., ^ 11, num. 27. 

e Variantibns codicum lectionibus non adeo certum est ulrum Cffisarius kis verbis ad hanfismatis 

arpmm an vero ad haptizantem alludat Minnum. Credo ad aquam referri baptismatis Vero enim 

sumle non est GfEsarium ex Africa adventanfrm ah hoc Juliano fuisse baptizatum, nisi quis ufrummie 

Jnhannmvidelicrt cum G^sario diacom suo, e.r Africa Tcrracinam venisse supponat; uuod nihil 

C esf cnr admiffas, 

f In ayro Varano, non Verano, uti Surius scribit. Eodem loco postmodum mdificata fuii ecclesia 
nunc diruta. Vide Commenf. prxc, § IV, num. 49. * 

uervinllf ■ *'" ~J' ^^' "■ '■ '■ '-^ "■ ^- "' '■ ''■ ^^- P- ^- '• '■ -• *-^' ^'' '^- ^- ^^^' 3^' ^- ^' *9- Pervenisset u. a. c. e. ^«, 
peivenisset a.c. e.50, u. a. c. e. pervenit 10. v.c. ^, 

^^t^r^I^^ rrVr?°' '^- ~ ' "'"■ ^''■~' '"^'''"' ^°^"' "■-* '""■ ^■'- ^'- *^- ^i--"* viros add. 31, 33. ^t. - « am]>os 1 15 17 
2^> 4.>50 o^. 5J, 54, .5o ; o».. l^, 13. 31. 33. M. 43 ; et gaudentes, id est. Juiianmn et Cresariuni add. ^21, 2i>; sanctos Dei J ul a- 
numetC_«rf.,30.-^...15.^ 

^ 17V7 r ■ "'^^""'^^■•^«= abund.s3I.3;).34: de unda 37. - ^^' feni 1 ; aufeientem 17. aS; afTerentesO 14 1.5 
^o, 4/. ^i ; ofTerentes 11 ; ferrentes in arida 10. Wc trrminatu,- codex 1(1 hh ,-evhis: Qui niartyr sepuitus est juxta Terraci' 
nam: lu tjuo loco merjta ejus benese credentilms beneflciaprfesiant innominePatris etFiliietSpiritusSancli cui est 
nonor et ^ltjria m secula seculorum. Aiuen. - '3 quibus 1. - » (quod ipse Lu.x.) om. 10. - i" ita 43, 4ti ; vitJit .53 ■ cernens 
^l, 2.1; om. rdiqui. — ^'^ se videre add. 49.-" clamavit ^,3; om. 10; {quod ipse-clam.) o»i. H. 17, 36 -'S(b niart.) 
ambo martyres et sancti % 3. 14. - •" hoc 2. 3. - «" afTocavit -2. - ^- (adjaro-exspiravit) /,*r /.^„„/,.r .« ..//.. cdicihus 1. 
^. ^. 14 , (■(>/■««) /oco -21 et 3^2 : succurnte mihi misero, sancti Dei, quia plurimas patior anguslias. Et luec dicens exspir.ivit ■ 
m rehqius codicibus omnitw prwtermittuntur. - ^-^ om. 1, 43. 49. — ^" vero add. 1. 43 ; autem add. 21 ■ videlicet add 15 4(i' 
*7 ; ita.iue add. 49. - ^-* «»,. «j. 17, 33, .34 ; (c. s.) sanct. corp. 4. - -'f^ om. 9. 17 : Juliani presbyteri et Cajsarii diaconi ruld 3 • 
Juii;mietC;Esariiflrf£/.:2I. - ■■'« ipsis 17, ^l, 33, 34, 36,49,5^2.53. i4. - " habitaverit 4 ; habilabat 10. -=«om.ll 17 ^Hi' 
noclu 1. ^. 3, 10, 14, 21, 33, 34, 3ti, 47, 48, 49, 51-5-t ; in locum add. 1, 14. 4S, 51 ; in loco add. 2. 10, ^l. ^(i. 3U. 47. 52. 53* .54' 
- om. i, (i, 51 ; Teriacina ii ; Terracinensem 2\. ~ ^o civitate 2 : ubi usque liodie florent coipora eoruiii. Martyri/atus 
estautemsanctusCicsariusdiecalendarum novembrium, rejfnante Domino nostro Jesu Chrislo in secuk seculonini. 
Amen ; l,is verbis hic dcsinit codex 13. - ^i om. 1. — ^^ in pace add. 21 ; regnante Jesu Chnsto Domino nostrn in secula 
seculorum. Amen ; his additis desinit codexll. 

Num. 31. — 1 om. 1. % 10. 14, 4S. 51. .55. — ■■= sex 49. — ^ JHe 53. — * (s. D.) Dei servus 53 ; qui cum ipsis habitaverat add. 
17. — ^ posueranl 4, G. — ^ (ubi-jejunans et) om. 45. H). 47. — ' jejunantem et orantem 10. — « Domino 2. 3; Deuni :iS 47 

— om. 14. 17, 33, 47. — "> psallentem 10. — ^' cum 17, 43. 45, 46. 47. — '- (d. ni.) m. d. l*. — "^ videbant 10; cognovissent 
4J. — " occurrerunt 1. — >^ Terracinam I. — 'i qua 53. — " locum 2. — ■« civitate 10, 14. 17. 38. - '» coavertebatur (>)'> 

— "" om. 10, 38. 

GAPUT QUARTUAI 



HK USS. 



pprimilur. 

Apud 
marttjrum 
sepulcrutn 



Eusebius et 

Felix 

presf»yter 

miiltus 

cQnvertunt. 



F 



m 



PASSIO PRIMA SS. C^SARU ET JULIANT. 



KS MSS. 



CAPUT QUARTUM. 

Folix niTslntcr et Euscbins inonaehus a Leontio (llio Leontii 
consularis eapite pleeluntur. fioruni eorpora a Quarlo presby- 
tcvo juxta eorpus S. Cicsarii sepulta. 



D 



^Hf coram 

fiWo Leoiitit 

consitfafif! 



fidvm 
lirofiffiitcs, 



B 



tiiitfiiiifiir hi 
rarccrem 



Hoc audiens Leontius, filius Leontii ' con- 
sularis, froinon-; de mortc patns sui -, misit mili- 
tes ^ el * tenuit ^ Felicem prcshyterum et Eusc- 
bium nionachum a, et jussit ut ^' in conspectu 
civium ^ adducorentur in ^ foro ''. 



32. TauTtt Oc axouTa? AsdvT!.o? 6 ■jIo; AsovTiou 
Tou yTraToy, Oyjjt.OfJiaywv 5'.a tov fJavaTov toD -aTpo? 
a'jT0'j, auir7TE'.X£v (TTpaTi.WTa? xal ^y.;)vSUiTEv y.paT7,- 
OYjVa'- Tov 'jLaxao'.ov *I>'!),'.xa tov 7ip£T^'JT£cov xal 
EuT£[3'.ov Tov [jiovayov* oO; xal ~po«Tac£v'"* xaTa 
T:po7W77ov Twv iy.d-7t 7ro),',TWv dyQ/iVa', ^-l r?,; 
dyooa; 7:00;; ipdJTYiC.v. 

33. UpOXaOLTX; T£ £7il TOU [i-f,>J.7.~0^ r^-jT-Jztir,^ 

AedvTLOi; ajjLa twv Ta TrpWTa wepdvTWv tt,; ajrfis 
7:d)v£w;. 0'JT0)? o-.ElaATjTev auTor^' EiVraTi '''ipi'.v, 
oouAoi £a-T£ 7( £uy£V£C; ; T^po? 6v dTroxp-JjivTS^ ol 

Deiuhfafe ^ iwhis nomina vesfra. Et ^ responde- ayio-. *I>':X'.; TzpEariuTsoo; xal EuT£,3iOi; [^ova*/o; 

runt ^" : i^c//.r c/ Emebius ". Leontius fiiius e^^^^v Ao-JXo'! s^fAev tou xup-^ou ■ht/.wv Tr,7ou Xpi- 



* ro(/. , 



33. Et sedens cum majorilius ' civium ^ sic 
loquitur '^ ad eos : Dicife nohis *, servi estis avt ^ 
ingemvi ? Respondit Folix iirosbyter : Serri sumns 
Domini nostri *^ Jesu Chrisfl. Et dicit ' ad eos : 



Leontii ^- consularis ^^ dixit " : Dieiie ^" quare 
roufrn snlufcm reipuhUcsi ef principum prxdicafis 
insaniam "^. Respondit " Fchx presbyter '^ et '^ 
disit -" : Nos insaniam -' non ~^ prasdicamus ^^, 
sed -* prmdicamus ^" sanam -^ atque reram -' 
docfrinam -^, ut timeatur ■^^ Deus ^" et cogno- 
seatnr ^^ ; quia si coffuoscifis ^- c.nm ^^, potestis ^^ 
vifam xtcrnam cousequi ^^ 



M. Leontius fiHus Leontii ' eonsularis - dixit ^ 
ad populum * : Quid vobis videfur ■' 'f AUi cla- 
mabant '^ bonam esse doctrinam ; alii dicebant : 
Non, sed '^ sedncif ^ populu m . Hoc ^ autem '" eis " 
altercantibus ^^, reclusit '^ cos " in custodia '% 
et discesserunt ^^''. 



et mor capite 
2ilectu)itiir. 



35. Et ^ misit ad eos - noctu ^, et co?pit * eos ^ 



TTOU . xai 7rdX',7 7ip6; auTou; e:pT, * Xia.iy.^^r^ixTS 
^ixh -ra (JvdfAKTa U[j.wv . o: ayi.0!. et^rav * 'Evw [j.£v f; 
<&'!X',^ xaXoufjia',, d-j^x^ioq T:p£TJjUTEpOs . dTCoxp',fj£i; 
&£ xal 6 'ixz^ot; auTou 'ior, ' Kdyw EuTi,S!.05 Xeyo[j:a!.. 
StpiapTuXo; ^ovayd(;. AedvTto;; £L7:ev 7Tp6<; auTou^' 
Ki-x-^z "/",|J.rv, xaTa tt,!; ^ioX-.Te-ia; xal twv dpydvTWv 
eToX[j.Y'|TaTe xT,p'j;a'. veav o'.6ay^Tiv ; aTioxp^.OevTs; 
o'jv 0'. dY!.oi <l>'!X',c xal EuTefiioi; eiTrav auTtji* Hfisr; 
xT.puTo-oj/ev "lT,a-o'jv Xpi.TTov, T,T!.; ^ttIv 'jy'-'i,c, xal 
o-tOTTipiwoT,; ^'.oaTxa).'!^, xai. i7:',7Tpo'iT, 7:dvTwv Tipog 
auTOV xa'. tcj iTziyi^/iiifJnzGfia.: a-JTOV. 

33-. "ATToxo^.dE!.; AcdvTi.o; siTrev Tipoi; tou; 7:ape- 
(TTWTa; aurt^' AxouaaTe, Aaoi, Ti 'j[j.',v tpaiveTa', ; 
dXXo'. [ji£v £xpa!;^ov xaX-fiv etvaL ttiv TOiaurriv 7:'!(mv. 
aAXo!. EXevov * Ouyl, dX).a d^iaTWTi.v t6v "krj.oy , 
Ta'jTa 6s xal Ta touto',; 6[jiO'.a d[jL'^!.[3aAXdvT0JV 
auTQV, ixeXeutrev 6 7:apdvo[ji.O(; AedvTtOf; OTzuic, 6.Tzy.y- 
Qyiva', 7:d).',v Tou; ^Ytoui; dv tt) G'j).ax-^, 7:poa-Td;at; 
TTpaTi.toTa? do-tsaXto; TTipetv auTOui;, xat o'jtu)i; 
dTzeoT'/! d7c' auTtdv 6 Xao';. 

35. KaTa).ajjO'j3T|; 6e tt,; vuxto;, cTeX^.st 7:^6^; 



cohortari '*ut sacrificarent. Illi'^ vero deridentes^ auTou; 6 7:apdvop.0f; A^dvT-.o^ -Kkt^Hoc; !jTpaT',o)Tuv iv 
et contemnentes " claniabant^": Gloria in excelsis "vi tpuXax'^, oTrtOf; avaYxarTWfftv a-jTCj? 9uo-ai. ot ouv 
Deo. Eadem nocte " pntcepit '- eos capitis ^^ [^axdp!.ot (j.dpTup£; fj£aTd;j.£vot tou; o-TpaTttJTa; 
subire sententiam '* et ^^ corpora ^^ in flu- iXOdvTa; 7:p6; auTou;, dpia [isv e[A7:£6iovte; auTO'j;, 
vium " b jactari '^. «{J-a o£ ^couOevoDvTei;, [jieTa 7:aji^iTia-ta; expal^ov oo^o- ^ 

XoYOUVTe; tov Seov tou oupavou xal tt,; vt,;, xai. eXeyoV Ad;a h u'LtTTot; Oeo xal etiI -.'Ti; £''pTiVT,, £v 
dv6p(07:ot; eu6ox'!a. dv a-JTT, ouv tvj vuxtI 6 dTEJSeTTaTO; Tupavvo; AedvTto; ix:A£UT£y TOt; TTpaTttoTa'.; 
auToD 07:1,); tou; itYtou; [AapTupa; xapaTOfi.T|TG>a-tv, h: ok xat Ta Tt[J.ta (TtoiJLaTa twv Q-.vltov h Tto T:oTaf;.to 
^'.cp"?,vat 7:poT£Ta^ev. 07:ep xat Y^yovev * dXX' ->i tou Qeou ydpi; ap.aji-?) 6t£:iiJXa;ev. 

3G. Quorum 36. BXTiBevTtov 

Num. 32. — ' (f. L.) oni. 7. — ^ patri suo 2; et add. 38. — ^ mulieres (sic) 'ii. — * qui 43. — ■■' tenerent 43; lenuerunt -i'). 
46, 47. — « o»i. 14. 43. — ' ut add. 14. — » ad. 49. — » forum 21 , 33. 34. 43, 411, r.^J. 

Num. 33. — ' majoies 2, 14. — - civitatis 2, 10. 49. — ■' locutus est 21; alloquitur 14. — * (J. n.) om. 50. — '"' an 2, 4-7. 10, 
14, l.'i. 17, :i3. ;J4, 43, 49. - «owj. 17. — ^ dixit U. 17, 27. 31. 33, 34, 38. 46, 49, 53. — « vulgate 4-7: divulgate 1, 14, lo. 21, 20. 
33. 34, 36, '3H. 4S, 50. 52-55. — » om. 4-7, 17, 49 ; at illi 2. 3. — ^° respondentes dixerunt 2. 3 : ei add. 3 ; amho : Nihil ad te 
I^ertinet hoc scire add. 21; nus vocamur add. 43. — " E[j;o Felix et frater meus Eusebius vocatur 30 ; vocamur add. 2. 3. — 
'- (f. L.) o)n. 21. 49. — '3 oni. 17. — ^* dicit 2, 49. — "^ ow. 17. — »« insania 2. — '^ oi». 17 ; respondens 3. — '« et Euse])ius 
monachus«r/rf.53, -54. — ''*ow. 1,3-7, 15, 17. — ^"0?». 1.5; dicens 4-7. — -' insania2; contra rempublicam 49. — -- ita 1-7. 
10. 14, 15. 17. 21. 20. 27. 31. 33. 34.30.38. 43, 45-50, 53-55; om. religui codd.; (ins. n.) n. ins. 38. — '-'3 (ins. n. pr.) n. pr. ins. 49,— 
=* eliani add. 4. — -''' docemus 17; (s. pr.) om. 7. — ^^ om. 2. — 2' (a. v.) om. 2. 17. — ^a om. 7; (a. v. d.) a. d. v. 33, d. a. v. 34. — 
-" timeatis2;cognoseatur 17.49; unus nrfrf. 4-7. — 30£)euni 2; Dominum 3; Dominus 3K. — ai co^noscatis 2; timeatur 49; et 
add 43. — ^^ cognosceritis 4S ; cognovissetis 53, 54 ; cognoscatis .5.5. — ^^ Deum 14. — ^* poteritis 2. — ^^ (et cognoscatur- 
consequi) omnipolens ut vitam a?ternam consequamini 17: (Leontius filius-consequi) om. 3G. 

Num. 34. - ' om. 3; {i. L.) om. 4-7, 17. 21. 27. 31. 33, :i4, 45. 40, 47. 49. — 2 om. 15, 17, 27, 31, 33. 34, 45, 40. — ^ ait 4. 5, 7. — 
*(a. p.)0H).55. — '' de hoc of/rf. 4-7. — •* dicebant31. :J4. — ^ etiam «r/rf. 0. — » seducunt 5. 17. 53; seducent 4,7; seducerent 
G. — ^ ha^c 14: in hoc 33: talia 49. — '" om. 49. - " om. 10; inler se add. 21. — '- dicentibus 49. — '» ita 1, 21. 33. :!4, 4;^ 47. 
4S;recludijussit 49;jus3it Leontius li);reli(jHicodd. recludit. — '* 0?». 49; Leontius «^/rf. 21,;i6. — "^custodiam 2, 17.27,31, 
34. 52: mitti add. 10. — '^ discederunl 2 ; Uiscessit 17. 47, 49; omne add. 10 ; populus add. 17, 

Num,36.— 'nocluvevon. — 'i sanctos 17. — ^ojH. 17; nocte 10, 21,34,43 ; consuUrfd. 10.-— *(e. c.) om. 17.— ^om. 17. 
49. — »iY«l, 15, 34,;i8,43.51 ; cohortave49; coartari 2,3. 5, 7.45. 52-54; ohi. 17 ; ™//i7H;corfd. coartare.-'' ille 2.-— ^ eum 
add. G ; eos add. 10. — " eum add. 4. 5, 7 ; (e. c.) oin. 15. 17. — '" dicentes add. 4-7, 21. — " noctu 2, 3, 14. — '- Leontius 
consularis a(W.4-7, — '^ capiti 2 ; capitalem 14, 39.43,53. — " (cap.-sent.) decnllari 17. — '^ om. 2(>. — "* oh(.2I; ; eorum 
add. 4-7. 10. 49 ; eorum jactari tidd. 40. 47. — '^ ifa 1, 2, :!3, 34, 43. 5:!. 54; flumine 10 ; reliipii codd. Iluvio ; jussil add. 4-7. - - 
"* jacere 15; (i. f.,i.)o»/. 2ii.,i. i. t.40. 47. 






A 3G. BXY.QivTWV OE TWV icy/wv ^(OJ^irWV cv -(0 

._OTa;^,f,. -^.^JJov O£=o,a£va sttI twv 6oi™v u^ypt 
T-,, fJaX..^.,;- ..0^,; 7:por.-o.u£v, -h yap.., to^ & 
TauTa oLa^w^rasa aTTiOsTo o,i -^ .^=^0; t-;,=: OaXacr- 
=77.<; .J.riTtov Tcov ^Tpofiawv xal l.^oO 7zoz7fi6-to6' 

T..;OVO.UaTt IVOUapTO?, £/. T-?;? -oAeOJ? KcLTTOliac; O^TW 

xalo^uev-n;, M? <ruvifi7, toGtov 7rapEpy_s:rOa.. ota -o^ 
TOTTo. ixEivo^ ^aTa^Oa-. a^Tov, Ta ■t(5v ^vSo^wv 
jAapTupMv Ttoj^aTa i'v£.. T,iv T..(^.;wv auTo,v ^toxlC^-, 
iT.'.Tr^^ oyjir,^ htopBi xziixv,^ . :ruv-?i^ev Ss Taiita xai 
.TtsG^xev IttI &^aivi . a .al a::7iyaysv s^ .^v oiiav 

a-JTOU. Y.pcaTO 70.:VUV 1^.1^,1^^ i,--^-,^, ^- . ^^,^ 

ay'.wv p,apTup(ov y.Eoa?,»;, 

^ ;J7. T-/i ouv e7z..ouav] ^,u3pa supsv aut«; ^:oa; xai 
a[/oWo^.;, xa.. Ta-jTa;'^^auvi^a; l^cfj.,^^-, _,r5 ^^^^_ 
^w. y.Ktp xal T-/) TrpoT-r.xou^/i ^^ria Tay-fj TrapeowxEv 
£v T(o TOTTt^ ^v w To TravffSTrTov Tw;xa Tou ao..o.;uou 
fAapTupo? Ka',Tap;ou tou ouxovou xsCTa- u-o '-6v 
K/iya vos-a^^iptou iT:..Ts).£r-^, ^, j,v7ipL-^ auT^iv ^.f.ipa 
T:pa)T-/j • £v (], Toivuv tot.,,, ?M-ro^, TrauT^oXXa' 
ocopsa, xa: Ci^^,^ xai Oau;.aTa ^iy^rr,^ i7r,TsXouvTat 
ei? oo,=av xai. £T:aLvov Xp^orou toO Osou -/^pwv •xiyo' 
t-^^ cr^^uepov -/ifxipa^ ;^ap..T.. xai. '^aavBpwTtia tou 
^ y.^^'^0 xa. Osoa l.;.wv *Inao.: Xp,TToO- o,-ou xai ueOou 
T<p IJaTp, ■;■, ooia a;xa tw Uyi<^, xal. ra,OT:o..w ajTo-: 
llvsu-^aT^, vuv :<ai =^3! xal 3C; toO; auova? twv iuivwv 

AuTiV. 



DIES PRIMA NOVEMBHIS. 



117 



yuartus d, de Capua ■-», dum t,a„siret "ad ai;mm 
""m, uivcnif corporu sancforum » sin apm " 

1™^ ■V.f ■« coliegif n, et .. in,po,suif ■» ", =. 'S " 
eulu -■ et - duxit ^ in - donnun .uam - " 
™^p.l -cunose - quierere ^» capifa eorun^» ' 



37.Aliaautem'dicetMpsa»capifaMnvenif-' • - 

sancti.s , et ^epelivit juxta corpus ..anoti » c^. ...MV.,,,,-. 
snrn rhacom ^^ et martyris '« sui, die rionas 
novembns -^ ; ubi per -^ oralionos >o eorun. bone- 
fie.a ^J pra,stantiu- '« usque iu pr.-^scnteni ■" 
rl.ou. ^o ad laudem et ^" gloriam ^^ Domini nosfri 
Jesu Chi-isti ^-^ qui ^'^ vivit et regnat s^in ««secula 
seculorum -^ Anien. 



ANNOTATA. 



C 



cow 



a De ipsis agemm ad diem .7 noveiubris. 

^ 11'entcm vredo fiivimnhic inteUiai ani terfln n T^.- ., ■ -n- ■ ■ 

ripa capitec^sif,.e,-int ' ' '^"""'" 1'"'''" l'"J'"^'<i<^ e.^ent, ipsi In ipsafl,M 

^ e^Pineta »fe%„ Fe,-oni. l„cu,n . ,ui in l,ne o,-a ,„a,-is f„t. De „.o VirgiUus JEn. tiU. vn, 



queis Jupiter Anxurus arvis 
Prasidet, et gelido gaudens Feronia iuco. 

Qm loco et Ufentis flumi meminit : 

Qua Satuiie jacet atia paius, gelidusque per iiuas 
Qu.Tiit iter valles atque in maie conditur Ufens. 

Tnmu milUavionim distmifiam hinv Terradmm ex Horatio discinms, Sat. lib. I, V, 24 sqq. .- 
Ora manusque tua lavimus, Feronia, lympha. 
MiHia tum pransi tria repimus atque subinius 
Imjiositum saxis late candenlibus Anxur. 

Vide Cellarium, Geogr. antiqnx lib. II, cap, 9,pag. 515. F 

d De Quarto agetur die 5 nov.; ude etiam Aet. SS., ad diem 11 maii, de SS. Quarto et Quinto MM. 

Nun,. 36. - . qu* 3(i. e ^n.% 15 27, 36, 48, 51 ; videlicet 21. - « (quorum-Eus.) .,„. 43 ; (sanct.-Eus.) <»n. 17 45 4G 49 
oO_--^„;„. 4-7.21. - r, d.em3.-«clara4.7.l7.ai;daro30.43:pr;eclaros3: clausa49: iacto 14. - Me i 1.5-^^^^^ 
%i. 'm% % 7T t:^^^ L""''^,,""^^'^ ^^' f, ■' ""'^-"■^ris 10. - « in 5. 14. - - littore 4. 5, 7, 14 : littus 10, 17. ^l " ' 

J: '^^f ■ -^^-f ^•*^-*^^- ^3 ;o»^ ..//,,„/ corfrf.-K.^ cap,taa.3.!4.17. - '"qui 3« ; qu^ 43 - ^^ol ,ens 3,i 

49 ; collec a 34 ; ea ad^. 21. 36. 45. 4G. 47. 49. _ - o„, 3«. 43. 4!.. - - posuit ^7, 33. 34. 36. Is. 49. k^, .Srponens 17 el" <w' 

studioso 4o. 4b. — 28 ((,_ ,j,j q (. 5_ 7 _ ai»sanctorum 2. ' t i " «■ ^. i ', */ , 

i\um. 37 - 1 o>„. 36; vero ai. - ^ o,„. 21; etiam 4, 6; ipsi etiam 5, 7. - ^ om. 45. - * <m,. 43; eorum add. 45. - ■■> (et i -inv ) 

o,„ .^b. _ quas 2, 3; quos 4. 7: inveniens 36. - t (c. e.) cum omni reverentia colligens 21. - ^ conjunxit i;; cum ipsis adi/ 

o h;_cum ipsa add. 4. 7. - corpova 4. 7.- ■" eorum 21.- " om. 3, 21, 43. 47; beati 14; ac Leatissimi add. i.". 4(i - "^ levit.T 

n ku '^l''-^ ".o^J'!''''' ?;'''• ^*^- - '* '^^^^'"''"^ ^'■^- - " ""■ '^■'^' '^'- ^*'- *"• -^- - '" fP- «■) «'■"tione 1. 45. 46. 4,s, 5.% o.-a.io. 
niDUb 31, 33, -13, o2. — "„„,. 4.^. et merita 21. - ■« florent 4-7. 21: pra-stant 2. 26. 49. 5U; parantur 2.- '" hodiernum 4-7 21 

* • ;''*• 7." t"'^' Pe>-J'eni) '""■ 17. - ''i (I. e.) a>„. 35. - ^^ (a. 1. e. g.) regnante 4-7. pra^stante 21. - ^.i j^su ciirislo Domino 
nosiro 4, o, 6, 21: Dommo n. J. C. 7. — 2* cuni Patre et Spiritu Sancto «</</. 1. 21. 49. — es (q. v. e. r.) om. 3, 36 tS :,3 ni ,55 
cui est honor et gloria 2; Dom inus add. 21 . — 3" per omnia 49. — " o>n. 3. " ' 



PASSIO SECUKDA 



J18 PASSIO TERTIA SS. GiESARU ET JULIANI. 



PASSIO SECUNDA S. C^SARII 

Hanc Passionm, quam in Comment. prxr., patj. 84, Hi<m. 2, mininiam appellavimus, edimus ex 
ouatiior codiribns m.<!.% qui scquenti modo di.-^tribuiintur : 1. liomanus, ehibJiotheca dicfa Victorls 
Eminanuelis, in xdihus coUegii Romani Soc. Jem, h" 118, memhraneus, folio maximo, sec. XI rel XII; 
antca fuit hihUnthecx Sanctx Crucis in Jerumlem., n« 5, — 2. Florentinus, e bibliotheca Laurentiana, 
mcmbraneu.<=,foIio nnigno, sec. XI, phitei 30 sini.stri cod. 4 ; fuit biUioihecx S. Cmcisde Florentia, 
^0 728. — 3. Viennen^^iis in Austria, e bibliothecn Cxsarea, folio magno,sec. X,n° 3r>7 ; oJim Hist. 
Eccles. n" 14. — 4. Bruxellensis, e bildiotheca regia, folio majori, membraneus, secuii XI, n" 64. 



D 



Sanctum itaque * Gicsarium diaconemLuxurius 
tradidit consuhiri ^ Leontio ; quem intromissum 
sub voce prieconia interrogavit consularis dicens : 
Quis 3 fO(.-a)-/.s-?Respondit : Cassarius dicor. Gon- 
sularis dixit : Se?-vus es an ingenuus ? Dixit Caesa- 
rius : Serrus sum Domini mei Jesu Christi. Con- 
sularis dJxit: Domini nostri imperatores * diu ^ 
jusserunt ut qiii noluerint sacrificare diis diversis 
B pamis diversi^que supjAicHs jmniantur. Gaesarius 
dixit : Pmns; vestrai diversx esse possunt, xternx 
esse non possunt. Unde quia non timeo phis diver- 
sas^quam st^^rnam'', idcirco nec te hac hora^ 
audio jubentem ^, nec tuum principem comminan- 
tem. Hodie eniin ira vestra exardeseif "^, cras 
evanescit ; ef cum fucrifis moriui, uUerius non 
eritis. Tunc Luxurius clamabat consulari ^' 
dicens : Audis ^- dssarium hunc principum inju- 
riam sermocinantem, et adhuc non eum ^^ punis? 
Dixit autem consularis ad Luxurium : Quah dehet 
puniri sententia ? Luxurius dixit : Ut aUigatus ^^ 
ad ^^ sa.rum ^^ prxcipitetur in rcuma. Caasarius 
dixit : Me quidem aqua quse generavit, quasifilium 
sumn ex se renatum susciplet, ut ipsa ^'^ modo me 
martyrem ^® faciat ^^ qux ante hxc fecerit chri- 

Nom. 1. — *on». 4. — ^consuIariscorffVfls. — ^quid 1,2,3. — 
■* imperatoris 1. — >* om. 2,3.4. — ^ diverse 1. — ' £eterna3; 
;eternas4.— «{h.h.)0Hi. 2, 3, 4. hanc ora 1. — '•jubente 1, 
4. — "• exardescet 1, 4. — " consularis 1. — '- audi 1, 3. — 
'3 (n. e.) eum non 3. — >* alligatu 1; iUUgetur -2; alligato 4. — 
'^ om. 1,3, 4. — ^^ saxo4. — '' ipsam 1- — " (m.m.m.) me 
martyrem modo 2, 3. — ^" facit 1, 3, — ^o tu 2, 3. — ^^ co- 



stianum. Te ^" autem, Luxuri, hodie comedet ^' 
coluber corpus tuum ^^, ut cogmscat hsec otnnis 
patria qnia mndicat Dominussanguinem virginum 
suurum, quas tu ignibus cremasfi, ct me qucm 
libitu ^^ tuo ^* in ^^ aquam mergi jussisti. Interea 
mersus sanctus GiEsarius. eodcm ^® die in eo " 
littore eum unda ejecil, ubi jacebal Luxurius to- 
tus turgidus, a serpente percussus. Ibi enim in 
equo scdens, pergendo ^^ ad villam ut pranderet, 
et quoniam -^ festinabat ad prandium, priecessit 
cum equo solus. Igitur cum juxta arborem prsete- 
riret, faciente nequitia ejus, sic evenit ^** ut per 
caput ejus inter collum et capitium tunicpe "^ ejus 
inter lunicam et ventrem ejus ^^ latera sua morsi- 
bus laniabat ^^, ut perveniret usque ad cor ejus. 
Jacens autem tumidus, anteaquam exspiraret ^* 
vidit oculis suis psailentes et cum honorc dignis- 
simo corpus sancti Csesarii aufcrentes ^^. Qui mar- 
tyr sepultus est juxta Terracinam ^'^ ; in quo loco 
merita ejus bene de se ^"^ credentibus beneficia 
prsestant ^^, in nomine Palris et Filii et Spirttus 
Sancti, cui est honor ^^ et gloria in secula 
seculorum. Amen. 



medit 1; te add.%3.- *- corpus tuum ojm. 2. 3, 4. — ^^libito 
1; Iibitos2, 3.- " tuos 2, 3.— ^°0)n.l,% 3.— -^ itaque arfd. 4. 
— ^'^ eodem 2. — -^ pergebat 4.— ^^ quum 1, 4. — ^" venit 1. — 
3' tonicjp 2.~ ^2 et add. 1 , 2, 4.— ^3 laniaret 4.— " expirasset 
2; expiravit 3. — ^fi offerentes 1. — "'^ Terracina 2, 3. — 
^' om. 3. — ^^ pra'stalur 1 ; prseslat 3. — "« el lionor add. 1. 



E 



C 



F 



PASSIO TERTIA SS. C^SARII ET JULIANI 

Hanc Passionem, in Comment. prxv.,pag. 84, num. 3, parvae nomine signatam, edimus juxta codices 
dnos: 1. Florentinum unum, e hibliotheca Riccardiana, ti" 223, membraneum, folio ma.vimo, sec. XI; 
qui fuit olim monasterii S. Marthx de Monte Ughi, Ordinis HumiUatorum. — 2. Ultrajecfinum 
alterum in Neerlandia, e bibliotheca unioersitatis, membraneum, folio minori, sec. XV, inter MedH 
^vi Scriptores Ecclesiasticos, n° 20; quifuit Carthusim, prope Trajectum inferius, n° 248, l. 



C!avarius 
Luviniil 
jucenis 



Ex codice Florenthw. 

r ASSIO SANCTI C^SAmi DIACONI ET MARTYRIS. — 

Veniens Gaesarius diaconus ex Africa in civitate 
quae vocatur Terracina, vidit juvcnem traiiseun- 
tem speciosum, nomine Lucianum. Quem cum 
vidisset beatus Gaesarius, interrogavit cives ejus- 
dein civitatis quisnam esset hic coronalus et 
ornatus ad interfcctionem corporis sui, ita dicens : 
Per Deum omnipotentem vos conjuro ut dicatis 
mihi qua ex causa vel qua exercitatione hoc opus 
ugitur.E.i dixerunt ei civcs: Nutritur hic quomodo 

illi 



Ex codice Ultrajectino. 



c. 



jsesarius diaconus veniens ex Africa in Gam- 
paniam ad civitatem quse vocaturTerracina, vidit 
speciosum juvenem transeuntem valde ornatum, 
et inquirebat a civibus civitotis quidnam esset 
hic omalus. At illi responderunt : Ad interfectio- 
nem corporis sui est ornaius. Nutritur hic quo- 
modo placuerit octo vel sex menses, e( tempore 
exempto armatus et ornaius ascendlt in montcm 
marinum, et arrepfus equo, pro saJufe reipuhUcse et 
ut imnen habeat glorix,ipse se prxeipHaf morti. 

Cujus 



A Cujus corpns rnm gmndi honore collkntur ef 
mcendzo conm.nitur, ei cineres ejus in femplo reron- 
duntur. ^ 



2 H^c audions Gaesarius dixit : infdicrs uui 
tradiUs ammus innocentum diabolo. Et cum 
vemsset dics kalendarum januariarum. conventus 
factus est civuim in templo Apollinis. Et iuvenis 
piu^d.ctus unmolansporcam pro saluto civitatis 
ascendit cquo in ri.onlem, et iuriosc arripions 
equum, pra^cipilavitse et mortuusest. 



B 



■ 3. Hoc cmu vidisset Ccesarius, clamavit dicens- 
Vm sapwnfrs, qui,l facifis sce/us stulfnm d uer- 
dit.s animas dioMtica fraude, ut reipubJicx et 
pr>nr,p,fms q,i, pff„sione sang,mum saginantur^ 
Audiens h^v Fiiniinus pontifex et Luxurius 
pnmus civitatis jusserunt teneri Cjesarium et tra- 

diderunt cuidam consulari Leontio. Qui, prsehabita 
eum G^sano longa disputatione, ait tandem: Fuc 
qmdd,co, sacrifica diis, autpcenis diversis punie- 
r>s. Respondit Ciii^avlus:Nonmecommom>tp,eniB 
ti'S, sed cos commorebunf xtrrnx inperpetiutm 

4. Hoc audito, iratusLeontius jussit Ciesarium 
unte s^e nudum et vinctum ad templum Apoliinis 
duci. Et dum tempio appropinquarel, ca'pit orare 
ad Dominum,stafimque ruit templum et occidit 
J^irmmum pontificem.Ha^c dum vidissetLimmus 
^ pnmus civitatis, clamavit ad popiUum: Eccc ,piam 
Verfidmn hominem aynoscite, qui nec deos timet 
yiecpnncipem, (jui et homicidium fcrit ef inranfa- 
ttonibns suis tempfinn antifpiifafis desfnu-if. Ea- 
dem hoia clamavit Cfesarius : Aadite, frafres, .si 
.pa^fum ,a timeatnr magis homo quam De,(s r,-ea- 
tor omnium re.r, et m.n-fr santpdnis haminum 
P"r,ficetnr cirifns vestra; rosjudicate. Unum com~ 
nioneo cvitatem rcstrdm, ut pwnitentiam agaf 
nnusquisque vestrum de sawjuine innfjcrnfu,n 
innn effudisfis, et rredatis in Christum Filium 
j>ei. Tunc exciamaverunt omnes populi : Bonus 
homojusta loquitur. Hitc audiens Luxurius tulit 
eum de medio ixjpulorum et reclusit eum in 
custodia, ubi fuit anno et inense uno. 

5. Exempto vero tenipore, mittens Luxurius ad 
Leonfmm consulem, consuiuit cum ut Cfesarius 
exstmgueretur. Cumque Ctesarius de custodia eji- 
ceretur maceratus et tectus de capillis suis, qui 
nudus erat et an-elus Domini die noctuque custo- 
clierat emn, cadens in tcrram Dominum adoravit. 
M lactaestlux sicut coruscatio, et protexit euni. 
videns Leontius consularis ccepit voce magna cla- 
mare : Vn-e D(,minus De,(s est quem prxdicat 
^^sanus rf/ffco«»s.Etmittens se ad pedes GEesarii 

exspoliavit 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 

corpus cumgr(tndih(n^oree(m,ifnZ ; r 
,erd,(citur Ap(.ffinis, ^ ince^d;: ^^^^^^ 

2^ runc Ca.sarius dkconus dixit: ^„rf/,,, , i^fe- 
['r<.^ ef nnscn; rur },or sre/ere fraditis ffninL 
'nnoeenfrum in perdifionem (lia/.li, ,J Z^ 

C d n J rV" '"''"'" ^ivitateoccultus usque 
ad d.em kalendarum januariarum, apud nue m 

damservumI^iehristianum,cun.UtS 
bus et y,g.Ins Deo et Donuno nostro Jesu Chri l 
d^uoctuque vacabat. Veniente autem die ^ 
Uiu.n,,anuanarum factus cst conventus civiu n 
et veneruntud tcn.plmn Apoliinis, et adduxerunf' 
honnnem Luoanum speciosissinuun juvenem e 
m sacnficio obfulerunt porcam, quam' ipse L da- 
nus unn,oIav,t pro salute civitatis ct civium 
Videns autem hoc beatus G^sarius diacon^,' 
coepit clamare et diccre : Vi,-i sapient,., nuid 
facitis hoc scefus stn/tum > Numquid Justuni est ut 
pro v,fa trfulatis morti homines inno,,-entes -^ 
Ladem hora post sacrificimn ascendit juvcnis 
equum, et arreptus furia ccepit furiose arripcre 
equum, et cuni ascendisset in montem, prceeipita- 
vit se ipse et iuortuus est. 

3.Hoccum vidisset Ctesarius diaeonus, c.epit 
elamare dicens : Va^ reipub/i,:a^ et pnncipmn,qui 
crucnifibus funptcrfuntur et effusiane sampunum 
'V'anfur,Vtrji(idperflitis(tnimash,jmi^^^^^ 
fmljca frau,h> ef suasionihus Y XufMon^ hoc Fir- 
nnnus pontiCcx dicentem beatum Qesarium dia- 
eonum.jussit eum teneri cum smnmo studio et 
recludi in custodia publica; ubi diebus mulfis ma- 
cerafus, deinde traditus est Leonfio consulari 
Campanias. 



KX JISS. 



nn/.iiiiii 
snrri/iritiin 



E 



inijjrofKiiis, 
tyadiliir 
Lefiiitlo 

roiiiKiifiin', 



4. Quem ille cirni verbis superare nequiret, jus- 
sit vmctum ante carpentum suum ducere ligatis 
manibus nudum usque ad templum Apollinis 
Uuo cum pervenisset, ad orationem ejus corruit 
lemplmn et occidit pontificem Firminum. Po.f 
ha;c reclusus in carcerem a Luxurio primo civif a- 
tis, fuit ibi unum anmun et menscm unum. 



Eo oraiitf, 
leiii/ilniii 
corriiit et 

ridna 
ponlifirnn 
opprimit. 



5. Deinde educlus est in lorum ab eo ; dum 
oraret, ccelesti est luce circumdatus, ita ut ipse 
Leontius crederet, et Cajsarium, qui erat nudus, 
sua chlamyde indueret, et ab co baptizai-etui", et 
coipus et sanguinem Domini acciperet de rajmu 
Juliani presbytcri.Nec mora; dicta super orationc 
tradidit spirifmn III kai. novembris. 



6. Tunc 



Liijiitiiis iiii 

fitinn 

ronrifniia 

Hiincte iiiori- 

titr. 



\iO 



PASSIO TERTIA SS. CyESARU ET HJUANl. 



KX MSS. 



Ciesarius 
ei Julianus 

in mare 
<Jeniersi ah 

Eusehio 
nrprHuHtitr. 
fysf Ettsihiiis 

et Felix 
pffsbi/ter 
Ciipitf phxi. 



B 



6. Tunc Luxurius jussit Julianum et CsKsarium 
miiti in saccuni et pi-tccipitari in niare. Qui eo die 
rejecti sunt ad littus ct sepulti ab Eusebio servo 
Dei juxta urbem Terracinani, teinporibus Claudii 
imperatoris.Qui videlicet Eusebius cum sepelisset 
sanctos martyi-es Julianum et Cfesarium, et ad 
sepulcra eorum orans ac jejunans niultos conver- 
teret ad fidem, quos Felix presbyter baptizabat, 
lenti sunt ambo a Leontio filio Leontii consularis, 
ob eam maxime causain quia Cjesarius patrem 
ejus christianum fecisset. Et ad forum ejus ducti 
nec superati, inde carcere reclusi,et nocte eadem 
cum sacrificarc nollent, docoUati sunt atque in 
fluvium jactati. Quormn corpora venerunt usque 
ad mare et rejecta sunt ad tittus, atquc a presby- 
tero cpiodam do Capua nomine Quarto inventa. 
Qui ea mox imposita vehiculo duxit in casani 
suam, et curiose quserens etiam capita invenit, ad- 
junctaque corporibus sepelivit juxta sanctum 
Caesarium. 



exspoliavit se chliunydem suain et induit Citsa- D 
rium, rogans coram onmi populo ut bapLizaretur. 
Et baptizatus est a C;iisario in nomine Patris ot 
Filii et Spiritus Sancti. In ipsa Iiora veniens Julia- 
nus presbyter dedit Leontio sacramentum corpo- 
ris Christi, et dum complesset oraliones super 
euni, in pace Leontius tradidit spiritum eum 
gloria. 

G. Eadem die Luxurius tenuit Ctesarium et 
Julianum presbyterum, et dedit sentcntiam ut 
ambo missi in saccum priecipitarentur in mari.Et 
dixit Ciesarius ad Luxurium : Me tjttkh-m a<jua 
qua; regeneravif, qmni plinin ex se renaium Kusei- 
jnet, ut ipsa me martyremfaciat una cim Juliano 
patre ineo. Te anfem, Luxuri, hodie coluher eome- 
def, iit cognoscat lixc omnis patria quod vindicat 
Dominus sanguinem servortm suorum. Eo utique 
die quo sanctimersisunt.inlittorc eos mida ejecit; 
ubi etiam jacebat Luxm-ius totus turgidus, a ser- 
pente percussus, sicut CfEsarius ei predixerat. Et 
antequam exspiravit, vidit oculis suis psallentes 
ambos et cum honorc dignissimo corpora eorum 
undas auterentes. Quod ipse Luxm-ius antequam 
exspiravit clamabat. Passi sunt autem Caesarius ^ 
diaconus et Julianus presbyter sub die kalenda- 
rum novemlirium. 



PASSIO QUARTA SS. C^SARII ET JULIANI 

Hanc Passionem, quam in Comment. prasv., num. 3, maximam ap)pellavimus, ediinus : 1. Ex ajio- 
grajiho codicis ecclesis S. Joannis Cajmx; Iterum 2. Ex apoijrapho codicis monasterii S. Joannis 
Cajma!; demum 3. Ex editione Bibliotliecai Casinensis, tom. III, Florilegii jxig. 150; qux editio facta 
est secundum codicem Casinensem 139,plutei KK. Numeros seeundum quos exemplaria hoc loco censui- 
mus, et in variantibus lectionibus annotandis servamus. 

CAPUT PRIMUM. 

S. Ca?sarius diaconus e\ Africa Terracinain veniens fldem 
Christi clani pra»dicat. SS. Doinitillpe el aliarum duarum 
virginum a Luxurlo judice capite plcxarum corpora se- 
pelit. F 



Neroiiiunx 

in itrbe 

Terracimi 



C 

Tfiiipore Ouintus a Cassare Octaviano Augusto Clau- 

perseciiiioius ^jj^g ^^^f) GalUcula iu Romana republica monar- 
cbiam imperii et summi apicem primatus 
obtinuit. Hic ^ sine excmplo nequam nihil inta- 
ctum sceleris ^, nihil flagitii penitus intentatum 
reliciuit, adeo ut post occisum fratrem, post inter- 
emptam uxorem, post sororem denique corru- 
ptam stupro, poremptam jufrulo, matrem quoque 
turpiter violatam gladio mediam secari prsecipe- 
ret. Ncquitiis multiplicibus et innumeris Iioc 
adjiciens, ut apostolorum Christi primos, aiterum 
ore gtadii, crucis appendio altemm enecaret ^, 
atque ubique urbium, ubique regionum,priEfectis, 
pra^sidibus et judicibus prtestitutis fidei christiange 
cultores exterminio plectendos horribili impe- 
riali cdictione mandaret. Circa idem tempus Tor- 
racime Luxurius in judicom et in civitate eadom 
Fii-minus quidam nomine templo * praestituitur 
Apnllinis in ponlificem ; qui tanto sibi mutno 
aiiiiciliiinim ^ pcr onmia juncti connextque sunt 



fcedere, ut animo uniti ac spiritu solis judicaren- 
tur corporibus dissidere. Uterque vero dignilates 
concessas temporibus prolixis obtinuit, et usque 
ad Domitiani imperium a alter judicii *^ solio, alter a 

cathcdra pontificali resedit. 

2. Inoluerat ^ autem eisdem temporibus, quasi quotann 
diis immortalibus jubentibus imperatum, facinus Jnvenisd 
execrabilo nullisque prorsus facinoribus compa- ^i^^^H^at 
randum. Sexto ^ siquidem seu octavo mense qui 
januariaskalendaspraeibat.prEecipuag^studio dili- 
gentia; juvonis oligebatur illustrls, queni et venu- 
stum species et fortitudo robustum et spectabili- 
tas generis ■* redderet praeclarissimum. Qui nimi- 
rum juvenis per eorumdem sex seu octo mensium 
decurrentium lapsus cunctis penitus corporis 
implendis voluptatibus prostitutus "*, de ferai'ii 
publici sumptibus escis dolicatissimis ot aceura- 
tissime paratis ad libitum vescebatur^splendidis- 
simis nihilominus tam matorie f[uam (^ontcxtione 
indusiis ' per cadem tcmporum spatia apparatu 



Num. 1. — 1 hoc 'i. — ^ (n. i. s.) om. •!. — ^ necavet % 3. 
— ■• tenipla3. — "' amicitiarunt3. — "judiciR. 



Nnm. 2. - ^ inoleverat 'i, 3. — ^ seslo -2. — ^ pi-jecipuo :t. 
_ * (,»j. 3. ~ ^' destitutus ii, 3. — « vesceretur % 3. — "^ inJu- 

officiosissimo 



UDesaiius 
ibidem CJiri' 
sti fiihiii clam 

liv.xdirat. 



B 

Qm fempore, 

DomHiUa in 

PoHtiam 

iiisu/ani 

relegata est, 

agente 
Aurdiano 
SHO spo/iso, 



G 



Nei-eus vero 
'•f Achilhus 

»iarfi/rio 
(^ortmitisu/it,- 
qnonim 
corpora 
^{omam 
dvfert 
Civsaiius. 



DIES PRIMA 
. officio.sissimo adomatus; ea dumtaxat lege ea 
condit.nne inlersita. quatenus m prajinemoratis 
kalendis exquisiUssimis « et prcecipuis et oculos 
vel maxune demulcentiinis llil-idis " indumentis 
equmn super bisidcns phaloratissinie apparatum' 
pro totius popuh tuenda et conservanda salute dj 
editiori rupe morti sese ac pnecipitio daret atque 
deoruni in cxHeros rurcntfm vesaniam inse ipse 
exlivina;SfBviensvesajmtlurore placaret; cujus 
diruptum atqup in partes frustaque discerptuni 
corpus combustione rosolveretur in cineres in 
Apollims tumplo suprems devotionis exsequiis in 
memonam perpetuam recondendos. 

3. Per idem tenipus levita Cjesarius ab Alric® 
fmibus longmqua in Ausoniam peregrinatione 
assuinpta Terracinam applicuit, homo et hone- 
state moruni et fulgore sciontiix- et doctrinffi 
eloquio prjeclarissimus. Hic itaque m dojno chri- 
stiam cujusdam, Eusebii nomine, nactus hospi- 
tium, morari Terracin^ deerevit, priedicatione 
clandestma quoscumque poterat instariti vigi- 
lantia ad cultum fidei christian* roligionis con- 
verlcns, dieinque vesanissimi hominis dedicatum 
facmon, quod videlicet plurimoruui fideli sibi 
innotuerat relatione. opperiens. 

4. Tempestate eadein illustrem virginem spe- 
ctabiliquo prosapia ac nobiiissimis ortain natali- 
bus, sororisque Plavii Glementis viri illustrissimi 
fihain, Flaviam Domitillam, jedibus, urbe pulsam, 
fundis, pr^diis, beneficiis omnique qui ei paterno 
seu materno jure censu pervenerat ' exhjeredem 
effectam, Domitianus tyrannus judicii ^sententia 
promulgata Pontianam exilio ^ destinarat ad in- 
sulam. Hanc annitentibus sanctis Dei Nereo ^ et 
Achilleo ■> eunuciiis ejusdem, ipse donatore Ghristo 
regiarum Ctelestium potf^is claviger et bis seno- 
rum teiTK princlpum princeps Petrus regenera- 
tionis undte expianti purificationo diluerat «. Hfec 
coelestis sponsi amoris intimi 1'acibus inflammata, 
castimoniam virglnitatis perpetuai Deo dedicans! 
Aureliani viri illustrissimi sponsalibus abdicarat. 
Porro Aureliamis speciei virgihis singularis impa- 
tiens ignisque sjevientis succensus facibus, nul- 
lum mente solatium, nullani aniino quietis pausa- 
tionem admittens, hoc a Domitiano Augusto 
precum suppliciis numerumque copia snpL-r- 
affiuenti extorserat, ut virgo Christi ejecta ^ 
domo, pulsa patria, bonis privata hcereditariis, in 
insulam meinoratain carcerem snbiisset exilii, 
quatenus videlicet immanitatem ac superabun- 
dantiam malorum non sufferens, ad ejus tandem 
animum copulam revocaret conjugii. 

5. Nonmulto postjam dictani insularn Aure- 
liaims adveniens, cmn conaretur sanctoruni Dei 
Nerei et Achiliel blanditiis, minis, donis, repro- 
niissionibus plurimis, ad id ut Domitillam suis 
acquiescere connubiis persuaderent, animos 
emollire, videns se tandem casso desudare labore, 
ignominiis a sese dehonestatos verboruiu verl)e- 
rumquo gravissimis ac durissimis ^ affectos sup- 
pliciis Terracinam deductos, Memmio eos consu- 
lari ad extromum ut sacrilegos, ut blasphemos, 
ut contemptores deoruin taadidit puniendos. Qui 
funi ad tliurificandum diis immortalibus eos nec 
torrentibus niinis nec blandiliis demulcentibus ^ 
se pertrahere posse videret, appensos primum 



NOVEMBRIS. 



121 






equuleis post adustos crepitantium nammaruin 
succendns, extremo capitali eos pra.cepit pl c en 
dos sententia. Quornm corpora sanKuri. "ta 
Usanus olficosa celrbrique devotione cununar 
tyrum eorun.dem discipulis colligens, nav.o 
Homam in pra.dium sanct.-e Domitillm transvexit- 
cunctisque pro ritu christiana. religionis consum: 
mat.s peHectisque exequiis. via Ardeatina juxta 
apostoloruin principis fiii^ Petronilhe memoriam 
ea huino operuit. 

J^mT^^u"^'' 'f p' '"'"'" ^'-^nctorunuiue Ne- Do.ni.iu,, 
rei e Achillei sedulitate colloquii. recreatione Ten-acinai. 
eonsiln atque ' consortii Aurelianus contuens ^"^'"•'" 
destitutam, quasi jam demum facile suis votis •^"^''"•^"-'^- 
satisfacturam de exilii insula deduci pn^cepit nTV 
Terracmam, atque a ^Snlpitio et Serviliano viris ""' 

illustribus precibus obnixis extorsit ut ad eam 
sponsas suas, sapientes videlicet et eloquentes 
adolescentulas, delegarent, consulturas videlicet 
et persuasm-as ei ut ulterius Aureliani consen- 
sum ^ connubiis non negaret. A qua cum fuissent 
gratulanter satis officioscque recept:v, in hanc 
pnmum Euphrosyna orationem erupit : Quanta 
te mnper dihctione, soror a,Nabi/hsima, romphxx ^ 
sumus, quantum yratulationi complausimus fux, 
guuntum fuenmus compassse m(£renti% quanium 
postrento tecwn seniper conconle.s e.i:stiterimus et 
uHanimes, ipsa optimc nosti. Unde tuis, diiecMs- 
sniia, casibus condolentes adte venire studuimus, 
scirc (wida? quxuam sit causa tanfa qux iu fantum 
fuum animum ohduracerit ut abomineri.s deos , 
homines ncfffir/as, nobilitatem natxdium conculces 
tuorum, deos detestans * ijatrios, dci eultrix sis 
effecta ignoti, veritatem ab antiquo excultam et 
:cJebratam a pafribus dcserens, um/as quas et qtto- 



rum ncscio modcrnorum secteris. Vndepcr liumuna 
etper dimna omnia, soror ipsa mihi vita dilccfior, 
precor atquc obicstor, parce mu/is, parce na^niis, 
desinc mnitatcm ; reminiscere prudentia;, remini- 
scere imjenuitatis tux, reminiscere tuorum nafa- 
lium; esto unanimis eis qui tibi semper unanimes 
exstitere; diUyedilit/entestv '% tequc ipsa ne oderis; 
revoca animum ad sponsum tuum, reduc mentem 
ad amorem teflar/ranfcr ^ atque impatienfer aman- 
tis, unum pro certo d induhie noscens, te, celis 
nolis, Aureliani evadere nonposse manus. 

7. Dixerat; lunc Domitilla : Graf.es, inqnit ', 
dilectissimai sorores, immensas beucvoicntia: /tibo- 
rique vesfro primum ^, quem ad nos usque arri- 
picntes estis perferre » dir/nata:, ex iutimis aulmi 
medullis rcsfituo, meque dilectricem oestram a:ipic ^ 
afrjue tm cstis mei veridica rclatione insinuo. Quod 
profccto esse verissimum effectu ipso continuo com- 
probabitur , cum vos non per inanes verborum 
fufi/ium andnit/es duccns, ipsam simp/iciter paucis 
mcrum aperium ° veritatem. Nec inea nec « vc^tra 
interesse reor respondere seriatim wtiversis sermo- 
nibus rc^iris, quos in commonifioncm inct affcrtiuiie 
ditjnantissima uc beiievolentissima deprompsistis. 
Ad ea igitur tantum respondisse suffecerit ad qux 
resptnisioncm commoi/is.vme ct ncccssario ficri ipsa 
mi/ii dictanfc intcrius ratione .suf/jeritur. Dixt- 
stis igitur ' me deos patrios *■ detestantem, Dei 
cu/tricem if/uoti effccfam, omissaque vcrifate ex- 
culta et cc/cbnda a patribus ad nut/ns c.-tsc na:nias- 
que conversam. Sennonibus rogo intermissis inte- 



ab ii/al'iniiii 
futfu, 



viis 3.-8 exquisitissimus ±~^ fuigidus % 3. 

Nnin. 4. — » provenei-at 3. — - indicii 2. — a om. 1. — 
* Nen. 3. — ^ Echilleo ± — « deluerat i!. 3. ~ t e|e^.[., o. 

Nam. 5. — i diutissimis :2. 3. — - deiiiulgentibus •!. 
Novembris Tomus I. 



Nam 6. — ' (c. a.) om ii. 3. — ^ assensum 2, 3. — ^ niaj- 
rentis 3. — ■• detestaiis 1. — ^^ohi.3. — * llagrantem 2. 

Num. 7. — ' primum add. '■1. 'i. ~ '^ oin. 2. 3. — » pro- 
ferre 3. — * om. l. — ** aperiens 3. — *• seu 2. — ^ aj ^^^i y^ 

16 rim 



122 



PASSIO QUARTA SS. C^SARII ET JULIANI. 



KX MSS. 
ET IMPB. 



rt 



dttjjUct edito 
miraculo, 
convertit. 



B 



G 



Harum 

sponsi, 

Sulpilius 

ft Seperiajiits, 

Aureliano 

subita moj-te 

perempto. 



jubente 



Im °,dUectissimx,faciamits rebus res ipsBprohcn- 
tiir ">. Unum igitur horum , carissimai , vestra 
intfrrrif facere, ut aut ros inrlaiiKitis di/s oiniii- 
pofenfissimis vestris per co,s qiiod ijisa miki " fieri 
expetiero imjjetretis, et ego ad eosdem credendos 
deos , ad excolendos eos , ad dirinis honoraiidos 
obseqtiiis aniiiium recoeaho, metiue, qnod ipsx 
dixistis, confitebor idfronea, veritate ^^ quam patres 
exeoluere oinissa, ad fahulosas n^nias et aniles 
itieptias deeipivnfihus christianis seductam ani- 
mum convertisse, vestrisque commonitionibus , ne 
in uno quidem inobtemperans, ohsecundantem me 
studeho exhibere in omnihus; aut ros animariim 
vestrarum considentes saluti Deo meo poUicemini 
credituras, si me, invoeato ejus nomine, in nullo 
quod expetieritis ipss; conturhimini iinpofentcin. 

8. Ad haec Theodora : Rationihns profecto , 
inquit, soror dilecfa, uf quod reruin eiit fateamur ^, 
verba tua nitunfur. Cxteruin quia nos in tantum 
deorum roJuntatihus obsecundantes paruimus 'ut 
de eoruin erga nos henevolentia tale aliquid^ prm- 
sumere deheainus, ipsa potins qux pro dehitis, ut 
credimus, sedidisque ohsequiis fantain ^ de benevo- 
lentia erga^fe Dei tui pr^sumptionein tUnassumere 
potuisti, invocato ejus noinine agr fiunt quai fierl 
expetemus ^, et nos hora eadem deorum cuUihus 
nohis jam insinuatis vanissimis , quicquid ipsa 
consulueris , quiequid commonueris faciemus. 
Tunc Domitilla : JJtinain, soror hice mihi "^ ipsa 
sitarior, et "^ tu id ex animo dixeris ef sorori nostrx 
Euphrosynx id ipsuni Deus et hahere corde ef ore 
pollieeri ^ inspiref. Ad quee nihll morata Euphro- 
syna: Super meo 7ioni ine, mqmi, nullu hxsitatio ha- 
beatur. Adest inihi </ermanus c&cus; qui si ^ ad ejus 
quein colis Deum invoeationein nominis jnq^illarum 
resumef officiuin, eian Veum verum, euin omnium 
potenfissiinum ^" hora eadein crediderim ad rujus 
invocationein nominis tantum fuerit patraium pro- 
di(jium. Moxque subsecuta Thoodora : Si ejus- 
dem, inquit, nomine inrlainato nutricis mex filio- 
lam mutam vel unum quidem verbum ^' edere 
auribns hausero, veri summiqne Dei vos christianos 
eultorrs non ulterius potero hxsitare. Quid in his 
pluribus V Caeco visus, muta linguae ad invocatio- 
ncm nominis Jesu Christi Domini resumente offi- 
ciuni, ambse crediderunt sorores,sacriquefontis ^^ 
unda regenerante '^sponsis morlalibusetterrenis 
hora abrenuntiantes eadem , regi dominatoris 
seculorum omnium Fillo , virginitatis perennis 
observantiam dedicantes, in sponsas perpetuas 
copulatee sunt. 

9. Advenerat decreta dies; tres sponsi,Aurelia- 
nus,Sulpitius et Servilianus. quasi virginum trium 
una pariter celebraturi nuptias ', Terracinam 
adveniunt. Verum Sulpitias et Servilianus, cEeei 
mutieque contemplantes prodigia.ChristoDomino 
crediderunt, Aureliano, cujus aciem amor ca^cus 
lucem non sinebat prospicere, in tenebris porsi- 
stcnte perfidijE -. Qui sperans sese per viin virgi- 
nem opprcssurum ^, diem * plausus, epulas gaudii, 
coenam celcbrat nuptiaruni, in qua scurris admix- 
tus saltantibus eo usque saMavit quoadusque 
corruens exspiraret. 

10. Luxurius post haec, Aureliani frater, ab 

— ^meadij. 1. — » interius 3. -r- '^'probanlur 3. — "(i. m.) 
ipsamet (?) 2. — ^- veriUtem '2. 

Nam. 8. — ' faciamus 1. — '^ om. 3. — » tantum 1, 2. — 
* ergo 3.-1. exspectemus '2. ~ " mihimet (V) 2. — ' om. 2. 

— 8 polliceiis 3. — {q. s.) quasi 2. — "* (o. p.) omnipoten- 
tissimum 3. — " (q. v.) v. q.% — ^- fonti 2, 3. - '8 i-ege. 
neratie 2, 3. 

Num. 9. — I nuptiis 2.-3 prefidiae 2. — = oppressuvam 2. 



E 



imperatore Trajano potestate accepta, Sulpitium x». 
et Servilianum urbis prEefecto ^ cuidam, nomine 
Aniano, ut regum Iegum(p.ie contornptorcs, ut in 
deos immortalos blaspheniosot impios.audiondos 
puniondosquccontradidit.Quicunisese in audien- 
tiaprtefectlChrlstiDomini fanmlosvoccclarisslma 
fatcrcnlur, simulacrisquo honoris cujuslibet rove- 
rentiam, qucelibet exhibero obsequia modis omni- 
bus detrectarent. hora eadem ira? flammantis 
pra)fecto .succenso iacibus.capitalis In eos est pro- 
mulgata ^ sententia. Quorum a christianis reve- 
renter corpora sunt collccta atque in pra^dio •'' 
eorumdom via Latina, milliario secundo, officiosa 
satis celebrique sunt devotione sopulta. 

11. His ita gestis, venions Terracinam Luxurlus 
virglnes sacras momoratas ' suporius suis sisti 
tribunalibus focit, eisque ut diis immortalibus 
mcondant - thura. libamina offerant, horlli edl- 
ctione ^pnecepit ■*. Qulbus ronuontibus ^ tacinus, 
dat Luxurius in prEeceptis ut ablatis prorsus 
omnibus quiEcumque els adorant in auro, in 
argento, in cero, in vasls utonsilibus, in omni denl- 
que censu et supellectili qualicumque, ipsee cu- 
biculi ^ in quo pariter morabantur januis undique 
claustris munientibus obsoratis, circumquaque 
ignibus posltis ^, mortis horribilis ^ exterminio ple- 
ctorentur. Quarum corpora illsesa et inadusta, 
capltlbusque demissis in terram orantium ima- 
ginem praetendentia ^ die altera sanctus levita 
C^sarius ropperit '",tcrramque fodiens in profun- 
dum dignae venerationis obsoquiis sopullurce 
dedit. 

ANNOTATUM. 

a Imo, nsque ad imperiiim Trajani Luxurius 
et Firminus perrenerunt. Cfr. num. 10, et Coin- 
ment.praiv., § II, pay. 80 sq. 

CAPUT SECUNDUM. 



Csesarius immane juvenis sacri- 
flciunii iniprobans cus(odi?e 
mancipatur; coram consulari 

F 

fldem fa(etur;ejus oratione 
corruit templum Apollinis. 



Ifum ' in iilsagondlstempus cur.sil:)us ignaris Neceinjuc 
stationis evolvltur, kalendarura januarii ^ festiva nis 
illa ac prjEclara solomnitas aderat. Grox juvonum, 
turba senum, turma adolescontium, puerorum 
caterva, nobilium ignobilium, divitmn pauperum, 
mediocrium nmltitudo Innumora certatim ad 
solenme illud celebreque prodigium Iiominis sese 
morti ac priiecipitio ultro dedituri confluxerat. 
Hostiis igitur per adoloscentis manus solenmiter 
in templo Apollinis immolatis, fusis precibus 
omnibusque rite perfectis, exit tompium, equum 
insilit homo vosanissimus. Vcntum est tandem, 

— * dum :i. 

Nnm. 10. ~ ' profeclo 2. — ^ mulgata 2; vulgata 3. — 
^ pra;dia3. 

Num. 11. — ' memoiatos 2. — ^ incendat 2. — => editione 
2. — * prtDcipit 1. — 6 redeuntibus 2. — ^ cubili 1. — ' li. p.) 
p. i. 2, 3. — 8 hostilis 1. — " pertendentia 3. — ^" repelit 2. 

Num. 12. — ' cum 1,2.— ^januariarum 3. 

turba 



7 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 

A turbaprosequenteinnumera,admontis superci- nam nrofiUns '^ \A n ^^^ 

Imm. d ecce inlV-lix circum spectantibus ultimum num Et con.ul.ri / "'"\,^^^f'^''''>-'^ = -!/'>'">'- 

vale cbcens, do rupis vcrlice sese tradit in pr^Eci- adr.nhti ' E M ul n '^"'T ' ^*^' f'""'^'^'"' 

pitium. ry ■ ■ \'} »"e x*e parhhus, mquit, Afnrx. 

C^sanus 13. Dum -ororentur isla \ intererat levita G-^sa- /»2. /r/'/ c ' ^^''".'""^- ''»q"i>- "■^f i<- nnfatU 

"■"'■- -- rius, qui ultra compescendi animum et coeicendi / '^'"^ '""'"''"" ''"'•' ->'<^'-'nari, 

--" '^ impatienscelsac^itvoce ciama": ^ "/w /rir" '''■-■""''" .^''^'"" ^'-"---.i>r« 

intdlect>anM uoctem diem. nnlL .' "^Jl -^nnntaf,,, ^n.hns nnperatoria n^ajestas r.nas ^ 



ET IMl-[(. 



B .>.., ,„.. ..,A „„,.„. ',.— /::s ri::*:t^a^s;;::!-,ri.^l:f;: e 
....,.«...„.,,„,...,...— t.,;i:^ "::;x;:.=x::::; ::!z:::;;: 

extrenuim, rjnxso /nstar narfurienti^ elnnupy^ «« /■ • j ^ r^ . ' """"""■^"""""•^«"<c,im 

>.» .Vn,n-. 14. Cun; ?a vociferatione horu ol htf liuu, ""'' f ■ ^'^ .f ""'""'" ^'""" '"'"'"' ''"''■ "^'- 

„,■ ,../. „„„ Kirnuni ^ pontificisls^ ulL nt^^ i^n^^ T- r:''^' Z '' 17' ""' ""r""^' "'"'•^" "^^^' 

^.. '-""« « tionospossont cohibore cisari J ad ^^^0 um ^ ' ''"^ ''"' '"'" '^''P'"'^'"'- ^""-'«^ 

-; ™e^Pon.hei.aptuse.:2t!f^^^^ "^r^^^fX^/^^^ 

tur.CoIledisden.quejuve.uspr^cipdatireliquiis effnndeiram ; extolle adversaAnm^Zmr^ Zn 

atque m templo Apol mis sununa cum devotione cum. Accelera tempus et memZofi^Z Z 

humatis, regressus domum pontifex oductum sca>d mirahilia fn! yenies^ o^ fZt !Z 

C^sarium carcere sms obtutibus imperat noster. Vix consummarat exorsl cf w u cum 

pi^sentan. Quom mm,s et i.nominiis austeriore ecce repente imperii vi persensa dh^n te Ip um 

mv ctione adorlus carcen dorum pr^cipit manci- eorruit d.mouis e « fundamenti. oversn .'2^ 

qui tunc forte tcmpons Fundis remorabatur, ve- quassavit 

mre ad ^ Terracinam erflagitat. Qui cuin efflagi- 17. Quod Luxurius. amicus ille unicus. sodalis 

nnnllft?'''"'/'""' post tnduum, adiens eum miauimis, contuens, pr^ imuii doloris impatientia ^eom 

pontitex ccepit m ojus aunl^us onarraro Afrum coepit furere, des^evire atque in consularem Leon- comutanm 
quemdam genere TonaciiKK morari, eversorom tium insanis allocutiouibus invehi : Quousnue in- 
plebis, transgressorem legum, contemptorom iim^ns. consularis Uunti, nuigum, subJrsorem 
deorum, qui pr^clarum illud facinus et per quod eeneficnm ' aurls animari vitaUIms patiere ? Itane 
potissimum lerracma ubique faiuosa ^ et ce- aUhuccessas, Leonti, faeinorosum perderc, dnno- 
C lebns resonabat, hommis sese pro salute po- lire scclestum Y Adhuc ccssas de popufo auferre F 
puh universi morti pnecipitioque dedentis, in contacjium':' adhuc cessas,adhuc,inqHam,moraris 
audientia umvers^ plebis nou timuerat « conte- « eompaf/e vimUium, a conncxione hominnm 
statione pubhca mfamare. quique sibi jubenti ' et memfn-nm - putidissimum ampnfare Y hi ^ tanto 
mmas etiam mtentanti^ut conticosceret ol rifum faeinore nullx mnt pnnlendo inncctendw morx, 
cmtatis intamare desinoret, nulla prorsus voluorit nullm * .mnt interserendx inducix ^ Tnnc Loontius 
ratione annuere, captus etiam et trusus in« caree- ad levitam : Nisi eyo, inquit, om.nium rjnos ferru 
rem procaci adhuc mente in sententia perseve- snstincf scelcrafissimc, tanfnm in fe facinus ditjna 

ultione puniero, ah ipsis seculorumpriniordiis non 
fuit in hominibus facinus dipiis ultionlbus rindi- 
cafuin. Ad quom(_;Eesarius : (Jnid minaris ", iriquit, 
consularls Ijconti'^ Omnia cunvielorum, omnia tor- 



Luxuvina 
Leontium 



"'lsacyi/)ca„- 

<f"m (tiis 
nicai^sum 



ret 

15. Hsec Leontius audiens, publice in foro sibi 
prascipit tribunal parari. Cui pro tribunali resi- 

denti 1 cum ox pneceptiono ejusdem i-oprtesen- .,.„ „ ...»....»,„,„,..„,„.„,,,- 

tasscnt - Gassanum, hac « eum primus interroga- werUorum gemra paratus est desariiis perpeU ut 

tiouo adontur : Dic nobis tu, quls nomlnc dleerls^? modo Jesu Chrisfi Dominl t/ratlam valmf ct bene- 

Ad quem lovita : Cxsario, inquit, nuinen e.^cf mihi. rotentlain promererl.Tunc conversus adLuxurium 

Ad haec Leontius :/rte//>/fl«am^, inquit, an alieni//e- consularis ait : 6W« te, Luxuri, de pontificis Inter- 



Num. 13. — 1 (g, i.) gereietui- ita 1. - -' tanfa tajiujue 3. 
j " ""'■ 3. — * sereuam 2. — « vocelis 2. — " Jinguere 2. — 

communem add. 3. — « averlis I . — » amovehitur il 
^ Num. U. ~ 1 Dum 2. 3. - ^ Firmi ± - a custodia % 3. - 

om. 2, 3. — fi formosissiina 1. — « timuerit "2.3.— '' ju- 
beute ± - B intenlali I. - =' aiu. 3. — ^" carcere %3. — 
*' perseverare 1. 

Num. 15. — 1 prajsidenti 2. - - repricsenlasset 1, 2. — " ac 



2. — * (n. d.) d. n. %3. — '' te add. 2, 3. — " mclitos 3. — 
T regios I. - » amcxil 1.2. — " ablalis 9. — "> om. 3. 

i\um. 16. ~ ■ om 3. — - appropinquaveral 3. — " contige- 
bal 2. — * conluitus2, 3. — ^niilil 2. — " qua 2. — '^'ralias 
2. — * om. 3. — " Uioluia cudd. 

Num. 17. — ' beuelicum 2. — - inemhroruni 1. — ^ larilu 
sceleie, in tidd. 2, 3. — * Inulla' sunt pun.-nulla?J imnieudo 
ulhe sunl inneclend» moite ? Ullie... 2, 3. — ■* innutiije 2. — 

emjffione 



PASSIO QUARTA SS. CiESARlI ET JULIANI. 



FX MSS. 
KT IMPB. 



rf pnpiihwi 
adrrrnus 
(;a>sarium 
roncitare 

nifiliir. 



B 



£ain rrfiiint 
Capsiirius, 



rt reductits 

iii aircerem 

smptus ab 

atti/elis 
rrrrpitfiir. 



m 

emptione mcestissimum, super qua qiiantum et ipae 
contyilndn- (lii immortuieAiwverifit'' ;veriimmam^ 
higtius noveris ^ me de morte pontificis tormentis 
omnimodi^ atque ad extremmn eo morfis (jenere 
quod difcrrimum " visum fiierit uUionem factu- 

rum. 

18. Eadeni vero Luxurius hora populuni uni- 
versuni ad eversum ' tenipUnn, ad perempluni 
pontificem videndum contuendumque accersit, 
hisque ccepit furiis in eorumdem auribus insa- 
nire : Videtis, o i-oncires, ftagiiium^ videtis magum, 
videtis ct siletis ? DH contemnnntw, everfnntur 
templd, perimuntur ponfifces ; ridetis ef siletis? 
Et retorquens in Csesarium acies flammantes 
dicebat : Cnr, seelerntissiine - rirentium omnium, 
ita 3 facere voluisti ? Cur iemplum everfere, eur 
coUef/am et amicum meum^, idem volentem et nolen- 
teni per omnia, voluisti ^ perimere ? Ad quem Gse- 
sarius : Quid vorJferaris, ojuder ? Numquid ego 
coUegam peremi fnum ? Numquid ego vel ^ arietdms 
vel evertendi instrumenfis quihuslibet impegi tem- 
phnn? Numquid idem vel'' extremo vel minimo 
tetigi ^ digUorum ? Si autem ad effusam precem, ad 
apetiionem '•* oris mei eversnm protesfaris parietem 
fani nefandi tui, in his te conjicere, fe perpendere 
cogat ratio, cujus quam solius, quam veri, quam 
postremo majestatiri'^'' Dei cuUor exisfam,perquem 
sertno7ies mei rohur tantum, tantam nacti sunt effi- 
caciam. 

19. Moxque ad populum conversus, hanc ad 
eumdem orationem habuit : Rationahs estis, o 
homines, sensu infellectnsque "^ vigetis ; persnadeat 
vos igitnr, ohsecro, ratio rei perpendere verifatem. 
Si verus Apollo deus est sique veri numinis ^ erat 
jjontifex ^ Firminus, cur non femplum tuitus est 
suo nomini dedicatum, rur non poniificem a con- 
guassatione, a morte munivit suum ? CuradJio- 
muncuH verhnm, eur ad dei alterius invocationem 
destructum temphim, eversus j^aries, ponflfex est 
peremptione muktoius? Credite igitur, homineSj.^fi 
quidem homines, si quidem raiionales estis, si qui~ 
dem sensu inteJligentia<pie ^ capaces ; credHe , 
inquam, cum Deum verum, credite potenfissimum, 
cujus tam rohusta, tam valens, tam denicjue efficax 
nominiserstitit invocatio.H-^ec auribus percipien- 
tes de populo plurimi, corde animoque compuncti 
sunt, et in hsesitationem quamdam scrupulum- 

C que deducti, videntes macerici everssse perempti- 
que pontificis signuiu terribile, verbaque audien- 
tes ejuscemodi quibus nulla verba, nulla videba- 
tur posse ratio contrairc. Porro Luxurius, his 
auditis, maj^is ac niagis insanibat. 

20. Extracto denique Firmini cadavere atque 
ex more humato. ex prseccptione Loontii carceris 
Ciesarius inancipatur custodia. In c^ua cum diu- 
tiore tempore commorantem ecElestis pietas, 
intercurrentium angelorum nicdianlc colloquio. 
crebroest dignata revisere. 



D 



CAPUT TERTIUM. 

Loontii consularis eonversio et 
beata niors. Ciiesarius et Ju- 
lianus presbyter jubente Lu- 
xurio judiee saeeo inclusi 
demersj;untur in niare. Lu\u- 
rius seeunduni Ca^sarii pro- 
phetiani neeatur a serpente. 
SS. Ctiesarii et Juliani eorpora 
sepeliuntur ab Eusebio nio- 
nacho. 

Anno jam propemodum decurso ', ad orbi- 
tam sol pene remearat eamdem, cum ecce ad 
impcrium consularis Leontii pignora tenebrarum 
tenebras in quibus lucis filius Ciiesarius vinctus 
tenebatur irrumpunt. Educunt nudum catenisque 
vinctum militem Dei Leontii militcs, Leontio ct 
Luxurio in foro Terracinensi una residentibus 
praesentandum. Orat inter eundum ^ C^sarius 
ducentes se milites, modici sibi temporis ad oran- 
dum largiendas inducias. Orantem vero CiBsa- 
rium humique pertenso ^ corpore expansisquc ^ 
palmi.s nietrenteni ^ planitiem, lux lampadis fulgo- 
rem coruscantis ajquiparans, dcstinata ccelitus, 
Ghristi undique belligerum circumfudit. 

22. Ad cujus conspectionem prodigii consularis 
sese Leontius ad vestigia continuo venerabilis 
levitEe destituit, Deumque Gsesarii solmn verum, 
solum in coslo et in terra omnium potentissimuni 
vocc ingentissima ^ exclamavit; moxque chlamide 
propria levitam induens, ut Christi instrneretur 
fide, Christi innovaretur mysteriis, Chi'isti conti- 
nuo purificari ^ lavacro mereretur, fusis coepit 
lacrymis postulare. Quae omnia per levitam Cre- 
sarium et sanctum presbyterum Julianum, qui 
tunc ibidem divinilus, ut credimus, dcstinatus 
advenerat, in Leontio hora eadem felicitcr con- 
summata sunt. Quibus orantibus, perceptis domi- 
nici corporis et sanguinis ^ mysteriis, loco eodem 
hahtum Leontius exhalavit extremum. Cujus 
corpus ab uxore est ejusdem flliisque collectum, 
sepultumque haud eminus a civitate tcrtio kalcn- 
das novembris. 

23. Die cadem data sententia cst, proiunlgante 
Luxurio, ut sanctus prcsbyter Julianus icvitaque 
Csesarius, sacco vincto undique obstrusi, pariter 
fluctibus immergantur fequoreis. Prfeterierat tri- 
duum, nox advcnerat, in qua in sanctis Dei jussa 
sacrilega consuinmantur. Qua videlicet nocte 
hac ' almifici marlyres oratione Luxurium refe- 
runtur adorti : Nos quidem aqua mater, Luxuri, 
ut pignora propria amplexabitur, utfiUos dilectos 
suscipiet, recognoscet suos, recognoscet quos pepe- 
rit, reddet Deo quos Deo ^ donatore concepit. Tu 
autem omni ^procul ambiguitate remota insequenti 



Post aiuiiii 
e carcere 
educltis, 
Ca^sarius 

lucfrirciin 

fiisitx 
conspicitii 



Qtio proilii 

ad CJiristi 

conrcr.^iii 

Lcoiitiiis 

n Jutianc 

haplizatm 

rl iiiemorit 



Julianus > 

Cipsariui 

jassH 

Lii-i^iirii 

mai-c 

driner(/iiiil 

Liixariii 

scriiial"> 

Cfesari 

prsdiction 



«mirarisl.S. - ^ noverunt 2,3.— « (v. i. n.) om. 3. ~ "te- 
lerrimum 3. 

NQm.18. — ' (;i. e.) adversum 1, 2.— ^ scelestissime 2,3. 
— 3 ista 2. — ^ mecum. 3. — ^ (p. o. v,) om. 2. — « om. 3. — 
T velle 2. — 8 attigi 3 _ s aperitionem 3, — i"* moleslalivi 1. 

Nnm. 19. — i (s. i.) sensuque 3. — s cultor add. % 3. — 



3 que add, % 3. — * intelligentiieque, % 3. 

Num. 21. — 1 (p. (1.) (1. p. 3. — '^ (i. e.) intereundus 3. — 
3 prietenso 2. — * expassisque 2. — '^ mentientem 3. 

Num. 22. — ' ingenuissima 2. — - puriticare 2. — '' (e. s.) 
sanguinisque2. 

Num. 23. - 1 ac ^i. — 3 om. 3. — » om. 3. — ■* (lies 3. 

die 



DIES PRIMA NOVEMBRIS. 



A 



morm 

sir/fiitis 

nir.attir. 

Miirlijrit»! 

i-ur/ioni iii 

f^tliia rfjfctd 



B 



die serpenti ferocismno, Deo Jndice, discerpendus 
tofii.fi hihrndua ejiS//(/cndi(sqHe traderis, ut omnihns 
die "* sit scrcna lucidius cnioris nostri dpifaicni ul- 
tricem sanctanimque nr(jinn.mqu[c igniuni coiipu- 
(jranfium nsfione fuo .<:Hnf cremafa: impr.rio. Dixe- 
rant, ot ecce a nilnistiis Luxnrii momento c.om- 
pi-ehonsi eodem, vincti pedibus manihiisque sacco 
injicinnlur, perveliuntur ad niaro , profundo 
pelagi immerguntur. 

%i: Insequenti ' vero diei lucesccnte aurora, ma- 
turius solito strati Luxurius ama?na dostituit , 
cuniquG ocius apparatum - equum insiJuisset.nul- 
lius suorum comitatum opperiens.adruris^viliam 
proprii maturabat praiisnru?: cum ecce subter 
ai'borom expansam haniis,lrundibus nemorosam, 
equitantis sinum Luxui'ii arbore desiiiens coiuber 
per capitium iilabeiis tunlca* Introivit ; qui mox 
instar clnctorii hominem anibiens, a dorso et 
lateribus corpus ceterum, in sede vero cordis 
caudam et verticem collocavit \ Ccepit infolicis 
pectus morsibus coluber attrectare ferocibus, 
coepit compagem solvere, cutem discindere, cor- 
rodere carnes, dispertiri ossa, cruorom cxsugere. 
Desllit miser equo, sesoque mox volutans pcr 
humum, tetris opplebat ejulatibus aera. Fertur 
autem priusquam ihidem oppeteret, sanctos quos 
mari Jusscrat immeigendos, nocdum fmictos vita, 
ad maris iittus pervectos contuitus «, oosdem- 
que ' in jucunditate et vocis jubilo amcentssime 
hymnum « conditori glorlfe persolventes aspi- 



125 

manus, ct propriotato vocabuli et digna^ merito 
actiohis Felicls. ^ "^^'*° 



KX MSS. 
ET IMPR. 

sistuntiiy 

rnrdm 

LfnnliofiUo 

Lruntii. 



E 



A qiio 



iiO ICiinvhio 
srprfiiiiilur. 



ciens, " ut sui misererontur iteratis perhibelur 
vocibus Inclamasse. 

25. Reliquias autem sanctorum martyrum Eu- 
sebius, cujus in superiorlbus fecimus mentionem, 
quo videlicet hospite ab ipso in civitatem ^ in- 
troitu levita fuerat ^ perfunctus Cfesarius, nocte 
insecuta coliogit, atquc haud procul a TerracinEE 
mamibus honore et reverentia debita, torr^ pig- 
nora sacrosancta in die extremo cxigenda et 
restituenda deposuit. 



CAPUT QUARTUM. 

Eusebius et Felix presbyter a 
Leontio filio Leonfii consu- 
laris capife plexi. Eorum cor- 
pora cum capilibus a Quarto 
presb) tero inventa juxta cor- 
pus S. Ciesarii tunuilanUir. 



Kiisrbius et 
Pelij; 

frrsliiiter 



0, 



_Juintus a tr;msitu sanctorum niartyrum 
Ca^sarii et Juliani decurrerat ^ dies, cum ecce ad 
mcmorlam eorumdem jejunus ^ orationi ac psal- 
modiLc ^ indulgens sanctus Eusebius reporitur. 
Fit ad sorvum Dei, non enim ab urbe eminus abo- 
rat, concursus undlquc plcbis, ad divinl crudltio- 
nem ■* vorbi. Sexus ^ onuiis, jetas omnis, omnis 
confluit pustromo conditio, purificabanturque ^ 
unda lavacri saiutarls per presbyteri cujusdam 



^7. Deferentdjusigituriisquioasesetestaban- 
lur contuitos, Leonfio consulari. filio Leontil mn- 
sularis", seriatimomnia patofiunt. In foro iglUir 
civilalis Terraclnonsis consularls residens,\uis 
sanctns impcrat prjesentari ohtutibus ■ prfesenta- 
tos 2 hac Leontius eos primus sciscitationo convo- 
nil: Vosnr, inquions, r'.v//.wy,f/ seducifis popnfnm 
pleljem emiifis ac suhrertitisomnem, deornm sarra 
et ipsi detestamini contemnentes ^ et ut aVii eadcm 
contemnanf ^ et defet^fcifur insisfifis ? Tunc Euse- 
bius : Ad vium etpvr viam, Inquit, ceritafis et vitai 
nif/mur, siposse suppeiat, ducere universos ; sedn- 
eeir vero quempiam neqnr norinuifi omninn nec vo- 
Inmus; convertendi omues ■-; si fuculfas darefur, 
peravidi, evertendi vero seu subvertendi c-HJnspium 
volunfafe prorsns sfudioque e.cfranei ; rrrrsa sta- 
tucre, non sfantia emiere persfHdentes. Deum au~ 
tem unum eredentes ac solum, deos plures funditus 
irpioramns, Unde eis qni non sunt lii,ainina nec ipsi 
ofl'erimus nec, si possit fieri, alios offerre vetlcmus ; 
nec planum " dncimus nos viam veritatis ingressos 
exfra eam oherrantes videre innnmeros ef silere. 

28. Ad h^c Leontius: Enjone Roinana plehs, „,,..., 
opftmaf.es Jiomnni ipsi, postremo Romani princi- interroijati. 
pes, qiiorum dominatus ef imperium ad ipsos usque 
ferminos orhis ferr.-e disfcndifur, imino omnispro- 
peinodum orhis, dcsertis xqHitatis justitiieque tra- 
mifihus, per devia qimqne ef erroris forfuososan- 
frif.rfus vobis oidentur incedere ; vosqiie cliristicolx, 
qui ne milhsiinam quidein liomiuHm portionem 
siipplefis, soli videbimini aiquitaiis calles et semifas 
invenisse Justitiz ? Cumque ab ipso mortaHnm 
priino ne unus quidem repcrfus sithacteims ' qui 
rcli<jionis hujus sacrosancti.$simm semiiasdivinitus, 
id asseritur ^, ostensas calcasset, omne^Juxta vos 
rafionalium jcnus in ferris a rrctissimis rafionis 
Justitixque franiifihns per ea qnm rationi Justifia;- 
que repupiatit tortnosa et devta, per tot milUim 
annorum clapsHs credrndum csf aberrassr, fenen- 
dumque crif i^isos auctores et rectores humani gene- 
ris deos, quos omniscios et omnipotentissimos ratio 
ah eis humanis aniinis omniuin nafuralifcr im- 
niissa * proclamat, iinpictafis, quod hlasphemium 
capiti redundet vestro, vel impofentix aryuendos, 
qui pertotannorum decurrentiuin iiiillia, rel noluc- 
rinf ^ iinpie r.el nequivcrint iinpotcnfcr hac servi- F 
tute deferrima "^ mentes hoininnni liberare ? 

20. Ad hjec sanctus : Prudenter, inquit, satis ct 
vcrislmillima rafione nostrx es, consid, nisus rrli- 
(jloni irsistcre, et per miras veritatis imajinrs 
mcram desfruere veritatem, et per nmbraticas lar- 
vas et phantasticos lemnres nostrx fdei determr 
ronafns es faciein. Verum nostra relijio inrinrihi- 
lis est et insuperabilis omnis veritas ; nostraque 
fides non speculares imagines,nonp]mntasias lenin- 
rnin, non commenta sccnica ef theatraUa ludifni 
quasi parrula ' exfimescit et rudis, nec veri.simili- 
bus umquam sincera vera potmre deludi. Ceterum 
si fanfa fihi nunc cmissa cicUtus irrumperef verifa- 
tis andirndx rupido nf oh/vrfionihus tuis sinqulis 
responsa rediiiheri sufficientia patereris, monstra- 
irin sane non nora nos doeere, non rudiu, nun 



fortiUT 
('hrisd 



Num. 24. ~ 1 insequentis 3. — - aiiparatus 3. — " juris 3. 

— * expassarn 2. cxparsam 3. — " collucaiat 2, 3. — 
contulit 3. — ■> eosdcm '■1. eos denique I. — ^ innum ^. 

— " accipiens 1. -2. 

Num. 25. — ' civiLaLe 4. 3. — ^ fuerit 2. 
Num. 26. Mecucunerata. - -jejuniis 2, 3. — "salrao- 
(li«y. — *auditionem 2, 3. — ^ sessus 2. — " purificaba- 



tuniue -i. 

Num. 27. — ' (L c) c. L. 2, 3. — ^ prcesentatus 9. — " con- 
lendentes ± — * confendant 2. — ■* omnis 2. — « ple- 
nuiii 1, 2. 

Num. 28. — ' actenus 2. — - asseritis 3. — ^ omneni 2. — 
■* innixa ^. — ^ noverint 2. — " teterrima 3. 

Num. 29. — ' parula 2. 

cunctis, 



EX MSS. 
KT IKPR. 



fidein 



12(i PASSIO QUARTA SS, 

eunctis, ut as.<creras, rctro actis sccidis inaudifa ; 
sed uno illo sumnio atque prxcipuo tegmine obve- 
lafo sihntii, quaniis ab ipsis fcre mnndi orieufis 
primordi-is hanc Deus riam patribus revelacerit, in 
ipsis quos suminopere excoUtis phitosophorum 
scripiuris omne fere chrisfianx refitjionis dogina 
plenissime ct planissiine ostendcrcm confineri. 

^ 30. Tunc ieontius consulari.s : Non mihi, ait, 

profitentitr, vacal miffis invptiisqne vesfris diufius niidiendis 
vacare. Horum utrius vobis optio imperaforia jus- 
sione nostraque largifione conceditur, ut aut deos 
immorfaJes di;/nis divinisque hoitoraufe^ olfsequiis, 
auris nobiscum ritalihus pofifimiui, auf id facere 
differentes, truncati moxgladio viventium consortio 
sequcsfremini. His sanctus Felix in Iiasc vorba 
respondit: Oplionis concess^e, consul, parfem po- 
steriorem eligimus.Deosigiturtuoseertus et inambi- 
quus ncias non modo nulUs uinquam a nohis fpuv 
deitafem condeceant ohsequiis honorandos, verum 
omni insuper opprohriorwn et ignominiarum ge- 
nere, quoadusque spirifum efflarer/mus, uf adrer- 
sarios et hostes dirissimo.-< itostri fjeneris insectan- 
dos ; proqu^ facinore hujuscemodi et cunetis 
suppliciorum et fortionum ^ parafi sumus * generi- 
bus affligi ^ ef ad exfremum morfe ipsa mulctfiri. 
31. Po.st hffic Leontius ccepit circumstantom 
populurn sciscitari, quje super his oorum habere- 
tur opinio. Quibus varia diversaque censentibus, 
aliisquc dogma exclamantibus pravum atque aliis 
bonam mussitantibus esse doctrinam. cai'cere cos 
retrudi consularis pra?cepit. Nocte vero insecuta 
eos per intermi.^sas personas diis suis commonens 
immolare, cum ipsi id funditus detestabile duce- 



etcapiteplexi. 



preshijlero. 



CiESARII ET JULIANI. 

rent, cadem nocte plexos capitibus, fluvio qui di- D 
citur Ligula a in praeceptis tradidiL innnergondos; « 

sacrosanctaquc corpora niari mox fluvins, mare 
litlori, juxta locuui qui Piucla dicitur, dic altera 
destinavit. 

32. Capuanus vero presbyter quidam, Quartus >iepeliu„iur 
nomine, ad agruni proficiscens suuni, sanctorum Q"cr/o 
corpora sine capitibus die eadem rcperit; quie 
collccta vchiculoqui! imposita domum ad se vene- 
ranter pcrvcxll. Quorum capilu dnm anhelus se- 
dulusque perquireret, die allera illibata Deo lar- 
gitore invenit. humavltque corpora juncta capiti- 
bus juxta corpus levitie CEesarii die nonarum 
novembriumi. Fiunt auteni virtutes nmltje in loco 
pausationis eorumdcm usque in ' hodiernum diem, 
accipiuntquc petentes digne digncquc quairentes 
inveniunt, aperiturquo dignc pulsantibus ad me- 
moriam sanctissimorum martyrum intcrventioni- 
bus eorunidom, priBstante Domino nostro Jesu. 
Ghristo, qui cum Patre et Spiritu Sancto vtvit et 
regnat Deus ^ in sccula secnlorum. Amen. 



ANNOTATA. ^ 

a Fortassis eo teinporc quo h!£c Acta conscripfa 
sunt, id nomen Ligul* IJfenti fiuvio dahatur, aut 
alium rirum vel torrentem prope Terracinam 
auctor intcllexit. 

b Hic inseritur in edifione Casitmisi j^rofligiosa 
sanatio fi! is: imperfttoris Valentiniani ; qitam qitum 
aliunde sfatim edituri siimts, textum etiam Casi- 
nensem ibidem pag. 127 Sfjq. addimus. 



Num. 30. — ' (e. t.) om. '^. — ^ (p. s.) paratissimos 3. — 
«afficia.S. 



Num. 32. — > ad 2. — - oin. 2. 



SANATIO GALL^ ET TRANSLATIO S. CJISARII ROMAM 

cHm versione grwca ex codice Valicano 1608. 



De his egimus in Ctmment prxv., § III, pag. 89 sqq. Nunc vero textum latinum edintus seeundum 
eodicem e hiUioiheca archivi capiiuU hasilicai S. Fetri ; de quo plura jain dicfa smit supra, pag. 105. Ibi 
n" 1 signftfur inter Cfjdices secundum quos edltur Fassio prima S. CxsarU ; a quo fere non differt codex 
Sublacensis ibidem supra notatus numero 3. E regione autem textus latini datur etiam periphrasis 
seu potius versio grBcti ex cod. ms. Vaticano ; qui codex supra cfidem pagina 105, vicesimo loco 
descrihitur. Quam versionem ex quattam oratione jjfinegyrica valde insipida quasi ex sterqu/Iinio 
geminam coUegimus. Addimus tandem in pfirte inferiori jjaginse 127 sqq. ■ textum ejusdem 
niiravuli, quein inseHum invenimus circa finein Fassionis magnx exccrptx e codice Casinensi; cfr. hac 
pag/na illius Fassionis nmn. 32. Codicis autem C<is/nensis descrijjtionem dedimus supra,pag. 120. 



VaUtai- Ikcipiunt acta valentiniani christianissimi. De 

niani JJ et MIRABILIBUS SANCTI C^SARII DIACONI. — RcgUante 

Eudoxix Dei cultore Valentiniano Augusto, eo tempore 
filiaEudoxia, q^^ Romanse Ecclesiae Damasus episcopus san- 
ctissiinus picesidcbat, qui erat vir niagn» piu- 
dentiEe magna^que virtutis, cujus monitis atque 
consiliis ita prsefatus Augustus erat obaudiens, 
ut videretur divina gratia illos conncctcre. Fa- 
ctum est ergo cum universa ejus jussa aquani- 
miter ierret, ex consensu pontificis Eudoxiam 
Thoodosii augustae memoriEe filiam in conjugio 
accepit. Qua susccpta, duas ex ea filias procrea- 
vit; major matris nomine vocala, minor Galla 
nuncupabatur ; sed major adhuc adoloscens 
dofuncta est. Sed Augustus niuiiu in junlore filia 

ducebatur 



1 . BaaiXeuovTO? Toivjv ~ou eujsjSefrTaTOU pa.tji- 
).E(Of; Oua).£VT(.vi.7.vo'j, £v -zi^ xatpw ^zsivw ty,? twv 
'F*fi)p.aia}v iy.yX-f^iia^ AafxMco; 6 &Y!.uiTaTO? iTiiTXOTro? 
■Trpo£xaOE!^£To ■ r,v yap avYjp \j.tyiD\t\<; opov/|a-cu; te 
zal (To^(a;. cijTivo!; "Oi^ o-.oayjAaTi.v xal Ta',i; o-jja- 

[■io-jXi:t'.i; 6 7tpO£'.pYi[;^£VO(; A'JYO'ja-TOs 'J7^T,X00>;TiV, <0^i 

L&ETOat auTou? UTto T7i? Oeia^ yjk^i~o<; i^Tzs^izyp^t- 
vou^. iyhezo ouv ^v tcTj TiaTa; toc; TTpOTpo-ii; '.-so); 
oia'i£pe'.v £x TY|(; cjvsasw; to'j TiaTc-.apyou ('Wte E'j- 
qiav Bsoooclou tou ^v ixsia. tt) p.vv,[J.r| 'h'Cx-:ipa. 



oo<; 



sit; a-'juUYLav pou^.ETOa-.. r,vT:£p xal 0£^aij.£vo; 6 £v 
io-itf T'/i p.v7jp.'(i (Jua}-evTtV!.avo;j ouo OuYaTspa? e; 
auTYj? Etr^r|Xev. ■/i |J:ev TCpeTfJuTEpa tw tt,; ygvvYiO-a- 

{/EVY,; [JlYjTpO; 0'vd[JLaTl £/ixXY,TO, Yi Oe [J.'.XpOT£pa 

V-DXt. ll).ax'.OLa eT:ovo[Aa!^£TO. 7^ [x^YaXdJTipa v^a 

ouffa 



DIES PRIMA iNOVEMBRIS. 



A ouact i"eAeuTT,TEv. tolvjv to) AuvoucTaj t^ u-.xpo- 
Tepo'. Guya-rpl (r!j;oof;oTy.To; eTJEOEpito epw<j, 01671 
[xov(,)Tar/i auTw iyxaTa^-iXe-.-Ta'.. E-Joocia os ■?iv 
7ipoE!p-rifAev HeoooTiou tou {jieyaXou paTO.iw^ Ouya- 
TT.p iTUY/avEv. ■OT-.t; fAera tou ^v oTta 7-/, (jiv/i|AVi 
'Ovopiou T->iv Tou -aveutp-/i[j:ou i-.oi7-:o1rj'j' iJauXou 
cxxVri^riav ^OeixeXiwTev • "o oe aur>i Euoora totoutov 
£•;; t->,v Tou \p'.TTou Tri^T-.v xal ayaTTTiv 7rpoexo'}.ev 
wiTE xat r>,v Tou xopuoaiou aTroTToXou IleTpou e/.xXTr 
fftav, 07C0U T, T\y.i<x. xar/.va, -riT-.? BiyxouXa i7:ovo[^a- 
I^eTa'., ^v r/, ^toIe'. 'Poj-j-/) (oxooo^uy.cev • ■'f\z:<; eu; 
tr/jjAepov Euoo?';a; xixXr.Ta'.. aX).' i-: t6 7:3r)xc';'^e- 
vov iTraveXOwfjLEv. 

2. To'.yapoOv 6 j^axap-.wTaTo; ^aTia; Aa.,aacroc 
Tou;'f.aeuG-;pe:; |BaT'.>,£':; £;aiTr,Ta|Aevo; tou; tjuvcy- 
yu; T-/i? 7T(iXew; xT|~ou; a.-j-M CTzwouva'., ev ot; tou 
Tp'.T|xaxap':ou Aaup£VT';ou toO ,uapTupo; £xxXr|T-;av 
o'.V.ooouT,(raEv. ouo-Trep eufj.j oofjT|Vai auTw exAeu^rev. 
ev w TO^Tvj 7:apay_p-?„^a Ta Oe|ji£Xta pa),'wv, 6 bifM- 
TaTo; 7ra7ra; ixxXTiTiav, tou XpiTTOu auv£o-'0'JvTO(; 
ETToixooofxei:. oTiep axouTa^a -ri ppa'/;jTaTT,' Ouyar>,p 
ToO [BaiaEO); ^v t^ 3Ex|jl->,v Ta OefA£X'.a ^TTtT^^OeG-OaL'. 
opy/i tcoaXt, i;a'iOer^a, avaj^.ov £iva'. to-^to iAoy^TaTo'. 
l^ S'.oT'. £v auTo:; to-:; xt,t:o'.; [iacTa:o|jL£'vTi ^=<'- iftKo- 
[A£vf| T:po£p-/_£TOa'. £tuO£VjXai ei7i oav ■?iv aiJTT,'>;aTa 
vTiT:'^dTT,Ta T£pT:ofj.evTj, ixeJ TuyvoTepto; eup^^TxcTo. 
iv Tw ouv iv auT(o tw TOTrto TTrouoafiav TraoTSvyi^^e^.v 
0'.' eau7-r,; xai t(jv Oepa^ra^.vioojv (xuTTiq Ta OejjLcXta 
Ta i7:'.TeyvTa xaTaTTp£iJ;a!.oi.£voe:To • OTtep It.v/v.^-}^. 
TaTa euO£(o;uTTo axaOaprou 7:vEujjLaT0; T7c'apaTT£T0a'. 
T,p;aTo* oOev ol [^ev auTT|; yov£':; ol auyou(TTO'. xai 
7:a; h Twv 'P^ojAa^^tov Xao; H\'.^:^i xai 7:£vOo; o'.a 
7coX).(ov ^ficptov iT/-/|xaT'.v, 

3. Ev Tw ouv [j.£Ta;u Tipo; o'.atpopa ivi(ov Xs.i- 
fj^ava TcpoCT-iepETOa-. ouoeiAiav TaTLV £y.ap7:(uTaT0 ' 
(ixouTavTe; Se otl h tt, v/itw r,T'.<; Xlov ' ^Trovoaa- 
sCTa'., Tou [j.axap'.ou iTtowpou [/apTupo^ ev -^ to 
(Twfxa xaTaxE'.Ta'., iv w to7:(,j 6 evo/XoufJievo? ' 67:0 
7:veu[AaTo; axaOdoTou xal Y,pyeTO exc^Tc rV '^aTLv 
7:apauTL'xa ixofAL^ETO, TUvyjETav 2uv To:; auvouTTOi; 
('.)TTe r>iv OuyaTSpa auTtov, £■; r^j ouvatov, -/.aTa to'j 
TYi; Ka[j,7:av';a5 atyLaXou ^rpo; auTov Tov [idpTUpa 
dT^eXOeLv • xal £[ji{SaXdvT£; aijr>iv iv paTTepvL(;j, 
iTTCLo/^ ouO£ dXXd); -fiv ouvaTov ota ttjV XETCTfJrriTa 

Pao-TayOT.vai 



127 

ducebatur affectu, 00 (luod unica re.nan.i..Pt 
Eudoxia vero, quam .upra dixinius, Theudosii 
W.u (u,t; qu, cun. Honorio august^ momorite 
hoati Pauii apostoli ecclesiam fundavit at(me 
pertecit; ejusque filia Eudoxia tautum in Chri.ti 
fide et amore profVrfrat, ut beati IVlri apostoli 
[ecclesjam] quoe ad Vincula nuncupatur in Urbe 
construeret; qu» usque hodie EudoxijE nuncu- 
patur. Sed et unde ccepinms redeanms. 



i. Bcatissimus papa Damasus ab Augustis 
hortuni quomdam non lon-e in Urbe posifum 
sibi dari poseebal,in quo beati Laurentii mar- 
tyns ucciesiam laimcaret; quem statim Augusti 
modis omnlbus dai-i jusserunt. Ubi mox funda- 
menta ponens sanctissimus papa Damasus. suis 
manibus ecclesiam designavit, quam Ghristoju- 
vante ad perrectum usque perduxit. Quo audito, 
minor filia, duin adlmc lundamenta ponerentur,' 
ira ducfa indi<,mari ccepit. eo quod in eumdem' 
hortuui vectandi gratia saepius venirc consuevo- ^ 
rat, et quidquid fuisset per infantiam dulecfata 
ibidem reperiret. Gumque ad eumdem locum 
fcstina properaret, per semetipsam cum famulis 
fundamenta composita evertcre nitebatur. Quod 
ubi pr;esumpsit, statim ab immundo spiritu 
vexari ca*pit; unde tam Augusti quam etiam 
Romanus populus m(Krorem ac planctum pcr 
dies plurimos habuenmt. 



F.X MSS. 
ET IMPR. 



ob 

sacrilft/nm 

fttchius a 

damoHv 

iiirrfptii. 



ad eorpus 
S. CiFsarii, 



3. Dum igitur per diversa corpora sanctorum Ten-anmm 
eam detulissent et nullmn sanitatis offectum defn-tur 
meruisset ; audito enim iiuod in insula qute ClLius 
dicitur, beati Isidori corpus esset reeondituni, 
({uo quicumque vexatus a diabolo advcnisseti 
sanitatem protinus mereretur, devoverunt Au- 
gusti ut fiiiam, qualitercumque posset fieri, per 
Campania^ littora ad eumdom martyrem dedu- 
cerent. Et exposita in basterna, quia ncc aliter 
poterat pras debilitate portari, eo quod saepius 
vexarefur, tandem ad urbem pervenit Campaniffi 

Teriacinam. 



EXCOmCECASINENSim. - 1. RegnanteValentmiano Augusto, DamasusRon,a..icatho. 
C drani pontifici, obtinebat. vir et fido catholicus, et scientia floridus, et moribus honestissimis adornatus F 
In tanta autem reverentia Augustus Iiabebat antistitem, in tantum utrunique unanimeni ef ••oncordem 
gratia divina effecerat. ut quidquid pontifex vellet nollet, idom vellef sporneretve Augustus Ex 
consilio antistitis igitur Augustus Eudoxiani Theodosii Augusti filiam sibi jure copulavit conjugii 
Qut videhcet Theodosius cum Honorio pariter sancti Pauli basilicam a fundamentis ordiens. lelici^er 
ad finem nsquo pe.-duxit. Eudoxia vero usque adeo in apostolorum sunmmm divim facibus amoris 
succensa flamn.averat. ut ejusdom [opora] basilicam, quaj in prssens usque in August® memoriani 
EudoxiK dicitur quaiiKpie ad roveroutiam vinculormn apostoli ad Vincuia cognonunari voluit. in 
Urbe constet esse consti-uctam ; sod de his hactenus. Nata: sunt autom Augusto do coiijuge flliit 
duje : quarum p.-ior quidcm matris nomine Eudoxia, iiiferior vero Galla Placidia dicta est. Verum 
prior ante completam adolescentiain annos ocius consuinmans suos. vocanto Deo defimcta est ; 
unde pro communi parentum inore eff"ectum est ut superstes Galla ab Augustis tenorius amaieliii-. 

2. Teiupestate eadeiu ab Augustis hoituni quomdam antistes oxpetiit. Quo ocius ovanter([ue ab 
Augustis concesso, manu propria pontifex fundamenta jaciens prima, ad mcmoriam brafi mai-lyri^ 
Laurentii designavit ecclesiam ; quam post etiam adjutus divinitus felici consunmialioiio coitiplc- 
vit. Porro Galla, audita horti concessione, audito etiam quod in eodcin jam ad conslniondam 
eeclesiam jacta ossent fundamina, ferre Ipsa verba roforentis vix potuit ; pro eo vidolicot quod ad 
eumdem hortum cum collactaneis atque coEevis suis venire crebrius ibique ludere, spatiari, oniiiia- 
que quibus educataruni tenerius puollarum alliciuntur nnimi agere consueveraf. Undo indignafa 
flammanlius ad locum ipsamet cum lamulorum voniens multitudine, coepta ecclosia; fundamenla 
nisa est demoliri. Quare mox atrocissimo tradita da^moni, vexari ab eodera dirissime co^pit ; unde 
tam Augustorum quam ipsius quoquepopuli Roinani aniinos mopror invasit gravissimus. 

3. Delataquc puoila por diversa sanctorum corpora, a nullo meruit sanari. Audito autom ((uod 
in msula cui Chio vocabulum est, ad beati martyris Isidori corpus diversa) quotidic ot n.axime in 
expulsionibus diemonum divinitus exhiberenfur virtutcs, positam in basterna puellam per Gampanije 

litlora 



EX MSS. 
ET IJIPB. 

a 



128 SANATIO GALL^ ET TRANSLATIO S. C^SARII ROiMAM. 

Terracinam. Cujus urbis bealissinius Felis ^? epi- pa(r:ayJJ-?,va'. 5ii to ajyvw; evoyAer^GaL On6 -loi:. U 

scopus eam cum omni honore suscipiens, urbem Tiveu^xaTOs xal XwoGufAECv ■ 6>w; ouv ev Tvi TroXei 

quideni ingredi non pcrmi^~it: sed ejus monitis TrooeXOoOTr,; Tf. ^-ovo,u.a;o,u£v/i Ts^i^^axiv/i, -^i^Two? 

se ad beati Gcesurii niarlyris ecclesiain devertit. -oAew; o |Aay.apLo; <I>-:>/.; r,y i-j.7y.o-o:i, o^ xal p.£Ta 

Cumque ante venerabile corpus jaceret, talem 7;acrf.? ti|^-?i? auTV-' 0TtEoi;a7o, eCjaOerv oe aOT->iv ef? 

beatissimus episcopus pro ea oralionem fudit t>,v tioX-.v oOz e-ra^ev. aX).a Z'.k jwv i(Y=^''^'^ «•■^"otJ 

Axcens : Domiite l)em omnipotcns, (jm hanc pvrl- eii/wv xal vojfJ;aiwv ^Ls tov Toa ocyioy i^apTjpo? 

/«?w Hrtir/ jussisti dans spiritum ritx, qin iinivev- Kaicrapiou vaov avax)iv£crGai TrpoaiTaiev. h tu oOv 

sorum es vorpiifnr, erf/om' ju,sfHm est uf spiriium iVr.^Ta toO asfiaTfAWJ )veL<{;avou xeraOa-. a-JTv.v, 

qmm ei t/are dignafus es diaholi potestas pos^i- T0'.a6T7.v 6 -Aaxap-^TaTo? iT^limr.o^ £J/;r,v :ipoT-;;ie 

deat? Tuam ergo, Domine, clementimn suijplica- T(ji Oew ).Eywv Kupt,e 6 Oeo; 6 Ttavroxpaxwp, 6 Tau- 

mus,uf cffm priucipall rcformex spiritti ef prisfinx ttjv t->,v xopv v£vv-//Jf,vaj y.sXsutra; xai ooJ; «uTJj 

m/das salitti,ut pcr Inijus marti/ris intercessiouem -KvsjtAa ^Cw^,?, 6 TravTUV wv iT^iyvw^-f,?, oy>i a^-.ov 

sn/rrt^a, metite jam pura ecclesix tus, pro qua sativ Tva to TivEJjAa 6 ooEJr.vau atJTvj £/.eXeuc-a? ti toj 

offhidit, vofa pcrsoJmt, Tunc omnes qui aderant 5 a^oXoj Ho-M-j. o-Jva7T£jr(i' ^ tti cr, ojv, x-jp^.e, 



respondcntes : Amen. 



ft liujiis 

sancti 

intercfssione 

snnatur. 

EJiispareiiles 

* cod. lali 

h 

c 



jjL£-,'a).0T7,T'. J7t:oxu7:tO[ji£V, o-w; ajr>,v £i; t6 apyaCov 
avaxa-.vi^,? 7:v£jp.a xal di T>iv TipOTEpav ^t:'.- 
(r:s£'i'-i]; TWZViprav, 6t:w; 0'.a twv toj jj.apTupo? Ixs^Ltov 
Gz-Jiijfjuzvui voi XK'. xaiJapcu ajveLOOTL £t; ttiv ixxAr,- 
crtav aoj, eC<; -^v r.jAapTev, sJyas sv aJT/j £xt£).s(T7). 
xal TcavTs; dTTExp-lOriTav t6 " A[i.TiV, 

4, AoWOV 6 7;O0E!.0T,[J.£VO? b.'fvi>TOLZ0<; £7^1(7X07^0? 

Ev xAajOij.(o xai. VTiTTE^^a-.i; eajTov exoeowxEV, wa-T£ sv 



■nte, quod noctis medio t-/] TpiT-/] TijJLEpa -V, x.opT) Oeo'j xap'-^^ (.aaewi; Eru^ev, 
fit /',stola indutus et vultu TO!.a'JTT,v O'.' ajTr.i; piapTjp^^av e^r.yojjAevT,, o-l Ttji [j.e- 
xisse c ; Peccaforum iguls aovjxTftjj ^'^'f,ii ay.o; ^).0(ov £7T£'javT,, <j-:oA-r^y evoeoj- 



E 



4. Ergo prsefato sancto episcopo in fletu ac 
jejuniopersistente, tertia die salvata est,tale* per 
se testimonium perhibente, quod noctis medio 
sibi vir sanctus apparueri! 

pulcherrimo, sibique dixii-- . ^ ___.,,,,. , ., 

non alifer nisi jier lacrifmarum fontem exstinyui- jjlevo;, ^v Oscf ).a[A7TpoTar/i, xai tpT.aLv ajTTi' T6 tijv 

fur. Felicis ergo fietu episcopi scitote essesalva- aj^apTwAto-' -ijp oux aXXto; tt ja->, oia r?,^ Ttiv 

tam. Gumque illum quis esset inquireret, Cti^sa- Saxpjwv tit.yti; ffpewjTa'.. «I^iXuo; cjv toj ayKj- 

rium se nominari testatus est : Siatimque ex meo txtou ^t^ljxotiou 7iapaxaAo'JvTo; tov Oedv, e;-7,),0£v 

eod. a.Uo ore quasi rolubrnni ejiciens,alii'^ vero qui secum aur>) uyWi;. iv t(o ojv t6v StytwTaTov ET^ijxoTTOv 

erat dedit, et aif : In maris profiindum hunc suh £7:ep(0Tx/ aJTT,v • Il^i; xal 7roio) Tp6-(o yeyova; 

omni festinafione demerge. Et faciens signum ori Jy.v,;, dTioxp^.OErTa ti xopT, Ecpri' KaL^ap^.ov eauTov 

meo et aurilms, statim abscessit. Ego vero ad me ovoj/a^e-.v o'.£[^apT-jpaTo 6 ^a.^dc, ^o\' ejOeio; ojv iv. 

reversa , hsic ipsa nuntiavi episcopo. Qui Jxfus toj ejxoj TTojxa-ro; d^-z^ o^'.v £;T|V£yxe^/, £T£po) tw 

effectus, sfafim diluculo sacrificium Deo offerens, 6'vt'. p-et" ajTo-j oeowxev zktm^' Ev t(o tti; OaXddxr,; 

sacra mystcria celebrarit. Igitur famam salutis P^Oco j^eTa jrda-r, c77T0J07i xaTa7:6vT'.i7ov * xal 7:oi'/r 

ejus Romanae urbi fesUne nuntiaverunt. Quod (ra; (r-jpayroa h t(o <^yo>^~'^ V-^'-' ^^^- ^'^ '^'•'^ w^'-~^ 

ubi augustorum auribus est perlatum, proti- J^o'J, d»av->i<; dy£v£To. 'Ey(i) ce ef; eauTTjv ^TiavEX- 

nus ad urbem Terracinam cum non parvo populo Ooutra, TauTa ot£jir,vucra Tcp &yt(dTdTt|) i-n:i<yx6r,(^, 

statim properarunt. Ad quam cum pervenissent, o^tt'.; ojv h iTzi^j-Aor.o^ dxcjaa; xal i).ap6; yEv6[j.Evo;, 

inveniunt sanctum episcopum hostias Deo red- euOew; t(o opOp(o Outr^^av t(J) Oe(o 7:poo-£V£yxa;, tcc 

dentem, 9e^=t 

[EX CODICE CASINENSI 139] \{\.iora.Rdinsn\dim destinantmemoratam.Ad urbem itaque Cam- 
panise Terracinam puella deveniens, a saneto Felice, qui tunc m'bi eidem in antistitem praeerat, 
decenter suscepta, ne urbem ingredi quidem ab eodem permissa est. Vcrum eodcm prEenionitore et 
C duce, ad sancti levitae martyrisque Gfesarii reliquiarum divertit memorlam. Quo cum perventum F 
esset, hanc pro puella orationem fudit ad Dominum : Dominator Domine, qid suavis et copiosus in 
viisericordia omnihus invocanfihus te davidicis rocihus acclamaris, quique ejusdcm attesiatione prophetai 
es prope omnibus invocantihus te in veritate, invocanfes te famulos iuos, Adonai, Domine, exaudire 
dignare, meritisquehujns felicissimi martgris, cujus hic exuvias corporis sacrosanctissimas veneramm; 
omnia hujus anciVcC fux corporis membra mundissima per divinw regenerationis lavacruni divinxque 
eucharistiam commuuionis effecta, immundo jiossessore fugafo, munditiai pristinx salutique resfitue, 
quatenus prmsumptionis audacixque puellaris facinus sancti Uviix tui interveniu a te indultum clementi 
miserafione cognoscens, reddifa sd)i, jmreniibus, patrix, suis parenfum jjafrixque vocihus laudes et 
aciiones yratiarum deVibet nomini tno. Ef hoc prBstare,j}ater misericordiarum, jjefimus in ^iomine prx- 
memorati Vnigemti tui, cum quo tihi in unitate Sancii Spiriius individmtm regnum et imperlum sine 
fine jjermanef in sccufa seculorum. Ad cujus finem orationis, pro ritu moris ecclesiastici omnes qui 
aderant responderunt : Amen. 

4. Persistcnte autem triduo in orationibus praesule, interventu mar[tyr]is puella hoc ordine sanata 
est. Noctis siquidem tertia; medio, ei vir vennstissimus iacie, stola pro levitarum inore coopertus, 
apparuit; qui puellam in haec verba convenit : SciasDeum Lelicisantisfitis audisseprecem, vidisse 
lacn/mas, respjexisse mentis afflictionem; undeper eum te illico restituendam noveris sanitaii. Gumque 
hjec loquentis a puella nomen exquireretur, ei Cfesario inesse nomen ejusdem responsione cogno- 
vit. Qui confestim quasi colubrum ore extrahens puellari, viro euni qui ibidem secum advenerat 
tradidit ; hoc ei dans in preceptis, quatenus in maris profundum citius et sub omni festinatione demer- 
geret. Quibus factls dictisve, signo dominicse crucis os auresque puellares communiens, nusquam 
prorsns compamit. Puella vero mox rcversa in sese, priesuli serlatim omnia enarravit; qui de ere- 
ptione puellse alacer nimis gratulansque effectus, lucescente mox die, Deo pro redditionibus gratiarum 
dominici corporis et sanguinis victimas immolavit. Quod nimiruui niiraculum preesul celerius et sub 
omni ugilitate turavit Augusto per internuntium delegare. Quibus auditis, laitissiinus imperator effe- 

ctus 



DIES PRIMA NOVEMBRK. 



A Osta fiutmipta UpoupY-f,tj£v. -ap' auTa o-jv tt.v ^ti- 
(^■fiv Tvi? auTV)? cruTYipia; Tayiw? ^jATivuffav • -fiTt? 
TO',? Twv auyouo-Twv wa-i.v axouTi.TOerara, suQsto; ev r/i 
7i;6),£L Tep^axiv/) ou |j.£t' oXiyou Xaou 7ipo7£YyLt^ei.v 
TrapeTxeua^ev * siq tjv TrapayeyovoTei;, eupi^xouatv 
Tov ayLWTaTov iTrijxoTtov Gu^iav tw Oe^j Trpoaxouu 
^ovTa xal r>iv auTWv OuyaTspa Trpo^rtpopav Ti^j xupiy 
Trpoa-ayou!7av. toutwv ouv sxTeXeTfJevTUv, tov kyuo- 
TaTOv e-i^rxoTTov UTiep ^x TzepLTaou iT!.[jiT,TavTo, tw 
oe [xaxapiw KaiCTapu.i Ttji piapTupL TioXXa /apiTijLaTa 
^otopYirravTO. 

5. "H5-/1 TOLvuv ^v Tw -7io)«Xa e-axoXouOeCv Ta 
Tipoyeyev^if/eva ppayew; Ae;o|iev. TOTe ouv OuaXev- 
TLv.oyo.; 6 auyouriTO? f/£Ta z},i, Euooiiac; zr^q auf^pLOu 
auTCu r>iV aur>|V |3aTT£pvav, h -J^ t>^v OuyaTepa aTOevr, 
(iTZTiyayov, ^x ypucroO xaL ^)i'j;avTLVOu lxdT;.A7.aav, 
xaL fxepri Tiva twv 5!y';wv ).e','{;avwv KaLuap-iou xal 
"louXiavou pa).dvT£<; o ts '^jx^-.Xz-j^ xal ■>, twv 
'Pu(^atuv TTOLjxvT. ev Tv] auT/1 ^a^Tepva, ofTLve? 
o;iO'j (TuveAOdvTef; f^eTa Tr,<; tou fiacr-.Xeu? OuyaTpo;, 
to{o'.; -KOTLv 'J7r£C7Tpe^ov • xal o'.a twv lepwv wfAwv 
T71V parrepvav pacrTaEavTe? fieTa TrXeitrrojv tpura- 
^f>L(7)v xal u.-jct,)v, ^v Tw TwvTw^j^a-^wv TraXaTLwxate- 
OevTO ev cr:;/vo7:pe-£(rT'iT(p xaL paTL).LxJi xoujSou- 
xXi(|J Sia Tou (^axapLOU iraTia AafjLatrou, oo-TLi; tou 
a'JTou eu-xrf,pLou xTT|Ttop iZziyJiy^ • iv ot aTsXeuTTiTa 
yapLfff^aTa iv tol? xoCT[iT|[jLat7iv ut:6 T(dv auyouorwv 
iodO-^o-av * ev u TdTKo 7ioXXa QaupiaTa iTrLTeXouvxat 
£L<; odcav xai z(<; xauy_T,fxa rJ^f; exxXviaLai;. 



129 



om. 



dentGm, et suam filiani oblationom ci offcrent, ,„ 
Quibus celebratis, Dui antistitem supia modmn 
vcnei-ati sunt ; beato autcm GEesario martyri pUi- 
ruiia dona largiti sunt. 



£X M-is, 



5. krgo quia multum cst ea pcr ordinem pro- ,^1.. rni,..„i 
sequi, quae gesta sunt breviter eloquamur. Tunc plm-mm 
Valentinianus Augustus cum Eudoxia conjuge ^- t^ii'^»